Πριν ακόμη γνωρίσουμε πραγματικά τα παιδιά μας, έχουμε ήδη αρχίσει να τα φανταζόμαστε. Σκεφτόμαστε πώς θα είναι, τι χαρακτήρα θα έχουν, τι σχέση θα δημιουργήσουμε μαζί τους. Αργότερα μπορεί να κάνουμε όνειρα για το μέλλον τους, να ελπίζουμε ότι θα σπουδάσουν, θα βρουν ανθρώπους που θα τα αγαπήσουν, θα κάνουν μια δουλειά που θα τους αρέσει και θα αποφύγουν, όσο γίνεται, λάθη που κάποτε κάναμε εμείς.

Όλα αυτά είναι ανθρώπινα. Είναι δύσκολο να αγαπάς ένα παιδί και να μην κάνεις όνειρα γι’ αυτό. Το θέμα είναι τι συμβαίνει όταν, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, μέσα σε αυτά τα όνειρα αρχίζουν να μπαίνουν και κομμάτια της δικής μας ζωής…

Ο πατέρας που κάποτε ήθελε να γίνει αθλητής και δεν τα κατάφερε μπορεί να ενθουσιαστεί λίγο περισσότερο όταν βλέπει το παιδί του να έχει ταλέντο σε ένα άθλημα. Η μητέρα που στερήθηκε ευκαιρίες για σπουδές μπορεί να θεωρεί σχεδόν αυτονόητο ότι το δικό της παιδί πρέπει να φτάσει όσο πιο ψηλά γίνεται ακαδημαϊκά. Ένας γονιός που έζησε για χρόνια με οικονομική ανασφάλεια μπορεί να δυσκολευτεί πολύ να αποδεχτεί ότι το παιδί του επιλέγει ένα επάγγελμα που αγαπά, αλλά δεν του υπόσχεται την ασφάλεια που ο ίδιος θεωρεί απαραίτητη.

Συνήθως πίσω από όλα αυτά υπάρχει αγάπη και μια ειλικρινής επιθυμία να έχει το παιδί μια καλή ζωή. Μόνο που η δική μας εκδοχή για την καλή ζωή δεν είναι υποχρεωτικά και η δική του!

Εδώ ίσως βρίσκεται μία από τις πιο λεπτές δυσκολίες της γονεϊκότητας: χρειάζεται να μεγαλώσουμε έναν άνθρωπο που προέρχεται από εμάς, χωρίς να θεωρήσουμε ότι μας ανήκει. Να του μεταδώσουμε αξίες, να του προσφέρουμε εμπειρίες, να το καθοδηγήσουμε όσο μας χρειάζεται και συγχρόνως να αφήνουμε αρκετό χώρο για να εμφανιστεί μπροστά μας ο άνθρωπος που είναι εκείνο.

Γιατί τα παιδιά έρχονται συχνά να μας ξαφνιάσουν. Μπορεί να έχουν διαφορετικό χαρακτήρα από αυτόν που περιμέναμε, άλλα ενδιαφέροντα, άλλες ικανότητες. Ένα εξωστρεφές ζευγάρι μπορεί να αποκτήσει ένα παιδί που αγαπά τη μοναχικότητα, ένας γονιός που έζησε μέσα στον αθλητισμό να έχει ένα παιδί που προτιμά τη μουσική και κάποιος που έδωσε τεράστια σημασία στις σπουδές να βλέπει τον έφηβό του να ονειρεύεται μια εντελώς διαφορετική διαδρομή.

Σε αυτές τις στιγμές αξίζει να παρατηρούμε λίγο και τη δική μας αντίδραση.

Τι ακριβώς μας ανησυχεί; Φοβόμαστε πράγματι για το παιδί ή δυσκολευόμαστε να αποχωριστούμε την εικόνα που είχαμε δημιουργήσει για εκείνο;

Μερικές φορές η απάντηση δεν είναι καθόλου εύκολη, επειδή οι προσδοκίες των γονιών σπάνια εκφράζονται τόσο καθαρά ώστε να μπορούμε να τις αναγνωρίσουμε. Δεν χρειάζεται να πούμε «θέλω να γίνεις αυτό που δεν κατάφερα να γίνω εγώ». Μπορεί να φαίνεται στον ενθουσιασμό μας όταν το παιδί κινείται προς μια κατεύθυνση που εγκρίνουμε και στην απογοήτευσή μας όταν επιλέγει κάτι διαφορετικό. Στις συγκρίσεις, στις συμβουλές που επαναλαμβάνονται λίγο περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται ή ακόμη και σε εκείνο το βλέμμα που το παιδί μαθαίνει πολύ γρήγορα να διαβάζει.

Από την άλλη και τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις προσδοκίες των γονιών τους. Θέλουν να μας κάνουν περήφανους, θέλουν να βλέπουν τη χαρά στο πρόσωπό μας και, ειδικά στις μικρότερες ηλικίες, η αποδοχή μας αποτελεί ένα πολύ σημαντικό μέρος του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους.  Έτσι μπορεί να αρχίσουν να προσαρμόζονται σε αυτό που αισθάνονται ότι περιμένουμε από εκείνα, ακόμη κι όταν κανείς δεν τους το ζήτησε ανοιχτά. Το δύσκολο όμως για αυτά έρχεται αργότερα, όταν χρειάζεται να ξεχωρίσουν τι από όλα αυτά ήταν πραγματικά δικό τους…

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς οφείλουμε να στεκόμαστε αμέτοχοι απέναντι στις επιλογές των παιδιών μας. Έχουμε περισσότερη εμπειρία, βλέπουμε κινδύνους που εκείνα μπορεί να μην αντιλαμβάνονται ακόμη και οφείλουμε, ανάλογα με την ηλικία τους, να βάζουμε όρια και να τα βοηθάμε να σκέφτονται τις συνέπειες των αποφάσεών τους. Η καθοδήγηση αποτελεί μέρος του γονεϊκού ρόλου.

Η καθοδήγηση, όμως, αποκτά άλλη ποιότητα όταν συνοδεύεται από πραγματική περιέργεια:

• Να θέλουμε να μάθουμε τι αρέσει στο παιδί μας, ακόμη κι αν εμάς μας αφήνει αδιάφορους.
• Να προσπαθούμε να καταλάβουμε γιατί κάτι είναι σημαντικό γι’ αυτό πριν του εξηγήσουμε γιατί εμείς θα επιλέγαμε διαφορετικά.
• Να παρατηρούμε τις ικανότητές του χωρίς να αποφασίζουμε αμέσως πού πρέπει να τις χρησιμοποιήσει.

Με άλλα λόγια, να γνωρίζουμε το παιδί που έχουμε και όχι μόνο το παιδί που κάποτε φανταστήκαμε.

Και καθώς μεγαλώνει, αυτή η διαδικασία γίνεται όλο και πιο απαιτητική. Κάθε βήμα προς την αυτονομία του μάς ζητά να παραχωρήσουμε λίγο ακόμη από τον έλεγχο που είχαμε όταν ήταν μικρό. Κάποιες επιλογές του θα μας κάνουν περήφανους, άλλες μπορεί να μας απογοητεύσουν και με ορισμένες θα διαφωνήσουμε πραγματικά. Ίσως εκεί χρειάζεται να θυμόμαστε ότι η ζωή του παιδιού μας δεν είναι μια διορθωμένη εκδοχή της δικής μας.

Δεν ήρθε για να πραγματοποιήσει όσα αφήσαμε στη μέση, να αποφύγει όλα τα δικά μας λάθη ή να επιβεβαιώσει ότι ο τρόπος που εμείς βλέπουμε τη ζωή είναι ο σωστός. Έχει μπροστά του τη δική του διαδρομή και, όπως συνέβη κάποτε και με εμάς, ένα μέρος της θα το ανακαλύψει μόνο δοκιμάζοντας. Εμείς πρέπει να κατανοήσουμε ότι ο ρόλος μας μπορεί να είναι σπουδαίος, αλλά αλλάζει όσο περνούν τα χρόνια. Από το να κρατάμε το χέρι του παιδιού και να επιλέγουμε σχεδόν τα πάντα γι’ αυτό, φτάνουμε σταδιακά στο σημείο να περπατά δίπλα μας και κάποτε λίγο πιο μακριά από εμάς.

Τότε ίσως η μεγαλύτερη χαρά δεν είναι να το δούμε να γίνεται αυτό που ονειρευτήκαμε. Είναι να αναγνωρίσουμε μπροστά μας έναν άνθρωπο που κατάφερε να ανακαλύψει τι θέλει ο ίδιος από τη ζωή του και εξακολουθεί να ξέρει ότι μπορεί να επιστρέφει σε εμάς, χωρίς να χρειάζεται να γίνει κάποιος άλλος για να έχει τη θέση του κοντά μας.

Γράφει ο Ψυχολόγος – Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας

Τι συμβαίνει πραγματικά σε ένα έμβρυο όταν κρυοσυντηρείται για δεκαετίες;

Σταματά ο βιολογικός χρόνος και συνεχίζει από εκεί που «πάγωσε» όταν αποψυχθεί; Ή μπορεί και να γερνάει; Τελικά, πόσο μακριά μπορεί να φτάσει σήμερα η επιστήμη; Η πρωτοφανής περίπτωση της 54χρονης γυναίκας στην Αθήνα, που έφερε στον κόσμο ένα υγιέστατο κοριτσάκι από γενετικό υλικό που είχε κρυοσυντηρηθεί το 2004, έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα από τα πιο συναρπαστικά ερωτήματα της σύγχρονης αναπαραγωγικής ιατρικής: τι συμβαίνει πραγματικά σε ένα έμβρυο όταν παραμένει για δεκαετίες στην κατάψυξη; Ο γυναικολόγος της 54χρονης και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής Κωνσταντίνος Πάντος, μιλώντας στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου εξήγησε ότι κατά την κρυοσυντήρηση η βιολογική δραστηριότητα του εμβρύου σταματά, το έμβρυο «παγώνει στον χρόνο» και όταν αποψυχθεί και εφόσον ανταποκριθεί στη διαδικασία, μπορεί να συνεχίσει την ανάπτυξή του από το σημείο στο οποίο είχε σταματήσει, χωρίς να έχει γεράσει κατά τη διάρκεια των ετών που παρέμεινε στην κατάψυξη.
«Πιο έξυπνα και πιο δραστήρια παιδιά»
Το επόμενο και ίσως σημαντικότερο ερώτημα αφορά στα παιδιά που γεννιούνται από κρυοσυντηρημένα έμβρυα. Υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος για συγγενείς ανωμαλίες, χρωμοσωμικές διαταραχές, μεταβολικά νοσήματα ή παιδικό καρκίνο; «Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν αυξημένη επίπτωση τέτοιων προβλημάτων εξαιτίας της ίδιας της κρυοσυντήρησης. Οι μελέτες που υπάρχουν δεν δείχνουν ουσιαστικές διαφορές στην υγεία των παιδιών σε σχέση με εκείνα που προέρχονται από φυσική σύλληψη. Υπάρχουν κατά καιρούς αναφορές για διαφορετικό βάρος γέννησης, ή άλλες διαφοροποιήσεις. Όμως,δεν έχουν μέχρι σήμερα επιβεβαιωθεί ως αποτέλεσμα της κρυοσυντήρησης και μπορεί να σχετίζονται με άλλους παράγοντες, όπως ο σωματότυπος και η ενδοκρινολογική κατάσταση της μητέρας. Σε ό,τι αφορά ειδικά τον παιδικό καρκίνο μέχρι σήμερα δεν φαίνεται να υπάρχει αυξημένη επίπτωση που να αποδίδεται στην κρυοσυντήρηση. Αυτό που βλέπουμε μέχρι τώρα είναι ότι αυτά τα παιδιά είναι πιο έξυπνα, πιο δραστήρια και έχουν καλύτερη απόδοση στο σχολείο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έχουν περάσει μία δοκιμασία και έχουν αντεπεξέλθει στη διαδικασία της κρυοσυντήρησης, όπου κατά κάποιο τρόπο γίνεται μία επιλογή των καλών εμβρύων που μπορούν να εμφυτευθούν και μάλιστα φαίνεται ότι αυτό έχει επίπτωση και στη μετέπειτα ζωή τους».
Τα σύγχρονα έμβρυα επιβιώνουν καλύτερα μετά την απόψυξη
Μεγάλη αλλαγή έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια και στις ίδιες τις τεχνικές κρυοσυντήρησης. Ο κ. Πάντος εξήγησε ότι οι παλαιότερες τεχνικές και τα καλλιεργητικά υλικά που χρησιμοποιούνταν δεν είναι ίδια με τα σημερινά. «Ενώ με τις παλαιότερες τεχνικές επιβίωναν περίπου επτά στα δέκα, σήμερα το ποσοστό μπορεί να φτάσει τα εννέα ή ακόμη και τα δέκα στα δέκα, ανάλογα βέβαια και με την περίπτωση».
Έχουμε στοιχεία για αυτά τα παιδιά όταν μεγαλώνουν;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα κενά της επιστημονικής γνώσης. Η κρυοσυντήρηση εμβρύων εφαρμόζεται εδώ και αρκετές δεκαετίες, όμως δεν υπάρχουν ακόμη επαρκείς μελέτες που να παρακολουθούν συστηματικά τους ανθρώπους αυτούς σε ολόκληρο τον κύκλο της ζωής τους. «Υπάρχουν πλέον παιδιά που έχουν γεννηθεί με αυτές τις τεχνικές και έχουν φτάσει σε μεγαλύτερες ηλικίες, ωστόσο δεν έχει ακόμη μελετηθεί συνολικά η επίδραση της διαδικασίας μέχρι την ενήλικη ζωή και ακόμη περισσότερο μέχρι τα βαθιά γηρατειά.Τα μέχρι σήμερα δεδομένα είναι πάντως καθησυχαστικά και δεν δείχνουν διαφορές στην υγεία των παιδιών αυτών σε σχέση με εκείνα που προέρχονται από φυσική σύλληψη. Χρειάζονται όμως, περισσότερα χρόνια παρακολούθησης και μεγαλύτερες μελέτες προκειμένου να έχουμε πλήρη εικόνα». Η ηλικία του εμβρύου παίζει κάποιο ρόλο; Ένα έμβρυο που δημιουργήθηκε πριν από 20 χρόνια έχει σήμερα διαφορετική βιολογική ποιότητα από ένα έμβρυο που κρυοσυντηρήθηκε πριν από δύο χρόνια; «Στη βιβλιογραφία ο μεγαλύτερος χρόνος κρυοσυντήρησης είναι τα 22 χρόνια που πετύχαμε εμείς, και αμέσως μετά είναι 18 χρόνια στην Ιαπωνία και στο Ισραήλ 17. Φαίνεται ότι δεν υπάρχει καμία διαφορετική επίπτωση στην υγεία του παιδιού από αυτή τη διαδικασία, αλλά για να έχουμε πιο ολοκληρωμένες μελέτες, θα πρέπει να περιμένουμε μερικά χρόνια.
Πού βρίσκεται τελικά το όριο;
Η περίπτωση αυτή μεταφέρει πλέον τη συζήτηση πέρα από το εργαστήριο. Αν η επιστήμη μπορεί να διατηρήσει ένα έμβρυο για δεκαετίες και να του επιτρέψει να συνεχίσει την ανάπτυξή του όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, τότε το επόμενο ερώτημα είναι ποιος θέτει τα όρια. Η βιολογία ή η νομοθεσία; «Η επιστήμη και η νομοθεσία θα πρέπει να προχωρούν παράλληλα. Ο νόμος οφείλει να ακολουθεί τις επιστημονικές εξελίξεις, αλλά ταυτόχρονα να θέτει το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτές θα εφαρμόζονται, με βασικό στόχο να μπορούν τα ζευγάρια να αποκτήσουν παιδί όταν το αποφασίσουν. Η περίπτωση της 54χρονης γυναίκας δεν είναι, επομένως, απλώς ένα εντυπωσιακό ιατρικό περιστατικό. Είναι μια εικόνα από το μέλλον της ανθρώπινης αναπαραγωγής. Γιατί αν ένα έμβρυο μπορεί να “κοιμηθεί” για 22 χρόνια και να ξυπνήσει συνεχίζοντας από εκεί ακριβώς όπου σταμάτησε, τότε ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα της επιστήμης δεν είναι πλέον πόσο μπορεί να παγώσει ο χρόνος, αλλά πόσο μακριά μπορεί να τον μετακινήσει ο άνθρωπος».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στα 4,8 δισεκατομμύρια έφθασε το 2025 ο αριθμός των ανθρώπων που χρησιμοποιούν το mobile internet (πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω κινητού τηλεφώνου) μέσω δικής τους συσκευής, αντιπροσωπεύοντας πλέον το 59% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Ωστόσο, παρά τη διεύρυνση της συνδεσιμότητας και την ταχεία ανάπτυξη των δικτύων 5G, περίπου 3,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μη χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μέσω κινητού τηλεφώνου.
Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην έκθεση «The State of Mobile Internet Connectivity 2026» της GSMA, που δόθηκε στη δημοσιότητα, η οποία αποτυπώνει την πρόοδο που έχει σημειωθεί, αλλά και τις μεγάλες οικονομικές, κοινωνικές και γεωγραφικές ανισότητες που παραμένουν. Το mobile internet αντιστοιχεί στο 84% των ευρυζωνικών συνδέσεων παγκοσμίως και, ιδιαίτερα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, αποτελεί συχνά το βασικό ή ακόμη και το μοναδικό μέσο πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Η αύξηση των χρηστών συνεχίστηκε το 2025, αλλά με βραδύτερο ρυθμό. Περίπου 160 εκατομμύρια άνθρωποι άρχισαν να χρησιμοποιούν mobile internet μέσω δικής τους συσκευής, έναντι 190 εκατομμυρίων το 2024. Σχεδόν το 90% της συνολικής αύξησης προήλθε από χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου ζει και η μεγάλη πλειονότητα όσων παραμένουν εκτός διαδικτύου.
Επιπλέον 650 εκατομμύρια άνθρωποι, αριθμός που αντιστοιχεί στο 8% του παγκόσμιου πληθυσμού, χρησιμοποιούν mobile internet αποκλειστικά μέσω δανεικών ή κοινόχρηστων συσκευών. Στο τέλος του 2025, 4,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι συνδέονταν μέσω δικού τους smartphone, αριθμός ίσος με το 56% του παγκόσμιου πληθυσμού. Πρόκειται για αύξηση περίπου 200 εκατομμυρίων χρηστών μέσα σε έναν χρόνο, επίσης χαμηλότερη από την αντίστοιχη αύξηση των 250 εκατομμυρίων που είχε καταγραφεί το 2024.
Η έκθεση διακρίνει δύο διαφορετικές μορφές ψηφιακού χάσματος. Η πρώτη αφορά τους ανθρώπους που ζουν σε περιοχές χωρίς κάλυψη από δίκτυο κινητής ευρυζωνικότητας. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν περίπου 270 εκατομμύρια άνθρωποι ή το 3% του παγκόσμιου πληθυσμού. Κατά το τελευταίο έτος, η κάλυψη επεκτάθηκε σε ακόμη 40 εκατομμύρια ανθρώπους, περιορίζοντας περαιτέρω το συγκεκριμένο χάσμα. Όσοι παραμένουν εκτός κάλυψης ζουν κυρίως σε αγροτικές, φτωχές και αραιοκατοικημένες περιοχές, οι οποίες είναι και οι δυσκολότερες να προσεγγιστούν.
Πολύ μεγαλύτερο είναι το λεγόμενο χάσμα χρήσης. Περίπου 3,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 38% του παγκόσμιου πληθυσμού, ζουν σε περιοχές όπου υπάρχει δίκτυο κινητής ευρυζωνικότητας, αλλά δεν χρησιμοποιούν mobile internet. Συνεπώς, περισσότερο από το 90% των συνολικά 3,4 δισεκατομμυρίων ανθρώπων που δεν χρησιμοποιούν την υπηρεσία βρίσκεται ήδη εντός της εμβέλειας ενός δικτύου.
Η κατοχή συσκευής αποτελεί σημαντικό, αλλά όχι το μοναδικό, μέρος του προβλήματος. Το 70% του συνολικού χάσματος χρήσης αφορά ανθρώπους που δεν διαθέτουν δική τους συσκευή. Όταν όμως η εξέταση περιορίζεται στους ενηλίκους ηλικίας 18 ετών και άνω, μόνο περίπου ένας στους τρεις από όσους δεν χρησιμοποιούν mobile internet δεν έχει συσκευή. Το στοιχείο καταδεικνύει ότι η ύπαρξη δικτύου και κινητού τηλεφώνου δεν αρκεί από μόνη της για την πραγματική ψηφιακή ένταξη.
Οι ανισότητες είναι ιδιαίτερα έντονες στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου ζει το 92% των ανθρώπων που παραμένουν ασύνδετοι. Στις χώρες αυτές, οι ενήλικοι κάτοικοι αγροτικών περιοχών έχουν κατά 28% μικρότερη πιθανότητα να χρησιμοποιούν mobile internet σε σύγκριση με όσους ζουν σε αστικές περιοχές. Οι γυναίκες έχουν αντίστοιχα κατά 12% μικρότερη πιθανότητα χρήσης από τους άνδρες, ενώ αντιπροσωπεύουν το 58% του χάσματος χρήσης μεταξύ των ενηλίκων.
Μεταξύ των ανθρώπων που γνωρίζουν την ύπαρξη του mobile internet, τα σημαντικότερα εμπόδια για την υιοθέτησή του παραμένουν το κόστος, κυρίως των συσκευών, καθώς και η έλλειψη γραμματισμού και ψηφιακών δεξιοτήτων. Για την εντατικότερη χρήση από όσους είναι ήδη συνδεδεμένοι, κυριότερα προβλήματα αναδεικνύονται η ασφάλεια, το κόστος και η ποιότητα της συνδεσιμότητας.
Στο τέλος του 2025, η τιμή μιας βασικής συσκευής με δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο αντιστοιχούσε κατά μέσο όρο στο 44% του μηνιαίου εισοδήματος του φτωχότερου 20% του πληθυσμού στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Σύμφωνα με την GSMA, η μείωση της τιμής μιας τέτοιας συσκευής στα 20 έως 30 δολάρια θα μπορούσε να την καταστήσει οικονομικά προσιτή για 1,6 έως 2,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Η επίτευξη αυτού του επιπέδου τιμών, όμως, γίνεται δυσκολότερη, καθώς εκτιμάται ότι το κόστος των βασικών συσκευών θα αυξηθεί λόγω της ανόδου των τιμών της μνήμης, την οποία ενισχύει η αυξανόμενη ζήτηση που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη. Αντίθετα, το 2025 βελτιώθηκε σε σύγκριση με το 2024 η οικονομική προσιτότητα του 1 GB δεδομένων, ενώ παρέμεινε αμετάβλητη για τα πακέτα των 5 GB και 20 GB.
Την ίδια στιγμή, οι υποδομές συνεχίζουν να αναπτύσσονται. Η κάλυψη 5G επεκτάθηκε το 2025 σε επιπλέον 690 εκατομμύρια ανθρώπους και πλέον φθάνει στο 57% του παγκόσμιου πληθυσμού ή περίπου 4,7 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Η κάλυψη 4G ανέρχεται πλέον στο 94%.
Η μέση ταχύτητα λήψης δεδομένων αυξήθηκε κατά 22% το 2025, φθάνοντας τα 14 Mbps. Παρά τη βελτίωση, το χάσμα μεταξύ των χωρών παραμένει μεγάλο: στις χώρες υψηλού εισοδήματος οι μέσες ταχύτητες λήψης είναι περίπου 3,5 φορές υψηλότερες και οι ταχύτητες αποστολής περίπου 1,5 φορά υψηλότερες σε σχέση με τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Η μέση κατανάλωση δεδομένων ανά σύνδεση αυξήθηκε στα 13,5 GB τον μήνα, από 12 GB το 2024.
Παρότι το 83% των χρηστών mobile internet στις χώρες που εξετάστηκαν δηλώνει καθημερινή χρήση, πολλοί περιορίζονται σε μία ή δύο μόνο δραστηριότητες. Οι γυναίκες και οι κάτοικοι αγροτικών περιοχών συνδέονται λιγότερο συχνά και αξιοποιούν μικρότερο εύρος υπηρεσιών σε σύγκριση με τους άνδρες και τους κατοίκους των πόλεων.
Η GSMA υπογραμμίζει ότι το mobile internet παρέχει πρόσβαση σε κρίσιμες υπηρεσίες, όπως η υγεία, η εκπαίδευση, οι χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και το ηλεκτρονικό εμπόριο, ενισχύοντας παράλληλα το εισόδημα, την απασχόληση και το επίπεδο διαβίωσης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, η κάλυψη του χάσματος χρήσης κατά την περίοδο 2023-2030 θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετο παγκόσμιο ΑΕΠ 3,5 τρισ. δολαρίων. Περισσότερο από το 90% αυτού του οφέλους, περίπου 3,2 τρισ. δολάρια, θα κατευθυνόταν στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, ενώ περισσότερα από 1,3 τρισ. δολάρια συνδέονται ειδικά με τη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Καλαμοκαβαλάρηδες, έρχονται από το παρελθόν, κινούνται στο παρόν και χάνονται στο μέλλον, ενώ  ξανάρχονται μόλις κρίνουν ότι είναι η κατάλληλη στιγμή…

Ο Φουντούκ και οι αναμένοντες τις εκλογές.

Θυμάμαι κάπου στα μέσα του 1980 ήταν ένας καλοκάγαθος σκύλος που τον έλεγαν φουντούκ. Καθημερινά τις απογευματινές ώρες λημέριαζε έξω από συγκεκριμένο κρεοπωλείο και εγκατέλειπε τη θέση του μόνο όταν έκλεινε το κατάστημα. Εμένα με είχε φάει η περιέργεια και γνωρίζοντας καλά τον κρεοπώλη τον ρώτησα: «Τι θέλει ο Φουντούκ και τη στήνει εδώ από έξω;» Για να λάβω την εξής απάντηση: «Μια φορά τον πέταξα ένα κόκκαλο και από τότε συνεχώς περιμένει. Να θυμάσαι τον σκύλο και τα παιδιά όπως τα μάθεις λειτουργούν.»

Σοφή απάντηση η οποία έχει εφαρμογή σε πολλές εκφάνσεις  της ζωής. Για παράδειγμα εδώ στην Αλεξάνδρεια μερικοί βιάζονται να έρθουν οι εκλογές, όχι επειδή νοιάζονται για τα πολιτικά, αλλά επειδή πιστεύουν ότι η διαδικασία των εκλογών θα τους φέρει ανίδρωτα έσοδα. Τώρα ποιος ευθύνεται γι΄ αυτό; Μα φυσικά οι περισσότεροι υποψήφιοι που έκαναν το λάθος να πετάξουν το «κόκκαλο» στους σύγχρονους φουντούκ και τώρα άντε να δούμε πως θα μαζευτούν όλοι οι αναμένοντες τα ευρώ.

Τα χάλια της εφαρμογής του Νόμου Καλλικράτη

Η ύπαιθρος ερημώνει και άλλοτε βασικά κεφαλοχώρια συνεχώς μαραζώνουν με κύριο χαρακτηριστικό τη μείωση του πληθυσμού τους. Για παράδειγμα το Πλατύ το 1991 είχε πληθυσμό 2.498, το 2011 είχε 2.083 κάτοικους, ενώ το 2021 πληθυσμό 1.658 ψυχές. Το αυτό συνέβη και σε άλλα κεφαλοχώρια της περιοχής μας με εξαίρεση τη Μελίκη στην οποία η μείωση του πληθυσμού είναι ασήμαντη.

Κατάφερε λοιπόν ο νόμος Καλλικράτης να εντείνει το φαινόμενο της αστυφιλίας με άμεσο επακόλουθο την δημογραφική κατάρρευση. Συνετέλεσε στην απώλεια πόρων για τα κεφαλοχώρια και  τα μικρά χωριά της υπαίθρου, αλλά και στην υποβάθμιση ή και κατάργηση υπηρεσιών. Όλα τα ανωτέρω αποτέλεσαν το έναυσμα για την ερήμωση των κεφαλωχωρίων και των περί αυτών χωριών.

Στην πραγματικότητα συντελέστηκε ένα είδος «δολοφονίας» της υπαίθρου όπου κυριαρχεί η απόγνωση και ο μαρασμός. Έτσι άρχισαν και ακούγονται φωνές που ζητούν την κατάργηση του Καλλικράτη για να σωθεί, ότι μπορεί να σωθεί στην Ελληνική ύπαιθρο.

Στην Αλεξάνδρεια τα αυτοκίνητα περισσότερα από τους ανθρώπους

Την τελευταία τριετία παρατηρώ ότι η πόλη της Αλεξάνδρειας τείνει να αποκτήσει σοβαρό κυκλοφοριακό πρόβλημα χειρότερο και από αυτό του Μανχάταν. Ήδη η κατάσταση αρχίζει να ξεφεύγει και παρότι τα καύσιμα έφτασαν στα ύψη, εν τούτοις όμως το αυτοκίνητο κανείς δεν το αποχωρίζεται, ή έστω να το περιορίσει. Κάθομαι και σκέφτομαι ότι για μια τυρόπιτα, ένα φραπέ στο χέρι και 5 με10 ευρώ στο ρεζερβουάρ το αυτοκίνητο καλά κρατεί και μάλιστα δε γνωρίζει πτώση.

Έτσι στην πόλη της Αλεξάνδρειας σήμερα τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν μαζί με τα παρκαρισμένα είναι περισσότερα από τους ανθρώπους.

Αυτά τα ολίγα πάλι… Μη ξεχνάτε ότι οι καλαμοκαβαλάρηδες καλπάζουν συνεχώς, ενώ σπανίως αφιππεύουν και για πολύ λίγο τον κάλαμον. Σίγουρα όλοι σας τους συναντήσατε, αλλά και αν δεν τους ανταμώσατε, κάποια στιγμή, κάποια μέρα, κάποια ώρα θα τους δείτε να καλπάζουν στην Αλεξάνδρεια ή κάπου αλλού… Αναμείνατε λοιπόν.