Την περασμένη Τρίτη δύο 17χρονα κορίτσια πέφτουν από τον 6ο όροφο πολυκατοικίας. Το ένα χάνει τη ζωή του και το δεύτερο δίνει μάχη στο ΚΑΤ για να κρατηθεί στη ζωή. Το γεγονός επανέφερε με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο το ζήτημα της ψυχικής υγείας των νέων.

Η αυτοκτονία και γενικότερα οι σοβαρές ψυχικές κρίσεις αποτελούν ένα από τα πιο σύνθετα και ευαίσθητα ζητήματα δημόσιας υγείας, το οποίο απαιτεί υπεύθυνη ενημέρωση, επιστημονική τεκμηρίωση και κοινωνική ευαισθησία, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κυριάκος Κατσαδώρος, ψυχίατρος, επιστημονικός διευθυντής της «ΚΛΙΜΑΚΑ», εθνικός αντιπρόσωπος στη Διεθνή Ένωση για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας (IASP).

«Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο τρόπος με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης προσεγγίζουν τέτοια περιστατικά αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ενημέρωση δεν οφείλει να δραματοποιεί ή να απλουστεύει, αλλά να συμβάλλει στην κατανόηση, την πρόληψη και την ενίσχυση της κοινωνικής ευαισθητοποίησης», αναφέρει ο κ. Κατσαδώρος.

Εξηγεί ότι η αυτοκτονία και γενικότερα οι σοβαρές ψυχικές κρίσεις δεν εμφανίζονται συνήθως «ξαφνικά» και δεν προκαλούνται από ένα μόνο γεγονός. Πίσω από αυτές τις καταστάσεις υπάρχει συχνά μια προ υπάρχουσα ευαλωτότητα, η οποία διαμορφώνεται σταδιακά μέσα στη ζωή του ανθρώπου. Η ουσία της πρόληψης, προσθέτει, βρίσκεται ακριβώς εδώ: στην έγκαιρη αναγνώριση της ευαλωτότητας πριν αυτή μετατραπεί σε κρίση.

Παράλληλα, τονίζει ότι η κοινωνία χρειάζεται να αντιμετωπίζει την αυτοκτονικότητα με κατανόηση και όχι με απλοϊκές ερμηνείες ή στιγματισμό, καθώς πρόκειται για ένα σύνθετο ζήτημα ψυχικής υγείας που μπορεί να προληφθεί με ουσιαστική στήριξη και έγκαιρη παρέμβαση.

«Η κοινωνία, οι επαγγελματίες υγείας, οι οικογένειες και τα μέσα ενημέρωσης χρειάζεται να σταματήσουν να αναζητούν μία μόνο «αιτία» για κάθε αυτοκτονία. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Η αυτοκτονικότητα δεν είναι απλή επιλογή ούτε αποτέλεσμα ενός στιγμιαίου γεγονότος. Είναι συνήθως η έκφραση μιας βαθύτερης και συχνά μακροχρόνιας ψυχικής επιβάρυνσης, η οποία όμως μπορεί να αναγνωριστεί, να αντιμετωπιστεί και πολλές φορές να προληφθεί ουσιαστικά», τονίζει ο κ. Κατσαδώρος.

Η προσέγγιση αυτοκτονιών

«Η δημοσιογραφική προσέγγιση της αυτοκτονίας αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα πεδία της ενημέρωσης και απαιτεί ιδιαίτερη επιστημονική, ηθική και κοινωνική ευθύνη. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται ένα περιστατικό δεν επηρεάζει μόνο την ενημέρωση του κοινού, αλλά μπορεί να επηρεάσει βαθιά ευάλωτα άτομα, οικογένειες και συνολικά τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται την ψυχική υγεία και την αυτοκτονικότητα», υπογραμμίζει ο κ. Κατσαδώρος.

Οι διεθνείς οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και άλλων επιστημονικών φορέων επισημαίνουν ότι τα μέσα ενημέρωσης πρέπει να αποφεύγουν τη λεπτομερή περιγραφή της μεθόδου, τη δραματοποίηση ή εξιδανίκευση, τους απλουστευτικούς τίτλους, τη σύνδεση της αυτοκτονίας με μία μόνο «αιτία», καθώς και την παρουσίασή της ως λύσης ή αναπόφευκτης κατάληξης.

Παράλληλα, προσθέτει, η δημόσια συζήτηση δεν πρέπει να εγκλωβίζεται στην αναζήτηση μιας απλής «αιτίας». «Όταν παρουσιάζουμε την αυτοκτονία ως αποτέλεσμα ενός στιγμιαίου αδιεξόδου, δημιουργούμε μια παραπλανητική εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στην επιστημονική πραγματικότητα και μπορεί να ενισχύσει επικίνδυνες ταυτίσεις σε άτομα που ήδη βρίσκονται σε κρίση. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και απαιτεί προσεκτική ερμηνεία».

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος διαχείρισης του υλικού που συνοδεύει τέτοια περιστατικά, επισημαίνει ο κ. Κατσαδώρος. «Η δημοσιοποίηση προσωπικών σημειωμάτων, λεπτομερειών ή στοιχείων που επιχειρούν να «εξηγήσουν» το γιατί μιας αυτοκτονίας, δεν συμβάλλει στην κατανόηση, αλλά συχνά οδηγεί σε απλουστεύσεις και μπορεί να παραβιάσει την αξιοπρέπεια των εμπλεκομένων, ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνει περαιτέρω ευάλωτους αναγνώστες».

 Συνεχίζει ότι η αυτοκτονία δεν θα πρέπει να μετατρέπεται σε δημόσια «ανακριτική διαδικασία». Αντίθετα, η ενημέρωση οφείλει να εστιάζει στην πρόληψη, στην κατανόηση των παραγόντων κινδύνου και στην ανάδειξη των δυνατοτήτων υποστήριξης και θεραπείας.

Καταλήγει ότι η συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία παραμένει συχνά επηρεασμένη από το στίγμα και τις προκαταλήψεις. «Η υπέρβασή του δεν επιτυγχάνεται με σιωπή, αλλά με ενημέρωση που αποφεύγει τον φόβο και τη δραματοποίηση και ενισχύει την κατανόηση ότι πολλές ψυχικές διαταραχές είναι αντιμετωπίσιμες καταστάσεις. Η υπεύθυνη ενημέρωση δεν αποκρύπτει την πραγματικότητα. Αντίθετα, βοηθά την κοινωνία να την κατανοήσει βαθύτερα, χωρίς φόβο, χωρίς δραματοποίηση και χωρίς να αναπαράγει το ίδιο το στίγμα που για χρόνια εμπόδιζε τους ανθρώπους να μιλήσουν, να ζητήσουν βοήθεια και να λάβουν έγκαιρη υποστήριξη» υπογραμμίζει ο κ. Κατσαδώρος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σαφείς κανόνες για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) μπαίνουν στα σχολεία της Ελλάδας, μετά από τη δημοσίευση σε ΦΕΚ της σχετικής πρωτοβουλίας των υπουργείων Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.

Δικλείδες προστασίας των μαθητών και της σχολικής κοινότητας απέναντι σε φαινόμενα παραπληροφόρησης, αλγοριθμικών στρεβλώσεων, επιβλαβούς περιεχομένου ή καταχρηστικής αξιοποίησης της τεχνολογίας, προστασία των προσωπικών δεδομένων των μαθητών, απαγόρευση χρήσης ΤΝ κατά τη διάρκεια των εξετάσεων και θεσμοθέτηση του ρόλου του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολείο, περιλαμβάνονται στο πλαίσιο ασφαλούς χρήσης της ΤΝ στην εκπαίδευση.

Όπως επισημαίνεται από πλευράς υπουργείων, πλέον τίθενται οι βάσεις «για μια ασφαλή, διαφανή και παιδαγωγικά υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία, με στόχο η τεχνολογία να λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης της μάθησης και όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας, της κριτικής σκέψης και του ρόλου του εκπαιδευτικού».

Τι προβλέπεται για τη χρήση ΤΝ

Η χρήση εργαλείων ΤΝ παραμένει προαιρετική για μαθητές και εκπαιδευτικούς, δεν συνδέεται με την αξιολόγησή τους και πραγματοποιείται πάντοτε υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού.

Ειδικότερα, για τη χρήση συστημάτων ΤΝ προβλέπεται:

– Να πραγματοποιείται αποκλειστικά για την υποστήριξη της μάθησης και όχι για την υποκατάσταση της προσωπικής προσπάθειας των μαθητών.

– Να τελεί πάντοτε υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού.

– Να εφαρμόζεται σε εθελοντική βάση για μαθητές και εκπαιδευτικούς.

– Να μην επηρεάζει την αξιολόγηση ή τη μαθητική και υπηρεσιακή κατάσταση.

Δικλείδες προστασίας και απαγορεύσεις

Στο πλαίσιο χρήσης εργαλείων ΤΝ στην εκπαίδευση υπάρχουν ρητές απαγορεύσεις για πρακτικές όπως:

– Δημιουργία και διάδοση deepfake περιεχομένου χωρίς συναίνεση.

– Παραγωγή ψευδών βιβλιογραφικών αναφορών ή ανύπαρκτων πηγών.

– Μη εξουσιοδοτημένη ανάπτυξη ή χρήση εφαρμογών ΤΝ.

– Πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση μαθητών ή εκπαιδευτικών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία προσωπικών δεδομένων ανηλίκων. Απαγορεύεται ρητά η δημιουργία προφίλ μαθητών και εκπαιδευτικών, η επεξεργασία στοιχείων προσωπικότητας ή συμπεριφοράς, καθώς και η εισαγωγή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων σε συστήματα ΤΝ.

Ειδικότερα, δεν επιτρέπεται η καταχώριση ονοματεπωνύμων, φωτογραφιών, φωνητικών δειγμάτων, βαθμολογιών, δεδομένων υγείας ή οποιουδήποτε άλλου στοιχείου μπορεί να οδηγήσει στην ταυτοποίηση μαθητών και εκπαιδευτικών.

Επιπλέον, η χρήση εργαλείων ΤΝ δεν επιτρέπεται κατά τη διάρκεια γραπτών εξετάσεων, τεστ και διαγωνισμάτων, εκτός εάν έχει προβλεφθεί ρητά ελεγχόμενη χρήση τους από τον εκπαιδευτικό. Αντίστοιχα, οι μαθητικές εργασίες δεν μπορούν να παράγονται εξ ολοκλήρου ή σε σημαντικό βαθμό από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να καθοδηγούν τους μαθητές στη δημιουργική, υπεύθυνη και κριτική αξιοποίηση των νέων εργαλείων, ώστε η τεχνολογία να λειτουργεί ενισχυτικά για τη μάθηση και όχι εις βάρος της.

Σε αυτό το πλαίσιο, θεσμοθετείται για πρώτη φορά ο ρόλος του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολική μονάδα. Ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός θα παρακολουθεί την ορθή εφαρμογή των εργαλείων ΤΝ, θα συντονίζει τη συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών και θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για θέματα ασφάλειας και προστασίας δεδομένων.

Η πρόσβαση στα συστήματα ΤΝ θα πραγματοποιείται, όπου υποστηρίζεται, μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, με ασφαλή αυθεντικοποίηση χρηστών και αυστηρούς περιορισμούς πρόσβασης.

Επιπλέον, εισάγονται συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας, όπως ανωνυμοποίηση ή ψευδωνυμοποίηση δεδομένων, καταγραφή όλων των διαδικασιών επεξεργασίας, μηχανισμοί ανθρώπινης εποπτείας, τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα ασφάλειας πληροφοριών.

Πριν από κάθε εφαρμογή συστήματος ΤΝ θα διενεργείται υποχρεωτικά Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων (DPIA), σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ).

Δράσεις και επιμορφώσεις

Κάθε σχολική μονάδα θα πρέπει να οργανώνει τουλάχιστον μία ετήσια δράση ενημέρωσης για μαθητές και γονείς, ενώ θα υλοποιούνται και επιμορφώσεις εκπαιδευτικών σχετικά με τις βασικές αρχές λειτουργίας της ΤΝ, τους κινδύνους και τις αλγοριθμικές μεροληψίες, την προστασία προσωπικών δεδομένων, τις τεχνικές prompting και τη διαχείριση περιστατικών.

Οι επιμορφώσεις θα εγκρίνονται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), ώστε να διασφαλίζονται ενιαία ποιότητα και επιστημονική επάρκεια.

Ευρωπαϊκή καινοτομία

Η ανακοίνωση της εν λόγω πρωτοβουλίας είχε προηγηθεί την περασμένη Δευτέρα, 11 Μαϊου, στο πλαίσιο των εργασιών του Συμβουλίου Υπουργών Παιδείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις Βρυξέλλες, όπου η η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο κανονιστικό πλαίσιο για την ασφαλή, διαφανή και παιδαγωγικά υπεύθυνη χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Η κ. Ζαχαράκη είχε επισημάνει στους ομολόγους της ότι με αυτήν τη νέα πρωτοβουλία η Ελλάδα γίνεται μία από τις πρώτες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θεσπίζει ολοκληρωμένο και δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο για την ασφαλή και υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Για άλλη μία χρονιά, οι φοιτητικές παρατάξεις δεν ανακοίνωσαν ενιαία αποτελέσματα για τις εκλογές.

Έτσι, σήμερα το πρωί είχε ανακοινωθεί εκ μέρους της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ, το εξής αποτέλεσμα: Πρώτη η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ με ποσοστό 42,23%, δεύτερη η Πανσπουδαστική, με 20,72%. Στην τρίτη θέση βρίσκεται η ΠΑΣΠ με 20,72% και στην τέταρτη θέση η παράταξη ΕΑΑΚ με 5,21%.

«Για ακόμη μία χρονιά, οι φοιτητές έδωσαν ξεκάθαρα την απάντησή τους, επιλέγοντας την αλήθεια και τη λογική μέσα στα πανεπιστήμια. Με την ψήφο τους απέρριψαν όσους επιχείρησαν να αλλοιώσουν το αποτέλεσμα, δημιουργώντας κάλπες – “φαντάσματα” σε ανύπαρκτους Συλλόγους και μετακινώντας την ημερομηνία των εκλογών κατά το δοκούν», ανέφερε σε σχετική ανακοίνωση η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ.

«Η πρόοδος, η λογική και η αληθινή εκπροσώπηση νίκησαν, αφήνοντας στο περιθώριο τις άναρθρες κραυγές, την τοξικότητα και όλους εκείνους που προσπαθούν να κρατήσουν τις Σχολές μας πίσω. Η διαχρονική εμπιστοσύνη των φοιτητών επιβεβαιώνει ότι η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ είναι η μόνη δύναμη, η οποία θέλει, μπορεί και χαράσσει το δρόμο προς το Πανεπιστήμιο του μέλλοντος. Όσο και αν κάποιοι προσπαθούν να δημιουργήσουν εντυπώσεις, κατασκευάζοντας αποτελέσματα, η φωνή των φοιτητών ακούστηκε δυνατά», δήλωσε, μεταξύ άλλων, ο γραμματέας της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ, Μανώλης Ρενιέρης.

Επιπλέον, δεν έλειψαν οι αιχμές της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ προς την ΠΚΣ: «Στη φετινή διαδικασία καταγράφηκαν πολλά προβλήματα με ευθύνη της ΠΚΣ. Συγκεκριμένα, υπήρξαν Τμήματα στα οποία η Πανσπουδαστική έστησε μόνη της κάλπες, παραβιάζοντας για ακόμη μία φορά τη συμφωνία που η ίδια έχει συνυπογράψει. Η παράταξη του ΚΚΕ προχώρησε σε ξεχωριστή εκλογική διαδικασία σε τμήματα ανά την Ελλάδα και ιδίως στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος, αρνούμενη να δεχτεί το πραγματικό αποτέλεσμα στο οποίο συμφωνούν οι υπόλοιπες παρατάξεις. Επιπλέον, και συγκεκριμένα στην κάλπη του Οικονομικού του ΕΚΠΑ, η ψηφοφορία διακόπηκε πολλές φορές με ευθύνη στελεχών της ΠΚΣ, χωρίς κανέναν πραγματικό λόγο εκτός από την αποτροπή των φοιτητών από το να ασκήσουν το δημοκρατικό τους δικαίωμα. Με αυτούς τους τρόπους, η Πανσπουδαστική πλαστογραφεί υπέρ της το συγκεντρωτικό αποτέλεσμα, εμφανίζοντας μια εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στη βούληση της φοιτητικής κοινότητας. Αποκορύφωμα των γεγονότων αποτέλεσε η καταδρομική επίθεση που δέχθηκαν μέλη της Δ.Α.Π.-ΝΔΦΚ Οικονομικού του ΕΚΠΑ χθες το βράδυ, κατά τη διάρκεια της καταμέτρησης. Η επίθεση είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό φοιτητών, ενώ μέλη της παράταξης διακομίστηκαν στο νοσοκομείο για την παροχή ιατρικής φροντίδας».

Την ίδια ώρα, από πλευράς ΠΚΣ, σε ποσοστό ενσωμάτωσης 97,07%, είχε ανακοινωθεί το εξής αποτέλεσμα: Πρώτη η ΠΚΣ, με ποσοστό 33,53%, δεύτερη η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ με ποσοστό 24,78%, τρίτη η παράταξη της ΠΑΣΠ με 10,06% και τέταρτη παράταξη των ΕΑΑΚ με ποσοστό 9,71%.

Έτσι, και η ΠΚΣ από την πλευρά της κάνει λόγο για «πορεία πρωτιάς».

Σε δήλωσή του ο γραμματέας του ΚΣ της ΚΝΕ, Θοδωρής Κωτσαντής, ανέφερε, μεταξύ άλλων: «Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες πήραν θέση για όλα όσα συμβαίνουν στις σπουδές και τη ζωή τους, τιμώρησαν την κυβέρνηση και την πολιτική της. Ενίσχυσαν τη δική τους φωνή για ένα Πανεπιστήμιο ανοιχτό στη γνώση και τη διεκδίκηση, κλειστό στην επιχειρηματική λειτουργία, την πολεμική έρευνα και τον κρατικό αυταρχισμό. Το μήνυμα είναι σαφές: Να μην τολμήσει η κυβέρνηση να αναθεωρήσει το άρθρο 16 του Συντάγματος, που θα οδηγήσει στην υποβάθμιση των πτυχίων, την εξίσωσή τους με τα ιδιωτικά κολέγια και στη γενίκευση των διδάκτρων. Παρά τις διαγραφές χιλιάδων ενεργών φοιτητών, παρά τη διαμόρφωση κλίματος μη συμμετοχής, που καλλιέργησε η κυβέρνηση μαζί με πρυτανικές αρχές και μερίδα ΜΜΕ, παρά την προσπάθεια απαγόρευσης εκδηλώσεων στα Πανεπιστήμια και τρομοκράτησης των φοιτητών, παρά την ενεργοποίηση κυκλωμάτων νοθείας και εξαγοράς, δεκάδες χιλιάδες φοιτητές έδωσαν αποστομωτική απάντηση στο οργανωμένο σχέδιο της κυβέρνησης να επιβάλει σιωπητήριο».

Αθηνά Καστρινάκη
ΦΩΤΟ ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΛΑΧΟΣ
ΑΠΕ-ΜΠΕ