Ξεκινά σε λίγες ημέρες τη λειτουργία της η ΔΕΘ. Μια έκθεση, μια πόλη, μια ιστορία, εκατομμύρια εικόνες, επιχειρηματικές συμφωνίες, πρωθυπουργικές εξαγγελίες με αλήθειες και ψέματα…
Μα υπάρχει και μια άλλη ΔΕΘ. Εκείνη που αρχίζει όταν κλείνουν οι πύλες της Έκθεσης. Όταν οι κάμερες των δελτίων ειδήσεων αποσύρονται. Όταν οι πολιτικοί, οι υπουργοί, οι βουλευτές, οι επιχειρηματίες, οι δημοσιογράφοι και οι κομματικοί παράγοντες αναζητούν τραπέζι για φαγητό ή —παλαιότερα— πρώτο τραπέζι στα μπουζούκια.
Είναι η ΔΕΘ των «πηγαδακίων», των διαρροών, της ατάκας, των νυχτερινών εξόδων, των πολιτικών φιλοδοξιών, των ερώτων και, πάνω απ’ όλα, των φωτογραφιών.
Γιατί στη Θεσσαλονίκη δεν αρκούσε πάντοτε να είσαι υπουργός, έπρεπε να φαίνεσαι και υπουργός. Και αν μπορούσες να είσαι και δίπλα στον πρωθυπουργό στη φωτογραφία, ακόμη καλύτερα.
Από τα ουζάδικα της Μοδιάνο και τα νυχτερινά κέντρα της δεκαετίας του ’80, μέχρι τα «πηγαδάκια» του Βελλιδείου και τις selfies του 2025, η ΔΕΘ υπήρξε ένα παράλληλο πολιτικό σύμπαν.
Οι ιστορίες που ακολουθούν έχουν αφήσει εποχή. Άλλες διαθέτουν ισχυρή τεκμηρίωση, άλλες έχουν παραπολιτικό χαρακτήρα κι άλλες είναι… ανέκδοτες!
- 1. Η Έκθεση που δεν τελείωνε όταν έκλειναν τα περίπτερα
Στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 η ΔΕΘ είναι κάτι πολύ περισσότερο από εμπορική διοργάνωση. Είναι το μεγάλο ετήσιο ραντεβού της Θεσσαλονίκης.
Η ΕΡΤ, ανατρέχοντας στην ιστορία του θεσμού, περιγράφει τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες ως περίοδο ανανέωσης και ισχυροποίησης της Έκθεσης, ενώ από το 1960 και μετά καθιερώνονται όλο και περισσότερο οι πολιτιστικές εκδηλώσεις, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου και το Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού.
Η πόλη γεμίζει επισκέπτες, εμπορικούς αντιπροσώπους, καλλιτέχνες και πολιτικούς. Και κάπου εκεί αρχίζει η δεύτερη ζωή της ΔΕΘ: η νυχτερινή.
Η Θεσσαλονίκη των εκθέσεων είναι ταυτόχρονα η Θεσσαλονίκη του τραγουδιού, του θεάματος και της διασκέδασης.
- Αστροναύτες και κοσμοναύτες στη Θεσσαλονίκη
Το 1965 η ΔΕΘ αποκτά σχεδόν κινηματογραφική διάσταση.
Η αμερικανική πλευρά παρουσιάζει στη Θεσσαλονίκη -εποχή ψυχρού πολέμου- τους αστροναύτες Γκόρντον Κούπερ και Τσαρλς Κόνραντ, ενώ η Σοβιετική Ένωση στέλνει τους κοσμοναύτες Αλεξέι Λεόνοφ και Πάβελ Μπελιάγιεφ.
Οι δύο υπερδυνάμεις εκείνης της εποχής, ανταγωνίζονται για το Διάστημα και η Θεσσαλονίκη γίνεται για λίγες ημέρες μικρή πρωτεύουσα του Ψυχρού Πολέμου.
Υπάρχει όμως και ένα ελληνικό παραπολιτικό παράδοξο. Εκείνη τη χρονιά, μέσα στην πολιτική κρίση που έχει ξεσπάσει στην Ελλάδα, ούτε ο βασιλιάς ούτε ο πρωθυπουργός παρίστανται στα εγκαίνια. Τα εγκαίνια κάνει ο νομάρχης Θεσσαλονίκης.
Η ΔΕΘ, με έναν τρόπο που θα επαναληφθεί πολλές φορές στην ιστορία της, συνεχίζει το πρόγραμμά της ενώ η πολιτική ζωή της χώρας βρίσκεται σε αναταραχή.
- Η Έκθεση γίνεται και πολιτιστικό γεγονός
Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία για όσα θα ακολουθήσουν. Η ΔΕΘ δεν είναι πλέον μόνο περίπτερα με μηχανήματα και εμπορεύματα. Γίνεται κινηματογράφος, τραγούδι, θέαμα, κοσμικότητα.
Και όταν ένας θεσμός συνδυάζει οικονομία, πολιτική, πολιτισμό και χιλιάδες επισκέπτες, δημιουργεί αναπόφευκτα και παρασκήνιο.
Η ΔΕΘ αποκτά τη δική της κοινωνική ζωή. Και η κοινωνική ζωή, στην Ελλάδα, αργά ή γρήγορα συναντά την πολιτική.
- Η ΔΕΘ της δικτατορίας
Η ΔΕΘ δεν έμεινε έξω από τη δικτατορική πραγματικότητα.
Όπως συνέβη με όλους σχεδόν τους μεγάλους θεσμούς της χώρας, η πολιτική εξουσία επηρεάζει και τη λειτουργία της Έκθεσης. Όπου ο Παττακός εμφανίζεται συνοδεία ενός… νέφους αρβύλας και τριών πανέμορφων κοριτσιών/μοντέλων!
Την ίδια ώρα, η ΔΕΘ εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλο οικονομικό και πολιτιστικό γεγονός.
Αυτό είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της: ακόμη και στις πιο ταραγμένες περιόδους, η έκθεση συνεχίζει να λειτουργεί ως βιτρίνα μιας Ελλάδας που θέλει να δείχνει ότι προχωρά.
- 1974: Ο Καραμανλής και η επιστροφή της Δημοκρατίας
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έχει επιστρέψει από το Παρίσι λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Η χώρα βρίσκεται στις πρώτες ημέρες της Μεταπολίτευσης. Στη Θεσσαλονίκη συγκεντρώνονται περίπου 300.000 άνθρωποι για να τον ακούσουν.
Η ΕΡΤ διασώζει το αρχειακό υλικό της 39ης ΔΕΘ και της μεγάλης συγκέντρωσης της 31ης Αυγούστου 1974.
Η ΔΕΘ εκείνη τη χρονιά δεν είναι απλώς εγκαίνια.
Είναι πολιτική επιστροφή. Και η εικόνα του πρωθυπουργού μέσα σε ένα τεράστιο πλήθος κι ένα περιστέρι στον ώμο του, γίνεται μία από τις χαρακτηριστικές εικόνες της Μεταπολίτευσης.
- Η ΔΕΘ ως οικογενειακή φωτογραφία της εξουσίας
Το αρχειακό υλικό από τη δεξίωση του 1974 δείχνει κάτι που θα γίνει διαχρονικό χαρακτηριστικό της Έκθεσης: γύρω από τον πρωθυπουργό συγκεντρώνεται σχεδόν ολόκληρη η πολιτική και οικονομική ελίτ της εποχής. Υπουργοί, υφυπουργοί, στελέχη της κυβέρνησης και επίσημοι.
Όλοι δίπλα στον αρχηγό. Η φωτογραφία της ΔΕΘ δεν είναι ακόμη selfie.
Είναι επίσημη φωτογραφία. Αλλά η λογική είναι ήδη η ίδια: να είσαι μέσα στο κάδρο.
- Η μεγάλη τελετουργία: Μοδιάνο – Βελλίδειο – μπουζούκια
Κάπου εδώ αρχίζει η εποχή που θα μείνει περισσότερο στη συλλογική μνήμη. Το Βήμα έχει περιγράψει με χαρακτηριστικό τρόπο το παλιό πρόγραμμα της ΔΕΘ: το μεσημέρι ουζάκια στη Μοδιάνο, στην ταβέρνα «Βομβίδια». Το βράδυ στο Βελλίδειο για την ομιλία του πρωθυπουργού.
Και μετά, μπουζούκια. Το «after» μπορούσε να κρατήσει μέχρι το πρωί κι ακολουθούσε η «Ρέμβη».
Η παλιά ΔΕΘ είχε, δηλαδή, ένα πρόγραμμα που σήμερα θα έμοιαζε σχεδόν αδιανόητο: πολιτική από το πρωί, νυχτερινή διασκέδαση μέχρι πρωίας και πολιτική ξανά το επόμενο πρωί.
- Η Ρέμβη: το πολιτικό στούντιο της Θεσσαλονίκης
Ο Ανδρέας Παπανδρέου καθιερώνει τη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ στη «Ρέμβη», στην Αρετσού. Το σκηνικό είναι εξαιρετικά ελληνικό. Όχι αίθουσα υπουργείου. Όχι ουδέτερο συνεδριακό κέντρο. Ταβέρνα!!
Η Ρέμβη γίνεται σταδιακά ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πολιτικά σκηνικά της ΔΕΘ. Και εκεί θα ειπωθούν ορισμένες από τις πιο χαρακτηριστικές ατάκες της μεταπολιτευτικής πολιτικής.
- «Εφιάλτης»
Στη Ρέμβη, ο Ανδρέας Παπανδρέου δέχεται ερώτηση για τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Η απάντηση είναι μία λέξη: «Εφιάλτης»!
Η ΔΕΘ έχει πλέον αποδείξει ότι μπορεί να παράγει πολιτικές ατάκες εξίσου εύκολα με οικονομικές ειδήσεις.
Και η Ρέμβη έχει γίνει το μέρος όπου η πολιτική σοβαροφάνεια συναντά την ελληνική καθημερινότητα.
- Το after της ΔΕΘ και οι νυσταγμένοι παρατρεχάμενοι
Το Βήμα περιγράφει και μια λεπτομέρεια που αξίζει περισσότερο από πολλές μεγάλες πολιτικές αναλύσεις.
Μετά το ξενύχτι στα μπουζούκια, οι παρατρεχάμενοι έπρεπε να εμφανιστούν στη Ρέμβη. Κάποιοι ήταν εμφανώς νυσταγμένοι. Και προσπαθούσαν να παραμένουν με ανοιχτά μάτια, μη τυχόν και τους πετύχει στον ύπνο η τηλεοπτική κάμερα.
Εδώ βρίσκεται όλη η παλιά ΔΕΘ σε μία εικόνα: ο υπουργός ή ο κομματικός παράγοντας που ξενυχτά ως το πρωί και λίγες ώρες αργότερα πρέπει να δείχνει ότι παρακολουθεί με προσήλωση την πολιτική επικαιρότητα.
- Το πρώτο τραπέζι γίνεται πολιτικό αξίωμα
Στη δεκαετία του ’90 η νυχτερινή έξοδος έχει πλέον γίνει θεσμός.
Οι πολιτικοί πηγαίνουν στα κέντρα διασκέδασης και οι καλλιτέχνες προσαρμόζουν τα προγράμματά τους στις ημέρες της ΔΕΘ.
Η Καθημερινή περιγράφει την εποχή ως περίοδο κατά την οποία τα νυχτερινά κέντρα είχαν ειδικά διαμορφωμένο πρόγραμμα για την κάθοδο των πολιτικών στη Θεσσαλονίκη.
Το πρώτο τραπέζι δεν είναι απλώς θέμα άνεσης. Είναι θέση. Είναι στάτους.
Ποιος κάθεται μπροστά; Ποιος κάθεται δίπλα στον υπουργό; Ποιος είναι στην παρέα; Ποιος φωτογραφίζεται μαζί του; Και ποιος περιμένει πίσω;
- Ο Γιαννόπουλος και τα «πολιτιστικά κέντρα»
Το 1998 ο Ευάγγελος Γιαννόπουλος βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και δέχεται ερωτήσεις για τις επισκέψεις υπουργών στα νυχτερινά κέντρα με αφορμή τη ΔΕΘ.
Η απάντησή του μένει στην ιστορία.
Δεν είναι «σκυλάδικα». Είναι «πολιτιστικά κέντρα».
Ο Γιαννόπουλος υπερασπίζεται μάλιστα δημόσια την επιλογή του και δηλώνει ότι θα συνεχίσει να τα επισκέπτεται. Τα «Νέα» καταγράφουν ότι είχε επισκεφθεί τρία κέντρα, μεταξύ άλλων όπου εμφανίζονταν ο Τόλης Βοσκόπουλος και ο Μάκης Χριστοδουλόπουλος.
Η ελληνική πολιτική είχε βρει τη δική της ορολογία.
ΠαΣοΚ για όλους, Μπουζούκια για όλους. «Πολιτιστικά κέντρα» για υπουργούς.
- Το κομματικό εμπάργκο στα μπουζούκια
Η επιμονή των πολιτικών για νυχτερινή διασκέδαση ήταν, σύμφωνα με μεταγενέστερες παραπολιτικές αναδρομές, τέτοια ώστε ορισμένες φορές οι αρχηγοί των κομμάτων έβγαζαν μέχρι και απαγορευτικά.
Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται στην επόμενη λεπτομέρεια. Σύμφωνα με το Βήμα, για να βεβαιωθούν ότι το εμπάργκο τηρείται, κομματικοί άνθρωποι φέρεται να λειτουργούσαν ως «παρατηρητές», καταγράφοντας την κίνηση έξω από τα νυχτερινά κέντρα.
Αν η λεπτομέρεια ακούγεται υπερβολικά ελληνική για να είναι αληθινή, κάτι παραπανω ήξεραν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης κι ο Κώστας Σημίτης. Οι ίδιοι άλλωστε δεν ήταν των φρου-φρου και των αρωμάτων…
- Παπανδρέου και Σημίτης που έγραψαν πολιτική ιστορία
11 Σεπτεμβρίου 1995. Στη Ρέμβη ο Ανδρέας Παπανδρέου δέχεται ερώτηση για τον υπουργό Βιομηχανίας Κώστα Σημίτη.
Είναι ικανοποιημένος από τους χειρισμούς του;
Η απάντηση: «Καθόλου»!
Την επομένη ο Σημίτης παραιτείται.
Η Καθημερινή έχει καταγράψει λεπτομερώς το περιστατικό και το συνδέει με την ένταση που υπήρχε γύρω από τα ναυπηγεία Ελευσίνας και την πολιτική του υπουργείου.
Λίγους μήνες αργότερα ο Σημίτης θα γίνει πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Το 1996 θα γίνει πρωθυπουργός.
Μια απάντηση τριών συλλαβών στη Ρέμβη είχε αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη είδηση από πολλές επίσημες ομιλίες.
- Η φωτογραφία δίπλα στον αρχηγό
Στην παλιά ΔΕΘ η φωτογραφία ήταν πολιτικό κεφάλαιο.
Δεν υπήρχαν social media. Δεν υπήρχε Instagram. Η φωτογραφία έπρεπε να φτάσει στην εφημερίδα ή στο κομματικό έντυπο.
Κι αυτό έκανε το ποιος θα βρεθεί δίπλα στον αρχηγό ακόμη σημαντικότερο.
Μια φωτογραφία με τον πρωθυπουργό μπορούσε να γίνει υλικό για κομματική προβολή, προεκλογικό φυλλάδιο ή απλώς απόδειξη ότι «ο δικός μας άνθρωπος» βρίσκεται κοντά στην εξουσία.
Αυτό το φαινόμενο, αποτελεί σταθερά κορυφαία παραπολιτική στιγμή στις ΔΕΘ. Να μην αρκεί η παρουσία — να πρέπει να καταγραφεί.
Πάντως, ο μακαρίτης ο Έβερτ, είχε δεχθεί τέτοια κλωτσιά, που δεν είχε δεχθεί ποτέ ο Μαραντόνα. Η κλωτσιά από φέρελπι βουλευτή, προοριζόταν για ανταγωνιστή του που βρισκόταν δίπλα στον πρόεδρο Έβερτ, κάτι μεσολάβησε για δέκατα δευτερολέπτου και …ήταν απορίας άξιο πώς τη γλίτωσε ο Έβερτ μόνο με μώλωπες….
- Η ΔΕΘ ως μεγάλο πολιτικό πάρτι
Στις αρχές των 2000s το παλιό μοντέλο εξακολουθεί να λειτουργεί.
Στο «Κανάλι 1» του Πειραιά, λέγαμε στο απογευματινό μαγκαζίνο με τη Δέσποινα Φύκαρη, ότι υπουργοί, πολιτικοί, κομματικοί παρατρεχάμενοι και κρατικοί αξιωματούχοι αντιμετώπιζαν τη ΔΕΘ σαν μεγάλο πάρτι: τα μπουζουξίδικα γέμιζαν και οι πολιτικοί κυκλοφορούσαν στους δρόμους της Θεσσαλονίκης. Η δε εικόνα αυτή θεωρούνταν απολύτως φυσιολογική.
- «Σεμνά και ταπεινά»
Το 2004 ο Κώστας Καραμανλής γίνεται πρωθυπουργός και το πολιτικό ύφος αλλάζει. Το σύνθημα είναι: «Σεμνά και ταπεινά».
Η νέα κυβέρνηση επιχειρεί να αποστασιοποιηθεί από την εικόνα της υπερβολής. Και η ΔΕΘ είναι το πρώτο μεγάλο ετήσιο τεστ αυτής της νέας πολιτικής αισθητικής.
Τα μεγάλα δείπνα και οι υπερβολικές νυχτερινές εμφανίσεις αρχίζουν να αντιμετωπίζονται διαφορετικά.
Η εποχή όμως δεν τελειώνει με μία απόφαση. Χρειάζεται ένα γεγονός.
Και το γεγονός έρχεται.
- Το Σινούκ και το δείπνο που δεν έγινε
Το 2004, η ημέρα της ΔΕΘ συμπίπτει με την τραγωδία του Σινούκ.
Δεκαεπτά άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, ανάμεσά τους ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πέτρος.
Το επίσημο δείπνο των εγκαινίων δεν σερβίρεται. Τα τρόφιμα που είχαν ετοιμαστεί διατίθενται, σύμφωνα με μεταγενέστερες αναφορές, σε ιδρύματα της πόλης. Το περιστατικό έχει συμβολική σημασία.
Το παλιό τελετουργικό της ΔΕΘ —επίσημο δείπνο, κοσμικότητα, πολιτικοί και παραγωγικοί φορείς γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι— αρχίζει να υποχωρεί.
Η τραγωδία δεν είναι βέβαια η αιτία όλων των αλλαγών. Αλλά, γίνεται ένα από τα σημεία καμπής.
- Οι υπουργοί πιέζουν για «δώρα» στη ΔΕΘ
Η παραπολιτική στη ΔΕΘ όμως, δεν βρίσκεται μόνο στα μπουζούκια.
Το 2006 η Καθημερινή δημοσιεύει ένα ρεπορτάζ με έναν αποκαλυπτικό τίτλο: «Οι υπουργοί πιέζουν για παροχές στη ΔΕΘ».
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, κορυφαίοι υπουργοί ζητούσαν από τον Κώστα Καραμανλή να ανακοινώσει από το βήμα της ΔΕΘ πρόσθετες παροχές, επιπλέον πιστώσεις για τα υπουργεία και προσλήψεις.
Αποδέκτης των πιέσεων ήταν ο υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης, ο οποίος λειτουργούσε ως «κυματοθραύστης». Μεταξύ των υπουργών που αναφέρονται ήταν οι Βύρων Πολύδωρας, Δημήτρης Αβραμόπουλος και Γιώργος Βουλγαράκης.
Εδώ βρίσκεται η άλλη πλευρά της ΔΕΘ. Πριν από την εξαγγελία υπάρχει η διαπραγμάτευση. Ο υπουργός ζητά. Ο υπουργός Οικονομικών κόβει. Ο πρωθυπουργός αποφασίζει.
Και στο τέλος ο πρωθυπουργός ανεβαίνει στο βήμα και ανακοινώνει.
Η ΔΕΘ δεν είναι μόνο το μέρος όπου εξαγγέλλονται παροχές.
Είναι και το μέρος όπου οι παροχές διεκδικούνται πριν εξαγγελθούν.
- 2007: Οι φωτιές και η δεύτερη αλλαγή
Το 2007 η Ελλάδα βρίσκεται ξανά σε εθνικό πένθος, πάλι με πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή. Αυτή τη φορά εξαιτίας των καταστροφικών πυρκαγιών. Το επίσημο δείπνο της ΔΕΘ δεν πραγματοποιείται.
Παράλληλα, οι εθνικές εκλογές συμπίπτουν με τη δεύτερη Κυριακή λειτουργίας της Έκθεσης και η επισκεψιμότητα επηρεάζεται. Η παλιά ΔΕΘ χάνει ακόμη ένα κομμάτι του τελετουργικού της. Και πλέον γίνεται σαφές ότι το μοντέλο της δεκαετίας του ’80 και του ’90 δεν πρόκειται να επιστρέψει όπως ήταν.
- Η πολιτική ζωή εξακολουθεί όμως να κάνει «after»
Το τέλος των μεγάλων μπουζουκιών δεν ήταν στιγμιαίο.
Υπήρχαν ακόμη πάρτι, ιδιωτικές συγκεντρώσεις και νυχτερινές συναντήσεις.
Η διαφορά ήταν ότι η εικόνα τους άρχιζε να δημιουργεί μεγαλύτερο πολιτικό κόστος. Η Ελλάδα είχε μπει σε άλλη εποχή. Και ο πολιτικός που διασκέδαζε στη Θεσσαλονίκη έπρεπε πλέον να σκεφτεί περισσότερο ποιος τον βλέπει. Και κυρίως, ποιος τον φωτογραφίζει.
- Από τα μπουζούκια στα ΜΑΤ
Το 2010 ο Αλέξης Παπαχελάς περιγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο τη μετάβαση. Η παλιά ΔΕΘ ήταν μεγάλο πάρτι. Το 2010, η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά. Η οικονομική κρίση, τα μνημόνια και η κοινωνική ένταση μετατρέπουν τη Θεσσαλονίκη σε πεδίο διαμαρτυριών.
Οι δρόμοι δεν γεμίζουν πλέον μόνο από πολιτικούς που ψάχνουν τραπέζι. Γεμίζουν από διαδηλωτές.
- Οι 6.000 αστυνομικοί
Η άλλη πλευρά της νέας ΔΕΘ είναι η αστυνόμευση. Η Καθημερινή έχει καταγράψει ότι χιλιάδες αστυνομικοί μετακινούνταν κάθε χρόνο στη Θεσσαλονίκη για την Έκθεση, με τον αριθμό να φτάνει περίπου τους 6.000.
Από το: «Πού είναι το πρώτο τραπέζι;»… στο: «Πόσες διμοιρίες θα υπάρχουν στους δρόμους;»
Δεν θα μπορούσε να υπάρχει πιο καθαρή εικόνα της αλλαγής εποχής.
- Η κρίση αλλάζει και το φαγητό
Το 2015, σε μια Ελλάδα των μνημονίων, των περικοπών και της πολιτικής αβεβαιότητας, η Λαϊκή Ενότητα του Παναγιώτη Λαφαζάνη οργανώνει τη δική της παρουσία στη ΔΕΘ.
Μετά τη συνέντευξη Τύπου υπάρχει μπουφές. Τυρόπιτες, σπανακοπιτάκια, μπουρεκάκια, κέικ.
Μικρή λεπτομέρεια, αλλά απολύτως χαρακτηριστική.
Η ΔΕΘ που κάποτε συνδεόταν με τα μεγάλα τραπέζια και τα επίσημα δείπνα έχει πλέον περάσει στην εποχή του απλού μπουφέ. Η πολιτική αισθητική έχει αλλάξει μαζί με την οικονομία. Η ΔΕΘ αποκτά έναν νέο διπλό ρόλο: γίνεται βήμα εξαγγελιών και βήμα διαμαρτυρίας.
- Το μπουζούκι μετακομίζει στο σπίτι
Μετά τα μνημόνια, τα μεγάλα νυχτερινά γλέντια των πολιτικών έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από την εικόνα της ΔΕΘ.
Οι παραπολιτικές στήλες όμως συνεχίζουν να καταγράφουν πάρτι και ιδιωτικές συγκεντρώσεις. Ορισμένες αναφορές μιλούν για «μερακλήδες» που, ακόμη και στα χρόνια της κρίσης, διοργάνωναν ιδιωτικά πάρτι σε σπίτια βουλευτών της Θεσσαλονίκης.
Δεν είναι πλέον το δημόσιο πρώτο τραπέζι. Είναι το ιδιωτικό πάρτι.
Εδώ αλλάζει οριστικά η πολιτική τεχνολογία. Ο παλιός πολιτευτής περίμενε τον φωτορεπόρτερ. Σήμερα βγάζει μόνος του τη φωτογραφία.
Ο παλιός υπουργός ήθελε να βρεθεί δίπλα στον πρωθυπουργό για να εμφανιστεί στην εφημερίδα. Ο σημερινός θέλει το ίδιο πλάνο για να το ανεβάσει ο ίδιος. Η φωτογραφία δεν χρειάζεται πλέον να περιμένει την επόμενη ημέρα. Παράγεται και καταναλώνεται σχεδόν ταυτόχρονα.
Και τελικά, ποια είναι η «άλλη» ΔΕΘ;
Είναι η ΔΕΘ των υπουργών που ξενυχτούσαν και το πρωί έπρεπε να εμφανιστούν στη Ρέμβη;
Είναι ο Γιαννόπουλος που υπερασπιζόταν τα μπουζούκια ως «πολιτιστικά κέντρα»;
Είναι ο Ανδρέας που μπορούσε να αλλάξει την πολιτική επικαιρότητα με μία λέξη;
Είναι ο Σημίτης που έφυγε από την κυβέρνηση μετά από ένα «Καθόλου»:
Είναι οι υπουργοί που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του 2006, πίεζαν για παροχές πριν από την πρωθυπουργική ομιλία;
Είναι το δείπνο που δεν έγινε μετά την τραγωδία του Σινούκ;
Είναι οι διαδηλωτές της κρίσης;
Είναι το πρόγραμμα που εξήγγειλε ο Τσίπρας και σχεδόν όλο ήταν μια ανείπωτη ουτοπία που την πήρε ο Θερμαϊκός;
Είναι οι χιλιάδες αστυνομικοί στους δρόμους;
Από τα «Βομβίδια» και τη Ρέμβη μέχρι το Βελλίδειο και τα social media, η ΔΕΘ παρέμεινε αυτό που ήταν πάντα: ένα μεγάλο ετήσιο ραντεβού της ελληνικής πολιτικής ζωής.
Μόνο που κάθε εποχή φέρνει μαζί της και το δικό της σκηνικό.
Άλλοτε ήταν το πρώτο τραπέζι. Άλλοτε η εξέδρα. Άλλοτε το ξενοδοχείο. Άλλοτε και πάντα η διαδήλωση. Και σήμερα είναι το πρώτο πλάνο.
Η ΔΕΘ αλλάζει. Η ανάγκη της πολιτικής να φαίνεται, όμως, παραμένει.
Θα κλείσουμε αυτή την αναφορά στο κλίμα της ΔΕΘ με τα εξής έξι γνωστά κι άγνωστα παρατράγουδα:
Α. Η «επίθεση» με αυγά στον Κων. Καραμανλή (1975)
Στην πρώτη μεταπολιτευτική ΔΕΘ, το κλίμα ήταν ιδιαίτερα φορτισμένο. Κατά την έξοδο του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή, μια ομάδα διαδηλωτών άρχισε να πετάει αυγά και ντομάτες. Ένα από τα αυγά πέτυχε τον Καραμανλή στο πέτο. Εκείνος, διατηρώντας την ψυχραιμία του, σκούπισε το σακάκι του με ένα μαντίλι και είπε στους συνεργάτες του τη χαρακτηριστική φράση: «Δεν πειράζει, η Δημοκρατία έχει και αυτά τα έξοδα».
Β. Το «Λεφτά υπάρχουν» του Γ. Παπανδρέου (2009)
Ίσως η πιο πολυσυζητημένη ατάκα της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας ειπώθηκε στη Θεσσαλονίκη. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του συνέντευξης τύπου, ο Γιώργος Παπανδρέου απάντησε σε ερώτηση για το πού θα βρει τους πόρους για τις παροχές που υποσχόταν, λέγοντας: «Λεφτά υπάρχουν… αν τα διεκδικήσεις, αν μαζέψεις τη φοροδιαφυγή». Η φράση απομονώθηκε, έμεινε στην ιστορία ως το απόλυτο σύμβολο της μετέπειτα οικονομικής κρίσης και συνοδεύει έκτοτε κάθε συζήτηση για τη ΔΕΘ.
Γ. Το πεταμένο παπούτσι στον Γιώργο Παπανδρέου
Στις 11 Σεπτεμβρίου 2010, κατά την έξοδο του τότε Πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου από τις εγκαταστάσεις της ΔΕΘ, ένας 49χρονος γιατρός (μέλος πατριωτικού κινήματος) κινήθηκε προς το μέρος του, έβγαλε το παπούτσι του και το εκσφενδόνισε εναντίον του, διαμαρτυρόμενος για την είσοδο της χώρας στο Μνημόνιο.
Λεπτομέρεια: Το παπούτσι δεν πέτυχε τον Γιώργο Παπανδρέου.
Δ. Ο Ανδρέας Παπανδρέου και τα «πηγαδάκια»
Στη δεκαετία του ’80 και του ’90, το ξενοδοχείο Μακεδονία Παλλάς μετατρεπόταν σε ανεπίσημο κυβερνητικό στρατηγείο. Ο Ανδρέας Παπανδρέου λάτρευε να σπάει το επίσημο πρωτόκολλο. Μετά τις ομιλίες του, κατέβαινε στο μπαρ του ξενοδοχείου, όπου με ένα ποτήρι ουίσκι στο χέρι συνομιλούσε με δημοσιογράφους και στελέχη μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, μοιράζοντας ειδήσεις, υπουργεία αλλά και… «καρφιά» για τους εσωκομματικούς του αντιπάλους.
Ε. Το «Σάντουιτς» του Κ. Καραμανλή (2004)
Ο Κώστας Καραμανλής, γνωστός για την αγάπη του για το καλό φαγητό της Θεσσαλονίκης, έγραψε τη δική του παραπολιτική ιστορία όταν κατά τη διάρκεια της περιοδείας του στα περίπτερα της Έκθεσης, σταμάτησε σε μια καντίνα. Αδιαφορώντας για τις κάμερες και τους φωτογράφους που τον ακολουθούσαν, παρήγγειλε ένα παραδοσιακό σάντουιτς με σουβλάκι και το έφαγε όρθιος, συνομιλώντας με τον καντινιέρη, μια εικόνα που έκανε τον γύρο των ΜΜΕ.
ΣΤ. Το «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» (2014)
Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε το 2014 ένα πρόγραμμα παροχών, το οποίο έμεινε γνωστό ως «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης». Στο παρασκήνιο, οι συνεργάτες του έγραφαν και έσβηναν τα νούμερα των παροχών μέχρι την τελευταία στιγμή στο ξενοδοχείο, προσπαθώντας να ισορροπήσουν ανάμεσα στην πολιτική γοητεία και τη δημοσιονομική πραγματικότητα, σε μια ΔΕΘ που τελικά άλλαξε τις πολιτικές ισορροπίες της χώρας κι ακόμη μνημονεύεται στα αρνητικά χαρακτηριστικά του πρώην πρωθυπουργού.
