Επειδή δεν είδα πουθενά κάποιο δημοσίευμα για την “Άνοιξη της Πράγας”, μια και οι Έλληνες δημοσιογράφοι, εκόντες ή άκοντες, δε θεώρησαν την υπενθύμιση αυτού του γεγονότος αναγκαία, αποφάσισα να αφιερώσω λίγες γραμμές στο γεγονός αυτό, που έλαβε χώρα στην Πράγα το 1968.
Η Τσεχοσλοβακία τότε ήταν ένας από τους δορυφόρους της κραταιάς Σοβιετικής Ένωσης, που εθεωρείτο ηγέτιδα δύναμη του Ανατολικού Μπλοκ. Είχαν περάσει 23 χρόνια από την έναρξη της επιβολής του κομμουνιστικού καθεστώτος στη χώρα αυτή και η οικονομική, κοινωνική και φοιτητική ζωή βρισκόταν σε χαμηλότατα επίπεδα. Ανεργία, φτώχεια, ανασφάλεια και ελλείψεις βασικών αγαθών κυριαρχούσαν. Το μόνο που θα αναφέρω είναι ότι οι κρατικές φοιτητικές εστίες, όπου διαβιούσαν χιλιάδες νεαροί Τσεχοσλοβάκοι, δεν είχαν ηλεκτρικό ρεύμα!
Υπήρχε μια αναστάτωση στην κοινωνία της χώρας αυτής, που εντείνονταν περισσότερο από την προκλητική διαβίωση των οικογενειών των ηγετών του κομμουνιστικού κόμματος, που αποκαλούνταν με το γενικό ορισμό ΝΟΜΕΝΚΛΑΤΟΥΡΑ.
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα στις 5 Ιανουαρίου του 1968 εκλέχτηκε Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικόυ Κόμματος Τσεχοσλοβακίας ο Σλοβάκος Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ.
Ο νέος αυτός ηγέτης, που είχε ταξιδέψει σε πολλές χώρες της Δύσης, αποφάσισε να κάνει μια πολιτική κίνηση, που ήλπιζε ότι θα καλυτερέψει τη ζωή των κατοίκων της χώρας του. Εισήγαγε, με πρότασή του, το πολιτικό πρόγραμμα που έμεινε στην ιστορία με τον τίτλο “ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΜΕ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΡΟΣΩΠΟ”.
Οι αλλαγές που πρότεινε περιλάμβαναν τα εξής:
- Κατάργηση της λογοκρισίας και πλήρη ελευθερία του λόγου και του Τύπου.
- Ελευθερία μετακίνησης. Ελεύθερα ταξίδια, δηλαδή, στο εξωτερικό.
- Νομική προστασία των πολιτών και υπόσχεση για σταδιακό εκδημοκρατισμό του πολιτικού συστήματος και
4.Οικονομική αποκέντρωση. Μείωση, δηλαδή, του απόλυτου κρατικού ελέγχου στον τομέα της παραγωγής των προϊόντων και όλων των αγαθών.
Αυτές οι απλές προτάσεις έφτασαν στη Μόσχα, στο περίφημο ΠΟΛΙΤ ΜΠΙΡΟ, και ήχησαν σαν τεράστιες καμπάνες, που προανήγγειλαν μια τεράστια καταστροφή. Με συνοπτικές διαδικασίες πάρθηκε η απόφαση για την εισβολή των Σοβιετικών στρατιωτικών δυνάμεων στη χώρα αυτή, που ονομάστηκε ευφήμως “ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΟΜΑΛΟΠΟΙΗΣΗΣ”.
Τη νύχτα της 20ής προς την 21η Αυγούστου του 1968 5.000 σοβιετικά άρματα μάχης εισέβαλαν απροειδοποίητα στη χώρα, συνοδευόμενα από 200.000 στρατιώτες, που σε λίγες μέρες έγιναν 800.000! Τα άρματα και οι στρατιώτες προέρχονταν κυρίως από τη Ρωσία αλλά προσέτρεξαν για βοήθεια και οι κομμουνιστοκρατούμενες τότε χώρες Πολωνία, Ουγγαρία και η γειτονική μας Βουλγαρία, που, ως γνωστόν. αποτελούσε τον πιο στενό ομοϊδεάτη των Ρώσων.
Σε λίγες ώρες κατελήφθησαν όλα τα στρατηγικά σημεία της χώρας και, παρά την έντονη αντίδραση των Τσεχοσλοβάκων. σε λίγες μέρες επιβλήθηκε οριστικά το ορθόδοξο κομμουνιστικό καθεστώς, χωρίς καμία παρέκκλιση. Η “Επιχείρηση Ομαλοποίησης” στέφθηκε με επιτυχία. Ο Μπρέζνιεφ τα κατάφερε μια χαρά.
Από τις επίσημες ανακοινώσεις της Σοβιετικής Ένωσης μάθαμε ότι, στις επιχειρήσεις, σκοτώθηκαν 98 πολίτες και 50 στρατιώτες. Το πιο σημαντικό όμως είναι το γεγονός ότι στους επόμενους μήνες, με διάφορους τρόπους και με πρωτότυπες επινοήσεις, εγκατέλειψαν τη χώρα οριστικά και αμετάκλητα περίπου 250.000 κάτοικοι, που δεν άντεχαν να ζουν κάτω από το απάνθρωπο σοβιετικό καθεστώς, που τους στερούσε πάρα πολλά δικαιώματα. Οι περισσότεροι Τσεχοσλοβάκοι κατευθύνθηκαν στην Αυστρία, όπου δημιούργησαν καταπληκτικές παροικίες και αναπτύχθηκαν πάρα πολύ γρήγορα.
Η Άνοιξη της Πράγας σήμερα θεωρείται, δικαίως, ως ο προάγγελος της κατακρήμνισης του σοβιετικού καθεστώτος στα Τάρταρα της Ιστορίας, που ήρθε το 1990, με τη διάλυση της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών.
Δημήτριος Π. Τοπάλης
