Η βλάβη θα επιδιορθωθεί από τεχνικό συνεργείο της Δ.Ε.Υ.Α. Αλεξάνδρειας και το νερό θα δοθεί μέχρι στις 13οομ.μ., σήμερα το μεσημέρι.
Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας
Εκ της ΔΕΥΑ Αλεξάνδρειας
Τόκας Σωτήριος
Πρόεδρος Δ.Σ. ΔΕΥΑ Αλ
«Σήμερα έχουμε μία βιολογία που διαμορφώθηκε σε συνθήκες συστηματικής κίνησης, αλλά ζει σε ένα περιβάλλον που μας επιτρέπει —και συχνά μας ενθαρρύνει— να μην κινούμαστε». Αυτά μεταξύ άλλων τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο ομότιμος καθηγητής Εργοφυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας κ. Γιάννης Κουτεντάκης, προσθέτοντας πώς στα χιλιάδες χρόνια που μεσολάβησαν από τις πρώτες οργανωμένες κοινωνίες μέχρι τις μέρες μας, η ανθρώπινη βιολογία δεν είχε τον χρόνο να μεταβληθεί δραματικά. Αντίθετα, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, άλλαξε δραματικά το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή καλείται να λειτουργήσει. Και εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της εποχής μας: η ολοένα μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στην ανθρώπινη φύση και στον σύγχρονο τρόπο ζωής. Ο όρος «εξελικτική ασυμβατότητα», σύμφωνα με τον ίδιο, περιγράφει ακριβώς αυτή την κατάσταση: βιολογικά χαρακτηριστικά που διαμορφώθηκαν μέσα σε ένα συγκεκριμένο εξελικτικό περιβάλλον, καλούνται να λειτουργήσουν σε συνθήκες που μεταβλήθηκαν πολύ ταχύτερα από όσο μπορούσε να μεταβληθεί η βιολογία μας.
Ίσως κανένα παράδειγμα, συνεχίζει, δεν είναι πιο χαρακτηριστικό από τη σωματική δραστηριότητα. Το αυτοκίνητο αντικατέστησε το περπάτημα, ο ανελκυστήρας τη σκάλα, η μηχανή τη μυϊκή εργασία, και η οθόνη μεγάλο μέρος του ενεργού ελεύθερου χρόνου. Η σωματική προσπάθεια, με άλλα λόγια, έχει σταδιακά «αφαιρεθεί» από την καθημερινότητά μας.
Ο άνθρωπος, όμως, εξελίχθηκε σε ένα περιβάλλον όπου η κίνηση δεν ήταν επιλογή, χόμπι ή δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου. Ήταν προϋπόθεση επιβίωσης. Για να εξασφαλίσει τροφή, νερό και καταφύγιο, για να μετακινηθεί και να προστατευθεί, έπρεπε να περπατά, να τρέχει, να σηκώνει, να μεταφέρει και να σκαρφαλώνει. Το ανθρώπινο σώμα εξελίχθηκε μέσα από την κίνηση. Έπρεπε να κινηθείς για να ζήσεις.
Όταν η κίνηση παύει να είναι αναγκαία
Η αλλαγή αυτή μπορεί να μετρηθεί. Μέσα σε τέσσερις δεκαετίες (1960-2000), δεν παραλείπει να τονίσει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο ομότιμος καθηγητής, το περπάτημα ως κύριο μέσο μετάβασης των Αμερικανών στην εργασία μειώθηκε κατά περίπου 72%. Αλλά και στην Ελλάδα, με περίπου ένα επιβατικό αυτοκίνητο ανά 1,7 κατοίκους, το περπάτημα έχει μετατραπεί σχεδόν σε επιλογή. Και όμως, αποτελεί μία από τις θεμελιωδέστερες μορφές ανθρώπινης κίνησης.
Το ουσιαστικότερο, ωστόσο, δεν είναι απλώς ότι περπατάμε λιγότερο. Είναι ότι το περπάτημα έπαψε σταδιακά να αποτελεί αναγκαίο μέρος της καθημερινής ζωής. Δεν αστικοποιήθηκε, λοιπόν, η ανθρώπινη βιολογία. Αστικοποιήθηκε το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή καλείται να λειτουργήσει. Για τη σύγχρονη ζωή ο ίδιος τονίζει τα εξής:
«Στη σύγχρονη ζωή διαπιστώνουμε ένα παράδοξο: αφαιρούμε συστηματικά τη σωματική προσπάθεια από την καθημερινότητά μας και στη συνέχεια δημιουργούμε ειδικούς χώρους, ειδικό χρόνο και ειδικά προγράμματα για να επαναφέρουμε την κίνηση που χάσαμε.
Αυτή η πραγματικότητα βρίσκεται πίσω από την έννοια του Συνδρόμου Ανεπαρκούς Άσκησης: μια κατάσταση στην οποία ο ανθρώπινος οργανισμός δέχεται λιγότερη σωματική δραστηριότητα από εκείνη που χρειάζεται για να διατηρεί τη φυσιολογική λειτουργία και την ανθεκτικότητά του. Ο μυς που δεν χρησιμοποιείται ατροφεί, η καρδιοαναπνευστική ικανότητα μειώνεται, η ευαισθησία στην ινσουλίνη επιδεινώνεται, η μυϊκή και οστική μάζα υποχωρούν και η λειτουργική ικανότητα περιορίζεται.
Τίθεται επομένως το ερώτημα: «Είναι η άσκηση κάτι που προσθέτουμε στη ζωή μας για να βελτιώσουμε την υγεία μας ή είναι η κίνηση η φυσιολογική κατάσταση του ανθρώπου και η χρόνια απουσία της εκείνη που δημιουργεί το πρόβλημα;».
Από την υγεία στην οικονομία και την ανθεκτικότητα
Οι συνέπειες, όμως, υπερβαίνουν την ατομική υγεία, διαπιστώνει ο κ. Κουτεντάκης. Και εξηγεί:
«Η ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα συνδέεται με αυξημένο φορτίο καρδιαγγειακών νοσημάτων, διαβήτη τύπου 2, ορισμένων μορφών καρκίνου και άλλων χρόνιων παθήσεων. Αυτά μεταφράζονται σε νοσηλείες, φάρμακα, μακροχρόνια φροντίδα, απουσίες από την εργασία και απώλεια παραγωγικότητας.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υπολογιστεί ότι, εάν όλοι επιτύγχαναν τα συνιστώμενα 150 λεπτά μέτριας έντασης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, θα μπορούσαν να εξοικονομούνται περίπου 8 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε δαπάνες υγείας. Συνεπώς, η επένδυση στη σωματική δραστηριότητα δεν αποτελεί απλώς δαπάνη δημόσιας υγείας, αλλά επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο μιας χώρας.
Υπάρχει και μία ευρύτερη διάσταση: η κοινωνική ανθεκτικότητα. Μία κοινωνία δεν είναι πραγματικά ανθεκτική μόνο επειδή διαθέτει ισχυρή οικονομία και αποτελεσματικές υπηρεσίες. Είναι ανθεκτική όταν διαθέτει και λειτουργικά ικανούς πολίτες. Ένας υγιής, ανεξάρτητος και σωματικά ικανός πληθυσμός βρίσκεται σε καλύτερη θέση να αντιμετωπίσει καύσωνες, φυσικές καταστροφές ή άλλες κρίσεις από έναν πληθυσμό με υψηλή νοσηρότητα, χαμηλή φυσική κατάσταση και αυξημένη λειτουργική εξάρτηση. Υπό αυτή την έννοια, η οργανωμένη σωματική δραστηριότητα μπορεί να θεωρηθεί μέρος της προληπτικής υποδομής μιας ανθεκτικής κοινωνίας». Ο ίδιος σημειώνει πως η κίνηση έχει, επιπλέον, κοινωνική διάσταση. Το περπάτημα, τα μονοπάτια, οι πλατείες, ο αθλητισμός και οι ομαδικές δραστηριότητες δημιουργούν συναντήσεις. Το παιδί που παίζει κοινωνικοποιείται, ο ηλικιωμένος που περπατά παραμένει ενεργός και ορατός στην κοινότητα, ενώ ο αθλητισμός δημιουργεί σχέσεις, συνεργασία και κοινή ταυτότητα. Η κίνηση γίνεται έτσι μέσο σύνδεσης ανθρώπων, γενεών και κοινοτήτων.
Επανασυνδέοντας την ανθρώπινη βιολογία με τον σύγχρονο τρόπο ζωής
Για πολλά χρόνια λέγαμε στον πολίτη: «Πρέπει να ασκείσαι περισσότερο». Η συμβουλή είναι σωστή, αλλά δεν αρκεί.
Δεν μπορούμε να δημιουργούμε πόλεις, τονίζει ο κ. Κουτεντάκης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, που απαιτούν αυτοκίνητο για κάθε μετακίνηση, χώρους εργασίας που καθηλώνουν τον άνθρωπο σε μία καρέκλα, σχολεία όπου τα παιδιά κάθονται το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας και ψηφιακά περιβάλλοντα που μας κρατούν διαρκώς μπροστά σε μία οθόνη — και στη συνέχεια να πιστεύουμε ότι το πρόβλημα λύνεται απλώς λέγοντας: «Πήγαινε στο γυμναστήριο». Για να καταλήξει τονίζοντας:
«Εάν αφαιρέσαμε την κίνηση από την καθημερινότητα, πρέπει συνειδητά να την επαναφέρουμε. Αυτό σημαίνει σχολεία και πανεπιστήμια που ενθαρρύνουν την ενεργό ζωή, χώρους εργασίας που περιορίζουν την παρατεταμένη καθιστική συμπεριφορά, ασφαλείς δημόσιους χώρους, πρόσβαση στη φύση και στρατηγικές ενεργού γήρανσης. Σημαίνει επίσης να μιλάμε όχι μόνο για “έξυπνες πόλεις”, αλλά και για “ενεργές πόλεις”. Γιατί μία πραγματικά έξυπνη πόλη είναι εκείνη που χρησιμοποιεί την τεχνολογία χωρίς να καταργεί τον άνθρωπο ως βιολογικό ον.
Η λέξη-κλειδί, τελικά, είναι επανασύνδεση. Δεν πρόκειται για επιστροφή στη ζωή του κυνηγού-τροφοσυλλέκτη, ούτε για απόρριψη της τεχνολογίας. Πρόκειται για την αναγνώριση ενός απλού βιολογικού γεγονότος: ότι το σώμα μας εξακολουθεί να έχει ανάγκη την κίνηση και ότι η βασική του βιολογία παραμένει ουσιαστικά προσαρμοσμένη σε έναν πολύ πιο δραστήριο τρόπο ζωής από τον σημερινό.
Δεν χρειάζεται, συνεπώς, να επιστρέψουμε στο παρελθόν. Χρειάζεται να σχεδιάσουμε καλύτερα το μέλλον: να επαναφέρουμε την κίνηση στη ζωή, τη ζωή στη φύση και τους ανθρώπους πιο κοντά τον έναν στον άλλον».
Αποστόλης Ζώης * Επισυνάπτεται φωτογραφία του κ. Κουτεντάκη για το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Απεικονίζεται ο ίδιος. ΑΠΕ-ΜΠΕ
Οι διαθέσιμοι εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν συνολικά τα 100 δισ. ευρώ, δημιουργώντας ένα σημαντικό χρηματοδοτικό απόθεμα για επενδύσεις σε επιχειρήσεις, υποδομές, ενέργεια, τεχνολογία και περιφερειακή ανάπτυξη.
Σύμφωνα με ενημερωτικό δελτίο της εταιρείας συμβούλων Anodos Consulting, τα βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία της επόμενης περιόδου περιλαμβάνουν:
Οι βασικοί τομείς των επενδύσεων
Οι νέοι πόροι αναμένεται να κατευθυνθούν σε ένα ευρύ φάσμα επενδυτικών δραστηριοτήτων, με έμφαση στον ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό της οικονομίας.
Μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων περιλαμβάνονται:
Το μεγάλο στοίχημα: από τους διαθέσιμους πόρους στα επενδυτικά έργα
Η επόμενη χρηματοδοτική περίοδος, εκτιμά η Αnodos Consulting, αναμένεται να χαρακτηρίζεται από περισσότερο σύνθετα χρηματοδοτικά σχήματα, στα οποία θα συνδυάζονται επιχορηγήσεις, ευρωπαϊκά και τραπεζικά δάνεια, ίδια κεφάλαια και ιδιωτικές επενδύσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με την Anodos,η μεγαλύτερη πρόκληση δεν θα είναι μόνο η εξασφάλιση των διαθέσιμων πόρων, αλλά κυρίως η ικανότητα μετατροπής τους σε ώριμα και υλοποιήσιμα επενδυτικά έργα.
Η αποτελεσματική αξιοποίηση των χρηματοδοτήσεων προϋποθέτει έγκαιρη και σωστή προετοιμασία. Στο πλαίσιο αυτό, κρίσιμοι παράγοντες είναι ο έγκαιρος εντοπισμός των επενδυτικών αναγκών, η αξιολόγηση της σκοπιμότητας, η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου business plan, η επιλογή του κατάλληλου χρηματοδοτικού σχήματος και, τελικά, η έγκαιρη ωρίμανση του επενδυτικού έργου. Το ζητούμενο για την επόμενη οκταετία, επομένως, δεν θα είναι μόνο το ύψος των διαθέσιμων κονδυλίων, αλλά η δυνατότητα της οικονομίας να τα μετατρέψει αποτελεσματικά σε πραγματικές επενδύσεις, ανάπτυξη και παραγωγική αναβάθμιση.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
Το ΕΙΕ αποτελεί έναν από τους πιο σταθερούς πυλώνες επιστημονικών εκδόσεων στην Ελλάδα. Οι σειρές του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών –από τη βυζαντινή έως τη νεότερη ελληνική ιστορία– προσφέρουν μονογραφίες υψηλής ακαδημαϊκής στάθμης, συχνά ως αποτέλεσμα πολυετών ερευνητικών προγραμμάτων. Η εκδοτική του πολιτική χαρακτηρίζεται από αυστηρή φιλολογική επιμέλεια, πλούσια τεκμηρίωση και σταθερή προσήλωση στη διάδοση της έρευνας. Οι εκδόσεις του ΕΙΕ λειτουργούν ως σημείο αναφοράς για ιστορικούς, φιλολόγους και ανθρωπολόγους.
Μουσείο Μπενάκη
Ο εκδοτικός οίκος του Μουσείου Μπενάκη είναι από τους πιο παραγωγικούς στον χώρο των πολιτιστικών ιδρυμάτων. Με εκδόσεις που καλύπτουν την ελληνική τέχνη, τη λαογραφία, τη φωτογραφία, την αρχιτεκτονική και την ιστορία, το Μπενάκη συνδυάζει επιστημονική εγκυρότητα με προσεγμένη αισθητική. Οι κατάλογοι εκθέσεων αποτελούν μικρά έργα τέχνης ενώ οι μονογραφίες για Έλληνες καλλιτέχνες και συλλογές έχουν καθιερωθεί ως πρότυπα τεκμηρίωσης. Η συμβολή του στην ανάδειξη της νεοελληνικής τέχνης είναι καθοριστική.
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις
Οι εκδόσεις των ελληνικών πανεπιστημίων – ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, Πάντειο, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ιόνιο, Θεσσαλίας – αποτελούν έναν από τους πιο ζωντανούς και πολυφωνικούς εκδοτικούς χώρους. Εδώ συναντά κανείς εγχειρίδια, επιστημονικές μονογραφίες, πρακτικά συνεδρίων, περιοδικά και μεταφράσεις κλασικών έργων. Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης ξεχωρίζουν για την ποιότητα και για τη συνέπεια της παραγωγής τους, με σειρές που έχουν διαμορφώσει γενιές φοιτητών και ερευνητών. Το Πάντειο επενδύει σε κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες ενώ το ΑΠΘ διατηρεί ισχυρή παρουσία στις ανθρωπιστικές σπουδές.
Ίδρυμα Ωνάση
Το Ίδρυμα Ωνάση δεν περιορίζεται σε εκδόσεις που συνοδεύουν τις δράσεις του. Παράγει βιβλία αισθητικής και επιστημονικής αξίας, πολλές φορές σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς. Οι εκδόσεις του καλύπτουν σύγχρονη τέχνη, θέατρο, πολιτιστική πολιτική και κοινωνικά ζητήματα. Η σειρά που συνοδεύει τις εκθέσεις της Στέγης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: κείμενα θεωρητικών, επιμελητών και καλλιτεχνών συνθέτουν τόμους που λειτουργούν ως αυτόνομα δοκίμια για τη σύγχρονη πολιτιστική παραγωγή.
Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
Το ΙΣΝ δεν διαθέτει έναν παραδοσιακό εκδοτικό οίκο, αλλά υποστηρίζει εκδόσεις που σχετίζονται με τα προγράμματα και τις συνεργασίες του. Πρόκειται για εκδόσεις που αφορούν την εκπαίδευση, την υγεία, την κοινωνική πολιτική και τον πολιτισμό. Συχνά λειτουργούν ως απολογισμοί δράσεων, αλλά και ως εργαλεία δημόσιας ενημέρωσης. Η συμβολή του ΙΣΝ στην ενίσχυση άλλων εκδοτικών φορέων είναι επίσης σημαντική, καθώς χρηματοδοτεί εκδοτικά προγράμματα μουσείων και πανεπιστημίων.
Αρχαιολογική Εταιρεία
Με ιστορία που ξεκινά τον 19ο αιώνα, η Αρχαιολογική Εταιρεία αποτελεί έναν από τους παλαιότερους εκδοτικούς φορείς της χώρας. Οι εκδόσεις της –Πρακτικά, Αρχαιολογική Εφημερίς, μονογραφίες ανασκαφών– είναι θεμελιώδεις για την ελληνική αρχαιολογία. Η ακρίβεια, η τεκμηρίωση και η συνέπεια αποτελούν σταθερά χαρακτηριστικά της παραγωγής της.
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Οι εκδόσεις του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης συνδυάζουν επιστημονική αρτιότητα με σύγχρονη αισθητική. Οι κατάλογοι εκθέσεων και οι μελέτες για την κυκλαδική και αρχαία ελληνική τέχνη αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένα έργα. Το μουσείο επενδύει επίσης σε εκδόσεις που απευθύνονται στο ευρύ κοινό, με στόχο την προσέγγιση της αρχαιότητας με τρόπο φιλικό και κατανοητό.
Μουσείο της Ακρόπολης
Ο εκδοτικός οίκος του Μουσείου Ακρόπολης παράγει έργα που συνδυάζουν επιστημονική τεκμηρίωση με εκλαϊκευμένη παρουσίαση. Οι εκδόσεις του λειτουργούν ως γέφυρα ανάμεσα στην αρχαιολογική έρευνα και το ευρύ κοινό, με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και καθαρή αφήγηση.
Οι εκδοτικοί οίκοι των ελληνικών ιδρυμάτων αποτελούν ένα δίκτυο που καλύπτει όλο το φάσμα της ελληνικής επιστήμης και τέχνης: από την αρχαιολογία και τη φιλολογία έως τη σύγχρονη τέχνη, την κοινωνική θεωρία και την πολιτιστική πολιτική. Η συμβολή τους είναι διπλή: αφενός διασφαλίζουν την παραγωγή υψηλής ποιότητας επιστημονικών και πολιτιστικών εκδόσεων, αφετέρου λειτουργούν ως θεματοφύλακες της ελληνικής πολιτιστικής μνήμης.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Τα συμπεράσματα αυτά δόθηκαν στη δημοσιότητα μετά την κατάρρευση ενός παγετώνα των Ιμαλαίων στα τέλη Αυγούστου κατά μήκος των συνόρων Νεπάλ-Θιβέτ, που προκάλεσε κατολισθήσεις και πλημμύρες στις κοιλάδες της περιοχής. Τουλάχιστον 1.300 άνθρωποι είναι επιβεβαιωμένο ότι έχασαν τη ζωή τους και περισσότεροι από 5.300 αγνοούνται στο Νεπάλ και κατά μήκος των συνόρων της περιοχής του Θιβέτ στην Κίνα.
Καθώς υποχωρούν, οι παγετώνες αφήνουν πίσω τους ασταθείς παγετωνικές λίμνες που το μόνο που τις συγκρατεί είναι σαθροί βράχοι και πάγος, πάνω από κοιλάδες όπου κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι, διαπίστωσε η μελέτη.
Η μελέτη εκπονήθηκε από την συμβουλευτική εταιρεία βιωσιμότητας Systemiq, σε συνεργασία με το Integrated Mountain Initiative, ένα δίκτυο της κοινωνίας των πολιτών που στοχεύει στην ανάδειξη και προώθηση των ζητημάτων της Ινδικής Ιμαλαϊκής Περιοχής, και με το G. B. Pant National Institute of Himalayan Environment (NIHE), ένα ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο της ινδικής κυβέρνησης που προωθεί την επιστημονική γνώση και τη βιώσιμη ανάπτυξη στην περιοχή των Ιμαλαΐων.
Οι μαζικές απώλειες των παγετώνων των Ιμαλαΐων έχουν επιταχυνθεί τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ μόνο 21 παγετώνες παρακολουθούνται στο έδαφος από τους 40.000 παγετώνες κατά μήκος της περιοχής Χίντου Κους-Ιμαλάια, μιας τεράστιας ορεινής ζώνης στην Ασία που εκτείνεται σε μήκος περίπου 3.500 χιλιομέτρων και περιλαμβάνει οκτώ χώρες-από το Αφγανιστάν μέχρι την Μιανμάρ–διαπίστωσε η μελέτη.
Σχεδόν 200 παγετωνικές λίμνες στην Ινδία έχουν χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου με 56 από αυτές να θεωρούνται “πολύ υψηλού κινδύνου” εκθέτοντας σε κίνδυνο εκατομμύρια κατοίκους. Καθώς η περιοχή πλησίασε την ανώτατη στάθμη των υδάτων–το σημείο δηλαδή που η ροή του ποταμού σταματά να αυξάνεται και αρχίζει να μειώνεται–αναμένεται να προκύψουν σοβαρές συνέπειες για την ασφάλεια των υδάτων.
Δεδομένου ότι τα Ιμαλάια υποστηρίζουν περισσότερο από το 20% του ινδικού ΑΕΠ, η περιοχή συνέθετε ένα βασικό τμήμα των οικονομικών υποδομών της χώρας από τις οποίες εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνταν. Παρότι αναλογεί περίπου στο 18% του ινδικού εδάφους η περιοχή των Ιμαλαΐων ευθύνεται σχεδόν για το 35% των φυσικών καταστροφών στη χώρα.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Πρόκειται για στοιχεία έρευνας του αφυπηρετήσαντα καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) Βύρωνα Κοτζαμάνη.
Η μείωση των γεννήσεων που ξεκίνησε τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και συνεχίζεται -αν εξαιρέσουμε την περίοδο 2003-09 που είχαμε μια μικρή αύξηση εξαιτίας κυρίως της μαζικής μετά το 1990 εισόδου αλλοδαπών- οφείλεται, σύμφωνα με την έρευνα, στην πτώση της διαγενεακής γονιμότητας των γυναικών, καθώς αυτές που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ‘50 απέκτησαν 2,0 παιδιά ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω από το 1985 λιγότερα από 1,5.
Η μείωση αυτή αποτυπώθηκε φυσικά και στους ετήσιους δείκτες γονιμότητας που από 2.200 παιδιά/1.000 γυναίκες το 1979-80, έχουν περιορισθεί στα 1.240 το 2024-2025. Την ίδια δε περίοδο, εξαιτίας και της αύξησης των θανάτων τα φυσικά ισοζυγία συρρικνώνονται, και μετά το 2010 γίνονται αρνητικά. Έτσι αν το 1971-80 είχαμε 638 χιλ. περιστέρες γεννήσεις από θανάτους, την επόμενη δεκαετία το πλεόνασμα περιορίσθηκε στις 276 χιλ. και την μεθεπόμενη στις 22 χιλ., ενώ την δεκαετία 2011-20 είχαμε 267 χιλ. περισσοτέρους θανάτους από γεννήσεις και την τελευταία πενταετία 2021-2025 290 χιλ.
Η κατάρρευση των γεννήσεων σε περιφερειακό επίπεδο
Οι γεννήσεις στη χώρα μας, όπως αναφέραμε ήδη, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κοτζαμάνης, από 117,7 χιλ. την διετία 2008-2009 περιορίζονται σε 66,7 χιλ. το 2024-25 και στην κατάρρευσή τους αυτή συνέβαλε και η πρόσφατη μείωση του πλήθους των γυναικών 25-44 ετών (- 480 σχεδόν χιλ. και – 28%) που οφείλεται κυρίως στο ότι φθάνουν πλέον σε αναπαραγωγική ηλικία όλο και λιγότεροι νέοι και νέες εξαιτίας της μετά το 1980 προαναφερθείσας πτώσης των γεννήσεων, και, δευτερευόντως, εξαιτίας του αρνητικού μετά το 2010 μεταναστευτικού ισοζυγίου στις ηλικίες αυτές.
Εξετάζοντας ειδικότερα τις μεταβολές σε χαμηλότερα του εθνικού επίπεδα για την περίοδο 2009-2024 για την οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, διαθέτουμε δεδομένα ανά νομό θα διαπιστώσουμε σημαντικές διαφοροποιήσεις. Ειδικότερα, ενώ οι γεννήσεις ανάμεσα στα δυο αυτά έτη στην χώρα μας μειώθηκαν κατά 42% (από 117,44 σε 68,31 χιλ.), σε 6 νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας (Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα) η μείωση υπερέβη το 50% και σε άλλους 10 κυμάνθηκε από 45- 50%, ενώ στον αντίποδα σε 6 νησιωτικούς νομούς ήταν μικρότερη του 30%, και σε δυο από αυτούς-Κυκλάδες και Ζάκυνθο- μικρότερη ακόμη και του 15%.
Η μείωση των γεννήσεων και η αύξηση των θανάτων άλλαξαν ριζικά και την αναλογία θάνατοι ανά 100 γεννήσεις ανάμεσα στο 2009 και το 2024. Αν δε λάβουμε υπόψη και τις μεταβολές της θνησιμότητας και δημιουργήσουμε τον λόγο θάνατοι ανά 100 γεννήσεις τονίζει ο κ. Κοτζαμάνης, θα διαπιστώσουμε πως ενώ το 2009 αντιστοιχούσαν στη χώρα μας 92 θάνατοι σε 100 γεννήσεις, το 2024 αντιστοιχούν πλέον 184. Σε περιφερειακό όμως επίπεδο ο δείκτης αυτός το 2024 κυμαίνεται από 79 έως 276.
Τα Δωδεκάνησα, η Ξάνθη και τρεις από τις τέσσερεις νομούς της Κρήτης (Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο) είχαν και το 2024 λιγότερους θανάτους από γεννήσεις (λόγος <100) και σε άλλους 5 οι θανάτου ήταν λίγο περισσότεροι (λόγος 101- 25). Αντιθέτως σε δεκαεπτά νομούς που βρίσκονται όλοι στην ηπειρωτική Ελλάδα καταγράφηκαν από 175 έως 276 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις. Οι διαφορές δε ανάμεσα στους 3 νομούς της Κρήτης, τα Δωδεκάνησα, Ξάνθη και στους 9 της ηπειρώτικης Ελλάδας (Τρικάλων, Αρκαδίας, Κιλκίς, Καρδίτσας, Άρτας, Ευρυτανίας, Φωκίδας, Γρεβενών και Σερρών) στους οποίους αντιστοιχούν 2 ή και περισσότεροι ακόμη θάνατοι ανά γέννηση, είναι σημαντικές.
Δεν είναι δε τυχαίο ότι οι νομοί με αναλογία μεγαλύτερη του 175/100 συγκαταλέγονται ανάμεσα σε εκείνους που είχαν ανάμεσα στο 2009 και το 2025 με βάση τις εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ από τις εντονότερες μειώσεις ( >-10%) του πληθυσμού τους, ενώ αντιθέτως σε όσους η αναλογία αυτή ήταν μικρότερη του 125/100 συγκαταλέγονται στην ομάδα εκείνη που κατέγραψε είτε μια περιορισμένη μείωση, είτε ακόμη και μια μικρή αύξηση.
Τίθεται φυσικά το ερώτημα: Που οφείλονται οι σημαντικές αυτές διαφοροποιήσεις; Για να απαντήσουμε, σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κοτζαμάνης, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε -απλοποιώντας στο έπακρο-, ότι:
1) Οι γεννήσεις κάθε χρονιά σε κάθε ενότητα εξαρτώνται βασικά από το πλήθος των γυναικών 25-45 ετών (γυναικών που ανήκουν προφανώς σε διαφορετικές γενεές, καθώς οι νεότερες από αυτές έχουν γεννηθεί πριν από 25 χρόνια και οι μεγαλύτερες πριν από 45 χρόνια) και από την τελική τους γονιμότητα, τον αριθμό δηλ. των παιδιών που θα αποκτήσουν όσες τεκνοποιούν την ίδια χρονιά ανάμεσα στα 25 και τα 45 τους, και,
2) ο αριθμός των θανάτων κάθε χρονιά εξαρτάται βασικά από το πλήθος των ηλικιωμένων ατόμων σε κάθε ενότητα και από τις ανά ηλικία πιθανότητες θανάτου την ίδια χρονιά. Έτσι πχ. αν δυο ενότητες έχουν κάποια χρονιά τον ίδιο αριθμό κατοίκων (100.000) αλλά στην μεν πρώτη οι γυναίκες ηλικίας 25-45 ετών είναι 30.000 ενώ στην δευτερη15.000, ενώ και στις δυο οι γυναίκες κατανέμονται ανά ηλικία με τον ίδιο τρόπο έχοντας ταυτόχρονα τα ίδια ανά ηλικία ποσοστά γονιμότητας θα καταγράψουμε στην πρώτη τον διπλάσιο αριθμό γεννήσεων από την δεύτερη. Η, ακόμη αν στις δυο αυτές ενότητες οι 65 ετών και άνω είναι 15.000 και 30.00 αντίστοιχα, ενώ η κατανομή τους και οι πιθανότητες θανάτου ανά ηλικία είναι η ίδια, θα έχουμε στην δεύτερη τον διπλάσιο αριθμό θανάτων.
Τα παραπάνω, εξηγεί ο ερευνητής, μας επιτρέπουν να ερμηνεύσουμε σε μεγάλο βαθμό, την διαφοροποιημένη ανά νομό μεταβολή τόσο των γεννήσεων όσο και των Φυσικών Ισοζυγίων ανάμεσα στο 2009 και το 2024.
Ειδικότερα:
Ι) Οι νομοί με τις μεγαλύτερες ποσοστιαίες μειώσεις των γεννήσεων είχαν αφενός μεν στην γενεά του 1960 χαμηλή γονιμότητα (μικρότερο αριθμό παιδιών/γυναίκα) και ταχύτερη και έντονη συρρίκνωσή της στις επόμενες γενεές, αφετέρου δε ταχύτερη μείωση του πλήθους των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας
ιι) Οι νομοί που είχαν λιγότερους θανάτους από γεννήσεις χαρακτηρίζονται τόσο από ηπιότερη μείωση των γεννήσεων και ηπιότερους ρυθμούς αύξησης των ηλικιωμένων τους όσο και από πολύ νεανικότερους πληθυσμούς, καθώς συγκράτησαν ένα μεγάλο τμήμα των νέων τους ενώ προσέλκυσαν και άλλους, τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό.
Οι διαφοροποιημένοι επομένως ανά νομό ρυθμοί μείωσης της γονιμότητας των γενεών και αύξησης της δημογραφικής γήρανσης σε συνδυασμό με την διαφοροποιημένη εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση είναι οι βασικές αίτιες των προαναφερθεισών μεταβολών ανάμεσο 2009 και το 2024 .
Συμπερασματικά, τονίζει ο κ. Κοτζαμάνης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, την τελευταία δεκαπενταετία καταγράφεται μια κατάρρευση των γεννήσεων (-42%) πολύ εντονότερη από αυτήν της δεκαετίας του ’80, όταν οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 31% (από 148 το 1980 στις 102 χιλ. το 1990). Μια τρίτη δε περίοδος σημαντικής σχετικά μείωσης (-15%) σε όλα τα σενάρια εξέλιξης της γονιμότητας και της θνησιμότητας αναμένεται εκ νέου ανάμεσα στο 2045 και το 2060, καθώς την περίοδο αυτή θα φθάσουν σε αναπαραγωγική ηλικία οι γεννηθέντες το 2010-29 που υπολείπονται κατά 450 χιλ. των αντίστοιχων της εικοσαετίας 1990-2009.
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης
Η αγρυπνία για τον χαμένο σαν το σκυλί στ’ αμπέλι, Γιώργο Μαζωνάκη με τους χιλιάδες ανθρώπους που συγκεντρώθηκαν στην εκκλησία στη Νίκαια για να τον ξενυχτήσουν, όπως κάνουμε με τους δικούς μας ανθρώπους ήταν αποκαλυπτική.
Αποκαλυπτική απ’ όλες τις πλευρές.
Η ανάγκη να βρεθούμε δίπλα σε έναν αγαπημένο. Η ανάγκη να βγούμε να θρηνήσουμε κι όχι να κλάψουμε ή να δακρύσουμε – δεν έχει σημασία η διαβάθμιση του πώς πονάει κανείς – όλοι μαζί, είναι η μία πλευρά που δείχνει πολλά για μια συνύπαρξη που χάνεται σε οθόνες κινητών, εφαρμογές για σεξ, chat rooms και λοιπά ιντερνετικά.
Από την άλλη πλευρά η ανάγκη να καταγράψουμε στο κινητό μας τηλέφωνο τη στιγμή δείχνει τόσα πολλά και γεννάει σκέψεις.
Δε θέλω να κρίνω τους ανθρώπους, άλλωστε ποιος είμαι εγώ να το κάνω. Όμως θέλω να σχολιάσω το κοινωνικό φαινόμενο της ανάγκης την ώρα που περνάει ένα φέρετρο να σηκωθούν χιλιάδες κινητά να καταγράψουν την εικόνα.
Πολλοί από εμάς, ζουν τη ζωή που ανεβάζουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έχουν χάσει τη μεγάλη εικόνα και ζουν ό,τι χωράει στο φορμάτ ενός story στο instragram, στο Tik Tok και στο Facebook.
Έχουμε κάνει τη ζωή μας αξιοθέατο. Και φυσικά υπάρχουν και εκείνοι, ανάμεσα στους άλλους, που ζουν μια άλλη ζωή από την προσωπική τους καθημερινότητα φιλτραρισμένη για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τώρα είχαμε ένα μαζικό πένθος. Συνήθως έχουμε ατομικούς «θριάμβους» με γκουρμέ πιάτα, μαγευτικά μέρη χλιδής, ακριβά ρούχα και αξεσουάρ μιας ιντερνετικής ζωής που εκλιπαρεί για αποδοχή, δηλαδή για likes – καρδούλες που έλεγε κι η κόρη μου μικρή.
Τα κινητά που κατέγραψαν την πορεία του φερέτρου του Γιώργου Μαζωνάκη είναι το σύμπτωμα. Τα κινητά που έχουν περιορίσει τη ζωή σε οριζόντια καρέ βίντεο ή φωτογραφίας είναι επίσης σύμπτωμα. Η μοναξιά, ο ναρκισσισμός και η εγωπάθεια είναι η αιτίες που κάνουν πολλούς από εμάς να μη ζουν κάτι που τους συμβαίνει αν δεν το καταγράψουν και το …ανεβάσουν.
Ζούμε ποστάροντας τις ζωές που ζηλεύουμε, που δημιουργούμε τεχνητά για να γεμίσουμε το κενό που μας έχει δημιουργήσει ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Παλιά γεμίζαμε το «κενό» αυτό με προσπάθεια για επικοινωνία, φίλους, γνωστούς.
Τώρα…
Τώρα όλα είναι stories και post και εικόνες!
Γιάννης Καφάτος
Η Λεπέν θα συγκέντρωνε από 33% έως 36% των ψήφων στον πρώτο γύρο των εκλογών αναλόγως του σεναρίου που ελέγχθηκε από την εταιρεία δημοσκοπήσεων Toluna Harris Interactive, σε μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τις 8 ως τις 10 Σεπτεμβρίου.
Ο Μελανσόν, ο υποψήφιος του ακροαριστερού κόμματος Ανυπότακτη Γαλλία (LFI), φαίνεται να φθάνει στο δεύτερο γύρο τουλάχιστον στα τρία από τα πέντε σενάρια που εξετάσθηκαν, ενώ έρχεται ισόπαλος στη δεύτερη θέση σ’ ένα τέταρτο σενάριο. Η Λεπέν φαίνεται να τον κερδίζει εύκολα στον δεύτερο γύρο.
Ο πρώην πρωθυπουργός του Μακρόν, ο Εντουάρ Φιλίπ, είναι ο μόνος κεντροδεξιός υποψήφιος που προηγείται του Μελανσόν σε ένα από τα σενάρια που ελέγχθηκαν και έρχεται ισόπαλος σ’ ένα άλλο. Οι άλλοι ακολουθούν πίσω απ’ αυτόν σε όλα τα σενάρια.
Καθώς η δεύτερη και τελευταία θητεία του Μακρόν φθάνει στο τέλος της, ο καθόλου δημοφιλής πρόεδρος αφήνει πίσω του ένα αποδεκατισμένο πολιτικό κέντρο και μια εξασθενημένη οικονομία, ανοίγοντας χώρο για σκληροπυρηνικά κόμματα, όπως το LFI και ο Εθνικός Συναγερμός της Λεπέν.
Ο Μελανσόν ήταν ήδη τρεις φορές υποψήφιος για πρόεδρος, το 2012, το 2017 και το 2022, αλλά ουδέποτε κατάφερε να μπει στον δεύτερο γύρο. Η Λεπέν ήταν επίσης υποψήφια τρεις φορές. Έφτασε στο δεύτερο γύρο το 2017 και το 2022, αλλά έχασε από τον Μακρόν.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτελεί η παρουσίαση της μεταρρύθμισης του «κουμπαρά» για τη νέα γενιά. Πρόκειται για έναν προσωπικό αποταμιευτικό λογαριασμό για κάθε παιδί που γεννιέται, στον οποίο η οικογένεια καταθέτει ένα ποσό και το κράτος συμμετέχει ισόποσα, ενισχύοντας την προσπάθεια έως και με 1.200 ευρώ ετησίως. Τα συγκεντρωμένα κεφάλαια θα μπορούν να επενδύονται με διάφορα επίπεδα ρίσκου, ώστε με την ενηλικίωση του παιδιού στα 18 του χρόνια να έχει δημιουργηθεί ένα σημαντικό οικονομικό «μαξιλάρι». Το κεφάλαιο αυτό θα προσφέρει στους νέους διευρυμένες επιλογές και εφόδια για τις σπουδές, την επαγγελματική τους αφετηρία ή άλλες αυξημένες ανάγκες, στηρίζοντας έμπρακτα τη μέση ελληνική οικογένεια.
Παράλληλα, ο κ. Μαρινάκης αναφέρεται σε ένα ευρύτερο και συνεκτικό πλέγμα μέτρων που έχει υλοποιηθεί ή σχεδιαστεί για την ενίσχυση των οικογενειών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η έκτακτη οικονομική ενίσχυση των 150 ευρώ ανά εξαρτώμενο παιδί που κάλυψε το 80% των νοικοκυριών, η αύξηση του επιδόματος γέννησης έως και τα 3.500 ευρώ κλιμακωτά, καθώς και η επέκταση της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας στους εννέα μήνες για μισθωτές, αγρότισσες και ελεύθερες επαγγελματίες. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στα στεγαστικά προγράμματα, την επιστροφή ενοικίου, αλλά και στη μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση με ορίζοντα εφαρμογής το 2027, η οποία προβλέπει μηδενισμό του φόρου εισοδήματος για τους πολύτεκνους και σημαντικές φοροελαφρύνσεις για τους τρίτεκνους.
Κλείνοντας, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σημειώνει, και υπό την προσωπική του ιδιότητα ως νέος γονιός, ότι αν και τα προβλήματα δεν έχουν λυθεί στο σύνολό τους, η κυβέρνηση σχεδιάζει υπεύθυνα με ορίζοντα το αύριο, θέτοντας την οικογένεια στο επίκεντρο των πολιτικών της.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Το πρόγραμμα που παρουσιάστηκε είχε αρκετή δόση από το παλιό «λεφτόδεντρο»: παροχές, φορολογικές ελαφρύνσεις, αυξήσεις και νέες δαπάνες, με τον λογαριασμό να παραπέμπεται στο μέλλον. Θα… τα βρούμε κάπως, κάπου και κάποτε… Θα επαναφέρουμε τον 13ο μισθό, τη 13η σύνταξη, το ΕΚΑΣ, θα ξεπαγώσουμε τις επικουρικές, θα δώσουμε φοροαπαλλαγές. Έχουμε «ολιστικό σχέδιο για το δημογραφικό», που θα χρηματοδοτηθεί από τα έσοδα που… «ΘΑ» προκύπτουν από τη φορολόγηση των υπερκερδών των ολιγοπωλίων και των ουρανοκατέβατων κερδών!! Το σχέδιο του ΠΑΣΟΚ για την παιδεία είναι κι αυτό… ολιστικό και στοχεύει, όπως δεσμεύθηκε κατά λέξη, «θα κάνουμε ένα ελληνικό δημόσιο σχολείο παράδειγμα για όλη την Ευρώπη»! Εκτός του ολιστικού σχεδίου της Χαριλάου Τρικούπη για την παιδεία μένουν οι εκπαιδευτικοί και η αξιολόγησή τους. Δηλαδή, επιστροφή στο παρελθόν και στην συγκυβέρνηση με τις συντεχνίες….
Τέλος, ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ, τόνισε ότι θα πατάξει την ακρίβεια και τα καρτέλ με μια πιο ισχυρή Επιτροπή Ανταγωνισμού και «χαρτογράφηση της αγοράς», θα «εντοπίζεται εγκαίρως πού γεννιέται η ακρίβεια και μέσα από τα ψηφιακά δεδομένα θα γίνεται έλεγχος σε κάθε κρίκο της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Λόγια, λόγια, λόγια….
Για το πού ακριβώς θα βρεθούν τα χρήματα, η απάντηση ήταν ο «περισσότερος πλούτος». Μια γλυκύηχη φράση, αλλά όχι ακριβώς δημοσιονομικό σχέδιο.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η αντίφαση ανάμεσα στην καταγγελία της πολιτικής των «focus groups» και στην επιλογή ενός προγράμματος που απευθύνεται σχεδόν κατά παραγγελία σε δημόσιους υπαλλήλους, συνταξιούχους, αγρότες, μικρομεσαίους και οφειλέτες.
Το ΠΑΣΟΚ θέλει να εμφανιστεί ως η σύγχρονη προοδευτική εναλλακτική. Όμως μια πολιτική πρόταση δεν γίνεται σύγχρονη επειδή βαφτίζεται «ολιστική» ούτε αξιόπιστη επειδή χαρακτηρίζεται «τεκμηριωμένη». Χρειάζεται αριθμούς, προτεραιότητες και κυρίως απαντήσεις στο απλό ερώτημα: ποιος πληρώνει;
Γιατί, τελικά, το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι ότι θυμήθηκε το παρελθόν. Είναι ότι μοιάζει ακόμη να πολιτεύεται σαν να μην έχει τελειώσει.
Ο Ανδρουλάκης έχει δυο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: Το πρώτο είναι ότι μπορεί να μιλάει ακατάπαυστα χωρίς ουσιαστικά να λέει τίποτα. Το δεύτερο είναι, ότι μπορεί να λέει αστειότητες με σοβαρό τρόπο.
Επαγγέλλεται, επί παραδείγματι, την πρωτιά στις εκλογές και το λέει σοβαρά. Έτσι είναι αν έτσι νομίζει.
Ωστόσο, ας μη ξεχνάμε ότι ταυτίστηκε με την υστερόβουλη -έως τα όρια του τυχοδιωκτισμού- στάση του δημάρχου Αθηναίων για τη συνεργασία με τη ΝΔ κι εγκλωβίστηκε σ’ ένα δρόμο που του δείχνει το περιθώριο. Παρά τούτο, όσοι τον ακούνε να λέει… σοβαρά για…πρωτιά, με δυσκολία συγκρατούν τα γέλια τους.
Η ουσία είναι ότι ο Ανδρουλάκης απεμπόλησε τον δρόμο της σοβαρότητας. Μόνος του αυτοακυρώθηκε! Μόνος του πέταξε στα σκουπίδια την πολιτική χρησιμότητα του κόμματός του, αφού αποκλείοντας τις συνεργασίες, αφαιρεί από τον ψηφοφόρο τη στήριξη του ΠαΣοΚ, ούτως ώστε να τεθούν στη συνέχεια αδιαπραγμάτευτοι όροι κι αρχές ως προϋπόθεση συνεργασίας με όποιο κόμμα θα συγκυβερνούσε.
Ο Ανδρουλάκης, οικειοθελώς πάτησε τη μπανανόφλουδα του Δούκα και απομονώθηκε. Κι αν τελικά δεν καταφέρει να προσπεράσει το κόμμα Τσίπρα, θα υπογράψει το αγγελτήριο κηδείας της δικής του προεδρίας κι ίσως το αγγελτήριο θανάτου του ΠαΣοΚ. Άλλωστε οι ευκαιρίες δεν είναι άπειρες, όπως είχε πει ο Σημίτης.
Είναι και κάτι ακόμη. Ο Ανδρουλάκης εμφανίστηκε πάλι …θυμωμένος! Με μούτρα ως το πάτωμα. Με διπλανό του έναν εκπρόσωπο τύπου που δείχνει ότι βγαίνει κατ’ ευθείαν από τα «πράσινα» καφενεία της δεκαετίας του ΄80!
Κι όλα αυτά γίνονται στα…σοβαρά! Χωρίς καν να μπορεί να στείλει στην κοινωνία την εικόνα ενός αρχηγού μιας εξουσίας από το παρόν και το μέλλον… Ένα μέλλον στο οποίο δεν φαίνεται να έχει χρησιμότητα…. Κι ας λέει ότι θα είναι πρώτο κόμμα με μια ψήφο διαφορά…
