Υπάρχουν κάποιες εικόνες που σε σταματούν χωρίς να το περιμένεις. Όχι επειδή είναι εντυπωσιακές, αλλά επειδή κουβαλούν κάτι βαθύ, σχεδόν ξεχασμένο… Ένα ηλικιωμένο ζευγάρι, για παράδειγμα. Δύο άνθρωποι που περπατούν αργά, πιασμένοι χέρι-χέρι. Μιλούν χαμηλόφωνα, ίσως και να μη λένε πολλά. Κι όμως, κάτι υπάρχει ανάμεσά τους που δεν χρειάζεται εξήγηση. Δεν είναι η κίνηση που σε αγγίζει. Είναι το βλέμμα. Αυτό το βλέμμα που δεν ψάχνει πια να βρει, αλλά έχει βρει. Που δεν διεκδικεί, δεν αποδεικνύει, δεν εντυπωσιάζει. Απλώς υπάρχει και μέσα του χωράει χρόνος, πολύς χρόνος.

Σκέφτεσαι πώς ξεκίνησε όλο αυτό. Κάποτε ήταν δύο άνθρωποι νέοι, γεμάτοι ένταση, επιθυμία, προσδοκία. Ένας έρωτας που τους τράβηξε κοντά, που τους έκανε να κοιτάζονται διαφορετικά από τους υπόλοιπους. Μετά ήρθε η ζωή. Οι ρόλοι άλλαξαν. Έγιναν σύντροφοι, γονείς, συνοδοιπόροι. Πέρασαν φάσεις, δυσκολίες, ίσως και αποστάσεις. Δεν έμειναν ίδιοι ούτε εκείνοι, ούτε η σχέση τους. Και όμως, κάτι έμεινε…

Η αγάπη δεν είναι πάντα όπως την φανταζόμαστε στην αρχή, δεν έχει πάντα ένταση, πάθος, διαρκή επιβεβαίωση. Με τον καιρό αλλάζει μορφή, γίνεται πιο ήσυχη, πιο βαθιά. Περνά μέσα από τις μικρές καθημερινές κινήσεις, εκεί που δεν φαίνεται εύκολα: Στο πώς κοιτάς τον άλλον όταν δεν σε βλέπει, πώς τον φροντίζεις χωρίς να το κάνεις θέμα, πώς παραμένεις, ακόμα κι όταν δεν είναι όλα εύκολα.

Και ίσως εκεί να βρίσκεται κάτι που μας δυσκολεύει σήμερα. Θέλουμε την αγάπη, αλλά δυσκολευόμαστε να μείνουμε μέσα σε αυτήν. Αναζητούμε το συναίσθημα, αλλά όχι πάντα τη διαδρομή που το στηρίζει. Γιατί η διάρκεια δεν είναι αυτονόητη. Χτίζεται. Μέσα από επιλογές που επαναλαμβάνονται, μέσα από στιγμές που δεν είναι εντυπωσιακές, αλλά είναι ουσιαστικές.

Όταν βλέπεις ένα ζευγάρι που έχει αντέξει στον χρόνο, δεν βλέπεις μόνο το αποτέλεσμα. Βλέπεις, έστω και χωρίς να το ξέρεις, όλα όσα προηγήθηκαν. Τις φορές που κράτησαν ο ένας τον άλλον, που απομακρύνθηκαν και ξαναβρήκαν τον δρόμο, που έμειναν, ενώ θα μπορούσαν να φύγουν.

Ενώ σήμερα; Πόσο βάθος έχουν οι σχέσεις που χτίζουμε σήμερα; Πόσο χώρο δίνουμε στον χρόνο να δουλέψει μέσα τους; Αντέχουμε τη φθορά, τη ρουτίνα, την αλλαγή ή ψάχνουμε διαρκώς την αρχή; Δεν είναι εύκολες ερωτήσεις…

Και ίσως υπάρχει και ένα συναίσθημα που μπαίνει σιωπηλά εδώ, μια μορφή ζήλιας (!) όχι πικρής, αλλά σχεδόν τρυφερής. Βλέπεις αυτή τη σύνδεση και σκέφτεσαι: «Άρα γίνεται.» Ταυτόχρονα αναρωτιέσαι αν θα τη ζήσεις κι εσύ έτσι.

Η αγάπη που μένει δεν είναι τυχαία, δεν είναι μόνο θέμα τύχης ή συγκυρίας. Είναι και μια στάση απέναντι στον άλλον. Να μπορείς να τον δεις σε όλες του τις φάσεις, να τον αποδεχτείς όταν αλλάζει, να συνεχίσεις να τον επιλέγεις, όχι επειδή είναι ίδιος με πριν, αλλά επειδή είναι αυτός. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό: Όχι να βρεις έναν άνθρωπο που θα μείνει ίδιος στον χρόνο, αλλά να μπορέσεις να σχετιστείς με κάποιον που θα αλλάζει… όπως κι εσύ.

Και μέσα σε αυτή την αλλαγή, να κρατηθεί κάτι σταθερό. Μια μορφή σύνδεσης που δεν φωνάζει, αλλά υπάρχει, που δεν αποδεικνύεται, αλλά φαίνεται. Γιατί η αγάπη δεν είναι μόνο αυτό που νιώθεις στην αρχή. Είναι αυτό που αντέχει να μείνει.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας

Το καλοκαίρι του 2027 θα δοθεί δωρεάν στους μυδοκαλλιεργητές της Κεντρικής Μακεδονίας ο πρώτος γόνος μυδιών που θα παραχθεί στον Οστρακογεννητικό Σταθμό, ο οποίος λειτουργεί στο αγρόκτημα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στη Θέρμη. Εκεί, μέσα σε δεξαμενές με θαλασσινό νερό από τη Μηχανιώνα, που φιλτράρεται αδιάκοπα, μεγαλώνουν σήμερα μύδια αλλά και κυδώνια και αχιβάδες, τα οποία σε λίγο καιρό θα υποβληθούν σε συνθήκες αυξημένης θερμοκρασίας ώστε να απελευθερώσουν γόνο.

H «νέα γενιά» οστρακοειδών θα μεγαλώσει μαζί με τους γονείς της, θα αναπτύξει σταδιακά το όστρακό της και όταν φτάσει σε ένα επιθυμητό μέγεθος θα απελευθερωθεί στη θάλασσα. Καθώς, άλλωστε, σύμφωνα με γενετικές αναλύσεις που έγιναν στο ΑΠΘ, έχουν βρεθεί γονίδια, από τα οποία ορισμένοι γονότυποι προσδίδουν στα μύδια αυξημένη ανθεκτικότητα στη θερμοκρασία, θα επιλεγούν εκείνα, θα παραχθούν και θα δοθούν στους καλλιεργητές, με στόχο τη βελτίωση της παραγωγής και της αντοχής της στις δυσμενέστερες συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Επόμενοι στόχοι είναι η επέκταση της διαδικασίας αυτής στην καλλιέργεια ειδών όπως τα στρείδια, τα κυδώνια, τα χτένια και οι αχιβάδες, η εγκατάσταση παραγωγής φυτοπλαγκτόν με τους οργανισμούς που βρίσκονται ήδη στο θαλάσσιο περιβάλλον της περιοχής, αλλά και η δημιουργία ενός κρατικού οστρακογεννητικού σταθμού που θα εφαρμόζει στην πράξη την τεχνογνωσία που αναπτύσσεται. Ως πιθανές τοποθεσίες για την εγκατάστασή του θα εξεταστούν οι περιοχές της Χαλάστρας και του Αγγελοχωρίου.

Η προσπάθεια ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025, με την υπογραφή προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, της Αντιπεριφέρειας Θεσσαλονίκης, του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας του ΑΠΘ και του Εργαστηρίου Ιχθυοκομίας και Αλιείας του ΑΠΘ ώστε να δημιουργηθεί ο πρώτος οστρακογεννητικός σταθμός. Οι εργασίες άρχισαν τον Απρίλιο και ολοκληρώθηκαν τον Σεπτέμβριο, ενώ στη συνέχεια τέθηκε σε λειτουργία. Σε δηλώσεις του κατά την επίσκεψή του σήμερα στον σταθμό, ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Κώστας Γιουτίκας τόνισε ότι ο στόχος για τη δημιουργία του τέθηκε μετά τη μεγάλη καταστροφή των μυδοκαλλιεργητών όλου του Θερμαϊκού Κόλπου που έχασαν την παραγωγή τους λόγω των πολύ υψηλών θερμοκρασιών του νερού το καλοκαίρι.

Ο ίδιος ανέφερε: «Πήραμε, λοιπόν, μια πολιτική απόφαση, να στηρίξουμε οικονομικά αυτή την προσπάθεια προκειμένου να δημιουργηθεί στη Θεσσαλονίκη ο πρώτος οστρακογεννητικός σταθμός στην Ελλάδα που θα δώσει τη δυνατότητα να παραχθούν γόνοι οστράκων, όχι μόνο μυδιών, που καλλιεργούνται σήμερα στον Θερμαϊκό Κόλπο, ακόμη πιο ανθεκτικοί στις κλιματικές συνθήκες που είναι διαφορετικές από ό,τι πριν από πολλά χρόνια. Θέλουμε να καταφέρουμε να παραγάγουμε και γόνο άλλων οστράκων, όπως τα χτένια, οι αχιβάδες, τα στρείδια, που δεν παράγονται σήμερα στην Ελλάδα, ώστε να δώσουμε τη δυνατότητα στους μυδοκαλλιεργητές να είναι πιο ανταγωνιστικοί στο δύσκολο οικονομικό περιβάλλον που ζούμε, και να δημιουργήσουμε επιπλέον εισόδημα στην ελληνική οικονομία καθώς το προϊόν αυτό είναι κυρίως εξαγώγιμο». Επιπλέον, επισήμανε ότι με τη διαδικασία αυτή θα γίνει και εμπλουτισμός του Θερμαϊκού Κόλπου με νέα είδη οστράκων ώστε να έχουν περισσότερους μήνες δουλειά και οι οστρακοαλιείς.

Για ένα προϊόν πολύτιμο για την εθνική οικονομία και τη συγκράτηση του πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές έκανε λόγο ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Γιώργος Κεφαλάς. «Πολλές φορές στην Ελλάδα λέμε ότι η ακαδημαϊκή έρευνα απέχει από την πράξη. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε ένα εργαστήριο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου με συντονιστή και χρηματοδότη την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας επιχειρούμε να λύσουμε ένα πρόβλημα που είναι η βιωσιμότητα της μυδοκαλλιέργειας στην Ελλάδα» συμπλήρωσε.

Από την πλευρά του, ο Ιωάννης Γιάντσης, επιστημονικά υπεύθυνος στο έργο του οστρακογεννητικού σταθμού, επίκουρος καθηγητής στο Εργαστήριο Ιχθυοκομίας και Αλιείας στο ΑΠΘ, τόνισε ότι ο Θερμαϊκός Κόλπος είναι ένα χρυσωρυχείο που δεν το έχουμε εκμεταλλευτεί όσο πρέπει, διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται να γίνει γενετική τροποποίηση αλλά γενετική επιλογή των μυδιών που αντέχουν στις υψηλότερες θερμοκρασίες και γνωστοποίησε ότι σε έναν χρόνο θα δοθούν κάποιες πρώτες ελεγμένες ποσότητες γόνου ώστε να δοκιμαστούν στο πεδίο σε μονάδες καλλιέργειας.

«Για τα πιο παραγωγικά χαρακτηριστικά, το πανεπιστήμιο κάνει έρευνα, παράγει τεχνογνωσία που θέλει να δώσει στους παραγωγούς και την πολιτεία. Το όραμα που έχουμε και σε συνεργασία με την Περιφέρεια είναι να δημιουργηθεί κάποια στιγμή ένας κρατικός οστρακογεννητικός σταθμός και σε σταθερή συνεργασία με εμάς να παίρνει την τεχνογνωσία και να την εφαρμόζει στην πράξη προς όφελος των παραγωγών», συμπλήρωσε.

Στο έργο συμμετέχουν ο διευθυντής του Εργαστηρίου Ιχθυοκομίας και Αλιείας και μέλος της Διοίκησης του ΑΠΘ, καθηγητής Απόστολος Αποστολίδης, ο ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ, ειδικός στη φυσιολογία οστρακοειδών και ιχθύων, Βασίλης Μιχαηλίδης και ο ιχθυολόγος, διδάκτωρ του τμήματος Βιολογίας, Θανάσης Λάττος.

Για την ασφάλεια των μυδιών διαβεβαίωσε ο γενικός διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρική της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Κώστας Τερτιβανίδης, ο οποίος ανέφερε ότι πρόκειται για το μοναδικό τρόφιμο, που σε εβδομαδιαία βάση εξετάζεται δύο φορές τόσο στη σάρκα όσο και στα νερά.

Τη σημασία του έργου του οστρακογεννητικού σταθμού υπογράμμισαν ο αντιδήμαρχος διοικητικών και οικονομικών υπηρεσιών του Δήμου Δέλτα και μυδοκαλλιεργητής Κωνσταντίνος Βερβίτης και ο πρόεδρος του Αλιευτικού Μυδοκαλλιεργητικού Συλλόγου του Δήμου Δέλτα Βαγγέλης Κουτρούτσιος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τις τελευταίες ημέρες ζούμε στους ρυθμούς μιας ανασκόπησης όσων συνέβησαν στην τραυματική περίοδο που καλύπτει χρονικά όσα συνέβησαν από την πτώση της κυβέρνησης Σαμαρά- Βενιζέλου, μέχρι εκείνο το μαύρο καλοκαίρι του 2015. Όλα ξεκίνησαν εσχάτως, όταν ο Αλέξης Τσίπρας αποφάσισε ότι θέλει να …ξανασώσει την Ελλάδα, υπερασπιζόμενος τις επιλογές του, αλλά και το οιονεί εμφυλιοπολεμικό κλίμα που ουσιαστικά καθιέρωσε ο ΣΥΡΙΖΑ.

Όλα εξακολουθούν να συνεχίζονται, ειδικά μετά την μετάδοση του πρώτου μέρους του ντοκιμαντέρ των Ελένης Βαρβιτσιώτη και της Βικτώριας Δενδρινού, που βασίστηκε στο σπουδαίο βιβλίο τους «Η τελευταία μπλόφα». Σ’ αυτά, συνετέλεσε κι η προχθεσινή επέτειος ψήφισης του πρώτου μνημονίου, το 2010, αλλά και της ανεξιχνίαστης δολοφονίας των τριών εργαζομένων της Marfin, Αγγελικής Παπαθανασοπούλου, Επαμεινώνδα Τσάκαλη και Παρασκευής Ζούλια.

Σαν να κουβαλά ακόμη η πόλη εκείνη τη μυρωδιά του καμένου φόβου και της σιωπής που έμεινε πίσω στα πεζοδρόμια.

Συνεχίζοντας λοιπόν τις «μαύρες» αναδρομές, θα θυμηθούμε σήμερα την ψήφιση του 1ου μνημονίου. Τότε, είχε συμβεί κάτι: Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, υπουργός Εθνικής Άμυνας, στην κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου – μέσα στις κατάρες και τους οδυρμούς του λαϊκισμού και μεγάλου μέρους της κοινωνίας που έχανε κεκτημένα των λεφτόδεντρων- ζήτησε το 1^ο μνημόνιο να ψηφιστεί με πλειοψηφία 180 βουλευτών κι όχι μόνο από την πλειοψηφία του ΠαΣοΚ. Ο Γιώργος Παπανδρέου, αιφνιδιάστηκε και το περιβάλλον του τον έπεισε να αρνηθεί κάτι τέτοιο, αφού αν τυχόν δεν ψηφιζόταν το μνημόνιο με πλειοψηφία 180 βουλευτών, η χώρα θα κατέρρεε. Ο πανικός επικράτησε πέριξ του Γιώργου Παπανδρέου. Κι η απόφαση που ελήφθη δεν ήταν διόλου διαχειρίσιμη κι έμελλε να είναι η αρχή του τέλους του ΠαΣοΚ, που έφτασε τελικά σε ποσοστά πολιτικής καχεξίας.

Ο Παπανδρέου δεν διέθετε την τόλμη και το ειδικό βάρος να θέσει τα άλλα κόμματα προ των ευθυνών τους και να τα αναγκάσει να κρατήσουν υπεύθυνη στάση, χωρίς λαϊκισμούς και πολιτικούς βερμπαλισμούς. Ο Βενιζέλος δεν εισακούστηκε κι όλα όσα ακολούθησαν είναι πια ιστορία. Η Ελλάδα, παραδόθηκε στις δυνάμεις του πεζοδρομίου, του αντισυστημισμού και της οχλαγωγίας, συμπεριλαμβανομένης της ΝΔ του Σαμαρά, που καλλιεργούσε τον «λαϊκισμό» του αντιμνημονίου, με τα φαιδρά… Ζάππεια κι αντιστεκόταν στην απαιτούμενη συναίνεση. Μάλιστα, τότε ο Σαμαράς διέγραψε την Ντόρα Μπακογιάννη, που ήταν αντίθετη στην καταψήφιση του 1ου μνημονίου και τελικά το υπερψήφισε. Ήταν η αρχή του τέλους και για τη ΝΔ, που επί Σαμαρά έφτασε σε ιστορικό χαμηλό ποσοστό, 18,8%!

Κι έτσι η πολιτική έγινε μια θάλασσα φουρτουνιασμένη, όπου οι πιο ψύχραιμες φωνές χάνονταν μέσα στον άνεμο της δημαγωγίας.

Παρ’ ότι η ιστορία δεν γράφεται με τα «αν», παρ’ ότι δεν θα μάθουμε ποτέ τι θα είχε συμβεί αν ο Παπανδρέου αποδεχόταν την πρόταση Βενιζέλου για πλειοψηφία 180 βουλευτών, η απορία παραμένει:

Τι θα είχε αλλάξει στη χώρα, αν το 1^ο Μνημόνιο ψηφιζόταν με ευρεία πλειοψηφία, όπως πρότεινε ο Ευάγγελος Βενιζέλος; Τι θα είχε αλλάξει στη χώρα, αν ο Σαμαράς δεν έμπαινε πρώτος στον χορό του λαϊκισμού, με τα Ζάππεια και μεγάλα τμήματα της Λαϊκής Δεξιάς; Τι θα είχε συμβεί με τον ΣΥΡΙΖΑ, που ουσιαστικά εκτοξεύθηκε με κοινωνικά ρεύματα προερχόμενα από το ΠαΣοΚ αλλά και τη ΝΔ; Θα είχε υπάρξει η τερατογέννεση της Χρυσής Αυγής αλλά κι η …κυβερνητική αναβάθμιση της Ακροδεξιάς τάσης της ΝΔ, που τελικά συνεργάστηκε αργότερα με την Αριστερά του Τσίπρα;

Ερωτήματα που μοιάζουν με σκιές πάνω σε παλιές φωτογραφίες μιας χώρας που πάλευε ν’ αναπνεύσει.

Κανείς δεν γνωρίζει, κανείς δεν μπορεί να απαντήσει. Άλλωστε, οι υποθέσεις δεν χωράνε στην πολιτική, ούτε οι ερωτήσεις του τύπου… «τι θα γινόταν αν…». Όπως δεν θα μάθουμε ποτέ τι θα είχε συμβεί αν ο Γιώργος Παπανδρέου δεν βιαζόταν να ρίξει τον Κώστα Καραμανλή (με την καταψήφιση του Κάρολου Παπούλια, που υπερψήφισε όταν νίκησε στις εκλογές του 2009) ή αν ο Τσίπρας δεν βιαζόταν να ρίξει την κυβέρνηση Σαμαρά- Βενιζέλου, με την καταψήφιση του Σταύρου Δήμα, που οδήγησε στις εκλογές του Ιανουαρίου 2015 και όσα ακολούθησαν…με τις εσωτερικές εξεγέρσεις και τα σπριντ προς την …καλοκαιρινή άβυσσο…

Κανείς δεν γνωρίζει λοιπόν, τι θα γινόταν. Άλλωστε η Ιστορία δεν επιστρέφει ποτέ για να διορθώσει τα βήματά της,  αφήνει μόνο σημάδια και ανθρώπους να τα ερμηνεύουν χρόνια μετά. Και κάπως έτσι, μια ολόκληρη εποχή έμεινε να αιωρείται πάνω από τη χώρα σαν βαρύ σύννεφο, υπενθυμίζοντας πόσο ακριβό μπορεί να γίνει το τίμημα των ψευδαισθήσεων.

Το βέβαιο είναι ότι δεν θα μαθαίναμε ποτέ πόσο ανίκανη να κυβερνήσει είναι η Αριστερά των ουτοπιών, των παραμυθένιων οραμάτων και των αυταπατών… Με ή χωρίς νταούλια…