Αρχική Blog Σελίδα 2461

Από αστυνομικούς του Αστυνομικού Τμήματος Παιονίας συνελήφθη ένα άτομο για διακίνηση ναρκωτικών και παράνομη οπλοκατοχή

Από
Έμβολος
-

Από αστυνομικούς του Αστυνομικού Τμήματος Παιονίας συνελήφθη ένα άτομο για διακίνηση ναρκωτικών και παράνομη οπλοκατοχή

Συνελήφθη χθες (8 Φεβρουαρίου 2025) σε περιοχή της Θεσσαλονίκης, από αστυνομικούς του Αστυνομικού Τμήματος Παιονίας, ένας αλλοδαπός άνδρας, για διακίνηση ναρκωτικών ουσιών και παράνομη οπλοκατοχή.

Ειδικότερα, μετά από συντονισμένες ενέργειες των αστυνομικών, εντοπίστηκε ο προαναφερόμενος άνδρας και σε έρευνα που έγινε στην οικία του σε περιοχή της Θεσσαλονίκης βρέθηκαν και κατασχέθηκαν:

  • 1 πιστόλι, γεμιστήρα και 2 φυσίγγια,
  • 1 συσκευασία με ακατέργαστη κάνναβη, βάρους 2,8 γραμμαρίων και
  • 2 ηλεκτρονικές ζυγαριές ακριβείας.

Επιπλέον, ο προαναφερόμενος άνδρας το μεσημέρι της ίδιας ημέρας προμήθευσε ημεδαπή γυναίκα με ναρκωτικές ουσίες έναντι χρηματικής αμοιβής.

Από την κατοχή της προαναφερόμενης γυναίκας κατασχέθηκαν:

  • 1 συσκευασία με κοκαΐνη, βάρους 1,1 γραμμαρίων,
  • 1 συσκευασία με ακατέργαστη κάνναβη, βάρους 0,6 γραμμάριων και
  • 1 κινητό τηλέφωνο.

Κατασχέθηκε ένα όχημα ιδιοκτησίας του συλληφθέντα, καθώς και ένα κινητό τηλέφωνο που βρέθηκε στην κατοχή του.

Ο συλληφθείς, με τη δικογραφία που σχηματίστηκε σε βάρος του, θα οδηγηθεί στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης.

Κατάσχεση ΑΤ Παιονίας

Τα 12 ωρολόγια της γήρανσης που μπορούν δείξουν το προσδόκιμο επιβίωσης

Από
Έμβολος
-

Απαντήσεις από τον  ομότιμο καθηγητή Βιοχημείας του Τμήματος Ιατρικής ΑΠΘ Γ. Κολιάκο

Η γήρανση είναι η σταδιακή μείωση των λειτουργιών των ζωντανών οργανισμών, που με τον χρόνο οδηγεί στον θάνατο. Ορισμένοι επιστήμονες τη χαρακτηρίζουν ως νόσο. Υπάρχει κάποιο γονίδιο που ενοχοποιείται για τη γήρανση; Γιατί κάποιοι οργανισμοί δεν γερνούν με τον παραδοσιακό τρόπο και ζουν πάρα πολλά χρόνια; Μπορεί να αναστραφεί η βιολογική γήρανση; Και αν συμβεί αυτό, δεν θα είναι αναπόφευκτος ο θάνατος; Υπάρχουν βιολογικοί δείκτες (ωρολόγια της γήρανσης) που μπορούν να δείξουν το προσδόκιμο επιβίωσης;

Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δίνει ο ομότιμος καθηγητής Βιοχημείας του Τμήματος Ιατρικής ΑΠΘ, Γεώργιος Κολιάκος, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, με αφορμή διάλεξή του με θέμα «Τα ωρολόγια της γήρανσης», που θα δώσει στο πλαίσιο του 14ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών & 6ου Μεσογειακού Συνεδρίου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων, το οποίο θα διεξαχθεί στις 13-16 Φεβρουαρίου, στη Θεσσαλονίκη.

«Κατά τον υπάρχοντα ορισμό, η γήρανση είναι η σταδιακή μείωση των λειτουργιών των ζωντανών οργανισμών, που με τον χρόνο οδηγεί στον θάνατο. Για μια ομάδα επιστημόνων, όμως, τα τελευταία χρόνια η γήρανση θεωρείται μια ανίατη νόσος, η οποία αφορά όλους μας και είναι η κύρια αιτία θανάτου, αλλά και όλων των νόσων της τρίτης ηλικίας. Τη γήρανση τη βλέπουμε πλέον ως νόσο και όχι ως φυσιολογικό φαινόμενο» σημειώνει ο κ. Κολιάκος και απαντά σε μια σειρά από άλλες ερωτήσεις:

Ερ.: Υπάρχει κάποιο γονίδιο που ενοχοποιείται για το γήρας;

Απ.: «Υπάρχουν δύο νοσήματα, η προγηρία και το σύνδρομο Βέρνερ, που κάνουν τον άνθρωπο να ζει πολύ λιγότερα χρόνια. Εκεί γνωρίζουμε τα γονίδια. Αλλά αν μιλάμε για το κανονικό γήρας, δεν ξέρουμε αν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο γονίδιο. Υπάρχουν κάποιες οικογένειες γονιδίων που έχουν ενοχοποιηθεί και ερευνώνται από τους επιστήμονες».

Ερ.: Γιατί κάποιοι οργανισμοί δεν γερνούν με τον παραδοσιακό τρόπο και ζουν πάρα πολλά χρόνια;

Απ.: «Υπάρχουν οργανισμοί που δεν γερνούν με τον παραδοσιακό τρόπο και ζουν πάρα πολλά χρόνια. Για παράδειγμα, ένας καρχαρίας στη Νορβηγία ζει 500 χρόνια, η χελώνα ζει 200 χρόνια, ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει μέχρι τα 120 χρόνια το μέγιστο, ενώ ο σκύλος ζει μέχρι τα 20 χρόνια. Άρα, εδώ πρέπει να υπάρχουν κάποιες γενετικές διαφορές που δεν γνωρίζουμε ακόμη».

Ερ.: Υπάρχει τρόπος να αναστραφεί η βιολογική γήρανση;

Απ.: «Ναι, υπάρχει. Ο βιολόγος καθηγητής του Τμήματος Γενετικής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, David Sinclair, στο βιβλίο του Lifespan, περιγράφει πειράματα που έχει δημοσιεύσει στο Nature, όπου χρησιμοποιεί τρεις από τους τέσσερις παράγοντες του Yamanaka σε ζωντανά ποντίκια και αντιστρέφει την ηλικία τους. Οι παράγοντες του Yamanaka (δηλαδή τα τέσσερα γονίδια Oct3/4, Sox2, Klf4, c-Myc) είναι αυτοί που χρησιμοποιούμε για να μετατρέψουμε ένα οποιοδήποτε κύτταρο σε βλαστικό κύτταρο. Φαίνεται ότι στο μέλλον θα μπορούμε να το κάνουμε αυτό και στον άνθρωπο. Προς το παρόν, γίνεται μόνο σε ποντίκια. Υπάρχει αισιοδοξία. Βέβαια, ο άνθρωπος δεν είναι ποντίκι, αλλά οι προοπτικές είναι πολλές. Μάλιστα, κάποιοι ισχυρίζονται ότι όποιος ζήσει μέχρι το 2045 θα μπορεί να διαλέξει πότε θέλει να πεθάνει. Υπάρχει μεγάλη κινητικότητα διεθνώς πάνω σε αυτό το θέμα, με κύριο στόχο να απαλλαγούμε από τα νοσήματα της τρίτης ηλικίας. Αν το σκεφτείτε, σχεδόν όλα τα νοσήματα που απασχολούν τα εθνικά συστήματα υγείας σχετίζονται με τη γήρανση. Αν καταφέρουμε να την αναστρέψουμε, τα νοσοκομεία θα αδειάσουν και θα έχουμε γερούς ανθρώπους μέχρι τα 100, ικανούς να εργάζονται και να προσφέρουν χωρίς να χρειάζονται περίθαλψη ή γηροκομεία».

Ερ.: Μπορεί να αποφευχθεί ο θάνατος;

Απ.: «Ο θάνατος είναι αναπόφευκτος. Έχω διαβάσει ένα άρθρο που λέει ότι ακόμη κι αν θεραπευτούν όλες οι ασθένειες και ζούμε υγιείς, ο θάνατος δεν θα καταργηθεί, διότι πάντα θα υπάρχουν δυστυχήματα. Οι συγγραφείς του άρθρου υπολόγισαν ότι ο χρόνος ημιζωής του πληθυσμού θα είναι γύρω στα 600-650 χρόνια».

Ερ.: Τι είναι τα «ωρολόγια» της γήρανσης και ποια είναι αυτά;

Απ.: «Τα “ωρολόγια” είναι βιολογικοί δείκτες που μας δείχνουν, αν ο οργανισμός έχει φτάσει στο τέλος του ή αν θα ζήσει πολύ καιρό ακόμη. Υπάρχουν δώδεκα διαφορετικά “βιολογικά ωρολόγια”, που μετρούν τη γήρανση στο σώμα μας, καλύπτοντας ενδοκρινικές αλλαγές, φθορά του ανοσοποιητικού συστήματος, οξειδωτικό στρες, εξωκυτταρική μήτρα, μιτοχονδριακή λειτουργία, μήκος τελομερών, γενετικούς και επιγενετικούς παράγοντες, μεταβολισμό ασβεστίου, αλλαγές στο κυκλοφορούν πλάσμα, σαρκοπενία και φθορά των βλαστικών κυττάρων. Όλα αυτά αλληλεπιδρούν.

Ένα από τα «ωρολόγια» είναι η σαρκοπενία, που έχει σχέση με  τη μυϊκή μάζα. Υπάρχει μία δοκιμασία του Χάρβαρντ, όπου σε βάζουν να ξαπλώσεις στο έδαφος και παρατηρούν πώς θα σηκωθείς. Αν σηκωθείς αμέσως, χωρίς να πιαστείς από πουθενά, θα ζήσεις πολλά χρόνια. Αν δεν μπορείς να σηκωθείς καθόλου και χρειάζεσαι βοήθεια, τότε έχεις περίπου έναν χρόνο προσδόκιμο επιβίωσης. Δηλαδή, το προσδόκιμο επιβίωσης μπορεί να μετρηθεί από το πόσο καλή είναι η μυϊκή σου μάζα. Επομένως, η μυϊκή μάζα μπορεί να θεωρηθεί ένα “ωρολόι” της γήρανσης».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ξετυλίγοντας «Ιστορίας νήματα» στη Νάουσα της άλλοτε κραταιάς εριουργίας

Από
Έμβολος
-

«Κορίτσι ήρθα εδώ. Είχα ξεκινήσει να εργάζομαι νωρίτερα, από το ‘77, στην Τρικολάν, και εδώ ήρθα το 1982-1983. Ήμασταν νέες τότε και μπορούσαμε να δουλέψουμε κι ας ήταν σκληρή η δουλειά. Ήταν καλά τα χρόνια». Η Αρετή Ζαφείρκου στέκεται μπροστά στην ογκώδη, πρασινωπή μηχανή κλωστοϋφαντουργίας, που φιγουράρει ως ένα από τα βασικά εκθέματα στο Κέντρο Βιομηχανικής Κληρονομιάς – ΕΡΙΑ της Νάουσας, και αφηγείται στιγμές της ζωής της ως εργάτρια στον κλάδο της εριουργίας· έναν κλάδο της βιομηχανίας που έφτασε στο απόγειο κάποιες δεκαετίες πριν στη μακεδονική αυτή πόλη και η πτώση του έμελλε να αλλάξει άρδην το οικονομικο-κοινωνικό τοπίο της περιοχής.

ΑΠΕΜΠΕΕΡΙΑΝΑΟΥΣΑ3

Το Κέντρο Βιομηχανικής Κληρονομιάς – ΕΡΙΑ και η μόνιμη έκθεση «Ιστορίας Νήματα. Η βιομηχανία της κλωστοϋφαντουργίας στη Νάουσα» στεγάζονται στο πρώην βιομηχανικό συγκρότημα της εταιρείας ΕΡΙΑ και μετέπειτα τμήμα της γνωστής ΒΕΤΛΑΝΣ, στο απώτερο ανατολικό άκρο της Αράπιτσας πάνω στη νότια όχθη του ποταμού. Η δημιουργία του Κέντρου, όπως είχε επισημανθεί κατά τα εγκαίνιά του κάποια χρόνια πριν, αποτελεί το τέλος μιας διαδρομής που έχει αφετηρία το 1960, όταν η εταιρεία ΕΡΙΑ εξαγοράστηκε από τη ΒΕΤΛΑΝΣ ΝΑΟΥΣΑ Α.Ε. των Γρηγόρη και Γιάννη Λαναρά και Πέτρου Καράτζια. Από το 1960 έως το 1990 το κτίριο του πρώην ΕΡΙΑ αποτελούσε τα βαφεία της επιχείρησης του εργοστασίου της ΒΕΤΛΑΝΣ, που παρήγαγε τις γνωστές κουβέρτες «Βέτλανς Νάουσα».

ΑΠΕΜΠΕΕΡΙΑΝΑΟΥΣΑ7

«Εγώ ήμουν απέναντι, στο υφαντουργείο, στους πάγκους, εκεί που γινόταν η κλωστή» εξιστορεί η κ. Ζαφείρκου καθώς τα χέρια της κινούνται σχεδόν μηχανικά πάνω στη μηχανή ξαναζωντανεύοντας έστω και για λίγο το παρελθόν. «Από το λανάρι, μετά το παίρναμε στην κουβαρίστρα και γινόταν η κλωστή. Ύστερα τα έπαιρναν από εκεί και τα πήγαιναν επάνω, στα αργαλειά. Εκεί δεν ξέρω, δεν πήγα να δουλέψω […] Άμα κοβότανε το νήμα έπρεπε να τρέχεις οχτώ ώρες. Αν δεν κοβόταν ήταν καλά» συνεχίζει την αφήγηση καθώς το βλέμμα της ταξιδεύει στον χώρο. Λίγο αργότερα, μπροστά από μια στολή που κρέμεται …κενή περιεχομένου σε μία από τις αίθουσες, θα θυμηθεί πως «…από τις 5.30 το πρωί έπρεπε να είμαστε εδώ πέρα, να βάλουμε τις ρόμπες μας και μετά να πάμε μέσα και να αντικαταστήσουμε την προηγούμενη βάρδια». Αναπολεί με νοσταλγία θα έλεγε κανείς το παρελθόν, αυτό της ακμής της εριουργίας, που υπήρξε ο πυλώνας της βιομηχανικής ανάπτυξης της Νάουσας για πολλές δεκαετίες, καθιστώντας την πόλη μία από τις σημαντικότερες κλωστοϋφαντουργικές περιοχές της Ελλάδας. Ωστόσο, οι αλλαγές στην οικονομία και την αγορά, καθώς και η αποβιομηχάνιση της περιοχής, οδήγησαν στο κλείσιμο των μεγάλων εργοστασίων επιφέροντας τον μαρασμό.

ΑΠΕΜΠΕΕΡΙΑΝΑΟΥΣΑ16

Από την άνοδο στην πτώση

«Προβιομηχανικά, προκαπιταλιστικά, η Νάουσα ήταν φημισμένη για την κλωστοϋφαντουργία της, κυρίως την εριουργία της. Οι ναουσαίικες βιοτεχνίες – οικοτεχνίες παρήγαν βαριά, τσόχινα, μάλλινα υφάσματα -τα σαγιάκια και τους αμπάδες- και αυτά τα πουλούσαν μέχρι και την κεντρική Ευρώπη. Στο 1874-’75, τρεις πρωτοπόροι βιομήχανοι, ο Κύρτσης, ο Τρουπάλης και ο Λόγγος θα ιδρύσουν το πρώτο βαμβακοκλωστήριο της Νάουσας, αξιοποιώντας τις υδατοπτώσεις της περιοχής. Από αυτά τα κλωστήρια βάμβακος, προήλθαν σιγά σιγά και άλλες εταιρείες – κλωστήρια, ενώ το 1907, στις αρχές του 20ού αιώνα, με χρήματα Θεσσαλονικιών αλλά και Ναουσαίων κεφαλαιούχων, στο οικόπεδο αυτό που βρισκόμαστε σήμερα, που ανήκε στον Λαμνίδη, ιδρύεται μια εριουργία πολύ σύγχρονη, η οποία κυρίως παρήγε χακί μάλλινο ύφασμα για τον τουρκικό στρατό. Μετά την απελευθέρωση, βέβαια, αυτό το χακί ύφασμα πήγε στον ελληνικό στρατό» εξιστορεί, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Γιώργος Μάλλιος, δρ. Κλασικής Αρχαιολογίας – ξεναγός.

ΑΠΕΜΠΕΕΡΙΑΝΑΟΥΣΑ18

Συμπληρώνει, δε, πως η εριουργία της Νάουσας, σε βιομηχανικό πλέον επίπεδο κορυφώνεται με την ίδρυση του εργοστασίου Λαναρά και Κύρτση. «Ήδη ο Λαναράς είχε ένα πολύ μικρότερο εριουργείο στις όχθες της Αράπιτσας. Αυτά τα εργοστάσια πλαισιώνονται από άλλες επενδύσεις Ναουσαίων κεφαλαιούχων στην πόλη της Βέροιας, στην πόλη της Έδεσσας και βέβαια στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Κάποια στιγμή βεβαίως ήδη πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπάρχει μια κρίση στη βιομηχανία, η οποία στο τέλος, αλλά και αργότερα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο θα φέρει το κλείσιμο των εργοστασίων αυτών».

Το πρώην βιομηχανικό συγκρότημα της ΕΡΙΑ, το εργοστάσιο της οποίας σχεδίασε (1908) ο Ξενοφώντας Παιονίδης, ένας από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες του νεοκλασικισμού, με πλούσιο έργο στην Θεσσαλονίκη, βρίσκεται σε άμεση σχέση με τον «Πολυχώρο Πολιτισμού Χρήστος Λαναράς». «Το οικόπεδο της περιοχής ανήκε στη ναουσαίικη οικογένεια Λαμνίδη. Πλούσιοι Ναουσαίοι, έμποροι, κεφαλαιούχοι. Αυτοί συγκεντρώνουν κεφάλαια από Θεσσαλονικιούς κεφαλαιούχους (π.χ. Χατζηλαζάρου) και από εκεί και πέρα ιδρύεται το εργοστάσιο στην περιοχή αυτή της Αράπιτσας, στη νότια όχθη του, με σχέδια του Ξενοφώντα Παιονίδη, ο οποίος ήταν γνωστός στην περιοχή -είχε ήδη σχεδιάσει τον καινούργιο Άγιο Αντώνιο στη Βέροια, το καινούργιο γυμνάσιο και θα σχεδιάσει και αυτό το εργοστάσιο. Δυστυχώς το εργοστάσιο θα καεί κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου και στη συνέχεια θα επαναχρησιμοποιηθεί με διάφορες παρεμβάσεις. Η τελευταία αποκατάσταση, η οποία το απέδωσε σε πολιτιστική χρήση είναι του Αλέκου Οικονόμου, του τοπικού αρχιτέκτονα, ο οποίος σχεδίασε την καινούργια του χρήση για πολιτιστικούς σκοπούς» εξηγεί ο κ. Μάλλιος.

ΚαταρράκτηςΚιοσκιού

Το νήμα της μικροϊστορίας που «πλέκει» τη συλλογική μνήμη

Η έκθεση «Ιστορίας Νήματα. Η βιομηχανία της κλωστοϋφαντουργίας στη Νάουσα» παρουσιάζει τη βιομηχανική ιστορία της κλωστοϋφαντουργίας της πόλης, αναδεικνύοντας όλα τα μνημεία της βιομηχανικής κληρονομιάς της, δηλαδή τα εργοστάσια – πρώην επιχειρήσεις, καθώς και τις παραγωγικές διαδικασίες, τον ρόλο και τη λειτουργία των μηχανών αλλά και την οργάνωση της εργασίας. Η έκθεση άνοιξε τις πόρτες της το 2021 και όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δημήτρης Πάζος, υπάλληλος του Τμήματος Πολιτισμού του Δήμου Νάουσας, «…ήταν ένα παιδί της πανδημίας, διότι υλοποιήθηκε μέσα στις καραντίνες και μέσα στα περιοριστικά μέτρα».

ΝηματουργείοκαιυδρόμυλοςΜπίλη ΤσίτσηκαιΣία

Δύο είναι οι βασικοί αφηγηματικοί της άξονες, αφενός μεν οι διάφορες εκφάνσεις της βιομηχανικής ιστορίας της πόλης ως τον Μεσοπόλεμο, αφετέρου δε οι πρόσφατες μνήμες των ανθρώπων της. Συγκεκριμένα, η έκθεση επιχειρεί να ανασυγκροτήσει τη συλλογική μνήμη, μέσα από πολλές μικροϊστορίες. «Είναι μία έκθεση κυρίως ανθρωποκεντρική καθώς αφορά όχι μόνο την ιστορία των εργοστασίων, των κτηρίων, αλλά την ίδια τη ζωή των εργαζομένων μέσα στη Νάουσα. Πώς από τις αρχές του 1900 ή από τα τέλη του 1800 που ιδρύθηκαν οι πρώτες κλωστοϋφαντουργίες από μία οικοτεχνία, από μία αγροτική παραγωγή μπήκαν σε μία νέα συνθήκη ζωής, σε μία άλλη καθημερινότητα με την άνοδο της βιομηχανίας στην Ελλάδα» εξηγεί ο κ. Πάζος, ο οποίος αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο μεταξύ της μουσειολογικής ομάδας που έστησε την εξαίσια έκθεση και της τότε δημοτικής αρχής.

Προγνέστριεςστησειρά 1920

«Έκλεισαν τα εργοστάσια και ορφανέψαμε όλοι»

Η έκθεση αρχίζει με την ενότητα της εγκατάλειψης, με άμεση αναφορά στο σήμερα των εργοστασίων. Τη σκυτάλη της αφήγησης παίρνουν οι εργάτριες και εργάτες με τις συνεκδοχικές ενότητες: «έπρεπε να δουλέψουμε», «εμείς οι εργάτες και ο νέος μας κόσμος», «και πού δεν δουλέψαμε», «εμείς οι εργάτες δουλέψαμε στο εργοστάσιο». Ακολουθούν οι ενότητες «από το βαμβάκι και το μαλλί παράγουμε περίφημα προϊόντα», «εγώ και το μηχάνημά μου», «όλοι εμείς μία ιεραρχία» και «εμείς οι βιομήχανοι και το άνοιγμα της Νάουσας στον κόσμο». Ενώ η έκθεση κλείνει με τις «μνήμες ανθρώπων», των ίδιων των πρωταγωνιστών της άλλοτε κραταιάς εριουργίας της περιοχής, τις αφηγήσεις των οποίων μπορεί να ακούσει κανείς με τη χρήση ακουστικών. Και οι αφηγήσεις αυτές είναι άλλοτε διάχυτες ευγνωμοσύνη για όσα κατάφεραν κάποιοι στη ζωή τους χάρη στην εκεί εργασία τους- «…εάν δεν ήταν αυτό το εργοστάσιο, τα παιδιά μου θα είχαν μείνει αγρότες και εγώ δεν θα είχα να φάω. Τώρα παίρνω τη σύνταξή μου, τα παιδιά μου έχουν πάρει πτυχίο» – και άλλοτε αντικατοπτρίζουν τη σκληρή δουλειά στη φάμπρικα -«Μόνο δουλειά. Σάββατο δουλειά. Κυριακή δουλειά. Μόνο δουλεύαμε». Πάντως, όπως λέει ο κ. Πάζος, η ζωή των εργατών/εργατριών «…ήταν ένα κομμάτι αυτού του εργοστασίου γιατί το θεωρούσαν και ως δικό τους. Δεν ήταν μία απλή συμβατική σχέση εργοδότη με εργαζόμενου».

Το τέλος ήταν για όλους επώδυνο. «Όταν έκλεισε το εργοστάσιο αισθανθήκαμε θλίψη. Όταν περνούσαμε ειδικά από εδώ. Απέραντη θλίψη… Γιατί δουλέψαμε, φάγαμε ψωμί από εδώ, κάναμε ένσημα, γι’ αυτό και έχουμε και μια σύνταξη» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Ζαφείρκου. «Με στεναχωρεί που η Νάουσα έχει χάσει αυτό το κομμάτι. Γιατί θα έφευγα εγώ, θα έρχονταν τα παιδιά» σπεύδει να συμπληρώσει. Δεν ήταν, μάλιστα, λίγοι αυτοί που με την κατάρρευση της εριουργίας και το κλείσιμο των εργοστασίων ένιωσαν θλίψη ανάλογη της απώλειας ενός αγαπημένου τους προσώπου. Χαρακτηριστική είναι η εξής μαρτυρία: «Εγώ νιώθω σαν ορφανός. Σαν να πέθανε ο πατέρας μου και η μάνα μου κι έμεινα ορφανός, έτσι ένιωθα, έκλεισαν τα εργοστάσια και ορφανέψαμε όλοι».

ΣκούτσερΓκούτα Τουρπάλη Καράτζια

Η ιστορία της εριουργίας στη Νάουσα είναι μια αναπόσπαστη συνιστώσα της ιστορίας της πόλης και του συλλογικού της θυμικού και το Κέντρο Βιομηχανικής Κληρονομιάς – ΕΡΙΑ με τη μόνιμη έκθεσή του είναι ο θεματοφύλακας αυτής της σπουδαίας κληρονομιάς. Γι’ αυτό και μια περιήγηση στον χώρο είναι εκ των ων ουκ άνευ για τον επισκέπτη της Νάουσας. Αρκεί να σηκώσει το βλέμμα ψηλά και να εντοπίσει το φουγάρο της ΕΡΙΑ, την πλίνθινη καμινάδα των 35,65 μέτρων -το ψηλότερο κτήριο της πόλης- που διασώθηκε ως τις μέρες μας και οδηγεί σε αυτόν το Κέντρο και την έκθεση που στήθηκε με μεράκι και αγάπη για ένα σημαντικό κομμάτι της ίδιας της ταυτότητας της πόλης.

Τις φωτογραφίες παραχώρησε ο Δήμος Νάουσας
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Νέα πρωτοποριακή τεχνική αγροτικής καλλιέργειας σε συνθήκες σκότους, με τη μέθοδο “Electro-Agriculture”, (Ήλεκτρο-Γεωργία)

Από
Έμβολος
-

Η επόμενη μέρα για την γεωργία και κατ´ επέκταση για το μέλλον της ραχοκοκαλιάς των εξαγώγιμων ελληνικών προϊόντων, που είναι ο αγροδιατροφικός τομέας, προβλέπει συνθήκες γεωργικής ανάπτυξης σε συνθήκες σκότους!

Επιστημονική ομάδα στις ΗΠΑ, αποτελούμενη από βιολόγους μηχανικούς και ηλεκτροχημικούς, κατόπιν σχετικής μελέτης και πειραμάτων, προχώρησαν στην ανάπτυξη θεωρητικoύ μοντέλου προς την κατεύθυνση δημιουργίας νέας καινοτόμου γεωργικής μεθόδου παραγωγής τροφίμων, υπό την ονομασία, “Electro-Agriculture”, («Ήλεκτρο-Γεωργία»). Με τη χρήση της εν λόγω μεθόδου, όπως αναφέρεται σε ενημερωτικό έγγραφο του γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων Σικάγου, επιδιώκεται η διασφάλιση συνθηκών γεωργικής ανάπτυξης σε συνθήκες σκότους, παρακάμπτοντας με τον τρόπο αυτόν, τη διαδικασία συμβατικής φωτοσύνθεσης, ενώ διαφαίνεται ότι ο μηχανισμός αυτός θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της λύσης στο παγκόσμιο και σύνθετο πρόβλημα της ανεπαρκούς επισιτιστικής ασφάλειας.

Αναλυτικά το ενημερωτικό έγγραφο του γραφείου ΟΕΥ Σικάγου, που αναρτήθηκε στην ηλεκτρονική σελίδα της γενικής γραμματείας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του υπουργείου Εξωτερικών αναφέρει:

Στο πλαίσιο παρακολούθησης της εδώ αγοράς, και ειδικότερα του αγροδιατροφικού τομέα, του οποίου η σημασία για τις ελληνικές εξαγωγές είναι αδιαμφισβήτητη, παραθέτουμε κατωτέρω πληροφορίες οποίες αντλήσαμε από το  Ινστιτούτο Ασφάλειας και Ποιότητας Τροφίμων (Safe Quality Food Institute – SQFI), σχετικά με την αξιοποίηση των νέων προσφερόμενων τεχνολογιών και εφαρμογή αυτών στον πρωτογενή τομέα της παραγωγής.

Πιο συγκεκριμένα, επιστημονική ομάδα Πανεπιστημίων της Καλιφόρνιας στο Riverside και της Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις, αποτελούμενης από βιολόγους μηχανικούς και ηλεκτροχημικούς, κατόπιν σχετικής μελέτης και πειραμάτων, προχώρησαν στην ανάπτυξη θεωρητικoύ μοντέλου προς την κατεύθυνση δημιουργίας νέας καινοτόμας γεωργικής μεθόδου παραγωγής τροφίμων, υπό την ονομασία, “Electro-Agriculture”, («Ήλεκτρο-Γεωργία»). Με τη χρήση εν λόγω μεθόδου, επιδιώκεται η διασφάλιση συνθηκών γεωργικής ανάπτυξης σε συνθήκες σκότους, παρακάμπτοντας με τον τρόπο αυτόν, τη διαδικασία συμβατικής φωτοσύνθεσης, ενώ διαφαίνεται ότι ο μηχανισμός αυτός θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της λύσης στο παγκόσμιο και σύνθετο πρόβλημα της ανεπαρκούς επισιτιστικής ασφάλειας. Υποστηρίζεται δε, σε σχετικό άρθρο των ιδίων που δημοσιεύθηκε σε εδώ επιστημονική επιθεώρηση Joule, ότι η διαδικασία, με την οποία αποσυνδέεται η γεωργία από το περιβάλλον, με  παραγόμενη τροφή σε εσωτερικούς, ελεγχόμενους χώρους, παρέχει τις εγγυήσεις για μερική απεξάρτηση από τη φωτοσύνθεση: Συναφώς, και σύμφωνα με επιμέρους υπολογισμούς, η εκτιμώμενη έκταση γης που θα απαιτείτο για τις γεωργικές καλλιέργειες, θα μπορούσε να μειωθεί έως και κατά 94%. Τούτο θα είχε εξαιρετική περιβαλλοντική σημασία, τόσο στην αποφυγή περαιτέρω διαδικασίας αποψίλωσης δασών, όσο και εντατικοποίηση της γεωργίας με την απομείωση ή και εξάλειψη σοβαρών μειονεκτημάτων, όπως η επαπειλούμενη βιοποικιλότητα, η καταστροφή οικοσυστημάτων, κλπ).

Περαιτέρω, με τη χρήση ανωτέρω τεχνολογίας, η αγροτική παραγωγή θα μπορεί να αυξηθεί εκθετικά, χωρίς να απαιτούνται περισσότεροι πολύτιμοι πόροι οι οποίοι με τη σειρά τους θα καθιστούσαν αναπόφευκτες τις επιπτώσεις από το αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, με την παραγωγή παραπάνω αχρείαστων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Σημειώνεται πάντως, πως εν λόγω μέθοδος έχει ήδη σημειώσει αρχική επιτυχία στο πλαίσιο πιλοτικής εφαρμογής μέσω πειραμάτων σε σειρά τροφίμων, όπως το μαρούλι, το ρύζι, η ελαιοκράμβη, οι πιπεριές και οι ντομάτες. Ένα από τα επιπλέον εκτιμώμενα πολλαπλασιαστικά οφέλη που θα καταγράφονταν στη συνέχεια, θα συνίστατο στο γεγονός ότι η νέα αυτή μέθοδος θα εδύνατο να χρησιμοποιηθεί ως πηγή άνθρακα για την ανάλογη ενίσχυση παραγωγής προϊόντων κρέατος. Αν και η συνολικότερη αποτελεσματικότητα ανωτέρω εργαστηριακών δοκιμών μένει να επαληθευτεί στην πράξη στο ορατό μέλλον, αναμένεται ότι σε περίπτωση επιβεβαίωσης των θετικών προσδοκιών, θα αποτελέσει κινητήριο μοχλό στην περαιτέρω ανάπτυξη του αγροδιατροφικού τομέα σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και στην χώρα μας, αφού αποτελεί και τη ραχοκοκαλιά των εξαγώγιμων ελληνικών προϊόντων, ιδιαίτερα σε αγορές, όπως οι ΗΠΑ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η εξίσωση της διαγραφής των «αιωνίων» φοιτητών

Από
Έμβολος
-

Το 2022 ψηφίστηκε ο νόμος Κεραμέως για τα ΑΕΙ, που μεταξύ άλλων καθόριζε τη διαδικασία με την οποία οι φοιτητές που ξεπερνούν το όριο φοίτησης θα διαγράφονται από τα μητρώα των πανεπιστημίων. Τρία χρόνια μετά, η συζήτηση περί «αιωνίων» φοιτητών έχει επανέλθει στη δημόσια συζήτηση με αφορμή την πρώτη φορά που θα κληθούν τα πανεπιστήμια να προχωρήσουν, όντως, στη διαγραφή φοιτητών, τον ερχόμενο Αύγουστο.

Κατά την τελευταία Σύνοδο των Πρυτάνεων, που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο στον Μυστρά της Πελοποννήσου και στην οποία παρευρέθη και ο υπουργός Παιδείας, Κυριάκος Πιερρακάκης, μαζί με τον Γενικό Γραμματέα Ανώτατης Εκπαίδευσης -και πρώην πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης-, Νίκο Παπαϊωάννου, οι πρυτάνεις των ΑΕΙ ζήτησαν από την ηγεσία του υπουργείου να υπάρξει μέριμνα για ειδικές περιπτώσεις, που βρίσκονται στο μεταίχμιο μεταξύ ολοκλήρωσης σπουδών και υπέρβασης του χρονικού ορίου φοίτησης.

Σύμφωνα με πηγές του ΑΠΕ-ΜΠΕ, στη Σύνοδο, ο κ. Πιερρακάκης εμφανίστηκε επιφυλακτικός και επανέλαβε αυτό που έχει εκφράσει και δημόσια πολλάκις από τους τηλεοπτικούς δέκτες: ο νόμος θα εφαρμοστεί. Παρ’ όλα αυτά, ζήτησε από τα πανεπιστήμια αριθμητικά στοιχεία, προκειμένου να εξεταστεί το μέγεθος του ζητήματος που του έχει τεθεί.

Από πλευράς υπουργείου, πάντως, δεν διαφαίνεται να λαμβάνονται πρωτοβουλίες άμεσα, παρά την εκπεφρασμένη άποψη των πανεπιστημίων και μέσα στη Σύνοδο, αλλά και δημόσια, όπως έκανε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, που μέσω της Συγκλήτου εισηγήθηκε σχετική νομοθετική ρύθμιση στην ηγεσία του υπουργείου Παιδείας.

Τι προβλέπει ο νόμος Κεραμέως

Ο ν. 4957/2022, αποκαλούμενος και ως «νόμος Κεραμέως», στο άρθρο 76 αναφέρεται στην ανώτατη διάρκεια φοίτησης και τη δυνατότητα μερικής φοίτησης. Ειδικότερα, ορίζει ότι η ανώτατη διάρκεια φοίτησης για τα προγράμματα σπουδών διάρκειας 4 ετών είναι τα 6 έτη και για τα 5ετή προγράμματα τα 8 έτη. Μετά από τη συμπλήρωση της ανώτατης διάρκειας φοίτησης, ο νόμος αναφέρει ότι «το Διοικητικό Συμβούλιο του Τμήματος εκδίδει πράξη διαγραφής».

Η εξαίρεση από τα παραπάνω που προβλέπει ο νόμος, αφορά «σοβαρούς λόγους υγείας που ανάγονται στο πρόσωπο του φοιτητή ή στο πρόσωπο συγγενούς πρώτου βαθμού εξ αίματος ή συζύγου ή προσώπου με το οποίο ο φοιτητής έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης».

Όσον αφορά στη μερική φοίτηση, το δικαίωμα αυτό, που συνεπάγεται έως και διπλασιασμό του πραγματικού χρόνου φοίτησης —αφού κάθε εξάμηνο μερικής φοίτησης προσμετράται ως μισό ακαδημαϊκό εξάμηνο—, έχουν οι φοιτητές που αποδεδειγμένα εργάζονται τουλάχιστον είκοσι ώρες την εβδομάδα, οι φοιτητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, καθώς επίσης και οι φοιτητές που είναι παράλληλα αθλητές, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα στους φοιτητές που το επιθυμούν και δεν έχουν υπερβεί το ανώτατο όριο φοίτησης, να διακόψουν τις σπουδές τους, από ένα εξάμηνο έως το πολύ για 2 χρόνια. Σε αυτή την περίπτωση, αναστέλλεται κατά τον χρόνο διακοπής της φοίτησης η φοιτητική ιδιότητα και δεν επιτρέπεται η συμμετοχή σε καμία εκπαιδευτική διαδικασία.

Η εφαρμογή των παραπάνω επαφίεται στα ΑΕΙ, τα οποία, με τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας τους το κάθε ένα, ορίζουν τις λεπτομέρειες, τις προϋποθέσεις και τα δικαιολογητικά για τα παραπάνω. Επιπλέον, εκ του νόμου αρμόδιος για την εφαρμογή του νόμου είναι ο πρόεδρος του κάθε τμήματος και για την «εποπτεία της σωστής εφαρμογής», είναι ο κοσμήτορας της κάθε Σχολής.

Όσο για την περίπτωση που δεν εφαρμοστεί ο νόμος, ξεκαθαρίζεται ότι «η μη εφαρμογή συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα και λαμβάνεται υπόψη για την έκδοση της απόφασης κατανομής της τακτικής δημόσιας επιχορήγησης» του πανεπιστημίου.

Τι ζητούν οι πρυτάνεις

Οι πρυτάνεις, όπως αναφέρεται στο πόρισμα της τελευταίας, 107ης, Συνόδου Πρυτάνεων, εξέφρασαν στον υπουργό Παιδείας και τον γενικό γραμματέα Ανώτατης Εκπαίδευσης «ανησυχία για τις συνέπειες» από την εφαρμογή του νόμου, που θα φέρει «οριζόντια διαγραφή φοιτητών».

«Δεν μπορεί να παραγνωριστεί η κρίσιμη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα σε εκείνους που είναι ανενεργοί και εκείνους που αγωνίζονται για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους», αναφέρεται στο πόρισμα και προτείνεται «να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες και να αντιμετωπιστεί το σοβαρό αυτό ζήτημα με κοινωνική ευαισθησία».

«Θα πρέπει να υπάρξει μία μεταβατική περίοδος για τους φοιτητές εκείνους που ενδιαφέρονται να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους», επεσήμανε ο Βασίλης Βασδέκης, πρύτανης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και επεσήμανε ότι θα πρέπει να δοθεί μία δεύτερη ευκαιρία και όχι μία «ξαφνική λύση».

«Πρόκειται για ένα διαχρονικό ζήτημα, που διαρκεί δεκαετίες. Θα πρέπει να δοθεί μία λύση που θα φέρει με ομαλό τρόπο την κουλτούρα της έγκαιρης ολοκλήρωσης των σπουδών», ανέφερε.

«Θα πρέπει να βρεθούν λύσεις για όσους είναι κοντά στο να πάρουν πτυχίο, ώστε να μη χάσουν τη φοιτητική τους ιδιότητα», ανέφερε από την πλευρά του μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Παναγιώτης Καλδής. Αξίζει να σημειωθεί, ότι στο ΠΑΔΑ έχει συσταθεί ειδική επιτροπή που μελετά τους αριθμούς και τα δεδομένα που εξάγονται από αυτούς, σχετικά με τους λόγους καθυστέρησης ολοκλήρωσης των σπουδών ή του «μποτιλιαρίσματος» φοιτητών σε ορισμένα μαθήματα.

Αξίζει, επίσης, να αναφερθεί, ότι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, εισηγήθηκε μέσω σχετικής απόφασης της Συγκλήτου, μία διάταξη, με βάση την οποία στις εξαιρέσεις διαγραφής θα περιλαμβάνονται, εκτός από τους σοβαρούς λόγους υγείας, «λόγοι βιοποριστικής απασχολήσεως, έστω και περιστασιακής», λόγοι «αιτιολογημένης αδυναμίας υποβολής της δήλωσης μαθημάτων ή συμμετοχής στις εξετάσεις» ή «άλλη εύλογη αιτία», «για όσο χρόνο διαρκούν οι λόγοι αυτοί».

Επιπλέον, η ΠΟΣΔΕΠ, με σχετική απόφαση της Εκτελεστικής Γραμματείας, κάλεσε την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας να προχωρήσει σε έγκαιρη τροποποίηση του νόμου, χαρακτηρίζοντας, παράλληλα, τις ρυθμίσεις του «άδικες και ανεδαφικές».

Oι αριθμοί και ο άγνωστος Χ

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), στα ΑΕΙ το 2023 υπήρχαν 695.678 εγγεγραμμένοι φοιτητές, εκ των οποίων οι 361.888 ήταν ενεργοί (52%), δηλαδή βρίσκονταν εντός του ανώτατου ορίου σπουδών που προβλέπει ο νόμος, ενώ το ανώτατο όριο σπουδών είχαν ξεπεράσει 333.790 εγγεγραμμένοι φοιτητές (48%).

Αυτό που αναμένεται να κρίνει το κατά πόσο θα έχει νόημα μία επιπλέον νομοθετική πρωτοβουλία, είναι πόσοι -συνολικά και ανά πανεπιστήμιο- είναι εκείνοι οι φοιτητές που βρίσκονται στο όριο της διαγραφής, αλλά και πόσοι από όσους έχουν ξεπεράσει το όριο σπουδών είναι ηλικιακά κοντά στο έτος εισαγωγής τους και όχι παλιοί εισαχθέντες, π.χ. των δεκαετιών του ’80 και του ‘90.

Κλειστά κρατά τα χαρτιά του το υπουργείο Παιδείας

Μέχρι στιγμής, πάντως, και παρά τα όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, από το υπουργείο Παιδείας επισήμως δεν υπάρχει κάποιος σχολιασμός ή κάποια πληροφορία αναφορικά με τις ενέργειες στις οποίες προτίθεται να προχωρήσει.

Η επόμενη Σύνοδος των Πρυτάνεων, θα πραγματοποιηθεί, σύμφωνα με πληροφορίες στις αρχές Μαΐου στη Θεσσαλονίκη, υπό την προεδρία του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και του πρύτανη, Στυλιανού Κατρανίδη. Στα θέματα συζήτησης αναμένεται να τεθεί εκ νέου αυτό της νομοθετικής πρωτοβουλίας για το ζήτημα των «αιωνίων» στον υπουργό Παιδείας, ο οποίος αναμένεται να δώσει και πάλι το «παρών» στη Σύνοδο, έχοντας μελετήσει τα στοιχεία που του έχουν παραδοθεί από τα ΑΕΙ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

“Εκτυφλωτική” η λάμψη του χρυσού εν μέσω υψηλής οικονομικής αβεβαιότητας

Από
Έμβολος
-

H ταχύτατη άνοδος της τιμής του χρυσού, με συνεχόμενα νέα ρεκόρ το τελευταίο διάστημα, επιβεβαιώνει ότι η οικονομική αβεβαιότητα σε παγκόσμιο επίπεδο κινείται σήμερα σε πολύ υψηλά επίπεδα, οδηγώντας τους επενδυτές στην αναζήτηση ασφαλών καταφυγίων για τα χρήματά τους. Στις πολεμικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή προστέθηκε η αβεβαιότητα από τις πολιτικές της νέας κυβέρνησης Τραμπ για τους δασμούς και το διεθνές εμπόριο, οδηγώντας σε αύξηση της ζήτησης του πολύτιμου μετάλλου.

Ο χρυσός είναι κατ’ εξοχήν ένα ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο καθώς η αξία του είναι διαχρονικά δοκιμασμένη. Η περιορισμένη δυνατότητα αύξησης της προσφοράς του «εγγυάται» την αξία του και για  αυτόν τον λόγο, άλλωστε, αποτέλεσε το κύριο μέσο πληρωμών σε παλαιότερες εποχές.

Η προσφορά χρήματος από τις κεντρικές τράπεζες βασιζόταν στην κάλυψη της από διαθέσιμα του πολύτιμου μετάλλου που κατείχαν αυτές και μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970 οι ΗΠΑ είχαν την υποχρέωση μίας σταθερής ισοτιμίας δολαρίου – χρυσού (35 δολάρια ανά ουγκιά). Το 1971, σε μία περίοδο υψηλού πληθωρισμού που υποδαυλίστηκε από τον πόλεμο που έκαναν στο Βιετνάμ, οι ΗΠΑ κατάργησαν την υποχρεωτική αυτή μετατροπή και μαζί και το σύστημα σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών του Μπρέτον Γουντς.

Παρά την κατάργηση του χρυσού κανόνα, οι κεντρικές τράπεζες συνέχιζαν να διατηρούν σημαντικό ποσοστό των συναλλαγματικών διαθεσίμων τους σε χρυσό και η τάση αυτή ενισχυόταν σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας. Η λάμψη του χρυσού είναι πιο έντονη, όταν η οικονομική αβεβαιότητα συνυπάρχει με έλλειψη επικερδών εναλλακτικών επενδύσεων χρημάτων, όπως στην περίοδο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008-2009. Με τα χρηματιστήρια να βυθίζονται και τα επιτόκια να μειώνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ο χρυσός ήταν ιδιαίτερα ελκυστική επένδυση και η μεγάλη αύξηση της ζήτησης είχε ως αποτέλεσμα η τιμή του να ξεπεράσει τον Σεπτέμβριο του 2009 τα 1.000 δολάρια ανά ουγκιά και να υπετριπλασιαστεί σε σχέση με τον Απρίλιο του 2000, όταν ανερχόταν σε 300 δολάρια.

Ο καλπασμός της τιμής του συνεχίστηκε έως τον Αύγουστο του 2011, όταν έφτασε τα 1.820 δολάρια. Καθώς, ωστόσο, η παγκόσμια οικονομία επανήλθε σταδιακά σε ρυθμούς ανάπτυξης και τα χρηματιστήρια κινήθηκαν ξανά ανοδικά, η φρενίτιδα για τον χρυσό σταμάτησε και η τάση πώλησής του επικράτησε τα επόμενα χρόνια. Έτσι, η τιμή του υποχώρησε στα 1.000 δολάρια στα τέλη του 2015 για να αρχίσει να αυξάνεται στη συνέχεια και να φτάσει τον Ιούνιο του 2020 στα υψηλά επίπεδα του 2011.

Από το 2020 άρχισε μία νέα ανοδική τάση, η οποία έγινε πιο έντονη από τον Απρίλιο του 2023, όταν η τιμή του ξεπέρασε τα 2.000 δολάρια για να σκαρφαλώνει γρήγορα, με πολλαπλά ρεκόρ στη διάρκεια του 2024 και να κορυφωθεί την περασμένη εβδομάδα κοντά στα 2.900 δολάρια.

Αν και η σημερινή περίοδος δεν είναι ίδια με αυτή της μεγάλης κρίσης, έχει ομοιότητες που εξηγούν τη νέα εκτίναξη της τιμής του χρυσού. Τα συνεχόμενα ρεκόρ οφείλονται στη γενικότερη οικονομική αβεβαιότητα σε συνδυασμό με τη μείωση των σταθερών αποδόσεων καθώς οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες άρχισαν να μειώνουν τα επιτόκιά τους το δεύτερο εξάμηνο του 2024.  Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει μειώσει το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,75% από 4% τον Ιούνιο του 2024 και η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) κατά μία ποσοστιαία μονάδα, στο 4,25% έως 4,5%. Ωστόσο, η στάση αναμονής που έχει διαμηνύσει η Fed σχετικά με την περαιτέρω μείωση των επιτοκίων της μπορεί να περιορίσει, σύμφωνα με αναλυτές, μία περαιτέρω άνοδο της τιμής του χρυσού.

Η καθαρή ζήτηση χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες (οι αγορές μείον τις πωλήσεις) ήταν θετική όλα τα τελευταία 15 χρόνια, αλλά εκτινάχθηκε τα τελευταία τρία χρόνια, μετά δηλαδή την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, και κινείται πάνω από 1.000 τόνους, με τη συνολική ζήτηση να πλησιάζει τους 5.000 τόνους ή σε αξία τα 382 δις. δολάρια.

Σύμφωνα με στοιχεία έκθεσης του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού (World Gold Council), η ζήτηση των επενδυτών για το πολύτιμο μέταλλο απογειώθηκε το 2024, σημειώνοντας αύξηση 25% στους 1.180 τόνους. Η ζήτηση για αγορά ράβδων χρυσού και χρυσών νομισμάτων έμεινε σταθερή σε σχέση με το 2023, αλλά σταμάτησαν οι μεγάλες εκροές (244 εκατ. δολάρια το 2023) από τα εισηγμένα σε χρηματιστήρια επενδυτική κεφάλαια σε χρυσό (ETFs).

Η ζήτηση για ράβδους και νομίσματα αυξήθηκε ιδιαίτερα στην Κίνα (20%) και την Ινδία (29%), αντισταθμίζοντας τις μεγάλες μειώσεις στις ΗΠΑ (-33%), την Ευρώπη (-50%) και την Τουρκία (-25%), όπου όμως κινήθηκε σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με την περασμένη δεκαετία.

 H εκτίναξη, ωστόσο, της τιμής του χρυσού είχε ως αποτέλεσμα να γίνουν πολύ ακριβά τα κοσμήματα και έτσι να μειωθεί η ζήτησή τους κατά 11% σε 1.877 τόνους το 2024.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κυριάκος Μητσοτάκης για σεισμούς στη Σαντορίνη: «υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία πως δεν θα οδηγηθούμε στο κακό σενάριο»

Από
Έμβολος
-

«Καλημέρα σε όλες και όλους. Η σκέψη μας αυτές τις ημέρες είναι στη Σαντορίνη και την Αμοργό που δοκιμάζονται από ένα εξαιρετικά σύνθετο και περίπλοκο γεωλογικό φαινόμενο, όπως το έχουν περιγράψει οι επιστήμονες», αναφέρει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις πρώτες του κουβέντες στην κυριακάτικη ανάρτησή του με την εβδομαδιαία ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου.

«Και μόνο ο αριθμός -περισσότερες από 7.700 σεισμικές δονήσεις- δικαιολογεί τον φόβο και την αναστάτωση. Βρέθηκα προχθές στη Σαντορίνη και θα ήθελα να εκφράσω και από εδώ τη συμπαράστασή μου, όπως και όλης της κυβέρνησης, στους κατοίκους που ζουν αυτήν τη δύσκολη κατάσταση. Σας καταλαβαίνουμε και είμαστε δίπλα σας. Θέλω να σας ζητήσω να παραμείνετε ψύχραιμοι», υπογραμμίζει ο πρωθυπουργός.

Και συνεχίζει: «Οι ειδικοί που παρακολουθούν συνεχώς το φαινόμενο -και θέλω να τονίσω εδώ ότι έχουμε εξαίρετους επιστήμονες- μας δίνουν λόγους να είμαστε λίγο πιο αισιόδοξοι όσο περνούν οι μέρες. Κανείς δεν μπορεί να κάνει προβλέψεις με απόλυτη βεβαιότητα, αλλά υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία πως δεν θα οδηγηθούμε στο κακό σενάριο».

Ο κ. Μητσοτάκης σημειώνει ότι «ευθύνη της κυβέρνησης ήταν -και αυτό κάναμε- να πάρουμε γρήγορα και συντεταγμένα όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα ώστε να δημιουργήσουμε ένα δίχτυ ασφάλειας για τους νησιώτες μας και να είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε σε κάθε ενδεχόμενο».

Προσθέτει πως «αυτό επιβάλλει η νέα κουλτούρα πολιτικής προστασίας που προσπαθούμε να οικοδομήσουμε την τελευταία πενταετία, θέτοντας ως πρώτη προτεραιότητα  την προστασία της ανθρώπινης ζωής και την ασφάλεια των συμπολιτών μας».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρει ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί την εξέλιξη του φαινομένου και θα υπάρχει καθημερινή ενημέρωση για τα νέα επιστημονικά δεδομένα και για τις ενέργειες που ενδέχεται να χρειαστεί να γίνουν.

«Για προληπτικούς λόγους, είναι διαθέσιμη από την Τετάρτη η εφαρμογή MySafetyPlan, στην πλατφόρμα του gov.gr. Πρόκειται στην ουσία για έναν ψηφιακό χάρτη που δείχνει για όλη την Ελλάδα, προφανώς και για τη Σαντορίνη και την Αμοργό, πού υπάρχουν ανοιχτοί χώροι (πχ γήπεδα ή πλατείες), στους οποίους μπορούν να καταφύγουν οι κάτοικοι των περιοχών σε περίπτωση μεγάλων σεισμών. Μια χρήσιμη υπηρεσία που μακάρι να μην χρειαστεί, αλλά καλό είναι να υπάρχει», συμπληρώνει.

Στη συνέχεια ο πρωθυπουργός αναφέρεται σε μια εμβληματική, όπως την χαρακτηρίζει, παρέμβαση στον  χώρο της δημόσιας υγείας που αφορά τη μάχη ενάντια στον καρκίνο.

«Θέσαμε σε επίσημη λειτουργία το «Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Ασθενειών», ένα πάγιο αίτημα της ιατρικής κοινότητας και των ασθενών, για τη βελτίωση της ογκολογικής περίθαλψης στην Ελλάδα. Το Μητρώο αυτό θα παρέχει ακριβή και πλήρη δεδομένα για τα ογκολογικά περιστατικά στη χώρα μας, τις μορφές καρκίνου, τις χορηγούμενες θεραπείες και την αποτελεσματικότητά τους. Με απλά λόγια, δημιουργούμε μια πολύτιμη βάση γνώσης, βασισμένη σε πραγματικά στοιχεία από τη χώρα μας, αντί να στηριζόμαστε αποκλειστικά σε επιδημιολογικά δεδομένα από το εξωτερικό. Μέσα στις επόμενες ημέρες θα κληθούν οι ογκολόγοι, αλλά και γιατροί άλλων ειδικοτήτων, σε όλη την Ελλάδα που εμπλέκονται στη θεραπεία των ασθενών, να καταχωρίσουν στην πλατφόρμα της ΗΔΙΚΑ πόσα και τι είδους περιστατικά παρακολουθούν, έτσι ώστε πολύ σύντομα να σχηματιστεί μια εξόχως χρήσιμη βάση δεδομένων που θα αφορά τα νεοπλασματικά νοσήματα», τονίζει.

Επίσης λέει πως εκτός από το Μητρώο, έως το τέλος Φεβρουαρίου ξεκινά η εφαρμογή 12 ογκολογικών και αιματολογικών θεραπευτικών πρωτοκόλλων πανελλαδικά.

«Αρχικά θα είναι πιλοτικά σε τρία νοσοκομεία και σταδιακά έως το τέλος του 2025 και στα 12 νοσοκομεία που παρακολουθούν ογκολογικούς ασθενείς. Επιπλέον, από φέτος θα αποζημιώνεται η εξέταση βιοδεικτών που είναι απαραίτητη για να προσδιοριστεί η κατάλληλη φαρμακευτική θεραπεία σε ασθενείς με συγκεκριμένους τύπους καρκίνου. Και κάτι ακόμη για το θέμα: εντάξαμε στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας την υλοποίηση προληπτικών διαγνωστικών εξετάσεων μαστογραφίας και μέσω κινητών μονάδων, προϋπολογισμού 4.564.544 ευρώ. Έτσι, θα μπορέσουν να έχουν πρόσβαση στο σύστημα υγείας και γυναίκες απομακρυσμένων περιοχών ή ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων που αδυνατούν για διάφορους λόγους να πάνε σε ένα νοσοκομείο για να κάνουν μαστογραφία», προσθέτει.

Ο κ. Μητσοτάκης περνάει μετά στα θέματα της οικονομίας και σημειώνει πως η  ετήσια έκθεση του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ για το 2024 είναι ακόμα μία απόδειξη ότι η στρατηγική της κυβέρνησης για καλύτερους μισθούς, ενίσχυση της απασχόλησης αλλά και μείωσης του εργασιακού χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών αποδίδει καρπούς.

«Ανέφερα κάποια στοιχεία σε ανάρτησή μου τις προηγούμενες μέρες, αλλά επιτρέψτε μου να κάνω και εδώ έναν απολογισμό των σημαντικότερων αριθμών: τον περασμένο Δεκέμβριο, ο μέσος μισθός έφτασε στα 1.342 ευρώ, όταν το 2019 ήταν 1.046 ευρώ. Αφαιρώντας τον πληθωρισμό, υπήρξε μια καθαρή αύξηση των εισοδημάτων κατά 5 μονάδες σε έναν χρόνο. Μάλιστα, ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα για πλήρη απασχόληση ήταν 1.478 ευρώ, δηλαδή πολύ κοντά στα 1500. Αυξήθηκε και ο αριθμός των εργαζομένων με πλήρη απασχόληση (σχεδόν 8 στους 10 πλέον). Είναι η πρώτη φορά από τότε που καταγράφονται μισθολογικά δεδομένα στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ όπου πάνω από τους μισούς εργαζόμενους αμείβονται με μισθό άνω των 1.000 ευρώ. Το 2024 καταγράφηκαν 93.312 περισσότεροι εργαζόμενοι σε σχέση με το 2023, ενώ αυξήθηκε ο αριθμός των εργαζομένων ηλικίας 15 έως 29 ετών (+15 σε σχέση με το 2019). ‘Αλλα δυο σημαντικά στοιχεία από την έκθεση: το χάσμα μισθωτής απασχόλησης ανδρών και γυναικών μειώθηκε στις 3,7 ποσοστιαίες μονάδες το 2024 (4,08 μονάδες το 2023 και 6,74 το 2019). Τι δείχνουν όλα αυτά: ότι οι μισθοί στην Ελλάδα αυξάνονται. Νέες δουλειές δημιουργούνται. Και το εισόδημα των πολιτών βελτιώνεται. Όμως, ξέρουμε πολύ καλά ότι ακόμα έχουμε δρόμο μπροστά μας για να συγκλίνουμε με τον μέσο όρο της ΕΕ. Γι’ αυτό συνεχίζουμε με σταθερότητα και προσήλωση στον στόχο που θέσαμε: το 2027, ο μέσος μισθός να φτάσει τα 1.500 ευρώ και ο κατώτατος τα 950 ευρώ. Και με τα σημερινά δεδομένα, ξέρουμε ότι αυτός ο στόχος είναι απολύτως ρεαλιστικός», υπογραμμίζει.

Επιπρόσθετα λέει πως με στόχο να δημιουργηθούν 1.000 νέες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης στις περιοχές που επλήγησαν από την απολιγνιτοποίηση, ξεκινά από τη ΔΥΠΑ ειδικό πρόγραμμα επιχορήγησης επιχειρήσεων, ύψους 10.726.800,00 ευρώ.

«Το πρόγραμμα αφορά επιχειρήσεις στην Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας, στη Μεγαλόπολη και στους γειτονικούς δήμους Τρίπολης, Οιχαλίας, Γορτυνίας. Η επιχορήγηση ανά θέση εργασίας, ανάλογα με την κατηγορία ανέργου, καλύπτει ποσοστό από 70% έως 100%», διευκρινίζει.

Επιπλέον μιλάει και για τις νέες ευνοϊκές παρεμβάσεις της κυβέρνησης για τη ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους δανειολήπτες μεσαίων εισοδημάτων.

«Ήδη, έχουμε πετύχει πολύ σημαντική πρόοδο στη μείωση του ιδιωτικού χρέους, με τα κόκκινα δάνεια σε τράπεζες και servicers συνολικά να υποχωρούν στα 67 δισ. ευρώ το γ’ τρίμηνο του 2024, από 92 δισ. το 2019. Και σε αυτό συνέβαλαν μια σειρά από νομοθετικές πρωτοβουλίες μας που βελτίωσαν τη λειτουργία του εξωδικαστικού μηχανισμού, ο οποίος ήδη αριθμεί πάνω από 30.000 επιτυχείς ρυθμίσεις, με το ποσό των οφειλών να ξεπερνά τα 10 δισ. ευρώ. Μάλιστα, μόνο την τελευταία διετία, οι ρυθμίσεις έχουν αυξηθεί κατά 81%. Κρίνοντας από τα μετρήσιμα αποτελέσματα, προκύπτει ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποδεικνύεται ένα σημαντικό εργαλείο για τον απεγκλωβισμό των δανειοληπτών από τον βρόχο των οφειλών και συμβάλλει σημαντικά στην υποχώρηση του ιδιωτικού χρέους. Στο θέμα μας όμως: για να θωρακίσουμε και να διευκολύνουμε ακόμη περισσότερο τους οφειλέτες με όριο έως 300.000 ευρώ, διπλασιάζουμε τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια για την ένταξη στον υποχρεωτικό εξωδικαστικό μηχανισμό, διευρύνοντας έτσι το πεδίο εφαρμογής του για περισσότερους πολίτες. Παράλληλα, ενισχύουμε την προστασία απέναντι στον κίνδυνο πλειστηριασμού της ακίνητης περιουσίας, ενώ παρατείνεται κατά τέσσερις μήνες το ενδιάμεσο πρόγραμμα κρατικής στήριξης 1ης κατοικίας ευάλωτων νοικοκυριών, ώστε να δίνεται η δυνατότητα αξιοποίησής του από τους ενδιαφερόμενους μέχρι τη σύσταση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων», αναφέρει.

Ο πρωθυπουργός μιλάει και για το νέο πληροφοριακό σύστημα OpenBusiness, που πλέον βρίσκεται σε λειτουργία, συνδυάζοντας την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών για την ίδρυση επιχειρήσεων και την έναρξη της δραστηριότητάς τους με την ψηφιοποίηση όλων των αναγκαίων βημάτων.

«Οι επιχειρήσεις και οι φορείς της Δημόσιας Διοίκησης θα μπορούν πλέον να ολοκληρώνουν τις απαιτούμενες διαδικασίες για την αδειοδότηση των οικονομικών τους δραστηριοτήτων στην Ελλάδα μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης https://openbusiness.mindev.gov.gr. Το νέο σύστημα αφορά 57 οικονομικές δραστηριότητες που αντιστοιχούν σε περίπου 2.390 ΚΑΔ, ενώ από την πλευρά της Διοίκησης έχουν ενταχθεί στο σύστημα ήδη 850 φορείς (Δήμοι, Περιφερειακές Ενότητες, φορείς Δημοσίου, κ.λπ.). Για πρώτη φορά είναι συγκεντρωμένες σε ένα σημείο όλες οι χρήσιμες πληροφορίες για την αδειοδότηση, υπάρχει διαλειτουργικότητα με πλήθος άλλων ψηφιακών συστημάτων φορέων του Δημοσίου, όπως το Taxisnet, το e-paravolo, το ΓΕΜΗ, e-adeies, ενώ ένα «γραφείο» υποστήριξης βοηθάει τους ενδιαφερόμενους να πλοηγηθούν στην πλατφόρμα. Ακόμη και τυχόν λάθη στα δικαιολογητικά εντοπίζονται ψηφιακά ώστε να διορθωθούν χωρίς να χαθεί χρόνος για τον επιχειρηματία. Ουσιαστικά πρόκειται για αδειοδότηση «από το γραφείο του» και για ευκολότερη διενέργεια ελέγχων εκ μέρους της διοίκησης. Η νέα αυτή πλατφόρμα σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής, όπου η ίδρυση και η λειτουργία μιας επιχείρησης δεν αποτελεί πλέον εμπόδιο, αλλά μια απλή, γρήγορη και οργανωμένη διαδικασία», επισημαίνει ο κ. Μητσοτάκης.

Στην ανάρτησή του αναφέρεται και στον νέο Δικαστικό Χάρτη, τονίζοντας πως πρόκειται για καθοριστική μεταρρύθμιση για τη λειτουργία των δικαστηρίων.

«Πάμε να δούμε τις διαπιστώσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας σχετικά με την παραγωγικότητα των δικαστηρίων μας αυτούς του πρώτους μήνες εφαρμογής του, σε συνδυασμό με τη μεταφορά δικαστηριακής ύλης στους δικηγόρους και τη νέα ποινική δικονομία. Η επιτάχυνση των δικών και ο εξορθολογισμός του συστήματος είναι ήδη αισθητά. Μέσα σε λίγους μήνες, από τη μεταφορά δικαστηριακής ύλης στους δικηγόρους, πάνω από 200.000 πράξεις που προηγουμένως θα επιβάρυναν τους δικαστές μας, διεκπεραιώθηκαν με επιτυχία από δικηγόρους. Στο Πολιτικό Τμήμα του Πρωτοδικείου Αθηνών, οι δικαστές έχουν πλέον 19% περισσότερο χρόνο για να αφιερωθούν στο αμιγώς δικαιοδοτικό τους έργο. Μετά τις τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, στο Πρωτοδικείο Αθηνών που διαχειρίζεται περίπου το 1/3 του συνόλου των υποθέσεων όλης της χώρας,  αυξήθηκε κατά τα 47% ο αριθμός των υποθέσεων που εισήχθησαν απευθείας στο ακροατήριο, ενώ χάρη στην ενίσχυση των μονομελών συνθέσεων των δικαστηρίων, εκδικάστηκαν περίπου 24% περισσότερες υποθέσεις. Πρόκειται, θα ξαναπώ, για μια μεγάλη μεταρρύθμιση και όταν εφαρμοστεί πλήρως ο Δικαστικός Χάρτης το 2026, θα αποδειχθεί η καταλυτική συμβολή της στην αναβάθμιση και επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης. Στόχος μας είναι από τις 1.492 ημέρες που ανέρχεται σήμερα ο χρόνος για την έκδοση τελεσίδικης απόφασης, να φτάσουμε στο τέλος της τετραετίας στον μέσο όρο των χωρών του Συμβουλίου της Ευρώπης, δηλαδή περίπου 650 ημέρες», υπογραμμίζει.

Σχετικά με το μεταναστευτικό, ο κ. Μητσοτάκης λέει ότι υπό τον συντονισμό του FRONTEX την περασμένη Τρίτη πραγματοποιήθηκε επιχείρηση που αφορούσε τον επαναπατρισμό 10 υπηκόων Γεωργίας και 30 υπηκόων Πακιστάν, των οποίων τα αιτήματα ασύλου είχαν απορριφθεί τελεσίδικα.

«Η επιχείρηση αντικατοπτρίζει τη συστηματική μας προσπάθεια να διασφαλίσουμε ότι το άσυλο παρέχεται αποκλειστικά σε όσους το δικαιούνται, ενώ όσοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους. Η Ελλάδα είναι τέταρτη στην ΕΕ ως προς τις επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, αποδεικνύοντας ότι η μεταναστευτική μας πολιτική είναι αυστηρή αλλά δίκαιη, βασισμένη στην προστασία των συνόρων μας που είναι και ευρωπαϊκά σύνορα, στην ταχεία και αποτελεσματική εξέταση των αιτήσεων ασύλου και στην εντατικοποίηση των επιστροφών. Αυτή η προσέγγιση δεν είναι μόνο επιλογή, αλλά αναγκαιότητα στο πλαίσιο της αυστηρής εφαρμογής του ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου διαχείρισης της μετανάστευσης. Η θέση μας είναι σαφής: η διαχείριση του μεταναστευτικού δεν μπορεί να βαραίνει μόνο τις χώρες πρώτης γραμμής. Χρειάζεται μια κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική που θα ενισχύει τη συνεργασία τόσο με τις χώρες προέλευσης όσο και με τρίτες χώρες, ώστε να γίνεται γρήγορα και συντεταγμένα ο επαναπατρισμός όσων δεν δικαιούνται άσυλο», σημειώνει.

Κλείνοντας μιλάει για τη συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού με την Τράπεζα Πειραιώς για την αποκατάσταση και επανάχρηση του βιομηχανικού συγκροτήματος Τσαούσογλου, στην οδό Πειραιώς 260.

«Ένας χώρος που για δεκαετίες ήταν εργοστάσιο μεταλλικών επίπλων και στη συνέχεια έγινε σημείο αναφοράς για το Φεστιβάλ Αθηνών, μεταμορφώνεται σε ένα σύγχρονο πολιτιστικό κέντρο που θα συνδυάζει την ιστορική μνήμη με την καινοτομία και τη δημιουργικότητα του 21ου αιώνα. Η Τράπεζα Πειραιώς θα διαθέσει 1 εκ. ευρώ για την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών και με την ολοκλήρωσή του, το συγκρότημα θα φιλοξενήσει πολιτιστικούς οργανισμούς, όπως το Θεατρικό Μουσείο, το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη, και το Μουσείο Ιστορίας της Ελληνικής Ενδυμασίας του Λυκείου των Ελληνίδων. Φυσικά, θα συνεχίσει να λειτουργεί ως χώρος εκδηλώσεων για το Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου. Όλες οι παρεμβάσεις, από τη φύτευση του χώρου, τη διαχείριση του νερού και τα υλικά της δαπεδόστρωσης μέχρι την ενεργειακή αυτονομία του συγκροτήματος, θα γίνουν με σύγχρονο και βιώσιμο τρόπο. Θα είναι μια δυναμική προσθήκη στον αστικό ιστό και στην εικόνα της πρωτεύουσας που θα τονώσει την πολιτιστική φυσιογνωμία του άξονα της οδού Πειραιώς», επισημαίνει ο κ. Μητσοτάκης.

«Σας εύχομαι καλή Κυριακή και ευχαριστώ για τον χρόνο σας!», λέει στο τέλος της ανάρτησής του.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Φορολογικές δηλώσεις 2025: τι αλλάζει, ποιες εκπτώσεις ισχύουν και ποιες είναι οι προθεσμίες – Πλήρης οδηγός

Από
Έμβολος
-

Στο φουλ δουλεύουν οι μηχανές στην ΑΑΔΕ για την έναρξη υποβολής των εφετινών φορολογικών δηλώσεων, με τη σχετική διαδικασία να παρουσιάζει σημαντικές διαφορές σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι αλλαγές αφορούν κυρίως τις προκαθορισμένες προθεσμίες, τις εκπτώσεις φόρου, καθώς και τα βήματα που οφείλουν να ακολουθήσουν οι φορολογούμενοι, οι εργοδοτικοί φορείς, τα ασφαλιστικά ταμεία και οι λοιποί εμπλεκόμενοι στη διαδικασία υποβολής των δηλώσεων.

Κομβικά στάδια της διαδικασίας

Το πρώτο ουσιαστικό στάδιο θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τις 28 Φεβρουαρίου, καθώς έως τότε οι εργοδοτικοί φορείς υποχρεούνται να διαβιβάσουν στοιχεία που αφορούν αποδοχές από εργασία, συντάξεις, εισοδήματα από επιχειρηματική δραστηριότητα, μερίσματα, τόκους και άλλες χρηματικές παροχές του 2024. Τα δεδομένα αυτά θα χρησιμοποιηθούν για την προσυμπλήρωση και διασταύρωση των φορολογικών δηλώσεων φυσικών προσώπων.

Το στάδιο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς αμέσως μετά την παραλαβή των στοιχείων η ΑΑΔΕ θα ενσωματώσει αυτόματα τα σχετικά ποσά στα ηλεκτρονικά έντυπα των δηλώσεων.

Βάσει του νομοθετικού πλαισίου, η διαδικασία υποβολής των δηλώσεων θα ξεκινήσει στις 17 Μαρτίου και θα ολοκληρωθεί στις 15 Ιουλίου.

Φορολογικές αλλαγές

Οι αλλαγές που ισχύουν από εφέτος δεν περιορίζονται στη διαδικασία υποβολής, αλλά επηρεάζουν και το ύψος της φορολογικής επιβάρυνσης συγκεκριμένων κατηγοριών πολιτών. Συγκεκριμένα, οι ρυθμίσεις αφορούν:

•  Ελεύθερους επαγγελματίες

•   Εργαζόμενους που αμείβονται με «μπλοκάκι»

•  Φορολογούμενους που πραγματοποίησαν ανακαινίσεις ακινήτων

• Ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών που προχώρησαν σε μίσθωση ή αξιοποίησαν το ακίνητό τους μέσω Airbnb

• Αγρότες με προστατευόμενα τέκνα

Οι πρόσφατες φορολογικές ρυθμίσεις επιφέρουν σημαντικές ελαφρύνσεις, οι οποίες θα αποτυπωθούν στα εκκαθαριστικά του 2025.

Αναλυτικά οι νέες φοροελαφρύνσεις

1.  Αγρότες με προστατευόμενα τέκνα: Το αφορολόγητο όριο αυξάνεται κατά 1.000 ευρώ, προσφέροντας ετήσιο όφελος έως 240 ευρώ για αγρότες που έχουν τέσσερα ή περισσότερα παιδιά.

2.  Ελεύθεροι επαγγελματίες: Η εξάλειψη του τέλους επιτηδεύματος εξασφαλίζει φορολογική ελάφρυνση ύψους 325 ευρώ. Επιπλέον, για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε περιοχές με πληθυσμό κάτω των 1.500 κατοίκων, το τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 50%, προσφέροντας ακόμη μεγαλύτερη ελάφρυνση.

3. Ιδιοκτήτες ακινήτων: Οι ιδιοκτήτες που εκμίσθωσαν ακίνητα τα οποία ήταν κλειστά για τουλάχιστον τρία χρόνια, δεν θα φορολογηθούν για τα εισοδήματα από ενοίκια του τελευταίου τριμήνου του 2024, εφόσον η μίσθωση πραγματοποιήθηκε μετά τις 8 Σεπτεμβρίου. Η απαλλαγή αυτή ισχύει για διάστημα 36 μηνών.

4.  Εργαζόμενοι με Απόδειξη Παροχής Υπηρεσιών (ΑΠΥ): Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος συνεπάγεται μείωση του φόρου κατά 400 έως 500 ευρώ, διαφορά που θα φανεί στα εκκαθαριστικά του 2025.

5.  Ανακαινίσεις ακινήτων: Οι φορολογούμενοι που θα πραγματοποιήσουν εργασίες ανακαίνισης το 2024 μπορούν να επωφεληθούν από μείωση του φόρου εισοδήματος έως και 3.200 ευρώ, σε βάθος πενταετίας, υπό την προϋπόθεση ότι οι συνολικές δαπάνες δεν υπερβαίνουν τις 16.000 ευρώ. Για παράδειγμα, δαπάνη ύψους 10.000 ευρώ αποφέρει ετήσιο φορολογικό όφελος 2.000 ευρώ.

Προθεσμίες και κυρώσεις

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, έως τις 15 Ιανουαρίου οι δημόσιοι φορείς όφειλαν να εγγραφούν στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ, ενώ η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή στοιχείων είναι η 28η Φεβρουαρίου.

Σε περίπτωση καθυστέρησης ή ανακριβούς υποβολής στοιχείων, προβλέπεται πρόστιμο 2.500 ευρώ, με επιπλέον επιβάρυνση 50 ευρώ για κάθε ημέρα καθυστέρησης.

Επιπλέον, οι σύζυγοι υποχρεούνται σε κοινή δήλωση από το έτος του γάμου, με τον φόρο να υπολογίζεται ξεχωριστά για καθέναν. Όσοι επιθυμούν να προχωρήσουν σε φορολογικό διαζύγιο για το 2025, πρέπει να το δηλώσουν στην ΑΑΔΕ έως τις 28 Φεβρουαρίου 2025.

Πληρωμή φόρου και εκπτώσεις

Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκκαθαρίσει περίπου 1,3 εκατομμύρια δηλώσεις φυσικών προσώπων έως τις 16 Απριλίου 2025. Οι προεκκαθαρισμένες δηλώσεις θα είναι διαθέσιμες για υποβολή από τις 15 Μαρτίου 2025.

Όσοι υποβάλουν δήλωση έως το τέλος Απριλίου 2025 και εξοφλήσουν εφάπαξ τον φόρο, θα επωφεληθούν από έκπτωση 4%. Η πληρωμή του φόρου θα πραγματοποιηθεί σε 8 μηνιαίες δόσεις, με την πρώτη να καταβάλλεται έως το τέλος Ιουλίου 2025 και την τελευταία τον Φεβρουάριο του 2026.

Η έκπτωση εφάπαξ πληρωμής διαμορφώνεται ως εξής:

•  4% για δηλώσεις που υποβάλλονται έως τις 30 Απριλίου

•  3% για δηλώσεις από 1η Μαΐου έως 15 Ιουνίου

•  2% για δηλώσεις από 16 Ιουνίου έως 15 Ιουλίου

Σημειώνεται ότι η έκπτωση (4%, 3%, 2%) ισχύει μόνο αν η πληρωμή πραγματοποιηθεί έως τις 31 Ιουλίου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υγεία – Ν. Παρασκευής: Η παχυσαρκία στην ηλικία 35-65 ετών αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας κατά περίπου 30%

Από
Έμβολος
-

Η παχυσαρκία στην ηλικία 35-65 ετών αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας κατά περίπου 30% αργότερα στη ζωή, ενώ σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη η τήρηση της Μεσογειακής διατροφής μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας έως και 23%.Τα ενδιαφέροντα στοιχεία παραθέτει σε συνέντευξη που παραχωρεί στο Πρακτορείο Fm και στην Τάνια Μαντουβάλου ο διαιτολόγος- διατροφολόγος Νικόλας Παρασκευής, ο οποίος μεταξύ άλλων επισημαίνει ότι τα αντιοξειδωτικά της Μεσογειακής διατροφής, δηλαδή φρούτα και λαχανικά προστατεύουν τα εγκεφαλικά κύτταρα από ορισμένες βλάβες, οι οποίες σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Όπως τονίζει άλλωστε έρευνες έχουν δείξει ότι αυτού του τύπου η διατροφή μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών.

Η σχέση μεταξύ των μεταβολών του βάρους και του κινδύνου για άνοια είναι περίπλοκη

Μπορεί η απώλεια βάρους να βοηθήσει στην άνοια; ερωτάται ο κ. Παρασκευής. «Μελέτες έχουν δείξει ότι η υγιής απώλεια βάρους στη μέση ηλικία (μεταξύ 40-60 ετών) μπορεί να βελτιώσει την ικανότητα της μνήμης και της προσοχής. Σε άτομα που ήταν υπέρβαρα (με ΔΜΣ μεγαλύτερο από 25), η απώλεια μόλις 2 κιλών ήταν αρκετή για να τους ωφελήσει. Αυτά τα αποτελέσματα μετρήθηκαν σε διάστημα μερικών μηνών, χωρίς να καταγραφούν οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις. Η έρευνα εξέτασε μόνο τις γνωστικές δεξιότητες και τη μνήμη, χωρίς να αξιολογήσει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Άλλες μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα που διατηρούν υγιές σωματικό βάρος είναι πιο ανθεκτικά στις αλλαγές του εγκεφάλου που προκαλεί η νόσος Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, η σχέση μεταξύ των μεταβολών του βάρους και του κινδύνου για άνοια είναι περίπλοκη. Η απώλεια βάρους μπορεί να είναι ένα πρώιμο σύμπτωμα άνοιας σε ορισμένους ανθρώπους, καθώς η άνοια μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα διαχείρισης της διατροφής, οδηγώντας σε ακούσια απώλεια βάρους. Επιπλέον, η απώλεια βάρους είναι συχνή στα προχωρημένα στάδια της άνοιας, λόγω απώλειας όρεξης ή δυσκολιών στη μάσηση».

Δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι η χαμηλή πρόσληψη συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών επηρεάζει την εξέλιξη της νόσου

Τι πρέπει να προσέξει στη διατροφή ένα άτομο που έχει ήδη διαγνωστεί με άνοια; «Έρευνες δείχνουν ότι οι ασθενείς με υψηλότερο Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) έχουν καλύτερη πρόγνωση, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της επαρκούς διατροφικής υποστήριξης. Η ενέργεια και τα θρεπτικά συστατικά παίζουν κρίσιμο ρόλο στην υγεία του εγκεφάλου. Είναι γνωστό ότι σοβαρές ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά, όπως η θειαμίνη (Β1), το φολικό οξύ (Β9) και η βιταμίνη Β12, μπορούν να προκαλέσουν γνωστικές διαταραχές. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι ακόμη και πιο ήπιες ελλείψεις μπορεί να συμβάλλουν στην επιδείνωση της γνωστικής λειτουργίας. Επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι συγκεκριμένα διατροφικά πρότυπα μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο της άνοιας και της γνωστικής εξασθένησης, ενώ αντίθετα, μια μη ισορροπημένη διατροφή μπορεί να αυξήσει αυτόν τον κίνδυνο. Ωστόσο, προς το παρόν, δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι η χαμηλή πρόσληψη συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών επηρεάζει την εξέλιξη της νόσου. Παρόλα αυτά, είναι ξεκάθαρο ότι η διατροφική υποστήριξη μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της ποιότητας ζωής και της λειτουργικότητας των ασθενών. Για αυτό, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην διατήρηση υγιούς βάρους και στην αποφυγή του υποσιτισμού».

Δεν συστήνουμε συμπληρώματα ω-3 για πρόληψη ή διόρθωση της γνωστικής εξασθένησης

Τα ω-3 λιπαρά οξέα είναι σημαντικά για την υγεία του εγκεφάλου, καθώς αποτελούν βασικά συστατικά του, ενώ έχουν και αντιφλεγμονώδη δράση, αναφέρει ο κ. Παρασκευής, για να επισημάνει στη συνέχεια ότι υπάρχουν επιδημιολογικά δεδομένα που δείχνουν ότι η κατανάλωση ω-3 λιπαρών οξέων και ψαριών σχετίζεται με καλύτερη γνωστική λειτουργία. «Παρά ταύτα, οι μελέτες που έχουν γίνει για τα συμπληρώματα ω-3 σε άτομα με άνοια δεν έδειξαν βελτίωση στη γνωστική τους λειτουργία. Αντίθετα, φαίνεται ότι μπορεί να έχουν κάποια αποτελέσματα στα πρώιμα στάδια της γνωστικής εξασθένησης, αν και αυτό χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση. Επομένως, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν συστήνουμε τη χρήση συμπληρωμάτων ω-3 για τη διόρθωση της γνωστικής εξασθένησης, ή την πρόληψη περαιτέρω επιδείνωσης σε άτομα με άνοια. Αυτό που πρέπει να έχουμε υπόψη είναι ότι τα άτομα με άνοια έχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά. Άρα, είναι σημαντικό να εξετάζεται η πιθανότητα έλλειψης για κάθε άτομο ξεχωριστά. Αν δεν υπάρχει έλλειψη, τότε δεν φαίνεται να υπάρχει λόγος να καταφεύγουμε σε συγκεκριμένα συμπληρώματα, και η καλύτερη προσέγγιση είναι να εξασφαλίσουμε την επαρκή πρόσληψη όλων των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών μέσα από μια ισορροπημένη διατροφή».

Μέτρηση βάρους τουλάχιστον κάθε 3 μήνες

Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι τα άτομα με άνοια καλύπτουν τις διατροφικές τους ανάγκες, είναι το επόμενο ερώτημα που τίθεται στον διατροφολόγο.«Είναι απαραίτητο να πραγματοποιείται τακτικός έλεγχος για τον εντοπισμό του κινδύνου του υποσιτισμού. Ο υποσιτισμός συχνά υποεκτιμάται, γι’ αυτό και οι ειδικοί στον τομέα της διατροφής και οι γιατροί συμφωνούν ότι πρέπει να γίνεται τακτική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν διαγιγνώσκεται κάποιος με άνοια. Η παρακολούθηση για τον υποσιτισμό πρέπει να γίνεται κατά τη διάγνωση της άνοιας και να επαναλαμβάνεται σε τακτικά διαστήματα, όπως κάθε 3-6 μήνες, ή όταν παρατηρούνται αλλαγές στην όρεξη, ή τη διατροφή. Όταν υπάρχει κάποια οξεία κατάσταση υγείας, η παρακολούθηση της διατροφικής κατάστασης πρέπει να είναι πιο συχνή. Επιπλέον, είναι σημαντικό να παρακολουθούμε τακτικά το βάρος των ατόμων με άνοια, καθώς η απώλεια βάρους είναι ένα από τα βασικά σημάδια υποσιτισμού και επηρεάζει σημαντικά τα άτομα με ήπια έως μέτρια άνοια. Συνιστάται να γίνεται μέτρηση βάρους τουλάχιστον κάθε 3 μήνες, ενώ σε περίπτωση εμφάνισης προβλημάτων διατροφής ή υγείας, οι μετρήσεις πρέπει να είναι πιο συχνές. Στις προχωρημένες φάσεις της άνοιας, ωστόσο, η παρακολούθηση του βάρους μπορεί να προκαλέσει άσκοπη πίεση στους φροντιστές και να μην είναι τόσο χρήσιμη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εστίαση πρέπει να είναι στην αναγνώριση των ατομικών αναγκών του κάθε ασθενούς και στη διαμόρφωση μιας εξατομικευμένης φροντίδας για να υποστηριχτεί η διατροφή του όσο το δυνατόν περισσότερο».

Γεύση, χρώματα, υφή ποικιλία και συμμετοχή

Ένα σημείο στο οποίο δίνει έμφαση ο διατροφολόγος είναι ότι δεδομένου του υψηλού κινδύνου υποσιτισμού σε άτομα με άνοια, «θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην παροχή επαρκών ποσοτήτων ενέργειας και θρεπτικών συστατικών με τρόπο που να είναι ελκυστικός και ευχάριστος, για να διευκολυνθεί και να ενθαρρυνθεί η πρόσληψη τροφής. Τα χαρακτηριστικά όπως η εμφάνιση, η γεύση, τα χρώματα, η υφή και η ποικιλία των τροφίμων παίζουν σημαντικό ρόλο, και είναι απαραίτητο να λαμβάνονται υπόψη οι προσωπικές προτιμήσεις. Γεύματα που βασίζονται στις ατομικές ανάγκες, επιθυμίες και πόρους, και που περιλαμβάνουν τους ασθενείς στις αποφάσεις σχετικά με τη διατροφή τους, όσο το δυνατόν περισσότερο, μπορεί να αυξήσουν την επιθυμία για φαγητό και να διατηρήσουν την ευχαρίστηση από αυτό. Εκτός από τα τακτικά γεύματα, τα σνακ πρέπει να είναι διαθέσιμα όποτε χρειαστεί και να προσφέρονται και σε άλλες ώρες της ημέρας εάν ζητηθούν, καθώς μπορεί να παρατηρηθούν αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες κατά τη διάρκεια της ημέρας».

Πρόληψη για περίπου 40% των περιπτώσεων με υγιεινό τρόπο ζωής

Σύμφωνα με τον κ. Παρασκευή, ο ρόλος της διατροφής στην πρόληψη της άνοιας είναι σημαντικός, «καθώς σύμφωνα με την Επιτροπή του Lancet για την Πρόληψη, την Παρέμβαση και την Φροντίδα της Άνοιας περίπου το 40% των περιπτώσεων άνοιας θα μπορούσαν να προληφθούν ή να καθυστερήσουν με την προσέγγιση 12 παραγόντων κινδύνου κατά τη διάρκεια της ζωής. «Και αυτοί οι παράγοντες είναι: η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, το αλκοόλ, το κάπνισμα, η κατάθλιψη και κοινωνική απομόνωση, η υψηλή χοληστερόλη, ο διαβήτης, η υπέρταση, η παχυσαρκία, η απώλεια ακοής, η απώλεια όρασης, η κρανιοεγκεφαλική κάκωση  και η ατμοσφαιρική ρύπανση».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Αλαζονεία και η Ταπείνωση – Γράφει ο Μάξιμος Παφίλης, Επίσκοπος Μελιτηνής

Από
Έμβολος
-

Εκεί που διαπρέπει η ανθρώπινη αλαζονεία, οι ψυχές περιπλανώνται σε λαβύρινθους αυτοδικαίωσης. Εκεί αντηχεί η φωνή του Κυρίου μέσα από την παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου, μια ιστορία τόσο παλιά όσο ο χρόνος, αλλά πάντα επίκαιρη.

Η υπερηφάνεια, σαν δηλητηριώδης οχιά που έρπει στα μύχια της ψυχής, τυλίγεται γύρω από την καρδιά του ανθρώπου, πνίγοντας κάθε ίχνος θείας χάριτος. Στέκομαι μπροστά στο μυστήριο της θείας δικαιοσύνης, που σαν αόρατος άνεμος ανατρέπει τα ανθρώπινα μέτρα και σταθμά, φέρνοντας τα πάνω κάτω, όπως τα κύματα φέρνουν διάσπαρτα κοχύλια στην ακτή. Και να αναρωτιέμαι, πώς ο αμαρτωλός δικαιώνεται και ο δίκαιος καταδικάζεται;

«Ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ» (Λουκ. ιη´ 13), ψελλίζει με τραμμένα χείλη ο Τελώνης. Μια προσευχή πέντε λέξεων, λιτή και ταπεινή, που όμως διαπερνά τους ουρανούς, σαν βέλος που φτάνει στο στόχο του. Η ταπείνωση, αυτό το σπάνιο λουλούδι που ανθίζει στην καρδιά του ανθρώπου, όταν όλα τα άλλα έχουν μαραθεί.

Στο έρεβος της αυταπάτης, όπου αστράφτουν οι πύρινες σπίθες της αλαζονείας, η ψυχή του Φαρισαίου περιπλανιέται σαν πεταλούδα που χορεύει γύρω από τη φλόγα της αυτοκαταστροφής, δημιουργώντας φευγαλέες εικόνες στο φως των κεριών. Ανάμεσα στις μαρμάρινες κολώνες του ναού, η προσευχή του μεταμορφώνεται σε θεατρική παράσταση, όπου ο ίδιος είναι ταυτόχρονα ηθοποιός και θεατής του μεγαλείου του, χειροκροτώντας τον εαυτό του για τα επιτεύγματά του.

Στην προσευχή του Φαρισαίου αντηχεί η φωνή της ανθρώπινης έπαρσης, η ηχώ του ναρκισσισμού που καταπνίγει κάθε αίσθηση αυτογνωσίας. Ο Άγιος Θεοφύλακτος Βουλγαρίας, με τη διεισδυτική του ματιά, καταδύεται στα βάθη αυτής της πνευματικής τραγωδίας: “Έοικε μεν ουν τα ρήματα του Φαρισαίου εξ αρχής μεν ευγνώμονος ανθρώπου λόγοις. Ευχαριστώ σοι γαρ, φησίν, ο Θεός, τα δε εφεξής πάσης απονοίας πεπληρωμένα. Ου γαρ είπεν, ότι Εποίησάς με απέχειν από αδικίας, από αρπαγής· αλλά πώς; Ουκ ειμί. Εαυτώ προσήψε το κατόρθωμα, και τη οικεία ισχύι”.[1] Με τα λόγια αυτά ξεγυμνώνεται η πνευματική πλάνη του Φαρισαίου. Ξεκινά την προσευχή του με ευγνωμοσύνη προς τον Θεό, αλλά στην συνέχεια, η έπαρση και η αλαζονεία τον κυριεύουν. Δεν αναγνωρίζει ότι η αποχή του από την αδικία και την αρπαγή είναι δώρο του Θεού, αλλά αποδίδει την δικαιοσύνη του στον εαυτό του και στην δύναμή του, σαν να είναι κάτι που κατόρθωσε μόνος του, σαν να είναι ένα επίτευγμα που του ανήκει.

Μοιάζει με μαύρα κοράκια που κατασπαράζουν την αλήθεια, αφήνοντας πίσω μόνο τα κουφάρια της ψευδαίσθησης. Η έπαρση μεταμορφώνει την προσευχή σε καθρέφτη αυτοθαυμασμού, όπου ο Φαρισαίος βλέπει μόνο την εικόνα που θέλει να βλέπει, όπως η βασίλισσα στον καθρέφτη της ιστορίας, που ρωτά αν είναι η πιο όμορφη. Η υπερηφάνεια, σαν τοξικό αέριο που μολύνει την ατμόσφαιρα της ψυχής, διαποτίζει κάθε πτυχή της ύπαρξής του, μετατρέποντας την ευχαριστία σε κατηγορητήριο κατά των άλλων. «Οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων» (Λουκ. ιη´ 11), μια φράση που αντηχεί σαν σφυρί πάνω σε σπασμένο γυαλί, μια κραυγή αλαζονείας που προσβάλλει την ίδια την ανθρώπινη φύση.

Στις απόμερες γωνιές του μυαλού του, η αλαζονεία υφαίνει μια ψευδαίσθηση, μια αυταπάτη που τον τυφλώνει μπροστά στην αλήθεια. Κάθε αρετή του γίνεται όπλο κατά των άλλων, κάθε καλή πράξη μετατρέπεται σε λίθο που πετά εναντίον των αδελφών του, όπως ο Κάιν που σκοτώνει τον Άβελ. Η νηστεία, η προσευχή, η ελεημοσύνη, όλα μολύνονται από το δηλητήριο της υπεροψίας, χάνοντας την αγνότητά τους, όπως το νερό που στάζει μέσα από σκουριασμένους σωλήνες.

Η προσευχή του είναι ένας μονόλογος που χάνεται στο κενό, μια φωνή που αντηχεί στους τοίχους ενός άδειου δωματίου, άνεμος σε εγκαταλελειμμένο σπίτι. Η υπερηφάνεια τον έχει τυφλώσει τόσο που δεν βλέπει πως η αυτοδικαίωσή του είναι η ίδια του η καταδίκη, όπως ο Νάρκισσος που πνίγεται στην αντανάκλασή του. Στέκεται μπροστά στο θυσιαστήριο προσκυνώντας το είδωλο του εαυτού του, ένα είδωλο από πέτρα και χρυσό.

Και τότε, μέσα στο σκοτάδι της ανθρώπινης αδυναμίας, σαν την πρώτη ακτίνα του ήλιου που διαλύει το πυκνό σκοτάδι, η ταπείνωση του Τελώνη αποκαλύπτει το μονοπάτι της σωτηρίας, όπως ο φάρος που καθοδηγεί τα πλοία μέσα στη νύχτα. Η συντριβή του γίνεται φωτεινός οδοδείκτης για κάθε ψυχή που αναζητά τη λύτρωση.

Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, με τη σοφία του, διδάσκει: “Τὴν δὲ ὑπὲρ ὧν εὖ παρὰ θεοῦ πεπόνθαμεν εὐχαριστίαν εὐπρόσδεκτον μὲν ἡ ταπείνωσις ποιεῖ, καὶ τὸ μὴ κατεπαίρεσθαι τῶν οὐκ ἐχόντων”.[2] Η ταπείνωση, σαν το αλάτι που νοστιμίζει το φαγητό, κάνει την ευχαριστία ευπρόσδεκτη στον Θεό, ενώ η έπαρση την καθιστά άχρηστη και απορριπτέα, σαν φρούτο που έχει σαπίσει και πέφτει στο χώμα.

Η μετάνοια αναβλύζει ορμητικά από τα βάθη της καρδιάς, καθώς ο Τελώνης στέκεται στο κατώφλι του ναού με δάκρυα που λάμπουν ως σταγόνες βροχή που λαμπυρίζουν στο φως του ήλιου. Η αυτογνωσία του γίνεται κεραυνός που διασχίζει τον Ουρανού, αποκαλύπτοντας την αλήθεια της ανθρώπινης φύσης. Κάθε ίχνος αυτοδικαίωσης εγκαταλείπει την ψυχή του, αφήνοντας πίσω μόνο τα γυμνά κλαδιά της αμαρτίας. Η προσευχή του γίνεται ποτάμι που κυλά προς τη θάλασσα της θείας ευσπλαχνίας, παρασέρνοντας μαζί του όλα τα βάρη της ψυχής. Τα χτυπήματα στο στήθος του γίνονται ο ρυθμός μιας καρδιάς που αναζητά τη θεραπεία, ο πόνος που οδηγεί στη λύτρωση…

Στην απόλυτη γύμνια της ψυχής του, όπου κάθε προσποίηση καταρρέει σαν πύργος από άμμο, ο Τελώνης βρίσκει το κουράγιο να αντικρίσει την αλήθεια. Η ταπείνωσή του είναι σαν φτερά που τον υψώνουν πάνω από την άβυσσο της απόγνωσης. Η εξομολόγησή του μοιάζει με ανοιξιάτικη βροχή που ξεπλένει κάθε ίχνος αμαρτίας και φέρνει την αναγέννηση.

Οι λυγμοί του αντηχούν σαν κύματα που σπάνε στα βράχια της απόγνωσης με δύναμη και ορμή. Κάθε χτύπημα στο στήθος γίνεται ο παλμός μιας νέας ζωής, η αρχή ενός νέου ξεκινήματος. «Ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ», πέντε απλές λέξεις που ανοίγουν τις πύλες του Παραδείσου…

Η θεία χάρις, σαν αυγινό φως που διαπερνά τα βιτρό του ναού, λούζει την ψυχή του με χρώματα αναγέννησης. Στα σκαλοπάτια του θυσιαστηρίου, η προσευχή του γίνεται θυμίαμα που ανεβαίνει στον ουρανό, και η καρδιά του μεταμορφώνεται σε άρπα που παίζει τη μελωδία της μετανοίας, μουσική που ηρεμεί την ψυχή και φέρνει την ελπίδα.

Στο μεγάλο βιβλίο της θείας πρόνοιας, η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου παραμένει ένα αιώνιο δίδαγμα. Το θείο έλεος, σαν γαλήνια θάλασσα, αγκαλιάζει την ψυχή με κύματα αναγέννησης, καθαρίζοντας την από τα συντρίμμια της υπερηφάνειας. Στο σταυροδρόμι μεταξύ ουρανού και γης, κάθε δάκρυ μετάνοιας γίνεται σταγόνα δροσιάς στην έρημο της ανθρώπινης πορείας, ενώ η ταπείνωση υψώνει την ψυχή στις σφαίρες της θείας χάριτος.

Μάξιμος Παφίλης, Επίσκοπος Μελιτηνής

Φωτογραφία: Τελώνης και Φαρισαίος. Από το Κυριακοδρόμιο του μοναχού Αγαπίου (λεπτομέρεια) / pemptousia
1...2,4602,4612,462...18,069Σελίδα 2,461 από 18,069