Αρχική Απόψεις Τρεις αυταρχικοί ηγέτες & η ανοησία της…νέας Γιάλτας

Τρεις αυταρχικοί ηγέτες & η ανοησία της…νέας Γιάλτας

Τραμπ, Πούτιν και Σι αντιμετωπίζουν τη διεθνή πολιτική ως προσωπικό παιχνίδι ισχύος. Ο καθένας με τις δικές του φιλοδοξίες, όλοι όμως με την ίδια περιφρόνηση για τους κανόνες, τους θεσμούς και την ελευθερία των άλλων λαών. Και απέναντί τους, μια Ευρώπη που εξακολουθεί να αναζητά τον πολιτικό της ρόλο, με αδύναμες ηγεσίες.

Νίκος Σακελλαρόπουλος
Γράφει ο συνεργάτης του Έμβολος δημοσιογράφος Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος

Η εικόνα των τριών ηγετών γύρω από το ίδιο τραπέζι μπορεί να προκαλεί δέος σε όσους γοητεύονται από τη δύναμη της εξουσίας. Στην πραγματικότητα, αποκαλύπτει κάτι πολύ πιο ανησυχητικό: την επιστροφή μιας πολιτικής αντίληψης σύμφωνα με την οποία ο κόσμος είναι ιδιοκτησία των ισχυρών και οι λαοί πιόνια στη σκακιέρα τους.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο μεγαλύτερος γελωτοποιός που υπήρξε πρόεδρος των ΗΠΑ. Αντιμετωπίζει τη διεθνή πολιτική σαν προσωπική τηλεοπτική παράσταση. Η διπλωματία γίνεται δημόσιες σχέσεις, οι συμμαχίες εμπορικές συναλλαγές και η εξωτερική πολιτική προέκταση της πολιτικής του ματαιοδοξίας. Τον νοιάζει μόνο η επίδειξη ισχύος του. Δεν ενδιαφέρεται τόσο για τη σταθερότητα του διεθνούς συστήματος όσο για την εικόνα του ανθρώπου που μπορεί να επιβληθεί στους πάντες. Μόνο που οι ΗΠΑ δεν είναι προσωπική του επιχείρηση και η αξιοπιστία τους δεν είναι παιχνίδι για την ικανοποίηση της ματαιοδοξίας του.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι η πιο ωμή εκδοχή αυτής της ίδιας αντίληψης. Ένας ηγέτης που θεωρεί ότι μπορεί να αλλάζει σύνορα με τη στρατιωτική βία, να ισοπεδώνει πόλεις, να σκοτώνει κόσμο και να στερεί από έναν λαό το δικαίωμα να αποφασίζει για το μέλλον του. Η εισβολή στην Ουκρανία δεν είναι μια διπλωματική διαφωνία. Είναι μια αυτοκρατορική επιχείρηση υποταγής ενός ανεξάρτητου κράτους. Και κάθε διεθνής εμφάνισή του που παρουσιάζεται ως θρίαμβος, χωρίς καμία απαίτηση λογοδοσίας, αποτελεί επιβράβευση της επιθετικότητας.

Ο Σι Τζινπίνγκ ακολουθεί μια πιο μεθοδική στρατηγική. Δεν χρειάζεται τις θεατρικές εξάρσεις του Τραμπ ούτε τη στρατιωτική ωμότητα του Πούτιν. Επενδύει στην οικονομική και τεχνολογική (που απλόχερα της χάρισε η Δύση) καθώς και στην γεωπολιτική της ισχύ. Η φιλοδοξία του είναι σαφής: μια Κίνα που δεν θα συμμετέχει απλώς στη διαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης, αλλά θα διεκδικεί τον καθοριστικό έλεγχο των εξελίξεων. Χωρίς ακόμη να υπάρχει εσωτερική δημοκρατία και τις δομές του… καπιταλιστικού κομμουνισμού υπαρκτές!

Τρεις διαφορετικοί δρόμοι, ένας κοινός παρονομαστής: η αντίληψη ότι η ισχύς υπερισχύει του δικαίου και ότι η προσωπική φιλοδοξία μπορεί να υποκαταστήσει τη δημοκρατική νομιμοποίηση.

Κανείς, όμως, δεν τους έχει δώσει το δικαίωμα να μοιράσουν τον κόσμο. Εξ ου κι όσα λέγονταν περί… νέας Γιάλτας, ήταν πιο ανοησίες κι απ’ τις ανοησίες. Προϊόντα ιστορικής άγνοιας και γεωπολιτικής υπεραπλούστευσης. Ο κόσμος του 2026 δεν είναι ο κόσμος του 1945, οι σημερινές δυνάμεις δεν διαθέτουν ούτε την ισχύ ούτε τη νομιμοποίηση να μοιράσουν τον πλανήτη σε σφαίρες επιρροής και οι λαοί δεν είναι πιόνια σε μια παρτίδα μεταξύ τριών ηγετών. Η επίκληση της Γιάλτας λέει τελικά περισσότερα για τη φτώχεια της πολιτικής σκέψης εκείνων που την υιοθετούν παρά για την πραγματικότητα της διεθνούς πολιτικής.

αρνικ σα 2 4

Τα κράτη δεν είναι οικόπεδα, οι λαοί δεν είναι ιδιοκτησία κανενός και η διεθνής τάξη δεν είναι μια ιδιωτική λέσχη ισχυρών ανδρών. Η Ουκρανία, η Ταϊβάν και κάθε μικρότερη χώρα έχουν δικαίωμα στην ανεξαρτησία τους, ανεξάρτητα από τις διαθέσεις των μεγάλων δυνάμεων.

Υπάρχει, ωστόσο, και ένας τέταρτος παράγοντας που προκαλεί ανησυχία: η Ευρώπη.

Μια ήπειρος με τεράστια οικονομική ισχύ, κορυφαία δημοκρατική παράδοση και τεχνολογικές δυνατότητες, η οποία αδυνατεί ν’ αποκτήσει ενιαία φωνή και αποφασιστική ηγεσία. Πολλές δηλώσεις, πολλές σύνοδοι, πολλές διακηρύξεις, αλλά ελάχιστη δυνατότητα να καθορίζει τις εξελίξεις. Η Ευρώπη, δυστυχώς, γίνεται σιγά-σιγά θεατής σ’ έναν κόσμο που διαμορφώνεται ερήμην της.

Ο κόσμος, έχει αλλάξει. Η τεχνολογία, οι ασύμμετρες συγκρούσεις και η αποφασιστικότητα μικρότερων κρατών αποδεικνύουν ότι ακόμη και οι ισχυρότεροι δεν μπορούν να επιβάλλουν πάντα τη θέλησή τους. Η ουκρανική αντίσταση είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Η συνάντηση των τριών ηγετών δεν πρέπει, λοιπόν, να αντιμετωπίζεται ως ιστορική αναγέννηση μεγάλων δυνάμεων. Είναι περισσότερο μια επίδειξη προσωπικής ματαιοδοξίας και μια προειδοποίηση για όσα μπορεί να ακολουθήσουν. Είναι, ήταν, μια σύνοδος που ο καθένας ήθελε να «πουλήσει» στο εσωτερικό του για τους δικούς του λόγους και για να δικαιολογήσει τις ανοησίες του.

Το βέβαιο είναι ότι η ανθρωπότητα δεν μπορεί να πορεύεται επί μακρόν με τους τρεις αυτούς περίεργους τύπους… Κυρίως δε με τους Πούτιν και Τζιπίνγκ, που λίγο απέχουν από το χαρακτηριστούν δικτάτορες… Όσο για τον Τραμπ; Μακάρι τα δυο χρόνια που του απομένουν στην ηγεσία της ΗΠΑ, να μη προλάβει ή να μη μπορέσει να προκαλέσει ανεπανόρθωτα δεινά.

Προηγούμενο άρθροΠορτοκαλόπιτα – Μια αυθεντική συνταγή που έγινε γνωστή σε όλη την Ελλάδα
Επόμενο άρθροΧ. Θεοχάρης: Ελλάδα και Αίγυπτος έχουν κοινή αντίληψη για τη σταθερότητα, τη συνεργασία και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου