Στο Kids Wallet, μέσω του οποίου γίνεται η επαλήθευση της ηλικίας (age verification) για την αποτροπή πώλησης αλκοόλ, τσιγάρων και καπνικών προϊόντων σε ανήλικους, στο χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες εκτοξεύσεις ελληνικών μικροδορυφόρων, στον ρόλο του «Δαίδαλου» και του «Pharos» στην εθνική στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη, στα ψηφιακά πορτοφόλια τόσο το εθνικό όσο και το ευρωπαϊκό, στις περιβαλλοντικές ανησυχίες που υπάρχουν σχετικά με την λειτουργία των Data Center στη χώρα μας, στις κάμερες για την οδική ασφάλεια καθώς και στην προστασία των πολιτών από Fake News αλλά και από παραπλανητικά SMS, αναφέρθηκε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Ο κ. Παπαστεργίου στάθηκε ιδιαίτερα στη λειτουργία του νέου Kids Wallet και στο σύστημα επαλήθευσης ηλικίας, με την τεχνική Zero‑Knowledge Proof. Για πρώτη φορά στην Ευρώπη – και για πρώτη φορά στην Ελλάδα – υλοποιήθηκε από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης σε συνέχεια του νόμου του υπουργείου Υγείας και με την συνδρομή του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη ένα ολοκληρωμένο, ψηφιακό πλαίσιο επαλήθευσης ηλικίας που στοχεύει στην ουσιαστική προστασία των ανηλίκων και στην αναβάθμιση της δημόσιας υγείας. Η συγκεκριμένη εφαρμογή θα γνωστοποιεί στους εμπόρους, μόνο με ένα ναι/όχι, το όριο ηλικίας. Μαζί με το τεχνικό εργαλείο εισάγονται και υποχρεώσεις: εγγραφή σε ειδικό μητρώο για όσους πωλούν λιανικά αλκοόλ και καπνικά προϊόντα, υποβολή προειδοποιητικής δήλωσης, για εκδηλώσεις που επιτρέπουν την πρόσβαση ανηλίκων, καθώς και αυστηροί έλεγχοι με προβλεπόμενες κυρώσεις για τους παραβάτες, με στόχο να εξαλειφθούν πλαστές ψηφιακές ταυτότητες και παραβιάσεις στην πώληση επικίνδυνων προϊόντων, ενώ άφησε να εννοηθεί ότι εξετάζεται η επέκταση του μέτρου στις στοιχηματικές εταιρείες.

Σε τεχνολογικό επίπεδο έδωσε αναλυτικό χρονοδιάγραμμα για το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων: νέους κύκλους εκτόξευσης νανοδορυφόρων στα τέλη Μαρτίου και τον Απρίλιο (οι τελευταίοι με θερμικά ραντάρ για ανίχνευση και παρακολούθηση πυρκαγιών) και ολοκλήρωση το καλοκαίρι με οπτικούς δορυφόρους. Παράλληλα, τονίστηκε η επένδυση σε επίγεια οπτικά τερματικά και η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα για να εξασφαλιστεί τεχνολογική αυτοτέλεια και ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες. Στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» στο Λαύριο παρουσιάζεται ως η «μηχανή» που θα φέρει δυνατούς υπολογιστικούς πόρους εντός Ελλάδας, σε συνδυασμό με νέα πλατφόρμα ανοιχτών δεδομένων, ώστε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύξουν προϊόντα χωρίς εξωτερικές εξαρτήσεις, ενώ αναφορικά με τα ψηφιακά πορτοφόλια, είπε ότι το Gov.gr Wallet θα «κουμπώσει» στην ευρωπαϊκή τεχνική προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού, με ορίζοντα πλήρους προσαρμογής έως το τέλος του 2026.

Ο κ. Παπαστεργίου ανέφερε νομοθετικές και τεχνικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση παραπληροφόρησης και ψευδών βίντεο/εικόνων, μέτρα κατά των παραπλανητικών SMS και spoofing σε συνεργασία με παρόχους, καθώς και την επέκταση συστημάτων επόπτευσης του οδικού δικτύου, με στόχο βελτίωση της ασφάλειας και της οδικής συμπεριφοράς. Ακολουθεί η συνέντευξη του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης στον δημοσιογράφο, Γιάννη Χατζηδοπαυλάκη για το Αθηναΐκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων . * Επαλήθευση Ηλικίας (Kids Wallet) * ΕΡ: Πώς γίνεται η επαλήθευση ηλικίας για αλκοόλ, τσιγάρα και καπνικά προϊόντα και πώς λειτουργεί, τεχνικά, το Kids Wallet για την επαλήθευση ηλικίας σε μία πώληση; Θα υπάρχουν κυρώσεις για τους παραβάτες; ΑΠ: Παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα υπήρχε νομοθεσία που απαγόρευε την πώληση αλκοόλ και τσιγάρων σε ανηλίκους — νομοθεσία που πλέον καλύπτει ευρύτερη γκάμα προϊόντων — η εφαρμογή της δεν ήταν πάντα εύκολη ή σαφής. Συχνά δεν παρουσιαζόταν φυσική ταυτότητα ή γίνονταν παραποίηση ψηφιακών εγγράφων, με αποτέλεσμα άτομα κάτω των 18, να εμφανίζονται ως ενήλικες.

Το νέο Kids Wallet, αξιοποιεί την τεχνολογία και τις τεχνικές προδιαγραφές που έχει υιοθετήσει η Ευρώπη για την επιβεβαίωση ηλικίας — την ίδια τεχνολογία που θα εφαρμοστεί και στα κοινωνικά δίκτυα — και προσφέρει έναν ασφαλέστερο τρόπο επαλήθευσης της ηλικίας. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, δημιουργήθηκε πλατφόρμα στην οποία θα εγγράφονται όλοι οι νόμιμοι πωλητές καπνικών προϊόντων και λιανικής πώλησης αλκοόλ, ώστε να είναι άμεσα διασυνδεδεμένοι με τις Αρχές και διαθέσιμοι σε ελέγχους, ενώ όσοι δεν εγγραφούν θα θεωρούνται παράνομοι. Επιπλέον, οι εκδηλώσεις όπου επιτρέπεται η πρόσβαση ανηλίκων θα πρέπει να δηλώνονται εκ των προτέρων, προκειμένου να αποφεύγονται καταστρατηγήσεις και με το Kids Wallet αφαιρείται η δυνατότητα χρήσης πλαστών ψηφιακών ταυτοτήτων, δίνοντας στους καταστηματάρχες αξιόπιστο εργαλείο για την επαλήθευση της πραγματικής ηλικίας των πελατών. Προβλέπονται νομικές κυρώσεις για τους παραβάτες, με έμφαση από το Υπουργείο Υγείας όχι μόνο στα συμβατικά τσιγάρα αλλά και στα νεότερα προϊόντα (συσκευές ατμίσματος κ.α), ενώ το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη θα ενισχύσει τους ελέγχους με μεγαλύτερη ακρίβεια χάρη στη νέα πρωτοβουλία. ΕΡ: Τι μέτρα θα λαμβάνονται για την προστασία προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων; Θα είναι υποχρεωτική η χρήση για όλους τους πολίτες ή προβλέπονται μεταβατικές περίοδοι και κάποιες εξαιρέσεις, ενδεχομένως; ΑΠ: Η λύση που παρουσιάζουμε βασίζεται στην ευρωπαϊκή προσέγγιση Zero‑Knowledge Proof, δηλαδή δεν αποκαλύπτει καμία προσωπική πληροφορία ούτε την ακριβή ηλικία.

Όταν ο χρήστης σκανάρει το QR code, επιστρέφεται μόνο ένα δυαδικό αποτέλεσμα — «ναι» ή «όχι» — που απαντά για παράδειγμα στο ερώτημα «πάνω από 18;», χωρίς να παρέχει άλλα δεδομένα. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύεται η ταυτότητα των ανηλίκων όσον αφορά τα δεδομένα που μοιράζονται με τρίτους. Επιπλέον, η εγγραφή σε σχετικό μητρώο είναι υποχρεωτική για όσους πωλούν καπνικά προϊόντα ή αλκοόλ στη λιανική. Όποιος δεν εγγραφεί δεν έχει το δικαίωμα να πουλάει τα εν λόγω προϊόντα. Ο καθένας φέρει την ευθύνη και θα υπόκειται σε κυρώσεις σε περίπτωση που δεν εφαρμόζει τους κανόνες, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για αυστηρή τήρηση και αποτελεσματικούς ελέγχους. * Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων * ΕΡ: Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες εκτοξεύσεις μικροδορυφόρων και ποιες λειτουργίες θα εξυπηρετήσουν; ΑΠ: Το πρόγραμμα έχει ήδη ξεκινήσει και αποτελεί ένα σημαντικό και οραματικό έργο, χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τον Νοέμβριο εκτοξεύτηκαν οι δύο πρώτοι νανοδορυφόροι, κατασκευασμένοι στην Ελλάδα — ο πειραματικός του Ιδρύματος «Δημόκριτος» και οι πρώτοι δύο της ICEYE, της οποίας μέρη των δορυφόρων έχουν κατασκευαστεί στη χώρα. Στα τέλη Μαρτίου θα εκτοξευτούν έξι ακόμη νανοδορυφόροι, κατασκευασμένοι από ελληνικά πανεπιστήμια, όπως το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στα τέλη Απριλίου θα εκτοξευτούν τέσσερις μικροδορυφόροι με θερμικά ραντάρ, οι οποίοι θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι για την αντιπυρική περίοδο, καθώς θα συμβάλλουν στην έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών και στην εκτίμηση της εξάπλωσής τους με βάση τις καιρικές συνθήκες.

Το καλοκαίρι θα ολοκληρωθεί η σειρά με τους τελευταίους δορυφόρους της Open Cosmos, που λειτουργούν στο οπτικό φάσμα και παρέχουν υψηλής ποιότητας εικόνες, χρήσιμες για την ασφάλεια, την πολιτική προστασία, την ανίχνευση ακραίων καιρικών φαινομένων και για αγροτικές εφαρμογές. Το προηγούμενο διάστημα αποκαλύφθηκαν προβλήματα που έπρεπε να επιλυθούν, και πλέον ανοίγει ο δρόμος για πιο συνεπή συμμόρφωση στις υποχρεώσεις μας απέναντι στους πραγματικούς αγρότες, οι οποίοι δεν έχουν τίποτα να κρύψουν. Η αξιοποίηση δεδομένων από το διάστημα σε συνδυασμό με νέες τεχνολογίες στο έδαφος, σε συνεργασία με τους αγρότες που επιθυμούν να παραμείνουν και να δουλέψουν στο χωράφι τους, θα ενισχύσει αποφασιστικά την παραγωγική και περιβαλλοντική διαχείριση. ΕΡ: Πώς διασφαλίζεται η τεχνολογική αυτοτέλεια και η ασφάλεια των δεδομένων που θα συλλέγουν οι δορυφόροι; ΑΠ: Πρόκειται για μια δυναμική και διαρκώς εξελισσόμενη διαδικασία. Παράλληλα με τις εκτοξεύσεις νανοδορυφόρων, το πρόγραμμα περιλαμβάνει σημαντικές επενδύσεις στο έδαφος: εξοπλίσαμε με οπτικά τερματικά τα τρία μεγάλα μας τηλεσκόπια, τα οποία αποτελούν την ασύρματη αντιστοιχία της οπτικής ίνας και προσφέρουν ασφαλέστερες συνδέσεις με το διάστημα σε σχέση με τις RF επικοινωνίες, οι οποίες είναι πιο εύκολα παρεμβάσιμες. Χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης, αυτή η ανάπτυξη νέων επικοινωνιών προετοιμάζει την επόμενη μέρα. Επιπλέον, «τρέχει» το ευρωπαϊκό πρόγραμμα GOVSATCOM, για ασφαλείς επικοινωνίες σε κρίσιμες στιγμές. ‘Ηδη προχωράμε στην αδειοδότηση και την κατασκευή σταθμού στον Υμηττό, ώστε, αν χρειαστεί, η Ευρώπη να διαθέτει αξιόπιστο δορυφορικό κανάλι πληροφόρησης.

Συμμετέχουμε επίσης στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για το Subsea Hub, κέντρο ασφάλειας των υποθαλάσσιων οπτικών καλωδίων, με πρόταση δράσης στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο σε συνεργασία με την Ιταλία. Παράλληλα, με τον Στρατό είχαμε ένα RFI για την προοπτική μετάβασης σε μεγαλύτερα συστήματα πέρα από τους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς. Τέλος, προχωρά η δημοπράτηση του νέου συστήματος ασφαλών επικοινωνιών για Αστυνομία, Πυροσβεστική, Λιμενικό και ΕΚΑΒ, αντικαθιστώντας παλαιότερα συστήματα και ενοποιώντας υπάρχουσες λύσεις (π.χ. το DMR της Πυροσβεστικής) σε ένα ευρύτερο, σύγχρονο πλαίσιο. Υπό την ομπρέλα αυτών των τεχνολογιών, αναμένεται εντός του 2026, η διάδοση λύσεων «Sat to Device», που θα επιτρέπουν σε κλασικές συσκευές να επικοινωνούν απευθείας με δορυφόρο μέσω 5G, και ήδη έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες για τα σχετικά διαγωνιστικά βήματα εντός του έτους.

ΕΡ: Ποιος είναι ο ρόλος του «Δαίδαλου» και του «Pharos» στην εθνική στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη;

ΑΠ: Πράγματι, η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία και προοδεύει λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνητή νοημοσύνη απαιτεί δεδομένα, γι’ αυτό και δημιουργήσαμε ειδική γραμματεία για τα δεδομένα και παρουσιάζουμε στο τέλος του μήνα τη νέα πλατφόρμα για τα ανοιχτά δεδομένα, η οποία φιλοξενεί πλέον χιλιάδες ανώνυμα σύνολα δεδομένων, έναντι μερικών δεκάδων προηγουμένως — μια διαφορά τεράστια και ουσιώδης. Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται και υποδομές. Μέχρι σήμερα οι προσπάθειες φιλοξενούνταν κυρίως στο εξωτερικό, με επιβάρυνση κόστους, καθυστερήσεις και ζητήματα ασφάλειας. Με τις πρωτοβουλίες στο Λαύριο και τον «Δαίδαλο» δίνουμε στη χώρα τη δυνατότητα να αναπτύξει και να λειτουργήσει υποδομές τεχνητής νοημοσύνης εντός των τειχών, με χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους, ώστε να εξυπηρετηθεί το δημόσιο αλλά και, κυρίως, να στηριχθούν πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και η επιχειρηματικότητα — ιδίως οι νεοφυείς επιχειρήσεις — που θα μπορούν γρήγορα να μετατρέψουν ιδέες σε προϊόντα, χωρίς το δυσβάσταχτο κόστος και τη δυσκολία πρόσβασης σε υπολογιστικούς πόρους. * Ψηφιακά Πορτοφόλια (Gov.gr Wallet & Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι) *

ΕΡ: Τι αλλαγές θα φέρει η επόμενη σελίδα του Gov.gr στην εξυπηρέτηση του πολίτη και το Wallet συγκεκριμένα; Πώς θα λειτουργεί το CRM; Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η υιοθέτηση του ευρωπαϊκού πορτοφολιού και πότε αναμένεται μαζική χρήση;

ΑΠ: Θα χρησιμοποιήσω το γνωστό στίχο του τραγουδιού «δεν είμαστε δύο, είμαστε ένας» για να περιγράψω τη στόχευση του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού και του Gov.gr Wallet. Η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που ανέπτυξαν ψηφιακό πορτοφόλι, στο οποίο έχουν ενταχθεί έγγραφα όπως η ταυτότητα, το δίπλωμα, η ασφαλιστική ικανότητα, στοιχεία για κατοικίδια, ο δακτύλιος κ.ά. Η εύλογη απορία των πολιτών ήταν γιατί, αφού διαθέτουν ψηφιακό πορτοφόλι, δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν και στο εξωτερικό. Η απάντηση ήταν ότι η Ευρώπη δεν είχε τότε την υποδομή για να διασταυρώνει και να αναγνωρίζει τέτοια πορτοφόλια. Αυτό αλλάζει με το Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι: τα κράτη-μέλη συντονίζουν τις προσπάθειές τους και υιοθετούν κοινές τεχνικές προδιαγραφές ώστε, μέχρι το τέλος του 2026, να έχουν μεταβεί σε ενιαίες πρακτικές και πολιτικές. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να απορρίψει το υπάρχον Gov.gr Wallet, αντίθετα, θα προσαρμόσει το υφιστάμενο πορτοφόλι ώστε να συμμορφωθεί με την κοινή ευρωπαϊκή τεχνική προσέγγιση, επιτρέποντας τη διασυνοριακή του χρήση χωρίς να χάνει τα γνωρίσματά του που το καθιέρωσαν. Το έργο αυτό συνδέεται με πρωτοβουλίες του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ μέρος του σχεδίου είναι και η αναβάθμιση του Gov.gr σε πιο προσωποποιημένο CRM: το Gov.gr θα αποκτήσει ειδική ενότητα στην οποία κάθε πολίτης θα μπορεί να παρακολουθεί την ατομική του πορεία και το ιστορικό των αιτημάτων προς το Δημόσιο. Σταδιακά θα ενσωματωθούν και άλλα πληροφοριακά συστήματα, ώστε να είναι δυνατή η παρακολούθηση αιτημάτων προς φορείς όπως ο ΕΦΚΑ και η ΑΑΔΕ από ένα ενιαίο σημείο, βελτιώνοντας τη διαφάνεια και την εξυπηρέτηση του πολίτη. * Data Centers και Περιβαλλοντικές Ανησυχίες *

ΕΡ: Πώς θα αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας και ψύξης των data centers; Το Λαύριο θα είναι έτοιμο στην ώρα του;

ΑΠ: Θα διέκρινα τις κατανοητές ανησυχίες σε τέσσερα κύρια σημεία. Πρώτον το ενεργειακό: σήμερα τα data centers καταναλώνουν μόλις 0,1% της εγχώριας παραγωγής ενέργειας, επομένως ακόμη και σε περίπτωση πενταπλασιασμού ή δεκαπλασιασμού της ζήτησης δεν προκύπτει ζήτημα επάρκειας ή δραματικής αύξησης τιμών. Δεύτερον το νερό: τα σύγχρονα συστήματα, όπως και ο «Δαίδαλος», λειτουργούν με κλειστό κύκλωμα ψύξης και δεν απαιτούν συνεχή ροή νερού όπως παλαιότερες εγκαταστάσεις, οπότε το ζήτημα της κατανάλωσης έχει αντιμετωπιστεί στον σχεδιασμό. Τρίτον ο θόρυβος: οι προδιαγραφές είναι αυστηρές — περίπου 55 dB στο όριο του οικοπέδου — και προβλέπονται εξαιρέσεις μόνο για έκτακτες ανάγκες (π.χ. εκκίνηση γεννήτριας). Παρά ταύτα, απαιτείται προσεκτική χωροταξία ώστε να μην συγχέονται οικιστικές και βιομηχανικές χρήσεις. Τέταρτον, η αισθητική και η ενσωμάτωση στο αστικό περιβάλλον: τα κτίρια αυτά καθ’ αυτά δεν είναι πάντα επιθυμητά αισθητικά, γι’ αυτό το Υπουργείο Περιβάλλοντος τόνισε την ανάγκη για σαφή διαχωρισμό χρήσεων και προσεκτικό σχεδιασμό. Στόχος της πρόσφατης εκδήλωσης ήταν να εντοπιστούν εγκαίρως οι όποιες ανησυχίες, ώστε να προληφθούν εντάσεις και κοινωνικές αντιδράσεις όταν οι υποδομές δημιουργούνται για να δώσουν λύσεις σε πραγματικά προβλήματα της χώρας. Το Λαύριο πρέπει να είναι έτοιμο τον Ιούνιο· πρόκειται για έργο του Ταμείου Ανάκαμψης και για κρίσιμη υποδομή που πρέπει να παραδοθεί εγκαίρως, διότι η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται γρήγορα και απαιτεί τις αναγκαίες υποδομές.

ΕΡ: Θα έχουν την ευκαιρία όσοι μένουν στην περιφέρεια, στο τελευταίο χωριό της περιφέρειας, κάποια στιγμή να έχουν οπτικές ίνες και ευρυζωνικότητα;

ΑΠ: Προ ημερών ανακοινώσαμε την προώθηση του Ultra‑Fast Broadband. Σε περιοχές όπως η Καλαμάτα, η Δράμα και η Κομοτηνή ήδη παρέχονται εμπορικές υπηρεσίες που προέκυψαν από το πρόγραμμα UFBB. Παρά τις αντικειμενικές καθυστερήσεις, καθώς το δεύτερο σκέλος υπεγράφη στα τέλη του 2025, η υλοποίηση θα αποδώσει λύσεις μέσα στο 2025-2026. Επιπλέον, υπηρεσίες όπως το Starlink και άλλες δορυφορικές λύσεις θα συμβάλουν στην κάλυψη των αναγκών της αγοράς, αν και η οπτική ίνα παραμένει η πιο σταθερή και αξιόπιστη επιλογή — γι’ αυτό και προωθούμε το UFBB. Τα προγράμματα Ultra‑Fast Broadband και Gigabit είχαν σημαντική συμβολή στην πρόοδο αυτή: βελτιώσαμε τη θέση μας στο ευρωπαϊκό ranking κατά περίπου 22 θέσεις και πλέον οι μέσες ταχύτητες αγγίζουν τα 100 Mbps, έναντι πολύ χαμηλότερων τιμών προηγουμένως, αν και υπάρχει ακόμη δρόμος για περαιτέρω βελτίωση.

ΕΡ: ‘Αλλες κάμερες τεχνητής νοημοσύνης θα δούμε στους δρόμους; Τι feedback έχετε πάρει μέχρι τώρα για αυτές τις κάμερες;

ΑΠ: Ο διαγωνισμός προχωρά: έχει ήδη εκδοθεί η πρόσκληση και καλούμε την ειδική γραμματεία να καταθέσει το τεύχος, ώστε να προχωρήσει η δημοπράτηση μέσω του φορέα μας. Παράλληλα, μόλις λάβουμε το ΟΚ από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, θα τεθούν σε επιχειρησιακή λειτουργία οι κάμερες που εγκαταστήσαμε μαζί με το Υπουργείο Μεταφορών στα λεωφορεία — οι συσκευές καταγράφουν ήδη εδώ και δύο μήνες στοιχεία για την επικίνδυνη οδήγηση. Μετά την ενεργοποίηση από το Υπουργείο, εντός του 2026 θα προκηρυχθούν οι διαγωνισμοί για την επέκταση των συστημάτων. Τα πρώτα ευρήματα δείχνουν σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς: παραβάσεις σχετικές με τη ζώνης ασφαλείας, εκτεταμένη παράβαση του κόκκινου σηματοδότη και επικίνδυνες μανούβρες που απεικονίζονται σε βίντεο — περιστατικά που κόβουν την ανάσα, όπως μηχανάκια που επιχειρούν να φύγουν στο κόκκινο και παγιδεύονται ανάμεσα σε διερχόμενα οχήματα. Η χρήση κινητού φαίνεται να μειώνεται, αλλά η συστηματική μη χρήση ζώνης και το «βαθύ κόκκινο», δηλαδή η διέλευση αρκετά δευτερόλεπτα μετά την ένδειξη κόκκινο, αποτελεί μείζονα παράγοντα επικινδυνότητας και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. * Τεχνητή Νοημοσύνη, Fake News και Προστασία Πολιτών *

ΕΡ: Η Τεχνητή Νοημοσύνη συζητείται έντονα. Υπάρχει σχέδιο για δέουσα λογική νομική ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης και προστασίας των πολιτών;

ΑΠ: ‘Ανοιξε μια σημαντική συζήτηση μετά το πρόσφατο συνέδριο, όπου αναδείχθηκε το ζήτημα της πληροφορίας που διακινείται και του βαθμού στον οποίο αυτή είναι αυθεντική ή προϊόν τεχνητής νοημοσύνης. Δεδομένου ότι οι ειδήσεις και τα οπτικοποιημένα μέσα κυριαρχούν στο δημόσιο λόγο, εγείρεται το ερώτημα κατά πόσον τα βίντεο και οι φωτογραφίες που κυκλοφορούν είναι πραγματικά· γι’ αυτό εξετάζουμε τεχνικές όπως το watermarking. Υλοποιούμε επίσης ένα ενδιαφέρον πρόγραμμα σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών για την παρακολούθηση του τι λέγεται, γράφεται και διαδίδεται στα social media, για την Ελλάδα στο εξωτερικό, με στόχο να διακρίνουμε εάν περιστατικά, όπως αυτό με τη μικρή Μαρία στον Έβρο, προκύπτουν από μεμονωμένες αναρτήσεις ή από οργανωμένα κέντρα αποφάσεων. Υπάρχει διαφορά μεταξύ ακούσιας ή δολίως ψευδούς πληροφόρησης από έναν μεμονωμένο χρήστη και συστηματικών, οργανωμένων εκστρατειών, ιδίως σε κρίσιμες περιόδους όπως σε έντονες μεταναστευτικές κρίσεις ή προεκλογικές φάσεις — φαινόμενα που απασχολούν όλη την Ευρώπη. Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, δεδομένου ότι αποτελούν τους κύριους χώρους ενημέρωσης για τους νέους, έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν εάν ένα περιεχόμενο είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης και να παρεμβαίνουν εγκαίρως. Η νομοθεσία, όπως η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), προβλέπει διαδικασίες καταγγελίας ψευδών ειδήσεων, αλλά στην πράξη, η ταχύτητα διάδοσης καθιστά την εκ των υστέρων διόρθωση, ανεπαρκή. Γι’ αυτό, κατά την άποψή μου, απαιτείται ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που να υποχρεώνει τις πλατφόρμες — τουλάχιστον σε πρώτη φάση — να αποτρέπουν τη δημοσίευση κατασκευασμένων βίντεο και εικόνων τεχνητής νοημοσύνης και ενδεχομένως να προωθήσει την αυστηροποίηση των κανόνων ταυτοποίησης λογαριασμών, ώστε να περιοριστεί η οργανωμένη διάδοση παραπληροφόρησης.

ΕΡ: Τι γίνεται με τα παραπλανητικά μηνύματα (SMS/Viber) που προσπαθούν να αποσπάσουν χρήματα από τους πολίτες;

ΑΠ: Γίνεται συστηματική δουλειά με τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας. Φέτος καταφέραμε να περιορίσουμε το φαινόμενο του spoofing, δηλαδή την παραπλάνηση μέσω εμφάνισης ψευδούς αριθμού καλούντος — πρακτική που χρησιμοποιούσαν απατεώνες προσομοιώνοντας τηλεφωνικές κλήσεις από τράπεζες. Παράλληλα συνεργαζόμαστε με τους παρόχους για να αποκλείσουμε μη ασφαλή ή μη πιστοποιημένα κέντρα αποστολής μηνυμάτων, αν και τεχνικά αυτό δεν είναι εύκολο και απαιτεί διαρκή προσπάθεια, καθώς κάθε τόσο εμφανίζονται νέα τέτοια κέντρα. Η ενημέρωση των πολιτών παραμένει κρίσιμη: πρέπει να αποφεύγουν να ανοίγουν συνδέσμους όταν δεν είναι βέβαιοι για τον αποστολέα, καθώς οι επιθέσεις είναι όλο και πιο πειστικές και πλήττουν ακόμη και μορφωμένους ή νεότερους χρήστες. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα SMS — περιλαμβάνει Viber, κλωνοποιημένες σελίδες τραπεζών και άλλες τεχνολογίες που εκμεταλλεύονται οι απατεώνες — και δεν υπάρχει μαγική λύση για την πλήρη εξάλειψή του. Γι’ αυτό συνεργαζόμαστε με τους παρόχους για να κλείσουμε κενά και να μειώσουμε τις ευκαιρίες κατάχρησης των δικτύων επικοινωνιών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πρόγραμμα Νίκου Ανδρουλάκη, Προέδρου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής

Αύριο στις 17:00 ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής,  Νίκος Ανδρουλάκης, θα παραχωρήσει συνέντευξη στους δημοσιογράφους Σ. Χαριτάτο και Α. Χατζηγεωργίου στην εκπομπή “Καθαρές Κουβέντες” του OPEN.

Συλλυπητήρια δήλωση Γραφείου Τύπου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής για τον θάνατο του Καλλικράτη Μανιάτη 

Με θλίψη αποχαιρετούμε τον Καλλικράτη Μανιάτη,  έναν έντιμο και δημιουργικό άνθρωπο, που υπηρέτησε με αφοσίωση την αυτοδιοίκηση και το ΠΑΣΟΚ. 

Τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια στους οικείους του.

Δήλωση του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Σωκράτη Φάμελλου, για την κατάκτηση του αργυρού μεταλλίου του Εμ.Καραλή στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα κλειστού στίβου

https://www.facebook.com/share/1CQoCGQq8b/?mibextid=wwXIfr

Το αργυρό μετάλλιο του Εμμανουήλ Καραλή στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα κλειστού στίβου, εκτός από μια ακόμα στιγμή υπερηφάνειας, είναι μια απόδειξη του τι μπορεί να πετύχει η νέα γενιά όταν έχει ταλέντο, επιμονή και πίστη.

Ο Καραλής στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα σε κάθε νέο και νέα πως ο αγώνας και η προσπάθεια φέρνουν σπουδαία αποτελέσματα, παρά τις δυσκολίες.

Σε μια εποχή που οι νέοι αναζητούν πρότυπα, οι διακρίσεις του Μανόλο αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Όχι μόνο για τα μετάλλια, αλλά για τις αξίες που πρεσβεύει!

Συγχαρητήρια Μανόλο!! Και εις ανώτερα!!

Συνέντευξη του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη στο vidcast «Face2face» του nea.gr και τη δημοσιογράφο Κατερίνα Παναγοπούλου

Σχετικά με την ερώτηση «Πώς αισθάνεστε ως Κυβερνητικός Εκπρόσωπος μιας κυβέρνησης που  “καταστρατηγεί την ελευθερία του Τύπου και ενορχηστρώνει σκάνδαλα”»;»

Η αλήθεια είναι ότι ήξερα περίπου τι με περιμένει, όταν ανέλαβα αυτή την πολύ τιμητική για εμένα και ειδικά για έναν νέο άνθρωπο θέση, αλλά δεν μπορούσα να γράψω ούτε στο πιο απαισιόδοξο σενάριο δεν θα μπορούσα να το προβλέψω, πόσες φορές θα κληθώ να απαντήσω σε κάτι που είναι εντελώς αντίθετο με την πραγματικότητα ή εν πάση περιπτώσει, πόσες φορές θα χρειαστεί να αποδομήσω κάτι. Το τι είμαστε και το τι δεν είμαστε θα το αποφασίσει ο κόσμος, το αποφασίζει ο κόσμος, οι πολίτες, ο ελληνικός λαός κάθε τέσσερα χρόνια και συλλογικά, δηλαδή τη Νέα Δημοκρατία, το κυβερνών κόμμα και ατομικά. Γι’ αυτό και θεωρώ ότι στο τέλος της ημέρας στην πολιτική πρέπει να μένεις όσο σε ψηφίζει…

Για την υποψηφιότητά του στον Βόρειο Τομέα της Αθήνας

Ακριβώς. Και για μένα ήταν μονόδρομος να εκδηλώσω την επιθυμία μου να είμαι υποψήφιος -ανακοινώθηκε και πριν από ένα χρόνο από τον Πρωθυπουργό- στον Βόρειο Τομέα, γιατί πρέπει στο τέλος της ημέρας κάποιος να σε κρίνει, να σε αξιολογούν οι πολίτες. Άρα αυτοί είναι οι κριτές.

Για τη σύγκριση με τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης

Θεωρώ πάρα πολύ μεγάλο λάθος να επιδιώκουμε απλά να είμαστε καλύτεροι από κάποιους άλλους και ειδικά από την προηγούμενη από εμάς κυβέρνηση που το κόμμα αυτό τώρα είναι κάπου μεταξύ 3 και 5%. Άρα υποτιμούμε τον εαυτό μας και τους ανθρώπους που μας στήριξαν. Μου κάνατε μια ερώτηση και αναφερθήκατε στο κράτος δικαίου. Εγώ θα σας πω το εξής: Όπως η ΕΛΣΤΑΤ και η Eurostat ευρωπαϊκά μετράει την ανεργία, τους μισθούς, τις εξαγωγές, όλους τους δείκτες, υπάρχει ένας αξιόπιστος, αδιαπραγμάτευτα κοινής αποδοχής δείκτης για το κράτος δικαίου που είναι η ετήσια έκθεση για το Κράτος Δικαίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ούτε δική σας έκθεση, ούτε δική μου, ούτε του Πρωθυπουργού. Εγώ θα σας πω ποια είναι αυτή, η οποία είναι η επίσημη και η κοινώς αποδεκτή από όλα τα κράτη της Ευρώπης. Κάθε χρόνο αξιολογεί την ελευθερία του Τύπου και συνολικά το Κράτος Δικαίου. Συνολικά στο Κράτος Δικαίου, η Ελλάδα έχει αυτή τη στιγμή λιγότερες συστάσεις από 15 κράτη – μέλη της Ευρώπης, άρα σίγουρα είναι σε καλύτερη κατάσταση από 15. Άρα τελευταία δεν είναι. Λένε ότι είμαστε τελευταίοι και 15 κράτη μέλη της Ευρώπης έχουν παραπάνω συστάσεις από εμάς. Είχαμε επτά συστάσεις πριν αναλάβουμε τη διακυβέρνηση του τόπου. Γιατί αυτό έχει ξεκινήσει από το 2020. Άρα μέτρησε για αρχή την προηγούμενη από εμάς περίοδο και τώρα έχουμε πέσει στις τέσσερις. Αλλά πάμε στο πιο ενδιαφέρον. Αυτό το οποίο είναι και το δικό μου χαρτοφυλάκιο, όπου έχω την τιμή να εκπροσωπώ, του Τύπου, της ασφάλειας των δημοσιογράφων από τον Ιανουάριο του 2024, γιατί ανέλαβα χρέη υφυπουργού, λίγους μήνες μετά τα χρέη Κυβερνητικού Εκπροσώπου. Οι δύο καλύτερες εκθέσεις της Ευρώπης για τα ζητήματα ελευθεροτυπίας και ασφάλειας δημοσιογράφων είναι του 2024 και του 2025. Μάλιστα, το 2025, λέει η Κομισιόν- ούτε εσείς, ούτε ο Πρωθυπουργός, ούτε εγώ ούτε κάποιος από την Νέα Δημοκρατία, ούτε κάποιος από τον ΣΥΡΙΖΑ- η Κομισιόν, ότι υπάρχει αξιοσημείωτη πρόοδος σε αυτά, γιατί δεν θα σας τα αναλύσω όλα. Επί των ημερών μας καταργήσαμε την απλή δυσφήμιση, ένα από τα αδικήματα που «πατούσαν» οι πιο πολλές καταχρηστικές αγωγές, όχι τη συκοφαντική. Για όλους, όχι μόνο για δημοσιογράφους, μαζί με το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Βάλαμε κανόνες διαφάνειας στη διαφήμιση. Πλέον, όχι όλα τα προηγούμενα χρόνια, τώρα, για να είναι παραδεκτή και να πληρωθεί μία καμπάνια διαφημιστική πρέπει να δημοσιοποιηθεί και προληπτικά και από πριν δηλαδή και στη συνέχεια μετά την υλοποίησή της. Ακριβώς πόσα έδωσε ο κάθε φορέας, σε ποιους. Έχουμε καθιερώσει το 30% να πηγαίνει σε περιφερειακά μέσα και τις δημοσιεύσεις που είναι ένα διαχρονικό τους αίτημα. Έχουμε δημιουργήσει την Task Force για την προστασία των δημοσιογράφων. Εμείς καθιερώσαμε ιδιώνυμο κατά απειλών δημοσιογράφων. Εμείς φτιάξαμε τα Μητρώα Τύπου που πλέον τα πειρατικά μέσα που δεν πλήρωναν δημοσιογράφους…

Για την έκθεση ΜΚΟ που κατατάσσει την Ελλάδα στη θέση 108 στην ελευθερία του Τύπου

Μας κατέταξε στην θέση 108 μία Μη Κυβερνητική Οργάνωση, η οποία για να καταλάβετε την αξιοπιστία της, πρώτον βάζει την Ελλάδα κάτω από χώρες που έχουν απολυταρχικά καθεστώτα. Δηλαδή χούντες, φασιστικά καθεστώτα, απολυταρχικά, όχι Δημοκρατίες. Το κυριότερο, όμως, ποιο είναι; Μπαίνεις μέσα και διαβάζεις την έκθεσή τους- η συγκεκριμένη που λέτε, λέγονται «Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα»- και λένε: «Στο αδίκημα της απλής δυσφήμισης δυσκόλεψε η κατάσταση για τους δημοσιογράφους» και το έχουμε καταργήσει. Λένε: «Ο Πρόεδρος της ΕΡΤ είναι αποκλειστική επιλογή του εκάστοτε Υπουργού» και είμαι ο πρώτος Υφυπουργός αρμόδιος για τον Τύπο, ο πρώτος λόγω του ότι είχε ψηφιστεί νόμος από το Υπουργείο Εσωτερικών, που ο Πρόεδρος και ο Διευθύνων της ΕΡΤ και αντιστοίχως η Πρόεδρος και η Διευθύνουσα του Αθηναϊκού και Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων προέκυψαν από διαδικασία ΑΣΕΠ με εξετάσεις, με κλειστά χαρτιά, αξιολόγηση από το ΑΣΕΠ, που στο τέλος, υποχρεωτικά, έπρεπε να επιλέξω μεταξύ τριών ονομάτων, τα οποία αν δεν ήταν σε αυτή τη διαδικασία δεν θα μπορούσα να τα επιλέξω. Αυτά που λένε είναι τώρα σαν να μιλάμε που είμαστε στην Αθήνα και να λένε ότι βρισκόμαστε στη Νέα Υόρκη. Αυτές, λοιπόν, οι εκθέσεις είναι υποκειμενικές και επειδή Δημοκρατία έχουμε, καλά κάνουν οι άνθρωποι και τις κάνουν. Όλες αυτές οι υποκειμενικές εκθέσεις των «Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα», των Ρεπόρτερ με σύνορα, του Α, του Β, του Γ, τις βάζει μέσα σε ένα «καζάνι», δηλαδή σε μια διαδικασία η Κομισιόν και κάθε χρόνο λέει: Ελλάδα τόσες συστάσεις. Λοιπόν, η Ελλάδα έχει κάνει θεαματική πρόοδο στα θέματα αυτά. Και για να μην παρεξηγηθώ, έχουμε πολύ δρόμο ακόμα να διανύσουμε. Πρέπει να περάσουμε και άλλες μεγάλες μεταρρυθμίσεις, αλλά όσα έγιναν σε λίγα χρόνια, δεν είχαν γίνει σε ολόκληρες δεκαετίες.

Για το αν υπάρχει πρόβλημα με τη σάτιρα

Το αντίθετο και μάλιστα με τη σάτιρα μεγαλώσαμε. Υπάρχουν μάλιστα σατιρικοί και σήμερα και στο παρελθόν και μάλιστα και σήμερα, επειδή τώρα εγώ έχω μια δημοσιότητα λόγω της θέσης μου, δεν σημαίνει ότι είμαι κάτι φοβερό και τρομερό, που κάνουν πολύ έντονη σάτιρα και σε μένα και στην Κυβέρνηση και περιμένω την ώρα να τους ακούσω ή να τους δω και στα social media και στην τηλεόραση, μην αρχίζουμε και τους ονοματίζουμε. Υπάρχει όμως μια πάρα πολύ κρίσιμη διαφοροποίηση. Είναι άλλο πράγμα η σάτιρα, που έχει μέσα και σκληρή κριτική, αλλά να προκαλεί γέλιο -και σε μας, όταν έχεις και στοιχειώδες χιούμορ, προκαλεί γέλιο και για τον εαυτό σου, γιατί πρέπει να έχεις και μια αίσθηση αυτοσαρκασμού- και είναι ένα άλλο πράγμα που είναι η «δολοφονία χαρακτήρων». Αυτή είναι μια κόκκινη γραμμή, που κάποιοι την έχουν ξεπεράσει. Ινστρούκτορες, εγώ δεν κρύβω τα λόγια μου. Υπάρχει μια συγκεκριμένη τηλεοπτική εκπομπή, η οποία με τον «μανδύα της σάτιρας», μια, δυο, τρεις φορές κάθε απόγευμα, «δολοφονεί χαρακτήρες» σε δημόσια μετάδοση με «κοπτοραπτική». Προ ημερών, έβαλαν μια απάντηση που έδωσα, οι συγκεκριμένοι κύριοι. Αναφέρομαι στους «Ράδιο Αρβύλα», για να μην κρυβόμαστε. Έδωσα μια απάντηση για την ανεργία των γυναικών και είπα ότι αφού έκανα μια επισήμανση ότι το 5,5% έχει διπλάσιο από το 11%, έτσι είπα αλλά 3 λεπτά πόσο ήταν η ανεργία γυναικών το 2019. (Δημοσιογράφος: Δεν μπορεί μια σατυρική εκπομπή να παίξει μια απάντηση 3 λεπτά) Ναι, αλλά όταν λες κάτι και βγάζουν 5 – 10 δευτερόλεπτα από αυτό που έχεις απαντήσει και αυτό το οποίο βγάζουν ως νόημα είναι το αντίθετο, αυτή η «κοπτοραπτική» αλλάζει εντελώς τις εντυπώσεις. Αλλά δεν θα μείνω μόνο στην «κοπτοραπτική». Ξέρετε, κυρία Παναγοπούλου, πίσω από εμένα, πίσω από έναν άλλον Υπουργό, πίσω από έναν δημοσιογράφο, βρίσκονται οικογένειες, βρίσκονται σύζυγοι, βρίσκονται παιδιά, βρίσκονται φίλοι. Τα παιδιά αυτά πάνε στο σχολείο. Και ξέρετε κάτι; Επειδή οι συγκεκριμένοι κύριοι με ειρωνεύονται ακόμα επειδή ψάχνω τα χαρτιά μου, γιατί πολύ απλά θέλω να ενημερώνω με βάση τα επίσημα στοιχεία και όχι με αρλούμπες… Όχι, όχι, αυτό δεν είναι σάτιρα κυρία Παναγοπούλου. Θα σας πω κάτι. Εγώ μπορεί να ψάχνω τα χαρτιά μου για να είμαι έγκυρος σε αυτά που λέω. Εκείνοι ας ψάξουν να βρουν την τέταρτη καρέκλα στην εκπομπή τους, η οποία πλέον δεν είναι γεμάτη, γιατί η τέταρτη καρέκλα είναι η αλήθεια τους. Αυτή είναι η αλήθεια. Η αλήθεια αυτών των ανθρώπων είναι αυτός που καθόταν στην τέταρτη καρέκλα. (Δημοσιογράφος:Για το αν έχουν ευθύνη για τις πράξεις ενός ανθρώπου)

Όχι, αλλά όταν «κουνάς το δάχτυλο» μια ζωή και βάζεις ανθρώπους απέναντι σου και παρουσιάζεις ένα νέο άνθρωπο όπως είμαι εγώ, που δεν έχω δώσει κανένα δικαίωμα, επειδή για παράδειγμα επικαλέστηκα τα νόμιμα δικαιώματά μου και τον παρουσιάζεις ότι είναι Κιμ Γιονγκ Ουν ή Βόρεια Κορέα ή κοροϊδεύεις άλλους ανθρώπους με βάση τη φωνή τους, ενώ εσύ έχεις κοροϊδέψει καρκινοπαθή και δεν ήξερες ποιος καθόταν δίπλα σου και την ίδια στιγμή «κουνάς το δάχτυλο» σε άλλους επειδή μπορεί κάποιος συνάδελφός τους να έχει κατηγορηθεί για κάτι στην Κυβέρνηση, στη Βουλή. Όταν δηλαδή με τον εαυτό σου θες να είναι όλοι επιεικείς, αλλά με τους άλλους εσύ «κουνάς το δάχτυλο», τότε αυτό σημαίνει ότι είσαι υποκριτής. Ξέρετε, στην πολιτική είμαστε για όσο θέλουν οι πολίτες. Αν είμαστε καλοί θα μας ψηφίζουν. Αν δεν είμαστε καλοί θα μας πουν να πάμε σπίτι μας. Και ευτυχώς εγώ έχω δουλειά… Εγώ δεν είπα κάποια εκπομπή να κοπεί. Εγώ δεν είπα να σταματήσει να γίνεται μια εκπομπή. Ούτε θα το πω ποτέ αυτό και ούτε έχω κινηθεί κατά κάποιων, ενώ έχω άπειρες αφορμές να το κάνω.

Αν θα εξέταζε το ενδεχόμενο να κινηθεί νομικά

Κοιτάξτε, θεωρώ ότι είναι λάθος να φοβόμαστε όταν τελείται ποινικό αδίκημα. Όχι όταν σου κάνουν μια σκληρή κριτική ή όταν ακόμα και μπορεί να είναι σφοδρή αυτή η κριτική. Όταν όμως θεωρείς ότι κάποιος λέει εν γνώσει του κάτι ψευδές για εσένα… Καταρχάς πρώτα στέλνεις εξώδικο για αγωγή. Δεν μπορεί να γίνει αγωγή αν δεν στείλεις εξώδικο. Και εδώ είναι κάτι που ο κόσμος δεν το ξέρει. Άρα αυτό που λένε για τα slapps, κάποια από αυτά που ακούγονται δεν ισχύουν. Στέλνεις ένα εξώδικο και λες: «κυρία Παναγοπούλου αυτό που γράψατε, αυτό που είπατε δεν ισχύει». Εάν εσείς επιμείνετε σε αυτό, τότε σημαίνει ότι εν γνώσει σας το λέτε. Το εάν είναι ψευδές και δυσφημιστικό θα το βρει το δικαστήριο. Αλλά όλοι είμαστε ίσοι απέναντι στον νόμο. Εγώ δεν καταλαβαίνω γιατί κάποιος είτε είναι δημοσιογράφος, είτε είναι σατιρική εκπομπή, ο κόσμος τελοσπάντων θα κρίνει αν είναι, είτε οτιδήποτε, είτε πολιτικός να εξαιρείται από την ιδιότητα του ενάγοντος ή του εναγομένου. Όλοι είμαστε υποψήφιοι ενάγοντες και όλοι είμαστε υποψήφιοι εναγόμενοι. Σημασία έχει ο νόμος. Ο νόμος βάζει τα όρια και η Δικαιοσύνη αποφασίζει.

Σχετικά με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου και τη δίκη για τα Τέμπη

​Κοιτάξτε, η δίκη ξεκινάει όταν αποφασίζει η δικαιοσύνη, με βάση τους νόμους που ισχύουν και με βάση τις δικονομικές διατάξεις. Απλά, αυτό το οποίο είπε η κυρία Κωνσταντοπούλου, πάνω στο θυμό της, πάνω στον οίστρο της, δείχνει και τον «δόλο», εντός εισαγωγικών, των ενεργειών της, όλα αυτά τα χρόνια. Μην κρύβουμε τα λόγια μας, η κυρία Κωνσταντοπούλου προσπάθησε να κάνει μία άλλου επιπέδου πολιτική καριέρα, δηλαδή, όχι απλά ενός κόμματος που μπαίνει οριακά στη Βουλή, επενδύοντας πάνω σε ένα τραγικό δυστύχημα. Το ξέρω ότι αυτό είναι ό,τι πιο τραγικό μπορεί να πει κάποιος, ό,τι πιο θλιβερό για έναν πολιτικό, δηλαδή, να πάει να κάνει καριέρα πάνω στον πόνο συγγενών θυμάτων μιας τραγωδίας, πάνω στον πόνο συγγενών 57 νεκρών. Αυτή είναι η αλήθεια. Και ποιο είναι το μοτίβο της κυρίας Κωνσταντοπούλου; Να βρίζει, να προκαλεί, να παίζει με τα όρια συναδέλφων της στη Βουλή, γιατί άνθρωποι είναι και αυτοί, άνθρωποι είμαστε. Ναι, πρέπει να έχουμε υπομονή, πρέπει να μην «τσιμπάμε», αλλά όταν ο άλλος σε λέει «δολοφόνο», σε λέει οτιδήποτε μπορεί να φανταστείτε, «παιδοβιαστή», είσαι και εσύ άνθρωπος, ξέρεις ότι βλέπουν οι συγγενείς σου, οι φίλοι σου, οι ψηφοφόροι σου, η κοινωνία και θες να αντιδράσεις. Το ένα μοτίβο είναι αυτό. Και το άλλο μοτίβο είναι, να προσπαθεί με διάφορες μεθόδους, δικονομικές, στο πλαίσιο του ότι έχει και την ιδιότητα της συνηγόρου, να καθυστερήσει αυτή τη διαδικασία. Γιατί; Για να βγει στην επόμενη τραγική επέτειο και να πει, «τόσα χρόνια και ακόμα δικαιοσύνη δεν έχει αποδοθεί». Λοιπόν, εδώ, να λέμε τα πράγματα όπως είναι. Μιλάμε καταρχάς για μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες που έχει ζήσει η χώρα. Και κυρίως την έχουν βιώσει οι άνθρωποι αυτοί.

Ερώτηση σχετικά με τα δημοσκοπικά ποσοστά της κ. Κωνσταντοπούλου

Σας θυμίζω κυρία Παναγοπούλου ότι, πριν από ένα χρόνο και ένα μήνα, -τώρα το ποσοστό αυτό με βάση επίσημη μέτρηση είναι στο 50%-, το 80% των συμπολιτών μας είχε πειστεί από όλο αυτό το πολιτικό σύστημα και ένα μέρος των media, ότι μέσα στην αμαξοστοιχία των Τεμπών, στην εμπορική, άλλοι λέγανε στην επιβατική, άλλοι λέγανε… οπουδήποτε, τέλος πάντων, στα Τέμπη, υπήρχε παράνομο φορτίο, ξυλόλιο, οτιδήποτε άλλο. Λοιπόν, αυτή τη στιγμή, αυτό έχει γίνει 50%.

Σχετικά με τη διασπορά ψευδών ειδήσεων​ και τα «τηλεδικαστήρια» και για την επικοινωνιακή διαχείριση γύρω από το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών

​Θυμάμαι, θα σας πω ένα παράδειγμα για να απαντήσω εμμέσως και στη συνέχεια άμεσα σε αυτό που μου ρωτάτε, στο οποίο επί της αρχής έχετε δίκιο. Προφανώς μας ξέφυγε, αλλά θα σας πω το γιατί. Επί ένα μήνα, πέρυσι στην επέτειο των Τεμπών, εγώ και κάποια συγκεκριμένα κυβερνητικά στελέχη, δίναμε τη μάχη της αλήθειας. Δεν δίναμε τη μάχη κατά των συγγενών, όλοι, με το δίκιο είμαστε και δικαιοσύνη, έτσι; Δίναμε τη μάχη κατά της παραπληροφόρησης σε ένα τραγικό δυστύχημα. Την όγδοη, ένατη, δέκατη φορά που έλεγα τα ίδια επιχειρήματα, τα οποία αποδείχθηκαν αληθή μετά από έναν-δύο μήνες, με έπαιρναν τηλέφωνο όλο και περισσότεροι και μου έλεγαν «Καλά, αυτά γιατί δεν τα λέτε;». Τα ίδια τα είχα πει μία, δύο, τρεις, πέντε, δέκα φορές και εγώ.

Εμένα δεν μου αρέσει να δικαιολογώ ούτε την κυβέρνηση ντε και καλά, ούτε αυτά τα οποία λέω εγώ, ούτε αυτά που λένε οι συνάδελφοί μου στην κυβέρνηση. Θα σας πω κάτι. Στην Ελλάδα δυστυχώς, -και δεν θεωρώ ότι είναι η πλειονότητα των δημοσιογράφων, ούτε των δικηγόρων-, είναι σπορ τα «τηλεδικαστήρια». Και δεν ξεκινήσαμε να τα βλέπουμε στο τραγικό δυστύχημα των Τεμπών. Και αυτό είναι θλιβερό και για τους δημοσιογράφους που συμμετέχουν σε αυτά και βγάζουν ετυμηγορίες σε δημόσια μετάδοση και για τους συναδέλφους μου δικηγόρους που κάνουν τη δίκη, ακόμα και των πελατών τους. Άλλο ενημέρωση, εννοείται πως πρέπει να ενημερώσουν για μια υπόθεση, άλλο δίκη, να συμμετέχουν σε «τηλεδίκες». Σε ένα πολιτικό σύστημα που, λόγω του ότι έγιναν δεύτερες εκλογές και μπήκαν αρκετά κόμματα στη Βουλή, μία φορά ακούγεται η κυβερνητική πλειοψηφία, 7-8 φορές ακουγόταν η άλλη άποψη.

Εγώ νομίζω ότι αυτό το οποίο έκανε πολύ μεγάλο κακό, είναι ότι το μόνο κόμμα το οποίο έχει μια θεσμική σοβαρότητα αδιαμφισβήτητη στο παρελθόν, πέρασε απέναντι και «φλέρταρε» πολλές φορές με αυτή τη λογική, είναι το ΠΑΣΟΚ. Όταν ακούς από το άλλο κόμμα που έχει μια λογική σταθερότητας, με τις τεράστιες διαφορές που έχουμε, για να είμαστε δίκαιοι, το ΠΑΣΟΚ δεν είχε ποτέ μιλήσει στο παρελθόν με αυτή τη ρητορική. Ποια ρητορική; Σας θυμίζω ότι έχουν πει για χαμένα βαγόνια. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, όχι ένας βουλευτής απλά που είχε πει για χαμένα βαγόνια, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κατηγορούσε τον Πρωθυπουργό για ενορχηστρωτή της συγκάλυψης. Ό,τι τηλεόραση άνοιγες λοιπόν, άκουγες τα 8/9 του πολιτικού συστήματος να κατηγορούν μια κυβέρνηση για τα πάντα και τα αντίθετά τους. Εδώ λοιπόν υπήρχε και ένα υπόβαθρο. Μην το υποτιμούμε. Υπήρχε το υπόβαθρο της οργής και της ανάγκης για δικαιοσύνη. Γιατί αυτό είναι υπαρκτό. Η ανάγκη για δικαιοσύνη είναι υπαρκτή. Το αίτημα για δικαιοσύνη είναι υπαρκτό. Άρα τι έκαναν; Έπαιξαν με το συναίσθημα του κόσμου. Δεν υπάρχει άνθρωπος, είτε ψηφίζει Νέα Δημοκρατία, είτε ψηφίζει το οτιδήποτε άλλο που να μην θέλει δικαιοσύνη για ένα τραγικό δυστύχημα. Εκμεταλλεύτηκαν αυτό και έπαιξαν το παιχνίδι τους.

Σχετικά με τα ποσοστά της Πλεύσης Ελευθερίας στις δημοσκοπήσεις

Γιατί προφανώς υπάρχει ένα κοινό το οποίο θέλει να ακούει αυτά τα οποία λέει. Κοιτάξτε, εμείς είμαστε κυβέρνηση όλων των Ελλήνων. Και κάθε κυβέρνηση. Και οφείλουμε να απευθυνόμαστε σε όλους. Αλλά δεν έχουμε αυταπάτες ότι υπάρχει ένα κομμάτι συμπολιτών μας, ένα 25%, στην ίδια έρευνα που είδαμε στο φόρουμ που έκανα, απάντησαν ότι μας ψεκάζουν. Οφείλουμε να υπηρετούμε και αυτούς. Αλλά έχετε καμία πεποίθηση, πιστεύετε ότι μπορούμε να πείσουμε αυτούς τους ανθρώπους; Υπάρχει κόσμος που συμφωνεί.

​

Σχετικά με την ανάρτηση του Δημάρχου Αθηναίων που λέει «Όχι στην συγκυβέρνηση με την ΝΔ»

Το ΠΑΣΟΚ είναι ένα κόμμα που έχει τις δικές του διαδικασίες. Στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας μπορεί να πάρει όποια απόφαση θέλει, δεν θα κάνω εγώ υποδείξεις ούτε στον κύριο Δούκα, ούτε στο ΠΑΣΟΚ γενικότερα, τι αποφάσεις θα πάρει. Αλλά, προσέξτε τι μου κάνει εντύπωση εμένα, έτσι; Δεδομένου ότι εμείς δεν έχουμε κρύψει ότι ο στόχος μας είναι η αυτοδυναμία. Θεωρούν ότι υπάρχει ανάγκη, είτε ο κύριος Δούκας, είτε και πολλοί άλλοι, δεν το έχει πει μόνο ο κύριος Δούκας αυτό, «να μην συνεργαστούμε», αλλά αυτή είναι μια θέση που την έχω ακούσει από αρκετά στελέχη του ΠΑΣΟΚ, «να αποκλείσουμε την οποιαδήποτε κοινή πορεία με την «κακιά δεξιά». Θεωρούν ότι πρέπει να μπει από πριν κάτι τέτοιο με τη Νέα Δημοκρατία. Και δεν λένε το ίδιο πράγμα για την κυρία Κωνσταντοπούλου, που συμπεριφέρεται όπως συμπεριφέρεται. Και αφήστε την κυρία Κωνσταντοπούλου. Δεν λένε το ίδιο πράγμα για το κόμμα του κυρίου Πολάκη, τον ΣΥΡΙΖΑ, που δεν έχουν περάσει λίγες εβδομάδες, που πήγε να νομιμοποιήσει μια επίθεση σε ένα συμπολίτη μας, επειδή μπορεί να είναι στα κακά funds που παίρνουνε τα λεφτά του κόσμου. Εγώ δεν θα μιλήσω τώρα για τα funds, γιατί το ποιος έδωσε τα δάνεια στα funds, δεν το έκανε η δική μας κυβέρνηση και ποιος περνάει ρυθμίσεις για να σώσει τους δανειολήπτες. Αυτό είναι μια άλλη κουβέντα. Δηλαδή, είσαι το ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ από τη Νέα Δημοκρατία πολιτικά χωρίζεται με πολύ μεγάλες πολιτικές διαφορές, μας χωρίζει άβυσσος. Αλλά όπως και να ‘χει, έχει επιδείξει μία θεσμική σοβαρότητα και μαζί με τη Νέα Δημοκρατία κράτησαν την Ελλάδα στην Ευρώπη. Πέρασε ό,τι πέρασε. Συνυπέγραψε πρόταση δυσπιστίας με την κυρία Κωνσταντοπούλου και ψήφισαν οι βουλευτές του «παρών» στην παραπομπή συναδέλφων τους, γιατί ψήφισαν ό,τι ψήφισαν σε μια επιτροπή στη Βουλή. Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη, για να λέμε την αλήθεια και να μην ωραιοποιούμε τα πράγματα και ας ενοχλεί η αλήθεια, το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη έχει μετεξελιχθεί σε ένα κόμμα, το οποίο «παίζει» στο γήπεδο των ανθρώπων, που τα ίδια τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ πήγαν να τα βάλουν φυλακή. Οι άνθρωποι -που μιλάει, συνυπογράφει προτάσεις δυσπιστίας το ΠΑΣΟΚ, ακολουθεί τη ρητορική τους και δεν θέλει να αποκλείσει για μια συγκυβέρνηση-, είναι οι άνθρωποι που συμμετείχαν σε μια κυβέρνηση, σε μια κοινοβουλευτική ομάδα, που στήσανε παραυπουργεία Δικαιοσύνης, κατά παραδοχή του κ. Κοντονή και στοχοποίησαν και τα στελέχη του ίδιου του ΠΑΣΟΚ. Και τότε που το ΠΑΣΟΚ με τη Νέα Δημοκρατία κρατήσαμε την Ελλάδα στην Ευρώπη, μας λέγανε «προδότες» και «γερμανοτσολιάδες». Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Σχετικά με την αυτοδυναμία στις επόμενες εκλογές

Θεωρώ εφικτό τον στόχο της αυτοδυναμίας. Τις προηγούμενες ημέρες είχαμε μία μέτρηση, η τελευταία ήταν από το MEGA, από την MetronAnalysis όπου η Νέα Δημοκρατία ξεπερνάει το 30% και όχι οριακά. Εγώ δεν πιστεύω ότι οι δημοσκοπήσεις ισοδυναμούν με το εκλογικό αποτέλεσμα. Σας θυμίζω ότι το 2023 η συζήτηση ήταν αν θα έχει το 3 μπροστά ο κ. Τσίπρας και ο κ. Τσίπρας κατέληξε, αφού πήρε πρώτα 22, στο 17%. Εγώ τι λέω; Εγώ λέω ότι οι εκλογές έχουν μία δομική διαφορά, εν αντιθέσει με τις δημοσκοπήσεις. Στις εκλογές δεν υπάρχουν αναποφάσιστοι. Στις εκλογές συγκρίνονται προγράμματα, απολογισμοί και θα πω και κάτι, ένα ενθαρρυντικό στοιχείο για την μεταπολιτευτική Ελλάδα. Στις εκλογές του 2023 ήταν η πρώτη φορά που ένα πρόγραμμα 9 δισεκατομμυρίων,  τετραετίας της Νέας Δημοκρατίας, κέρδισε ένα πρόγραμμα περίπου 30 δισ. Ήταν η πρώτη φορά που ένα τόσο μικρότερο, αλλά ρεαλιστικό πακέτο μέτρων κέρδισε ένα μεγαλύτερο, γιατί η αλήθεια είναι ότι τις περισσότερες φορές κέρδιζαν αυτοί που έδιναν τα περισσότερα.

Σχετικά με την κριτική που έχουν ασκήσει οι δύο πρώην πρωθυπουργοί της Νέας Δημοκρατίας στην Κυβέρνηση

Θα σας πω την εκτίμησή μου και θα σας πω κιόλας ότι, ό,τι και να συμβεί, εγώ δεν πρόκειται ποτέ να μιλήσω αρνητικά για δύο ανθρώπους που έχουν ηγηθεί της χώρας και του κόμματος που ανήκω από μικρό παιδί και θα συνεχίσω να είμαι, όπως και να έχει. Κοιτάξτε, καταρχάς υπάρχει προηγούμενο. Προηγούμενο δεν υπάρχει με δύο, αλλά υπάρχει προηγούμενο και ο κύριος Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ, στο παρελθόν και άλλοι πρώην πρωθυπουργοί. Κοιτάξτε, εγώ θα σας πω κάτι. Θεωρώ ότι οφείλουμε, μετά από επτά χρόνια στην εξουσία, να είμαστε όχι ανεκτικοί απλά στην κριτική, να καταλαβαίνουμε ότι και λάθη έχουμε κάνει και πρέπει να τα διορθώσουμε. Υπάρχουν πράγματα στα οποία μας ασκείται κριτική δικαίως και υπάρχουν πράγματα στα οποία μας ασκείται κριτική αδίκως, θεωρώ εγώ, υποκειμενική γνώμη. Θεωρώ ότι έχουμε κάνει πολλά καλά στον τόπο αυτά τα χρόνια, έχουμε κάνει και λάθη που πρέπει να τα διορθώσουμε και τα διορθώνουμε. Υπάρχει ένα πεδίο που θεωρώ ότι όσα έχει καταφέρει ο εν ενεργεία πρωθυπουργός, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε περίπου επτά χρόνια, δεν έχουν γίνει ολόκληρες δεκαετίες στη χώρα, και αναφέρομαι στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα. Και ειδικά ο κύριος Σαμαράς, που πραγματικά το λέω με σεβασμό, γιατί και εκείνον τον έχω υπηρετήσει ως πρόεδρο του κόμματος και τον σέβομαι απεριόριστα, έχει επιλέξει αυτό το πεδίο. Πιστεύω ότι ακόμη και οι σκληροί επικριτές, εκτός Νέας Δημοκρατίας, παραδέχονται ότι όσα έχουν γίνει αυτά τα χρόνια ήταν μόνο στη σωστή κατεύθυνση.

Για την κριτική που ασκήθηκε στον Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη από τον κ. Σαμαρά

Κατ’ αρχάς, είναι κόκκινη γραμμή, δεν μπορεί να μένει σε ένα κόμμα, ακόμη και ένας πρώην πρόεδρός του, κάποιος που μιλάει με τόσο σκληρό λόγο και τόσο άδικο τρόπο για τον Υπουργό Εξωτερικών της χώρας. Αλλά, ασχέτως του τύπου, που στην πολιτική πολλές φορές ο τύπος είναι και ουσία… Ας πάμε λίγο στην ουσία, αυτή καθαυτή. Μα πραγματικά, ο Υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης – στη δεύτερη τετραετία Υπουργός Εξωτερικών – η οποία έχει υπογράψει ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο, έχει επεκτείνει τη χώρα στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο, έχει προχωρήσει τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, που με τη σφραγίδα της Ευρώπης κατοχυρώνονται τα απώτατα δυνητικά όρια της χώρας. Ο Υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης και, αντίστοιχα, ο Πρωθυπουργός, γιατί αυτό πάει – στο τέλος της ημέρας – και στον Πρωθυπουργό ως «καρφί», που έχει αμυντικά συστήματα Rafale, Belharra, F-16, F-35, η κυβέρνηση της Chevron και της ExxonMobil. Η κυβέρνηση όλων αυτών. Η ρητορική για το casus belli, ας πούμε, υπήρχε πάντοτε. Σχεδόν 30 χρόνια. Παράνομα, ανυπόστατα όλα αυτά, ακούγονταν. Και μια χαρά συναντούσαν, και πολύ καλά έκαναν, οι προκάτοχοί μας τον κύριο Ερντογάν και τους Υπουργούς Εξωτερικών. Ποια ήταν η πρώτη κυβέρνηση που έθεσε αυτά τα θέματα στο τραπέζι με την Τουρκία; Λοιπόν, αυτή η κυβέρνηση είναι η τελευταία κυβέρνηση, εγώ θεωρώ – καμία κυβέρνηση δεν είναι «μειοδοτική», για να μην παρεξηγηθώ, καμία μεταπολιτευτικά – που μπορεί να κατηγορηθεί με όλα αυτά… Θέλω να πω ότι ο κύριος Σαμαράς δεν άφησε περιθώρια. Και για να το κλείσω, δεν ήταν ούτε ευχάριστη εξέλιξη ούτε θετική εξέλιξη το να φεύγει ένας Πρωθυπουργός και Πρόεδρος από ένα κόμμα. Αλλά ήταν αναπόφευκτη.

Σχετικά με την κριτική που ασκεί, κατά καιρούς, ο κ. Καραμανλής στην Κυβέρνηση

Δεν θα κάνω εγώ υποδείξεις σε έναν άνθρωπο που οι πολίτες τον έχουν αναδείξει στο κορυφαίο αξίωμα. Όχι, δεν υπάρχει το αλάθητο, αλλά δεν θα κάνω εγώ υποδείξεις. Θα σας πω εγώ τι θεωρώ σωστό ως λογική τού να πολιτεύεσαι όσα χρόνια είσαι στα πράγματα. Πρέπει να βγαίνεις μπροστά. Εγώ δεν είμαι της λογικής του να κρύβομαι. Δεν μου αρέσει να «απλώνω τα πόδια μου πέρα από το πάπλωμά μου», να «μικρομεγαλίζω», αλλά θεωρώ ότι, εφόσον είσαι στα πράγματα και κάποιοι άνθρωποι σε εμπιστεύονται, εμένα μου έχει δώσει μια τεράστια δυνατότητα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, οφείλω να βγαίνω μπροστά, ακόμη και στα πολύ δύσκολα. Και για το κόμμα μου και για την παράταξη. Το τι έκανε και το τι δεν έκανε (σ.σ. ο πρώην Πρωθυπουργός) θα το κρίνει ο κόσμος.

Η αλήθεια είναι ότι, επειδή το δεύτερο πεδίο κριτικής που έχουμε ακούσει τα τελευταία περίπου δύο χρόνια και από τους πρώην Πρωθυπουργούς, το ένα είναι η εξωτερική πολιτική, το άλλο είναι το κράτος δικαίου. Που, το ξαναλέω, και εκεί μπορούμε να κάνουμε και πρέπει να κάνουμε πολλά παραπάνω. Όταν έχεις ζήσει στη χώρα των παραυπουργείων Δικαιοσύνης, των «13-0» καταδικασμένων υπουργών, όταν έχεις ζήσει στη χώρα όπου έχουν πάει άνθρωποι να δικαστούν, να «κρεμαστούν στα μανταλάκια» επειδή είναι πολιτικοί αντίπαλοι, στη χώρα των προγραφών, το να θεωρείς ότι υπάρχει ζήτημα κράτους δικαίου επί των δικών μας ημερών, νομίζω ότι, εν συγκρίσει με τις αντίστοιχες αντιδράσεις του παρελθόντος, είναι λίγο άξιο αναφοράς. Αλλά, το ξαναλέω, η ιστορία καταγράφει τους πολιτικούς και ειδικά τους πολιτικούς αρχηγούς με βάση αυτά που έκαναν και αυτά που δεν έκαναν και, στο τέλος της ημέρας, αξιολογούνται από τους πολίτες. Το αν θα πάμε καλά ή όχι στις εκλογές, δεν υποτιμώ τις αντιδράσεις των πρώην πρωθυπουργών, θα το κρίνουν οι ψηφοφόροι, οι πολίτες, ο ελληνικός λαός.

Σχετικά με το κράτος δικαίου και την αναφορά του Άδωνι Γεωργιάδη στις παρακολουθήσεις

Κοιτάξτε, να σας πω κάτι, δεν το ξέρω αυτό και θέλω να πιστεύω πως όχι, αλλά σίγουρα πρέπει λίγο, όταν μιλάμε δημοσίως, για να μας ακούει και ο κόσμος, να βγάζουμε όλο αυτό τον ξύλινο λόγο και τον καθωσπρεπισμό, με σεβασμό και στον ρόλο τον δικό μας και στις ανάγκες των πολιτών. Τι θέλω να πω; Από πολιτικούς μέχρι ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με την πολιτική, από πολλά χρόνια πριν, έχουμε ακούσει την έκφραση «Μη τα λέμε αυτά στο τηλέφωνο, θα τα πούμε από κοντά». Δεν θα αποφύγω, δεν υποτιμώ το θέμα καθόλου. Πολλές φορές έχουμε δει, ενώ ψάχνουμε να βρούμε ένα παπούτσι να πάρουμε, στη συνέχεια, για δυο μέρες, στο κινητό μας να εμφανίζονται μόνο παπούτσια. Με έναν τρόπο, όμως, παραβιάζεται η ιδιωτικότητά μας με αυτόν τον τρόπο. Όχι το ίδιο, δεν τα εξισώνω. Πάρα πολλές φορές έχουμε ακούσει διάφορα, στο παρελθόν. Εδώ, εγώ δεν θεωρώ ότι είναι ένα αδιάφορο θέμα. Θα σας πω την αλήθεια, όχι, γιατί το να μπαίνει κάποιος μέσα στο σπίτι σου ή να πάει να μπει, για τον οποιονδήποτε λόγο, δεν είναι αδιάφορο θέμα. Και βασικότερη απόδειξη ότι δεν είναι αδιάφορο θέμα είναι ότι η υπόθεση αυτή βρέθηκε και συνεχίζει να βρίσκεται στη Δικαιοσύνη. Άρα, έχουν τελεστεί για κάποιους ανθρώπους ή ενδέχετο να είχαν τελεστεί ποινικά αδικήματα. Άρα, κάτι το οποίο συνιστά μία υπό διερεύνηση υπόθεση, αδιάφορο θέμα δεν είναι. Απαντάει η Δικαιοσύνη για την υπόθεση.

Κοιτάξτε, η υπόθεση αυτή, που ξαναλέω, σε καμία περίπτωση δεν την υποτιμώ, ούτε την υποτιμάει η κυβέρνηση, έχει δύο διαστάσεις. Η μία διάσταση είναι όλα αυτά τα οποία συζητάμε μέχρι τώρα, δηλαδή η ποινική διάσταση. Στην ποινική διάσταση, η υπόθεση αυτή αρχικά κρίθηκε από τον Άρειο Πάγο. Ο Άρειος Πάγος είπε δύο πράγματα: ότι δεν υπάρχει ευθύνη κρατικού λειτουργού, αφού συνεκτίμησε και τα έγγραφα που έλαβαν τα υποψήφια θύματα, τα οποία κοινοποιήθηκαν στη Δικαιοσύνη, και οτιδήποτε άλλο έκρινε ο Άρειος Πάγος – τέλος πάντων, δεν θα κάνουμε εμείς αξιολόγηση της δικαστικής εξουσίας. Και είπε, παράλληλα, ότι πρέπει να δικαστούν τέσσερις ιδιώτες από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο. Δικάστηκαν οι ιδιώτες αυτοί και, σε πρώτο βαθμό, καταδικάστηκαν. Και, όπως έχει ειπωθεί, έχουν ασκήσει έφεση και είναι σε αναστολή η ποινή τους. Ένας εκ των κατηγορουμένων έδωσε μια απάντηση σε μια συνέντευξη. Θεωρείτε ότι αυτή τη στιγμή είναι δική μου δουλειά, γιατί «κατηγορούμαι», λέει, «ότι δεν απαντώ», είναι δουλειά του εκπροσώπου της κυβέρνησης της χώρας – γιατί εγώ, πέραν του ονόματός μου και της όποιας πορείας έχω, έχω και μία ιδιότητα, είναι δυνατόν ο εκπρόσωπος της εκτελεστικής εξουσίας να κάνει δημόσιο σχολιασμό και να παίρνει θέση για κάτι το οποίο έχει πει ένας διάδικος, ένας κατηγορούμενος, κατηγορούμενος, ούτε καν μάρτυρας, σε μία ποινική υπόθεση που μέλλει να εκδικαστεί σε δεύτερο βαθμό; (Δημοσιογράφος: Αν η δήλωση αυτή είναι μια υπερασπιστική γραμμή) Δεν ξέρω τι είναι. Δεν ξέρω τι είναι. Και έχει κάθε δικαίωμα, κυρίως στο δικαστήριο, γιατί έχει σημασία αυτά – που έχουν μεγαλύτερη σημασία – είναι αυτά που λέγονται σε μια δίκη, όταν η υπόθεση είναι στο δικαστήριο. Αλλά θεωρούν κανονικό πράγμα σε μια χώρα να «δικάζουμε» μία υπόθεση που είναι να εκδικαστεί – μάλιστα – και σε δεύτερο βαθμό, σε ένα vidcast ή σε ένα τηλεοπτικό κανάλι ή στην ενημέρωση πολιτικών συντακτών; Και το ξαναλέω, ο Άρειος Πάγος δεν τον χρησιμοποιώ, τον Άρειο Πάγο, ως ασπίδα. Όταν έβγαλε μια διάταξη ο Άρειος Πάγος, που είναι το ανώτατο στη Δικαιοσύνη, δηλαδή το ανώτατο δικαστήριο, μίλησαν για συγκάλυψη. Όταν έβγαλε μια απόφαση το Μονομελές Πλημμελειοδικείο, μίλησαν για δικαίωση. Οι ίδιοι άνθρωποι. Μπορείτε να μου πείτε αν αυτό το πράγμα είναι λογικό; Και θα πω και κάτι ακόμα. Πριν από δύο εβδομάδες, έγινε μία συζήτηση στο Ευρωκοινοβούλιο, θυμάστε πως τη διαφήμιζαν,  πήρε και το αεροπλάνο ο κύριος Ανδρουλάκης και πήγε και καλά έκανε, ο κύριος Αρβανίτης εκεί, οι ευρωβουλευτές κ.λπ. Έχετε μάθει τι είπε ο αρμόδιος Επίτροπος; Ο αρμόδιος Επίτροπος ο κ. Χούκστρα, ο οποίος μάλιστα είναι επί του αντικειμένου, είπε ότι η Ελλάδα, που πράγματι είχε μια προβληματική διαδικασία σε αυτά τα θέματα, έχει συμμορφωθεί με όλες τις υποδείξεις νομοθετικά και παράλληλα, όπως σας είπα κι εγώ νωρίτερα, έχει και λιγότερες υποδείξεις για το κράτος δικαίου από άλλες χώρες. Εάν είχε πει τα αντίθετα, γιατί η ευθύνη της κυβέρνησης, όχι της δικαιοσύνης είναι να συμμορφωθεί και ν’ αλλάξει τη νομοθεσία και η Ελλάδα προσαρμόστηκε. Ό,τι ευθύνη έπρεπε ν’ αναλάβει μετά  από όσα συνέβησαν το 2022, την ανέλαβε· όλα τα υπόλοιπα θα τα κρίνει η δικαιοσύνη.

Σχετικά με τις ενημερώσεις πολιτικών συντακτών και τη διάρκειά τους

Τουλάχιστον, χαίρομαι που κάποιοι δημοσιογράφοι το βλέπουν αυτό, γιατί με την απομόνωση απαντήσεων ενός, κι αν είναι ενός, λεπτού, κάποιοι προσπαθούνε να πούνε σε μένα ότι δεν απαντάω ή ό,τι αποφεύγω να δίνω ερωτήσεις, οτιδήποτε.

Έχουμε φτάσει να κάνουμε και briefing δύο ώρες παρά τέταρτο. Όταν ανέλαβα, είχαμε κάνει έτσι μια πρόχειρη έρευνα και είχαμε βρει ότι τα briefing κρατάνε από είκοσι λεπτά, εικοσιπέντε λεπτά, άντε το μεγαλύτερο που είχε κρατήσει, πριν από το 2019, ήταν σαράντα λεπτά, ξέρω εγώ το 2018, που ήταν και άλλη κυβέρνηση. Κατ’ αρχάς, τα briefing εγώ έχω αποφασίσει να κρατάνε όσο θέλουν οι δημοσιογράφοι. Δεν έχω βάλει περιορισμό ερωτήσεων, όπως και οι προκάτοχοί μου, δεν έχω πει «παιδιά μέχρι δύο ερωτήσεις, μέχρι τρεις ερωτήσεις», έρχεται όποιος θέλει κι έχει διαπίστευση, χωρίς φίλτρο και περιορισμό, προσέξτε, και ρωτάει ό,τι θέλει, όσες ερωτήσεις θέλει. Και μάλιστα κάποιοι από σας ενοχλούνται και λένε, «ρε παιδί μου έχουμε και δουλειές δεν μπορεί ο καθένας…» Αλλά τι γίνεται στα briefing από κάποιους συναδέλφους σας. Κάποιοι συνάδελφοί σας δεν κάνουν δημοσιογραφία, -τύποις κάνουν- κάνουν ακτιβισμό. Δηλαδή, δεν έρχονται να ρωτήσουν, έρχονται να περάσουν το μανιφέστο τους, του δικού τους ιδεολογικού χώρου, βάζουν κι ένα ερωτηματικό στο τέλος και ρωτάνε το ίδιο πράγμα τρεις, τέσσερις, πέντε έξι φορές, μέχρι να πάρουν μία έκτη απάντηση, μισή από την αρχική, για να την απομονώσουν. Προσέξτε, το είπα και πριν, υπηρετούμε το 100%, των πολιτών, αλλά ξέρω ότι δεν απευθυνόμαστε σε όλους. Οι άνθρωποι οι οποίοι ψάχνουν, βρίσκουν, είναι στοιχειωδώς καλοπροαίρετοι με εμάς, βλέπουν τι συμβαίνει. Βλέπουν αν έχω απαντήσει ξανά και ξανά στο ίδιο πράγμα. Και να σας πω και κάτι. Υπάρχουν και θέματα στα οποία αν εγώ υπερέβαινα αυτά που θα μου πει ένα Υπουργείο, δεν θα έκανα καλά τη δουλειά μου. Με συγχωρείτε που προσπαθώ να ενημερώνω τον κόσμο, γιατί εκεί ενημερώνω τους πολίτες. Ενημερώνω τους δημοσιογράφους, αλλά ενημερώνω και τους πολίτες, με βάση αυτά που επισήμως λένε τα αρμόδια υπουργεία. Ειδικά, σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.

Πώς είναι μια μέρα του

Ξυπνάω 6:30 το πρωί, το πρώτο πράγμα που κάνω είναι ν’ ανοίγω το θερμοσίφωνα και να κάνω έναν καφέ μέχρι να ζεστάνει το νερό κι εκεί διαβάζω τα πρωτοσέλιδα πρώτα, μαζί με το Γραφείο Τύπου Πρωθυπουργού, έτσι τα έχουμε μοιράσει. Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, κάποια βασικά sites και να στείλουμε έτσι ενημερωτικά στα υπόλοιπα μέλη, αυτού που λέμε «πρωινός καφές».

Στον «πρωινό καφέ» είμαστε αναλόγως την επικαιρότητα, γιατί κάποιες φορές συμμετέχουν σύμβουλοι για τα οικονομικά, για την εξωτερική πολιτική, αλλά είναι γύρω στα 10 με 12 άτομα κάθε πρωί.

Άρα, πάω τον μικρό στον σταθμό… Ναι, ας σας κάνω κι εγώ κάτι. Γιατί σχεδόν τρία χρόνια, είναι δυόμισι ετών, η γυναίκα μου είναι μία μαμά πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, παράλληλα  -όχι, δεν την έχει αφήσει, έχει επιστρέψει (στη δικηγορία). Δεν την άφησε ποτέ στην πραγματικότητα, αλλά για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, παράλληλα με το μικρό, δούλευε, -ευτυχώς η δικηγορία πολλές φορές και το ελεύθερο επάγγελμα μπορεί να το ασκήσει και από το σπίτι. Οπότε, θεωρώ ότι είναι για μένα καταρχάς από τις πιο ευχάριστες στιγμές της ημέρας να πάω τον μικρό στον παιδικό σταθμό, όταν δεν είναι άρρωστος, γιατί όπως ξέρουν οι γονείς…πέντε μέρες πάνε, τρεις μέρες δεν πάνε. Στη συνέχεια πάω στο γραφείο. Εκεί, λοιπόν, είναι η διαδικασία αυτή.

Η πρώτη διαδικασία το πρωί στο γραφείο είναι η πρωινή σύσκεψη και μετά αναλόγως την ημέρα. Τις Δευτέρες και τις Πέμπτες που έχουμε briefing, από τις 9.30 περίπου που τελειώνει ο «πρωινός καφές» στο Μαξίμου, μέχρι τις 12.20 που φτάνω στη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας, στο Υπουργείο δηλαδή που γίνεται το briefing, είμαι συνεχώς στα τηλέφωνα και μιλάω με υπουργούς, με υφυπουργούς, με γενικούς γραμματείς…

Όχι, αλλά έχει τύχει να πρέπει να τσεκάρω κάτι και ευτυχώς που το έκανα και αυτός είναι και ο λόγος που όταν κάτι εγώ δεν το ξέρω ο ίδιος... Δεν θα έλεγα μη ακριβές, θα έλεγα κάτι το οποίο έπρεπε να το ψάξω καλύτερα. Δεν θυμάμαι αν ήταν υπουργός ή υφυπουργός, αλλά έχει τύχει πάρα πολλές φορές να λέω, «ευτυχώς που πήρα και δεύτερο και τρίτο τηλέφωνο». Γι’ αυτό και πάρα πολλές φορές όταν για κάτι δεν έχω ο ίδιος άποψη, λέω «η ενημέρωση που έχουμε από το αρμόδιο Υπουργείο είναι αυτή». Δεν σημαίνει ότι «αδειάζουμε» κάποιον. Όταν κάτι δεν το ξέρεις και στο δίνει κάποιος άλλος, μεταφέρεις αυτό που σου δίνει ο συνάδελφός σου.

Η συμβουλή του Πρωθυπουργού και ο ρόλος του Κυβερνητικού Εκπροσώπου

Καταρχάς, η πρώτη συμβουλή που μου έδωσε όταν ανέλαβα και πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ, εξελέγην και γραμματέας του κόμματος, είναι να μην αφήσω ποτέ τη δουλειά μου. Να συνεχίσω να δουλεύω, εντάξει τώρα που είμαι υφυπουργός είμαι σε αναστολή. Αλλά, όμως, μου είχε πει και το βλέπω συνέχεια μπροστά μου, η πολιτική είναι ό,τι πιο εφήμερο υπάρχει. Η συμβουλή που μου έδωσε το ’23, το θυμάμαι, το Σάββατο πριν τις εκλογές του Ιουνίου, μου ανακοίνωσε ότι «τη Δευτέρα θα ανακοινώσω την κυβέρνηση». Έτσι έγινε η ανακοίνωση στην Πειραιώς, γιατί τότε δεν ήταν στο Μαξίμου, σας θυμίζω ήταν οι δεύτερες εκλογές. Εγώ δεν είχα καταλάβει ακριβώς τι με περιμένει, χάρηκα, και μου λέει «Θα σου πω κάτι. Εγώ βάζω κυβερνητικό εκπρόσωπο εσένα. Άρα, θέλω να είσαι εσύ. Δεν θέλω να υποδυθείς ένα ρόλο. Θα μπεις στα «παπούτσια» του κυβερνητικού εκπρόσωπου, αλλά θα μιλάς όπως μιλάς μέχρι τώρα. Και δημοσίως και ιδιωτικώς». Ήμουν 35 χρονών το 2023. Είμαι σχεδόν τρία χρόνια σε αυτήν την, όπως λένε, «ηλεκτρική καρέκλα». Αλλά θα σας πω κάτι. Στη ζωή δεν μπορεί να τα έχουμε όλα. Υπάρχουν πολλά σημαντικά και θετικά και μόνο και μόνο η τιμή που μου έκανε ο Πρωθυπουργός να είμαι σε αυτήν την θέση και να είμαι και κοντά του, αλλά και συνολικά να υπηρετώ έναν ρόλο που είναι πολύ μεγάλη ευθύνη. Ταυτόχρονα, υπάρχουν και τα δύσκολα που είναι η πίεση, η τοξικότητα, το γεγονός ότι πολλές φορές καλείσαι να απαντήσεις για πράγματα ή να δικαιολογήσεις πράγματα. Ή να αποδείξεις ότι «δεν είσαι ελέφαντας», ή να δικαιολογήσεις κάτι μια κατάσταση που δεν ευθύνεσαι, αλλά το ξαναλέω, η κυβέρνηση είναι μία ομάδα, ένα σύνολο ανθρώπων. Ο πρώτος άνθρωπος που πήρα τηλέφωνο ήταν η γυναίκα μου και στη συνέχεια επισκέφτηκα το γραφείο ενός τότε πολύ στενού συνεργάτη του Πρωθυπουργού που είχαμε πολλά χρόνια συνεργασία και από τα χρόνια της Πειραιώς που ήταν Γενικός Διευθυντής, ο κ. Μπρατάκος. Ήταν ακριβώς το επόμενο άτομο το οποίο το συζήτησα μαζί του, γιατί μόλις βγήκα από το γραφείο ήταν ακριβώς στο δίπλα γραφείο στην Πειραιώς. Η πρώτη σκέψη, εντάξει, επειδή δεν -μπορεί να μην είμαι μεγάλος ηλικιακά σε σχέση με άλλους πολιτικούς, αλλά εντελώς ερασιτεχνικά ασχολούμαι από μικρό παιδί με αυτό που λέγεται πολιτική, παράλληλα με τη δουλειά μου… Έχω εικόνα τι σημαίνει κυβερνητικός εκπρόσωπος, βέβαια μέχρι να το ζήσω…

Με τρόμαξε η έκθεση με ποια έννοια… Ως Γραμματέας του κόμματος έβγαινα στην τηλεόραση, αλλά είχα δει, ότι είχε ξεκινήσει, -ξέρετε, υπάρχει η Ελλάδα μέχρι το 2010, 2012 και η Ελλάδα από το 2010- 2012 και μετά. Πάντοτε υπήρχαν έντονες πολιτικές διαφωνίες, σκληρές κόντρες, αλλά αυτό το οποίο συνέβη από το ’10 – ’12 και μετά… Και αυτό πέρασε παντού, κυρία Παναγοπούλου. Δηλαδή, ξέρετε, η στοχοποίηση ανθρώπων, είτε από δίκτυα, σατυρικές εκπομπές, δολοφονίες χαρακτήρα, δεν ξεκίνησε το ’23 που έγινα εγώ κυβερνητικός εκπρόσωπος. Ξέρετε, αυτοί οι άνθρωποι, είτε είναι πολιτικοί αντίπαλοι, είτε είναι κάποιοι συνάδελφοί σας, είτε είναι κάποια μέσα που άλλα λες, άλλα γράφουν, δεν υπολογίζουν, δεν χαμπαριάζουν τίποτα. Δεν χαμπαριάζουν από γυναίκες, από οικογένειες, μπορεί να σου φορτώσουν εσένα… Εγώ είμαι κάποια χρόνια στην πολιτική. Στην πρώτη γραμμή είμαι, μαζί με τη θέση του γραμματέα, τέσσερα-πέντε χρόνια. Είναι ικανοί να σου φορτώσουν την τοξικότητα, το οτιδήποτε ακόμα και για ευθύνες ανθρώπων που είναι στην πολιτική 30, 40 και 50 χρόνια. Και ακόμα και παλιοί πολιτικοί να το κάνουν αυτό. Δηλαδή, να κουνήσουν το δάχτυλο σε μένα ή σε έναν άλλον πολιτικό, είτε της Νέας Δημοκρατίας, είτε του ΠΑΣΟΚ, είτε του ΣΥΡΙΖΑ, που είμαστε στη γενιά των 30άρηδων ή των 40άρηδων, ακούς δηλαδή παλιούς, κάποιους, και μπορεί να κουνάνε και το δάχτυλο σε εμάς που ό,τι και να ’ναι, εμείς δεν φέρουμε ευθύνη για τα δεινά αυτού του τόπου.

Σχετικά με την ανωνυμία στο διαδίκτυο

Δεν υπάρχει πρόταση την οποία να έχω καταθέσει, όσα χρόνια μιλώ δημοσίως, που να έχει οδηγήσει ανθρώπους, που είτε τους γνώριζα είτε δεν τους γνώριζα, να μ μου έχουν στείλει ένα μήνυμα. Στη σελίδα μου, στο διαδίκτυο, προσωπικά. Γιατί; Καταρχάς, να πω ότι η πρόταση αυτή δεν αναφέρεται στην ψευδωνυμία. Δεν λέω να μην μπορείτε εσείς να είστε στο διαδίκτυο. Εγώ τι λέω χρησιμοποιώ ένα παράδειγμα το οποίο είναι πολύ κατανοητό. Όταν θες να πάρεις ένα κινητό, ένα δεύτερο αριθμό, τρίτο αριθμό, όχι τη συσκευή, τον αριθμό, πίσω από τον αριθμό που θα σου δώσει μία εταιρεία θα δώσεις στα στοιχεία σου και θα ξέρει η εταιρεία ποιος ή ποια είσαι. Σε περίπτωση λοιπόν που τελεστεί ένα ποινικό αδίκημα, πολύ εύκολα η εταιρεία θα πεί…

Λοιπόν, προσέξτε, εγώ τι έρχομαι και λέω; Εγώ έρχομαι και λέω, ως πατέρας, ως σύζυγος, ως πολίτης, όχι ως Κυβερνητικός Εκπρόσωπος ή πολιτικός, ότι, ήρθε η στιγμή να ανοίξουμε τη συζήτηση όχι μόνο σε ελληνικό, γιατί δεν είναι μια εύκολη άσκηση, αλλά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τις πλατφόρμες, να πούμε το εξής, θέση δική μου που θεωρώ ότι πιστεύει πολύς κόσμος κάτι τέτοιο. Ότι για να κάνει κάποιος έναν λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πρέπει η πλατφόρμα να ξέρει τα στοιχεία του. Εγώ όταν κάποιος με βρίζει, ξέρει ποιος είμαι. Αυτός, εγώ δεν ξέρω ποιος είναι. Εντάξει γιατί εγώ έχω δει και αντιδράσεις από ανθρώπους που θεωρούσα και θεωρώ σοβαρούς, οι οποίες αντιδράσεις αδικούν και την πορεία τους. Τι εννοώ, αναλυτές και  τα λοιπά.

 (Για το αν υπάρχει κάποια προχωρημένη πρωτοβουλία)

Δεν υπάρχει κάτι προχωρημένο. Είναι προχωρημένο το σκέλος που αφορά τη χρήση του διαδικτύου στους κάτω των 15 ετών. Εκεί είναι προχωρημένο και επίκεινται ανακοινώσεις. Θεωρώ ότι είναι θέμα λίγων εβδομάδων. Τεχνικό είναι το ζήτημα της ανακοίνωσης, για να είναι απολύτως εφαρμόσιμο, αυτό το οποίο θα ανακοινώσουμε. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν έχει ανακοινωθεί ακόμα. Το άλλο είναι σε θεωρητικό επίπεδο πρότασης, την κατέθεσα εγώ στο φόρουμ που διοργάνωσα και θα πω κάτι. Λένε, «μα σε ποια χώρα συμβαίνει;» Μόνο, λέει, σε κάτι δικτατορίες συμβαίνει. Καταρχάς μην συγκρίνουμε δικτατορίες με δυτικά κράτη και δημοκρατίες. Η απαγόρευση στους ανήλικους μέχρι να την αποφασίσει η Αυστραλία, συνέβαινε αλλού; Όχι. Για όλα υπάρχει μια πρώτη φορά. Την πρόταση αυτή δεν την κάνω για να προστατευθώ ως πολιτικός ή εγώ ή κάποιος άλλος ή εσείς ως δημοσιογράφος, την κάνω για τα παιδιά. Κυρίως τα παιδιά μας και την κάνω για μια κοινωνία η οποία πλέον ζει σε μια άλλη πραγματικότητα από αυτή που ζούσαμε εμείς ή οι πολύ μεγαλύτεροι από εμάς.

Για τα παιδικά του χρόνια

Είμαι 38 και λίγων εβδομάδων. Τον Μάρτιο είχα γενέθλια, οπότε…. Τώρα δεν θυμάμαι τι ήθελα να γίνω στο νηπιαγωγείο, αρχές δημοτικού, αλλά θυμάμαι…. Το μπασκετμπολίστας είναι από την δευτέρα δημοτικού. Κάθε Σαββατοκύριακο, δευτέρα με έκτη δημοτικού και από πρώτη γυμνασίου, μέχρι τη δευτέρα λυκείου, κάθε βράδυ οκτώμιση, εννέα η ώρα, μετά τα μαθήματα, τα αγγλικά, τα διάφορα τέλος πάντων τα οποία κάνει ένα παιδί στο γυμνάσιο και στο λύκειο, μπάσκετ Δευτέρα με Παρασκευή και Σαββατοκύριακο, αγώνες. Όλα περιστρέφονταν γύρω από αυτό. Να πάρω καλούς βαθμούς για να συνεχίζω να είμαι στην ομάδα.

Εγώ όταν δήλωσα τη θεωρητική κατεύθυνση, τη δήλωσα τη θεωρητική κατεύθυνση για τη δημοσιογραφία και εντάξει, γιατί υπήρχαν καλύτερες επιδόσεις στα μαθήματα αυτά, πέραν της έκθεσης που ήταν γενικής παιδείας. Τότε μάλιστα δίναμε τα 9 συν την οικονομία, δέκα μαθήματα, δεν ήταν 4, ήταν παραπάνω. Βγήκαν οι βάσεις, βασικά βγήκαν οι βαθμοί και καταλάβαινα ότι για να πάω στην Νομική, που ήτανε ένα ευρύτερο πτυχίο, που στη συνέχεια σε οδηγεί και στη δημοσιογραφία, έπρεπε να ταξιδέψω πάνω από 900 χιλιόμετρα στην Κομοτηνή. Τότε λοιπόν αυτό μου φάνηκε πολύ βαρύ. Δηλαδή δεν θυμάμαι να είχα πάει πέραν της Αθήνας, από παιδί. Εγώ είμαι γέννημα – θρέμμα Πατρινός, με ρίζες από την Μάνη, τον Πόντο και την Σμύρνη. Αλλά δεν είχα ταξιδέψει και πολύ, πέραν νησιών και τα λοιπά. Τότε λοιπόν έγινε μια διαπραγμάτευση, όπως κάνουν τα παιδιά με τους γονείς τους, ότι εγώ θα πηγαίνω στις εξεταστικές, θα συνεχίσω να παίζω μπάσκετ, αλλά όταν ο άνθρωπος κάνει σχέδια, ο θεός γελάει… Άρχισαν οι τραυματισμοί, το πρώτο αυτοάνοσο και αναγκαστικά εγκαταστάθηκα στην Κομοτηνή. Και με βγάλανε με «αποσυγκόληση» από την Κομοτηνή, όπως κάθε φοιτητή που μαθαίνει να μένει μόνος του.

Σχετικά με την οικογένειά του

Ο παππούς μου καταρχάς ήτανε μια από τις μεγάλες μορφές της δικηγορίας στην Πάτρα και συγγραφέας, άνθρωπος ο οποίος είχε και μεγάλη δράση στην κατοχή και μια δράση γενικότερα στον δημοκρατικό χώρο, αλλά ποτέ δεν ήταν πολιτικός με την έννοια του πολιτικού. Μόνο στα χρόνια του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη βγήκε μπροστά σε τοπικό επίπεδο. Ο πατέρας μου δεν είχε καμία σχέση με την δικηγορία, δεν ακολούθησε τον κλάδο αυτό, ήταν φυσικός ιατρικής, τώρα είναι συνταξιούχος και η μητέρα μου ήταν καθηγήτρια αγγλικών. Ως οικογένεια, το μικρόβιο του δικηγόρου μπήκε μέσα μου χωρίς να το καταλαβαίνω από τον παππού μου. Γιατί ο παππούς μου, ενώ ως πατέρας το έλεγε αυτό, επειδή έλειπε όλη μέρα, ήταν στα δικαστήρια, στο σπίτι, ως παππούς ήταν ένας εξαιρετικός παππούς, όπως και οι γιαγιάδες μου. Πρόλαβα δύο γιαγιάδες, έναν παππού. Ήταν όλη μέρα με τα εγγόνια τους. Εγώ αυτό το έζησα  χωρίς να το καταλαβαίνω, υποσυνείδητα το έζησα. Που ερχόταν από τα δικαστήρια,  που μας μιλούσε για τις εμπειρίες που είχε, για τις αντιδικίες που είχε… Ε, ήρθε αυτό και κούμπωσε με την σχολή, με κάποια μαθήματα όπως το ποινικό που μου άρεσαν, για αυτό και είπα και σε μια αποφοίτηση πέρσι, σε παιδιά τρίτης λυκείου, παιδιά μην τρελαίνεστε. Μην τρελαίνεστε. Πραγματικά δηλαδή, λες στα 18 κάτι και το αλλάζεις στα 25 και το αλλάζεις ξανά στα 30 και μπορεί όλα σωστά να είναι, αλλά η ζωή να σε κάνει να αλλάζεις. Ή μπορεί να ξεκινήσεις κάτι στα 40 σου και να είναι αυτό τελικά που σου ταιριάζει στη ζωή. Προσπάθεια θέλει και επιμονή.

Σχετικά με το αυτοάνοσο με το οποίο διαγνώστηκε

Ήταν μια, ίσως η πιο δύσκολη περίοδος που μπορώ να θυμηθώ μέχρι τώρα, γιατί για ένα μήνα δεν έβρισκα τι είχα. Για ένα μήνα. Δηλαδή… ξεκίνησα… έχω κολλήσει από την Κατερίνα, την γυναίκα μου κορονοϊό, που είχε τότε, ήταν ’20 προς ’21. Δηλαδή Χριστούγεννα 2021 προς Πρωτοχρονιά 2022. Δεκέμβριος-Ιανουάριος. Θυμάμαι την περίοδο, ήταν μεταξύ εορτών και μετά τις γιορτές και είχα έναν ασταμάτητα, επίμονο πυρετό το απόγευμα και έκανα εξετάσεις αίματος και βλέπω έναν δείκτη στη φλεγμονή στο αίμα, ξέρουν όσοι έχουν περάσει διάφορα, CRP, ξέρω εγώ, κοντά στο 50 και ανέβαινε. Οπότε εκεί, δεν μου το είπαν οι γιατροί, οι εναλλακτικές ήταν δύο: Ή κακοήθεια ή αυτοάνοσο. Δεν μου το είχαν πει έτσι, αλλά όταν ξεκινάς… Ξεκίναγα λοιπόν το πρωί και πήγαινα σε ένα ιδιωτικό Κέντρο εξετάσεων και έκανα μαγνητική στο κεφάλι, μαγνητική άνω-κάτω κοιλίας, μαγνητική, αξονική, μαγνητική, αξονική. Μετά από τρεις εβδομάδες εξετάσεις στην άνω-κάτω κοιλίας μου είπαν θα πας να κάνεις μια εξέταση για να δεις αν έχεις αυτοάνοσο. Οπότε όταν μου το ανακοίνωσε ο γιατρός ήμουνα με τη σύζυγό μου, μετά τη γαστροσκόπηση τέλος πάντων και την ενδοσκόπηση και μου λέει «έχετε αυτό».

Ένοιωσα ανακούφιση. Ναι, ένοιωσα ανακούφιση αν και υπάρχουν πολλοί στενοί μου άνθρωποι, οι οποίοι και στο άλλο ενδεχόμενο έχουν βγει νικητές. Γιατί ανθρώπινα έκανα μια ερώτηση και λέω, «θα ζήσω»; Ναι, λέει, αν με ρωτάτε αν είναι κάτι το οποίο έχει κίνδυνο θνησιμότητας, δεν έχει. Εντάξει, μετά ακολούθησαν πάρα πολλά, χειρουργεία, μετά βρήκα και κάτι παράπλευρο το οποίο έπρεπε να το χειρουργήσω. Δόξα τω θεώ στέκομαι μετά από περίπου 4 χρόνια, με κάτι το οποίο το έχω τουλάχιστον 15 χρόνια και είμαι καλά, υπό έλεγχο, με μια αγωγή που κάνω εβδομαδιαία. Και θα σας πω και κάτι. Η μέρα διάγνωσης είναι λυτρωτική, πέραν του ότι ξέρεις τι έχεις, σίγουρα τα πράγματα μπορούν να γίνουν μόνο καλύτερα, είτε είναι αυτοάνοσο, είτε είναι κακοήθεια. Χειρότερα δεν θα γίνουν, γιατί; Γιατί  ξέρεις ότι θα το αντιμετωπίσεις. Σας το λέω ειλικρινά. Είχα πάρα πολλά σημάδια κ. Παναγοπούλου και τα υποτίμησα και εγώ και ενδεχομένως και η οικογένειά μου και αυτό είναι ένα μάθημα και για μένα και για την γυναίκα μου, τώρα που είμαστε γονείς. Και δεν σας το κρύβω ότι ήμουνα τυχερός γιατί έχω μία σύζυγο η οποία σε αυτά ήταν άλλο στυλ από εμένα. «Πήγαινε κάνε εξετάσεις, ψάξου». Εγώ δεν ήμουνα αυτό… Είχα να κάνω εξετάσεις αίματος δεν ξέρω και εγώ πόσα χρόνια. Ένας άνθρωπος, σε μια πιεστική δουλειά όπως είναι η δικηγορία, στην πολιτική, είχα και τότε παραπάνω κιλά, κάπνιζα και δεν έκανα εξετάσεις και έφτασα στο μη περαιτέρω και παρόλα αυτά οι γιατροί…

Τι σας αποφορτίζει;

Νομίζω, όχι νομίζω, το έχω καθαρό στο μυαλό μου, να είμαι με τους δικούς μου ανθρώπους, την γυναίκα μου, τον γιό μου, στενούς μου φίλους, στην καθημερινότητα μου κοντά. Δηλαδή έχω αρχίσει και μου λείπουν τα ταξίδια, αλλά βόλτα για ένα φαγητό Κυριακή μεσημέρι, είναι σαν να ταξιδεύω στην άλλη άκρη της γης. Είναι η απόλυτη αποφόρτιση. Και το κυριότερο, αυτό το οποίο με αποφορτίζει και αυτό το κάνω όσο περνάει ο καιρός, είναι να μπαίνουμε στο αυτοκίνητο και να πηγαίνουμε κάπου, αυτό που λέμε από τα μέρη τα οποία πηγαίναμε πριν, δηλαδή τα προηγούμενα χρόνια. Ξέρετε, εγώ δεν είμαι επαγγελματίας πολιτικός, ούτε θέλω να γίνω επαγγελματίας πολιτικός, είμαι ένα παιδί της μεσαίας τάξης, που είμαι 16 χρόνια στην Αθήνα, τώρα κατεβαίνω στον βόρειο Τομέα, όπου η ζωή μου ήταν γύρω από τα δικαστήρια, με τους φίλους μου, με τους συνεργάτες μου, τους ίδιους φίλους είχα πάντοτε, συμφοιτητές, έχω κάνει και από την πολιτική… Οπότε κάθε φορά που έχουμε λίγο μια ευκαιρία είτε το καλοκαίρι, είτε αυτές τις μέρες, να επιστρέψουμε στην καθημερινότητα, η οποία θα είναι και η επόμενη μέρα της ζωής μας…