Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Στις συντροφικές σχέσεις υπάρχει μια βαθιά προσδοκία: ότι ο άνθρωπος που ζει δίπλα μας θα γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα μας και ότι, αν κάτι μας βαραίνει, θα το μοιραστούμε μαζί του. Στην πραγματικότητα όμως αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Υπάρχουν άνθρωποι που ακόμη και μέσα σε μια στενή σχέση δυσκολεύονται να μιλήσουν για την εσωτερική τους θλίψη, είτε επειδή δεν θέλουν να επιβαρύνουν τον σύντροφό τους είτε επειδή έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν τα δύσκολα συναισθήματα μόνοι τους.

Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί μια παράξενη κατάσταση μέσα στη σχέση: ο ένας άνθρωπος νιώθει ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι υπάρχει μια απόσταση ή μια σιωπηλή ένταση, αλλά δεν μπορεί να καταλάβει ακριβώς τι συμβαίνει. Και ο άλλος συνεχίζει να λειτουργεί, να ανταποκρίνεται στις καθημερινές ανάγκες, να δείχνει ότι όλα είναι υπό έλεγχο, ενώ μέσα του μπορεί να βιώνει μια βαθιά εξάντληση ή μια θλίψη που δεν εκφράζεται εύκολα.

Το ερώτημα που προκύπτει τότε είναι δύσκολο αλλά ουσιαστικό: πώς μπορεί κανείς να βοηθήσει τον άνθρωπο που αγαπά όταν εκείνος δεν μιλά ανοιχτά για αυτό που περνά;

Όταν η αλλαγή είναι σιωπηλή

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κατάθλιψη που κρύβεται μέσα σε μια σχέση δεν εμφανίζεται ξαφνικά με έντονα σημάδια. Αντίθετα, εκδηλώνεται μέσα από μικρές αλλαγές που συσσωρεύονται με τον καιρό. Ο σύντροφος μπορεί να δείχνει πιο κουρασμένος από το συνηθισμένο, να αποσύρεται περισσότερο στον εαυτό του ή να χάνει σταδιακά το ενδιαφέρον του για δραστηριότητες που κάποτε του έδιναν χαρά.

Μερικές φορές αυτή η αλλαγή παρερμηνεύεται. Ο άλλος μπορεί να τη δει ως έλλειψη ενδιαφέροντος για τη σχέση, ως συναισθηματική απόσταση ή ακόμη και ως αδιαφορία. Στην πραγματικότητα όμως μπορεί να πρόκειται για κάτι πολύ πιο σύνθετο: έναν εσωτερικό αγώνα που ο άνθρωπος προσπαθεί να διαχειριστεί χωρίς να τον μοιραστεί.

Η αναγνώριση αυτής της πιθανότητας είναι σημαντική, γιατί επιτρέπει στη σχέση να κινηθεί από τη σύγκρουση προς την κατανόηση.

Η προσέγγιση χωρίς κατηγορία

Όταν κάποιος αισθάνεται ότι ο σύντροφός του απομακρύνεται, είναι εύκολο να αντιδράσει με παράπονο ή κριτική. Φράσεις όπως «δεν μου μιλάς πια», «έχεις αλλάξει» ή «δεν σε νοιάζει η σχέση μας» μπορεί να εκφράζουν μια πραγματική ανάγκη για σύνδεση, όμως συχνά δημιουργούν μεγαλύτερη πίεση στον άνθρωπο που ήδη δυσκολεύεται.

Μια διαφορετική προσέγγιση είναι να εκφραστεί η ανησυχία με τρόπο που δείχνει ενδιαφέρον και όχι κατηγορία. Να πει κανείς, για παράδειγμα, ότι παρατηρεί πως ο άλλος φαίνεται κουρασμένος ή απομακρυσμένος και ότι θα ήθελε να καταλάβει αν κάτι τον βαραίνει. Αυτή η αλλαγή στον τρόπο επικοινωνίας μπορεί να ανοίξει έναν χώρο όπου ο άλλος δεν θα νιώσει ότι πρέπει να αμυνθεί.

Η κατανόηση δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις ανάγκες μας μέσα στη σχέση, αλλά ότι προσπαθούμε να πλησιάσουμε τον άλλον με περιέργεια και ενδιαφέρον αντί με κατηγορία.

Η δύναμη της σταθερής παρουσίας

Όπως συμβαίνει και σε άλλες μορφές κατάθλιψης, ένας άνθρωπος που περνά μια δύσκολη εσωτερική περίοδο μπορεί να μην είναι έτοιμος να μιλήσει αμέσως. Αυτό δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια προσέγγισης είναι άχρηστη· συχνά σημαίνει απλώς ότι χρειάζεται χρόνος.

Η σταθερή παρουσία μέσα στη σχέση μπορεί να λειτουργήσει ως μια ήσυχη μορφή στήριξης. Μικρές πράξεις ενδιαφέροντος, μια ήρεμη συζήτηση, η προθυμία να ακούσει κανείς χωρίς να πιέσει για απαντήσεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ο άνθρωπος μπορεί σταδιακά να νιώσει πιο ασφαλής να εκφραστεί.

Στις σχέσεις, η αίσθηση ότι κάποιος είναι εκεί, ακόμη κι όταν τα πράγματα είναι δύσκολα, μπορεί να έχει μεγάλη σημασία.

Η ισορροπία ανάμεσα στη στήριξη και στα όρια

Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη σημαντική πλευρά που συχνά παραβλέπεται: το να στηρίζουμε έναν άνθρωπο που δυσκολεύεται δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμελούμε τον εαυτό μας. Όταν ένας σύντροφος περνά μια περίοδο κατάθλιψης, ο άλλος μπορεί να αισθανθεί την ανάγκη να αναλάβει τον ρόλο του «σωτήρα», προσπαθώντας συνεχώς να τον στηρίξει ή να τον ενθαρρύνει.

Αν όμως αυτή η προσπάθεια γίνει υπερβολική, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί μια ανισορροπία όπου ο ένας άνθρωπος εξαντλείται συναισθηματικά. Η φροντίδα για τον εαυτό μας, η διατήρηση των δικών μας σχέσεων και δραστηριοτήτων, καθώς και η αναγνώριση των προσωπικών μας ορίων είναι εξίσου σημαντικά για τη συνολική υγεία της σχέσης.

Μια σχέση μπορεί να γίνει χώρος υποστήριξης, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την επαγγελματική βοήθεια όταν αυτή είναι απαραίτητη.

Η ενθάρρυνση για βοήθεια

Σε αρκετές περιπτώσεις, η πιο ουσιαστική μορφή στήριξης που μπορεί να προσφέρει ένας σύντροφος είναι η ενθάρρυνση για αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας. Αυτό δεν χρειάζεται να γίνει με πίεση ή επιμονή, αλλά ως μια πρόταση που δείχνει φροντίδα: ότι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσει όλο αυτό που περνά μόνος του.

Πολλοί άνθρωποι διστάζουν να ζητήσουν βοήθεια επειδή φοβούνται ότι θα θεωρηθεί αδυναμία. Όταν όμως ο σύντροφος δείχνει κατανόηση και αποδοχή, μπορεί να βοηθήσει να σπάσει αυτό το φράγμα.

Κλείσιμο

Η κατάθλιψη που κρύβεται μέσα σε μια σχέση μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση, απόσταση και αβεβαιότητα. Ωστόσο, όταν υπάρχει διάθεση κατανόησης, υπομονή και ειλικρινές ενδιαφέρον, η σχέση μπορεί να μετατραπεί σε έναν χώρο όπου ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να κρύβει την ευάλωτη πλευρά του.

Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο σημαντικό μέσα σε μια συντροφική σχέση: να υπάρχει ένας τόπος όπου κάποιος μπορεί να σταθεί χωρίς μάσκες, χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει ότι είναι πάντα καλά. Γιατί πολλές φορές η πραγματική στήριξη δεν βρίσκεται στις μεγάλες λύσεις, αλλά στη σταθερή παρουσία ενός ανθρώπου που παραμένει δίπλα μας ακόμη και στις πιο σιωπηλές δυσκολίες.

Γράφει ο Ψυχολόγος – Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας

Τα χρόνια ανάμεσα στο 2015 και το 2025 ήταν τα θερμότερα από τότε που ξεκίνησαν να τηρούνται σχετικά αρχεία, το 1850, ανακοίνωσε σήμερα ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO), μια υπηρεσία του ΟΗΕ, με το 2025 να βρίσκεται δεύτερο ή τρίτο στη συνολική κατάταξη με περίπου 1,43 βαθμό Κελσίου πάνω από τον προβιομηχανικό μέσο όρο.

Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνει προηγούμενη έκθεση του WMO ότι το 2025 ήταν μια από τις τρεις θερμότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί και ότι το 2024 ήταν η θερμότερη χρονιά με περίπου 1,55 βαθμό Κελσίου πάνω από τον προβιομηχανικό μέσο όρο.

 «Το παγκόσμιο κλίμα βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η Γη ωθείται πέρα από τα όριά της. Όλοι οι βασικοί δείκτες του κλίματος βρίσκονται στο κόκκινο», προειδοποίησε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες με την ευκαιρία της δημοσιοποίησης της ετήσιας έκθεσης του WMO για την Κατάσταση του Κλίματος.

Για πρώτη φορά η έκθεση αυτή περιλαμβάνει μεταξύ των βασικών δεικτών του κλίματος την ενεργειακή ανισορροπία της Γης, η οποία αντικατοπτρίζει τον ρυθμό με τον οποίο η ενέργεια εισέρχεται και εξέρχεται από το σύστημα του πλανήτη.

Σε ένα σταθερό κλίμα, η ποσότητα της ηλιακής ενέργειας που εισέρχεται είναι περίπου ίση με την ποσότητα ενέργειας που εξέρχεται. Αλλά αυτή η ισορροπία διαταράσσεται από τις αυξανόμενες συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου (CO2, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου), τα οποία προκαλούν συνεχή θέρμανση της ατμόσφαιρας και των ωκεανών καθώς και λιώσιμο των πάγων.

Αυτή η ανισορροπία έχει επιδεινωθεί από τότε που ξεκίνησαν οι παρατηρήσεις το 1960, και ιδιαίτερα τα τελευταία 20 χρόνια, φτάνοντας σε «νέο ρεκόρ το 2025», σημειώνει ο WMO.

«Οι ανθρώπινες δραστηριότητες διαταράσσουν ολοένα και περισσότερο τη φυσική ισορροπία και θα πρέπει να ζήσουμε με αυτές τις συνέπειες για εκατοντάδες, ακόμη και χιλιάδες χρόνια», προειδοποιεί η γενική γραμματέας του οργανισμού Σελέστ Σάουλο.

– Θερμότητα στον ωκεανό –

Στην έκθεσή του, ο WMO επιβεβαιώνει ότι τα έτη 2015 έως 2025 είναι τα 11 θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Το έτος 2024, το οποίο ξεκίνησε υπό την επίδραση ενός ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο, παραμένει το θερμότερο έτος που έχει παρατηρηθεί ποτέ, τονίζει περαιτέρω ο οργανισμός.

«Ακραία φαινόμενα που συμβαίνουν σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων επεισοδίων έντονης ζέστης, έντονων βροχοπτώσεων και τροπικών κυκλώνων, έχουν προκαλέσει αναστάτωση και ζημιές και έχουν υπογραμμίσει την τρωτότητα των διασυνδεδεμένων οικονομιών και κοινωνιών μας», σημειώνει ο WMO.

Η θέρμανση των ωκεανών και το λιώσιμο των πάγων προκαλούν μακροπρόθεσμη άνοδο της μέσης παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας, η οποία έχει επιταχυνθεί από τότε που ξεκίνησαν οι δορυφορικές μετρήσεις το 1993. Το 2025, αυτό το επίπεδο προβλεπόταν να είναι περίπου 11 εκατοστά ανώτερο από ό,τι στην αρχή της τήρησης αρχείων.

Το 91% της πλεονάζουσας θερμότητας αποθηκεύεται στον ωκεανό, ο οποίος λειτουργεί ως ρυθμιστικό στοιχείο έναντι των αυξανόμενων θερμοκρασιών στην ξηρά. Ωστόσο, σύμφωνα με τον WMO, «η περιεκτικότητα σε θερμότητα του ωκεανού έφτασε σε νέο ρεκόρ το 2025 και ο ρυθμός θέρμανσης υπερδιπλασιάστηκε μεταξύ των περιόδων 1960-2005 και 2005-2025».

Ταυτόχρονα, τα στρώματα πάγου της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας έχουν χάσει σημαντική μάζα και η μέση ετήσια έκταση του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής το 2025 κατατάσσεται μεταξύ των πρώτων ή δεύτερων χαμηλότερων που έχουν μετρηθεί ποτέ από την αρχή της δορυφορικής εποχής, σημειώνει ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών.

— “Κλιματικό χάος”–

 Ο Τζον Κένεντι, ένας ειδικός του WMO, δήλωσε στον Τύπο ότι το κλίμα παραμένει υπό την επίδραση ενός φαινομένου Λα Νίνια, που σχετίζεται με χαμηλότερες παγκόσμιες θερμοκρασίες.

“Οι προβλέψεις γενικά δείχνουν επιστροφή στην ουδετερότητα μέχρι τα μέσα του έτους, με πιθανό φαινόμενο Ελ Νίνιο αργότερα μέσα στο έτος (…) Θα μπορούσαμε επομένως να δούμε περαιτέρω άνοδο των θερμοκρασιών το 2027”, εξήγησε, προσθέτοντας ότι τίποτα δεν είναι βέβαιο σε αυτό το στάδιο.

“Ας είμαστε ειλικρινείς, η κατάσταση είναι μάλλον ανησυχητική (…) Χρησιμοποιούμε αυτές τις πληροφορίες για να βελτιώσουμε τις προβλέψεις μας και να δικαιολογήσουμε την ανάγκη για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ώστε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μετριάσουμε τις συνέπειες, αλλά(…) αυτοί οι δείκτες δεν τείνουν προς μια κατεύθυνση που να υποδηλώνει ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα”, δήλωσε στον Τύπο η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του WMO Κο Μπάρετ.

«Η έκθεση που δημοσιεύτηκε σήμερα θα πρέπει να συνοδεύεται από μια προειδοποίηση: το κλιματικό χάος επιταχύνεται και οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση θα είναι μοιραία», κατέληξε ο Αντόνιο Γκουτέρες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εδώ και σχεδόν είκοσι (20) χρόνια, ζούμε συνεχείς κρίσεις και κάποιες βίαιες, σαν κύματα που σπάνε αδιάκοπα πάνω στην ίδια κουρασμένη ακτή. Το κακό είναι -σε πολιτικό επίπεδο- ότι έχουν φύγει κορυφαίες προσωπικότητες, που μπορούσαν να ισορροπούν τη χώρα λίγο πριν το χείλος του γκρεμού, εκεί όπου η λογική παλεύει με το ένστικτο της καταστροφής.

Λείπουν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο συνετός Γεώργιος Ράλλης, ο ρεαλιστής Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο αποτελεσματικός Σημίτης. Λείπουν και πρόσωπα που πάντα κρατούσαν τη χώρα σε σταθερή τροχιά, λίγο πριν τον εκάστοτε πιθανό εκτροχιασμό της. Λείπει ο Κωστής Στεφανόπουλος, ο Γεώργιος Γεννηματάς, ο Γιάννης Μπουτάρης, ο Αντώνης Τρίτσης, ο Αθανάσιος Τσαλδάρης, λείπουν κι οι εμβληματικοί ηγέτες της Αριστεράς, όπως ο Παπαγιαννάκης ή ο Κύρκος…

Οι σκέψεις αυτές δεν ωραιοποιούν τη ρήση… «κάθε πέρυσι και καλύτερα», αλλά όπως και να το κάνει κάποιος, δεν μπορεί να μη παραδεχτούμε ότι οι διάδοχοί τους μοιάζουν νάνοι μπροστά τους.

Για σκεφτείτε: Σήμερα, πλην του Κυριάκου Μητσοτάκη, ποιος άλλος πολιτικός της εποχής μπορεί να κρατήσει με επάρκεια το πηδάλιο της χώρας;

Σκεφτείτε και κάτι άλλο: Πλην του Κυριάκου Μητσοτάκη, ποιος άλλος πολιτικός συμβαδίζει με τη σημερινή εποχή, χωρίς να μοιάζει χαμένος σε έναν κόσμο που αλλάζει πιο γρήγορα απ’ όσο μπορεί να τον καταλάβει;

Σκεφτείτε κι αυτό: Πόση απόσταση χωρίζει τον Μητσοτάκη με σημαντικό αριθμό στελεχών του κόμματός του; Ακόμη και βουλευτών ή υπουργών του; Και, χωρίς Μητσοτάκη, όλο και περισσότεροι συνειδητοποιούν ότι η ΝΔ θα ήταν ένα καράβι με τον καπετάνιο του, αλλά με πλήρωμα που κοιτάζει διαφορετικές πυξίδες

Μα, εκεί που το πράγμα ξεφεύγει από κάθε λογική, είναι η Αριστερά, σαν μια παράσταση που συνεχίζεται ενώ το κοινό έχει φύγει.

Στη χώρα μας, υπάρχει Κομμουνιστικό κόμμα, που καθημερινά υποβάλλει την κοινωνία σε επαναστατική γυμναστική. Απεργία κι απεργία και πάλι απεργία… Το επίσημο όργανο του ΚΚΕ, δεν γράφει τίποτα άλλο από…καλέσματα σε αγώνες… που κατά τεκμήριο προκαλούν ασφυξία στους παραγωγικούς τομείς της χώρας, σαν να σφίγγει κάποιος το ίδιο του το παρόν και το μέλλον. Στον κόσμο του ΚΚΕ όλα μοιάζουν να γλιστρούν σε μια αργή, επίμονη αποσύνθεση, χωρίς αντίδραση από φόβο μη τυχόν και χαρακτηριστούν κάποιοι …φασίστες!

Εδώ και λίγες ημέρες, τα ΜΜΕ ασχολούνται με την αναμενόμενη παραίτηση… του Χαρίτση από την Νέα Αριστερά, του δημοκοπικού 1%!! Κι αυτό επειδή, η λαοθάλασσα που την ακολουθεί διαφωνεί! Άλλοι επιθυμούν να μείνουν καθαροί από συγκλίσεις κεντροαριστερής κατεύθυνσης κι άλλοι επιθυμούν να χωθούν κάπου για να εκλεγούν πάλι βουλευτές, κοιτώντας προς τον Τσίπρα. Η Νέα Αριστερά, όσο κι άλλοι φωνασκούντες στους δρόμους και στις τηλεοράσεις, είναι η χαρακτηριστική περίπτωση μιας σταγόνας που παριστάνει τον ωκεανό!

Κι αυτοί απολαμβάνουν πρωτοφανή δημοσιότητα αναλογικά με τη δύναμη και κυρίως σε σχέση με όσα εκφράζουν, ένας θόρυβος δυσανάλογος της ουσίας. Αν γίνουν πράξη όσα λένε, θα γίνει η χώρα… Φαρ Ουέστ.

Τα ίδια και χειρότερα στον ΣΥΡΙΖΑ. Οι περισσότεροι κοιτάζουν τον Τσίπρα για να επιβιώσουν και φτάνουν στο σημείο να … τερατολογούν, σαν να πλάθουν πραγματικότητες για να αποφύγουν την αλήθεια.

Για να μη πούμε για τα προσωποπαγή κόμματα του απόλυτου λαϊκισμού και του πραγματικού πολιτικού… Φαρ Ουέστ, όπως αυτό του Βελόπουλου και της Κωνσταντοπούλου ή το κόμμα ΑΕ του Βαρουφάκη. Κόμματα που στήνουν πολιτικά σκηνικά για παραστάσεις εντός κι εκτός Βουλής.

Για να μη πούμε και για το ΠαΣοΚ, που τόσο η ηγεσία του, όσο κι οι δελφίνοι του «παίζουν μπουνιές» με την εξέλιξη της χώρας, ακόμη και σε αυτονόητα θέματα, κοιτάζοντας το παρελθόν, ενώ το μέλλον περνά δίπλα τους.

Η χώρα πρέπει να φύγει να συναντήσει το μέλλον της, πριν αυτό φύγει χωρίς αυτήν. Μα ακόμη και μέρος της ΝΔ, ανθίσταται σ’ αυτό, πόσο μάλλον η Κεντροαριστερά κι η Αριστερά.

Τώρα λοιπόν που η ανθρωπότητα παρακολουθεί με δέος την πολεμική ένταση σε δυο σημεία της οικουμένης (τουλάχιστον) και τα μηνύματα είναι εξόχως απειλητικά, απαιτείται σοβαρότητα, συνεπής διαχείριση και κυρίως σταθερότητα. Πρέπει να απομονωθεί το τσίρκο από την κοινωνία. Μπορεί, ή θα συνεχίσει να χειροκροτεί τον ίδιο της τον εκτροχιασμό;

Ίδωμεν!