Θα συνεχίσει και στο απώτερο μέλλον να κυκλοφορεί στην ανθρωπότητα ο κορονοϊός SARS-CoV-2, ο οποίος προκαλεί τη νόσο Covid-19, έχει μεταδοθεί σε περισσότερα από 20 εκατομμύρια ανθρώπους στη Γη (μόνο τα διαγνωσμένα κρούσματα), έχει ήδη σκοτώσει περίπου 730.000 ασθενείς και δυστυχώς ξανασηκώνει «κεφάλι» σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα. Αν υπήρξε κάποια περίοδος που ο ιός θα μπορούσε να περιοριστεί, αυτή έχει πια παρέλθει, μάλλον ανεπιστρεπτί. Ό,τι κι αν συμβεί από εδώ και πέρα, σύμφωνα με αρκετούς επιστήμονες, ένα πράγμα δείχνει σχεδόν βέβαιο: Ο νέος ιός ποτέ δεν θα φύγει.

     Μεταδίδεται τόσο εύκολα -κυρίως με τη βοήθεια ασυμπτωματικών φορέων- και έχει ήδη εξαπλωθεί τόσο πολύ στα πέρατα του πλανήτη, που το πιθανότερο σενάριο, λένε οι ειδικοί, σύμφωνα με το αμερικανικό περιοδικό Atlantic, είναι ότι ναι μεν η πανδημία θα λάβει τέλος κάποια στιγμή -επειδή αρκετοί άνθρωποι θα έχουν μολυνθεί ή εμβολιαστεί- όμως ο κορονοϊός δεν θα πάψει να κυκλοφορεί ανάμεσά μας σε χαμηλότερα επίπεδα, συχνά κάτω από τα επιδημιολογικά «ραντάρ».

     Με το πέρασμα του χρόνου, τα κρούσματα θα ανεβοκατεβαίνουν σαν την παλίρροια, επιδημικά ξεσπάσματα θα υπάρχουν πότε εδώ και πότε εκεί, αλλά ακόμη κι όταν υπάρξουν εμβόλια, ο ιός δεν θα ξεριζωθεί. Άλλωστε, εμβόλια υπάρχουν εδώ και καιρό για πολλούς ιούς, αλλά μόνο ο ιός της ευλογίας θεωρείται ότι έχει εξαφανιστεί από τη Γη. Άρα, κατά πάσα πιθανότητα, θα ζούμε με τον νέο κορονοϊό για την υπόλοιπη ζωή μας, δεν θα είναι όμως τόσο επίφοβος όσο τώρα.

     Πριν μερικούς μήνες, οι υπεύθυνοι δημόσιας υγείας έδειχναν μεγαλύτερη αισιοδοξία ακόμη και για εξαφάνιση του νέου κορονοϊού, όπως είχε συμβεί το 2004 με τον συγγενικό ιό που προκαλούσε τη νόσο SARS. Όμως, αυτό θεωρείται πια σχεδόν απίθανο, καθώς ο νέος ιός εξαπλώνεται πολύ πιο εύκολα από ό,τι ο προηγούμενος κορονοϊός SARS-CoV, ιδίως από τη στιγμή που μεταδίδεται από ανθρώπους ανύποπτους ότι τον έχουν στο σώμα τους.

     «Είναι πολύ απίθανο ότι αυτήν τη φορά θα μπορέσουμε να κηρύξουμε τη νίκη που είχαμε πετύχει εναντίον του SARS», δήλωσε ο επιδημιολόγος Στέφεν Μορς του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης.

     Τι ακριβώς θα συμβεί, θα εξαρτηθεί καθοριστικά από τη δύναμη και τη διάρκεια της ανοσίας έναντι του νέου ιού, σύμφωνα με τον λοιμωξιολόγο Γιονατάν Γκραντ του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Σύμφωνα με το μοντέλο που έχει αναπτύξει, αν η ανοσία διαρκεί λίγους μήνες, η αρχική μεγάλη πανδημία θα ακολουθηθεί από μικρότερα κύματα κάθε χρόνο. Αν η ανοσία διαρκεί σχεδόν δύο χρόνια, η νόσος Covid-19 θα παρουσιάζει εξάρσεις χρόνο παρά χρόνο. Όσο λιγότερο διαρκεί η ανοσία τόσο δυσκολότερο θα είναι το «ξερίζωμα» του ιού.

     Προς το παρόν, είναι ασαφές πόσο διαρκεί η ανοσία, καθώς ο ιός είναι αρκετά νέος για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Πάντως, ένα μελλοντικό εμβόλιο πιθανότατα θα χρειάζεται περιοδικές επαναλήψεις κάθε χρόνο (όπως της γρίπης) ή κάθε δύο χρόνια.

     Αλλά ακόμη κι αν ο ιός εξαφανιστεί από τους ανθρώπους, θα συνεχίσει να κυκλοφορεί στα ζώα, από όπου κάλλιστα θα μπορεί να εξαπλωθεί ξανά στους ανθρώπους. Πολύ περισσότερο, σύμφωνα με τον ιολόγο Τίμοθι Σίαν του Πανεπιστημίου της Β. Καρολίνα, που άνθρωποι με Covid-19 φαίνεται ότι κολλάνε διάφορα ζώα (από όπου ο ιός επιστρέφει).

     Με βάση το καλύτερο σενάριο, η ύπαρξη τόσο εμβολίων όσο και καλύτερων φαρμάκων στο μέλλον θα κάνει την Covid-19 μία λιγότερο επικίνδυνη νόσο και ο SARS-CoV-2 θα γίνει άλλος ένας εποχικός αναπνευστικός ιός, όπως οι ήδη τέσσερις κοινοί κορονοϊοί (229E, OC43, NL63 και HKU1) που προκαλούν κοινά κρυολογήματα. Ίσως ο SRAS-CoV-2 γίνει ο πέμπτος ιός αυτής της πολύ πιο «άκακης» ομάδας.

     Είναι γνωστό ότι στους ιούς υπάρχει γενικά μία διελκυστίνδα ανάμεσα στη μεταδοτικότητα και τη φονικότητα. Όσο πιο φονικός είναι ένας ιός τόσο δυσκολότερα εξαπλώνεται. Και οι ιοί -τελικά- «θέλουν» να εξαπλωθούν, όχι να σκοτώσουν.

     «Αν δει κανείς τη μεγάλη εικόνα, ένας νεκρός ξενιστής δεν βοηθά τον ιό», όπως αναφέρει ο ειδικός στους κορονοϊούς Βινίτ Μενασερί του Πανεπιστημίου του Τέξας. Άρα, λογικά και ο νέος ιός θα γίνει λιγότερο φονικός με το πέρασμα του χρόνου, σε συνδυασμό με την ανοσία χάρη στα εμβόλια.

     «Νομίζω ότι ο κορονοϊός θα είναι μαζί μας και στο μέλλον. Αλλά μαζί μας είναι και η γρίπη, χωρίς να “κατεβάζει ρολά” στις κοινωνίες μας. Συνεπώς, θα τα καταφέρουμε και με αυτόν», εκτίμησε η ερευνήτρια νέων εμβολίων Ρουθ Κάρον του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς της Βαλτιμόρης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

     Τουλάχιστον το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού των 7,6 δισεκατομμυρίων ανθρώπων θα αρρωστήσουν από τον κορονοϊό SARS-CoV-2 και εκατομμύρια ασθενείς θα πεθάνουν, εκτιμά ο γνωστός Ελληνοαμερικανός καθηγητής του Πανεπιστημίου Γιέηλ Νίκολας Χρηστάκης, σε άρθρο του στον «Εκόνομιστ» σχετικά με τις ιδιαιτερότητες και τους κινδύνους της Covid-19.

     Όπως αναφέρει, «έχουμε μπροστά μας έναν μακρύ και θλιβερό δρόμο. Γι’ αυτό, καλά θα κάνουμε να αντιδράσουμε σοφά». Σημειώνει ότι «υπάρχει μία φυσική τάση για εφησυχασμό», ιδίως από τη στιγμή που «ο ίδιος ο ιός είναι τόσο ασυνεπής, όσον αφορά ποιον μολύνει, ποιον αρρωσταίνει και ποιον σκοτώνει».

     Ο καθηγητής τονίζει ότι «η εστίαση της προσοχής μόνο στα περιστατικά υπερμετάδοσης είναι απίθανο να αποδειχθεί αποτελεσματική για να σταματήσει η επιδημία. Χρειάζεται ένα ευρύτερο “δίχτυ”, με περισσότερα τεστ και εντατική ιχνηλάτηση επαφών». Ζητά, επίσης, να δοθεί μεγάλη προσοχή στο τεράστιο ποσοστό των ασυμπτωματικών ανθρώπων, οι οποίοι μεταδίδουν τον ιό, κάτι που, όπως λέει, απαιτεί εκτεταμένους διαγνωστικούς ελέγχους και γρήγορη -αν όχι άμεση- εξαγωγή αποτελεσμάτων των τεστ.

   Όπως επισημαίνει, «μολονότι μερικοί άνθρωποι αντιστέκονται στη χρήση μάσκας, ίσως τελικά συνειδητοποιήσουν ότι αυτό είναι προτιμότερο από το να κλείσει η οικονομία ή να μετριούνται πτώματα». Μέχρι να βρεθεί και να καταστεί ευρέως διαθέσιμο ένα αποτελεσματικό εμβόλιο, δεν υπάρχει άλλη λύση από το «να ελαχιστοποιηθούν οι κοινωνικές επαφές, να κρατηθούν οι φυσικές αποστάσεις, να γίνονται πολλά τεστ και, ναι, να φοράμε μάσκες», υποστηρίζει.

   Ο κ. Χρηστάκης, ειδικός σε θέματα κοινωνιών, δικτύων και επιδημιολογίας, συγγραφέας ήδη γνωστών βιβλίων μεταφρασμένων και στα ελληνικά («Συνδεδεμένοι» και «Προσχέδιο: Οι εξελικτικές ρίζες της καλής κοινωνίας»), έχει έτοιμο το νέο βιβλίο του «Το τόξο του Απόλλωνα: Η βαθιά και διαρκής επίπτωση του κορονοϊού στον τρόπο ζωής μας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στο εξωτερικό τον Οκτώβριο.

  Όπως εξηγεί στον Economist, «τα διακριτά χαρακτηριστικά του ιού πίσω από την πανδημία Covid-19 σημαίνουν ότι αναπόδραστα θα μολύνει ένα μεγάλο ποσοστό του κόσμου, προτού η πανδημία ολοκληρώσει την πορεία της». Δεν πρόκειται μόνο για το κατά πόσο οι υγειονομικές αρχές και οι κυβερνήσεις αντιδρούν σωστά (πράγμα που παίζει ρόλο), αλλά επίσης για την επιδημιολογία του ίδιου του νέου ιού, ο οποίος είναι πολύ πιο μεταδοτικός σε σχέση με τον προηγούμενο SARS-CoV-1.

  Ο καθηγητής υπογραμμίζει ότι στην περίπτωση του SARS το 2003 μολύνθηκαν μόνο 8.422 άνθρωποι παγκοσμίως και πέθαναν 916, πριν ο ιός τεθεί υπό έλεγχο μέσα σε οκτώ μήνες. Η θνητότητα του SARS-CoV-1 ήταν περίπου 11% (δηλαδή πέθαινε ο ένας στους δέκα άρρωστους), πολύ μεγαλύτερη από ό,τι τώρα του SARS-CoV-2 που εκτιμάται στο 0,5% έως 1,2%. Δηλαδή, ο προηγούμενος συγγενικός κορονοϊός ήταν δέκα φορές πιο θανατηφόρος από τον τωρινό. Όμως, ακριβώς αυτή η φονικότητα βοήθησε παραδόξως στον έλεγχο της εξάπλωσης του SARS και επίσης εξηγεί εν μέρει γιατί ο τρομερός ιός Έμπολα, που σκοτώνει έως το 80-90% των αρρώστων, δεν έχει ξεφύγει από την Αφρική (τουλάχιστον μέχρι στιγμής… ).

  Μολονότι η Covid-19 δεν σκοτώνει αναλογικά τόσους ασθενείς, τελικά είναι πιο επικίνδυνη επειδή εξαπλώνεται πολύ εύκολα, σε ένα πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού, άρα συνολικά σκοτώνει πολύ περισσότερους ανθρώπους, όπως αναφέρει ο κ. ο Χρηστάκης. Επειδή ίσως ακόμη και οι μισοί που κολλάνε τον νέο ιό είναι ασυμπτωματικοί, ενώ πολλοί άλλοι έχουν ήπια συμπτώματα τύπου κρυολογήματος ή γρίπης, τόσο οι πολίτες όσο και οι πολιτικοί μπορεί να πάρουν την κατάσταση λιγότερο στα σοβαρά, πράγμα που διευκολύνει την εξάπλωση της πανδημίας.

 Τα πράγματα γίνονται χειρότερα, όπως σημειώνει, επειδή ακόμη και στους συμπτωματικούς ο ιός μεταδίδεται προτού καν τα συμπτώματα εμφανιστούν. Η περίοδος επώασης (ανάμεσα στην αρχική λοίμωξη και στην εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων) διαρκεί από δύο έως 14 ημέρες και κατά μέσο όρο επτά ημέρες. Από την άλλη, υπάρχει η λεγόμενη «λανθάνουσα περίοδος» του κορονοϊού, ανάμεσα στη στιγμή της έναρξης της λοίμωξης και έως τότε που μπορεί κανείς να κολλήσει άλλους. Η περίοδος επώασης είναι μεγαλύτερη από τη λανθάνουσα στην περίπτωση του νέου ιού, κάτι που διευκολύνει επίσης τη μετάδοσή του. Ο τυπικός ασθενής με Covid-19 χρειάζεται περίπου επτά ημέρες για να εκδηλώσει συμπτώματα, αλλά μπορεί ήδη να μεταδίδει τη νόσο για δύο έως τέσσερις ημέρες πριν τα πρώτα συμπτώματα. Μάλιστα, μία έως δύο ημέρες πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων είναι η πιο μολυσματική φάση για έναν φορέα του ιού.

ΑΠΕ-ΜΠΕ