Αρχική Blog Σελίδα 2134

Ως νέοι αστρονόμοι, μαθητές 12 νησιών του ανατολικού Αιγαίου απέδειξαν μέσα από ταυτόχρονο πείραμα το σχήμα της Γης

Από
Έμβολος
-

Η Γη είναι σφαιρική ή επίπεδη; Και πώς αποδεικνύεται αυτό; Ως μικροί αστρονόμοι, μαθητές από δώδεκα νησιά του βόρειου Αιγαίου και των Δωδεκανήσων συμμετείχαν ταυτόχρονα σε ένα κοινό πείραμα με σκοπό να αποδείξουν το σχήμα της Γης. 

Στο πείραμα συμμετείχαν μαθητές από 34 γυμνάσια και λύκεια δώδεκα διαφορετικών νησιών: της Λήμνου, της Λέσβου, της Χίου, της Σάμου, της Ικαρίας, των Λειψών, της Λέρου, της Καλύμνου, της Κω, της Αστυπάλαιας, της Ρόδου και της Κάσου.

6 Results plot

Όλοι οι μαθητές την ίδια ημέρα και ακριβώς την ώρα της άνω ηλιακής μεσουράνησης, δηλαδή τη στιγμή που ο Ήλιος βρίσκεται στο μέγιστο ύψος στον ουρανό, μέτρησαν το μήκος της σκιάς ενός στύλου, τον οποίο είχαν τοποθετήσει στην αυλή του σχολείου τους, ύψους ενάμισι μέτρου.

Αν η Γη ήταν επίπεδη, καθώς οι ακτίνες του Ήλιου θα έπεφταν παράλληλες, όλες οι σκιές των στύλων θα ήταν ίσες σε όλα τα νησιά. Αντίθετα, αν η Γη είναι σφαιρική η σκιά του στύλου θα μεγάλωνε, καθώς κινούμαστε προς τον βορρά, δηλαδή καθώς αυξάνεται το γεωμετρικό πλάτος.

Γυμνάσιο ΆντισσαςΛέσβου
Γυμνάσιο Άντισσας Λέσβου

Οι μαθητές μέτρησαν το μήκος της σκιάς του στύλου και στα συγκριτικά αποτελέσματα διαπίστωσαν ότι υπήρχε διαφορά στις μετρήσεις από νησί σε νησί. Η σκιά του στύλου στη Λήμνο ήταν μεγαλύτερη από αυτή στη Λέσβο, η οποία με τη σειρά της ήταν μεγαλύτερη από τη σκιά στην Ικαρία και αυτή μεγαλύτερη από τη σκιά στη Ρόδο. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η μέγιστη διαφορά της σκιάς ήταν 18 εκατοστά μεταξύ των δύο πιο ακραίων νησιών που συμμετείχαν, της Λήμνου και της Κάσου. Έτσι, μέσα από το πείραμα οι μαθητές απέδειξαν με εμφατικό τρόπο τη σφαιρικότητα της Γης.

3ο Γυμνάσιο Χίου
3ο Γυμνάσιο Χίου

Του πειράματος προηγήθηκε διαδικτυακή παρουσίαση στους μαθητές, όπου συζητήθηκαν οι βασικές αρχές, η μεθοδολογία και οι στόχοι του πειράματος. Το πείραμα μοιάζει με το πείραμα του Ερατοσθένη που διεξάγεται κατά τις ισημερίες και έχει ως στόχο τον υπολογισμό της περιφέρειας της Γης. «Ωστόσο, εκεί λαμβάνεται ως δεδομένο ότι η Γη είναι σφαιρική και υπολογίζεται η ακτίνα της. Εμείς με το πείραμά μας πάμε ένα βήμα πιο πίσω. Ως νέοι αστρονόμοι αναρωτιόμαστε ποιο είναι το σχήμα της Γης», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αστροφυσικός του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και επιστημονικά υπεύθυνος του προγράμματος, Αλέξανδρος Χιωτέλλης. Ο ίδιος περιγράφει ότι «ήταν πολύ ενθαρρυντικό πως τα παιδιά γέλασαν όταν τους είπα ότι στόχος του πειράματος είναι να αποδείξουν τη σφαιρικότητα της Γης».

Επίσης, οι μαθητές διαπίστωσαν ότι όλα τα πειραματικά αποτελέσματα βρίσκονταν πολύ κοντά (εντός του αναμενόμενου πειραματικού σφάλματος) στη θεωρητική πρόβλεψη της σκιάς του στύλου συναρτήσει του γεωγραφικού πλάτους. «Τους ενθουσίασε η ικανότητα πρόβλεψης που έχει η Φυσική και αυτό έχει να κάνει με τον τρόπο που διδάσκεται η Φυσική στα σχολεία: λείπει η κατανόηση ότι πρόκειται για πειραματική επιστήμη και οι μαθητές δεν καταλαβαίνουν ότι μέσω της Φυσικής ερμηνεύεις τον κόσμο με ακρίβεια», τονίζει ο κ. Χιωτέλλης.

Γυμνάσιο ΓΕΛ Μούδρου Λήμνος
Γυμνάσιο ΓΕΛ Μούδρος Λήμνος

Όταν ολοκληρώθηκε το πείραμα, οι μαθητές έστειλαν στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, εκτός από τα αποτελέσματα των μετρήσεών τους, και ένα βίντεο με το πείραμά τους και το σύνθημα «Η επιστήμη μιλάει με στοιχεία, οι ψευδοεπιστήμες και οι θεωρίες συνωμοσίας με αβάσιμες υποθέσεις. Εσύ ποιον εμπιστεύεσαι;».

Σημειώνεται ότι το πείραμα διεξήχθη στο πλαίσιο του προγράμματος «UniversALL: Αστρονομία για μαθητές ακριτικών περιοχών», που υλοποιεί το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Πρόκειται για πρόγραμμα Αστρονομίας για μαθητές και μαθήτριες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε ακριτικές περιοχές, το οποίο διοργανώνεται στο πλαίσιο των προσπαθειών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για διεύρυνση των δράσεων εξωστρέφειας και διάχυσης της επιστήμης.

Σ.Σ. Επισυνάπτονται φωτογραφίες από το πείραμα σε σχολεία του ανατολικού Αιγαίου. Τις φωτογραφίες παραχώρησε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ξεκινάει το «καλάθι του Πάσχα» στις 9 Απριλίου – Εντείνονται οι έλεγχοι στην αγορά

Από
Έμβολος
-

Με επάρκεια αγαθών αυστηρούς ελέγχους και συντονισμένες προσπάθειες από τα συναρμόδια υπουργεία για συγκράτηση των τιμών οδεύει η αγορά προς το Πάσχα.

Οι ελπίδες του εμπορικού κόσμου αναπτερώνονται από την επικείμενη εορταστική περίοδο, σε συνδυασμό με την ενεργοποίηση του «καλαθιού του Πάσχα» και του «καλαθιού των Νονών» ενώ οι καταναλωτές έχουν ήδη ξεκινήσει τη δική τους έρευνα προκειμένου το επόμενο διάστημα να προχωρήσουν στις πασχαλινές αγορές.

«Ανάσα» στην ψυχολογία της αγοράς εκτιμάται ότι φέρνει η αύξηση του κατώτατου μισθού ενώ οι έμποροι περιμένουν ότι η καταβολή του δώρου του Πάσχα στον ιδιωτικό τομέα, έως και την Μεγάλη Τετάρτη 16 Απριλίου, θα δώσει την αναγκαία ώθηση ενισχύοντας την αγοραστική κίνηση.

Από την πλευρά τους, τα σούπερ μάρκετ έχουν κάνει τις παραγγελίες τους για την αυξημένη ζήτηση των ημερών που έρχονται, ενώ προετοιμάζονται και για το «καλάθι του Πάσχα», με στόχο τη μέγιστη δυνατή συγκράτηση των ανατιμήσεων στα βασικά είδη διατροφής που χρειάζεται κάθε νοικοκυριό για το παραδοσιακό εορταστικό τραπέζι.

Στις 9 Απριλίου θα τεθεί σε ισχύ το «Καλάθι του Πάσχα» και θα διαρκέσει έως το Μεγάλο Σάββατο 19 Απριλίου. «Παραδοσιακά» θα περιλαμβάνει αρνί,  κατσίκι,  τσουρέκι, πασχαλινά σοκολατένια αυγά και σοκολατοειδή προϊόντα.

Υπενθυμίζεται ότι το «καλάθι του Πάσχα» θα τεθεί σε ισχύ για τρίτη διαδοχική χρονιά και πρόκειται για προσωρινή επέκταση της πρωτοβουλίας «καλάθι του νοικοκυριού» που βρίσκεται σε ισχύ.

Επιπλέον, αναμένεται η απόφαση και για το «καλάθι των Νονών» που θα περιλαμβάνει κατηγορίες προϊόντων όπως: πασχαλινές λαμπάδες – παιχνίδια, επιτραπέζια / παζλ, παιχνίδια με κούκλες, κουκλόσπιτα και άλλα αξεσουάρ (παιχνίδια μίμησης), βρεφικά παιχνίδια, φιγούρες δράσης, παιχνίδια κατασκευών και δημιουργίας (π.χ. παιχνίδια με τουβλάκια), οχήματα/τηλεκατευθυνόμενα, ηλεκτρονικά παιχνίδια, αθλητικά παιχνίδια (π.χ. μπάλες, παιδικές μπασκέτες και τέρματα), λούτρινα, μουσικά παιχνίδια, σοκολατένια αυγά και αντίστοιχα προϊόντα (προαιρετικά).

Στο μεταξύ, οι έλεγχοι στην αγορά εντείνονται ενώ δρομολογείται σχέδιο δράσης για τη συγκράτηση των τιμών των αμνοεριφίων ενόψει Πάσχα. Στο πλαίσιο αυτό, πρόσφατα πραγματοποιήθηκε σύσκεψη των υπουργών Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστα Τσιάρα, στο υπουργείο Ανάπτυξης. Βασικός στόχος είναι η προστασία του καταναλωτή και η στήριξη της ελληνικής παραγωγής, μέσα από στοχευμένες ενέργειες που αποτρέπουν αδικαιολόγητες ανατιμήσεις και φαινόμενα αισχροκέρδειας. Στο τραπέζι τέθηκαν όλα τα δεδομένα της αγοράς, καθώς και οι επόμενες κινήσεις για τη διασφάλιση ομαλών συνθηκών ενόψει των εορτών. Στο επόμενο διάστημα, μάλιστα, θα δρομολογηθούν ενισχυμένοι έλεγχοι από τις αρμόδιες αρχές των δύο υπουργείων, τόσο στο στάδιο της χονδρεμπορικής όσο και της λιανικής πώλησης, με στόχο την τήρηση του προβλεπόμενου ποσοστού κέρδους και την αποτροπή στρεβλώσεων στην αγορά. Οι δύο υπουργοί ξεκαθάρισαν ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με στόχο ένα πασχαλινό τραπέζι με προσιτές τιμές και χωρίς αιφνιδιασμούς για τους καταναλωτές.

Οι νέες αγοραστικές συνήθειες των καταναλωτών

Κρίσιμο ωστόσο παραμένει το ζήτημα της συμπεριφοράς του καταναλωτή ενόψει του Πάσχα καθώς έρευνες αποτυπώνουν αλλαγές τόσο στις καταναλωτικές όσο και στις διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων. Συγκεκριμένα, μεγάλες επιπτώσεις στην αγοραστική συμπεριφορά των καταναλωτών έχουν οι ανατιμήσεις των προϊόντων καθημερινής χρήσης, σύμφωνα με τα αποτελέσματα ετήσιας έρευνας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών που διεξήχθη στο Ερευνητικό Εργαστήριο Μάρκετινγκ του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών υπό την επιστημονική ευθύνη του διευθυντή του ερευνητικού εργαστηρίου καθηγητή Γεωργίου Μπάλτα. Η ποσοτική έρευνα έγινε τηλεφωνικά τον Ιανουάριο 2025 σε δείγμα 1355 καταναλωτών με τυχαία δειγματοληψία και με χρήση δομημένου ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου και ειδικού λογισμικού.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το 93% δηλώνει ότι δυσκολεύεται οικονομικά εξαιτίας των αυξημένων τιμών στο σούπερ μάρκετ. Επίσης, οι καταναλωτές κυρίως στρέφονται σε φθηνότερες και λιγότερες αγορές. Οι 4 στους 10 δηλώνουν ότι περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα προϊόντα. Σχεδόν ένας στους δέκα καταναλωτές δηλώνει ότι δεν μπορεί να αγοράσει ούτε τα στοιχειώδη.

Οι καταναλωτές δήλωσαν επίσης ποιος νομίζουν ότι ευθύνεται περισσότερο για υπερβολικές ανατιμήσεις στα καταναλωτικά προϊόντα ανάμεσα σε πολυεθνικές βιομηχανίες, ελληνικές βιομηχανίες, μεγάλες εμπορικές αλυσίδες και μικρά τοπικά καταστήματα. Οι περισσότεροι καταναλωτές επέλεξαν τις πολυεθνικές εταιρείες (68%) ενώ πολύ πιο κάτω και στη δεύτερη θέση βρέθηκαν οι μεγάλες αλυσίδες
(25%). Πολύ μικρό ποσοστό (6%) επέλεξε τους εγχώριους κατασκευαστές και ελάχιστοι (1%) τα μικρά καταστήματα.

Από οικονομικής πλευράς, οι αποτιμήσεις του έτους 2024 και οι προσδοκίες των καταναλωτών για το έτος 2025 είναι κατά κύριο λόγο αρνητικές. Συγκεκριμένα για το 2024 ποσοστό 48% ανέφερε ότι η οικονομική του κατάσταση έγινε χειρότερη, 39% ανέφερε ότι παρέμεινε ίδια και 13% ανέφερε ότι έγινε καλύτερη. Για το 2025 ποσοστό 34% ανέφερε ότι θα είναι χειρότερη, 20% καλύτερη και 46% θα
παραμείνει ίδια. Ποσοστό 24% προβλέπει ότι θα πραγματοποιήσει λιγότερες αγορές το 2025, 11% περισσότερες και 65% ίδιες.

Για το καλάθι του νοικοκυριού, το 35% πιστεύει ότι είναι ένα χρήσιμο μέτρο, το 43% ψωνίζει προϊόντα που βρίσκονται στο καλάθι του νοικοκυριού.

Οι ερωτηθέντες, στο πλαίσιο της έρευνας, δήλωσαν τι ποσοστό των προϊόντων που αγοράζουν εκπροσωπούν τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η μέση τιμή υπολογίστηκε σε 35,5% και είναι πρακτικά ίδιο ποσοστό με πέρυσι, παραμένοντας για δεύτερο έτος στην κορυφή των ποσοστών της ιδιωτικής ετικέτας στα 20 έτη που διεξάγεται η έρευνα.

Επίσης, το μερίδιο της ιδιωτικής ετικέτας στο καλάθι αγορών βρίσκεται πολύ άνω του 30% των κωδικών που μπαίνουν μέσα στο καλάθι του καταναλωτή, δηλαδή πάνω από τα 3 στα 10 προϊόντα που αγοράζονται είναι κωδικοί ιδιωτικής ετικέτας. Υψηλή είναι επίσης η ικανοποίηση από τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η πλειονότητα των καταναλωτών (68%) δηλώνει πολύ ικανοποιημένη ή
ικανοποιημένη από τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και μόνο το 12% εκφράζει δυσαρέσκεια. Ουδέτερη στάση διατηρεί το 28% των ερωτηθέντων. Οι ερωτηθέντες συνέκριναν την ιδιωτική ετικέτα με τις μάρκες των κατασκευαστών σε βασικά χαρακτηριστικά. Στο θέμα της τιμής, η συντριπτική πλειοψηφία του δείγματος 78% θεωρεί ότι τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας έχουν καλύτερη τιμή. Στο θέμα της ποιότητας, το 24% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι είναι προϊόντα χειρότερης ποιότητας, το 62,4% ίδιας ποιότητας, ενώ το 13,6% τα θεωρεί ανώτερης ποιότητας από τις μάρκες των κατασκευαστών. Το 28,1% του δείγματος βρίσκει τις συσκευασίες των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας χειρότερες, το 8,5% καλύτερες και το 63,4% εφάμιλλες με εκείνες των άλλων μαρκών.

Σε ερώτηση σφαιρικής σύγκρισης, το 15% των ερωτηθέντων αξιολογούν τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας ως καλύτερα ή πολύ καλύτερα, το 21% ως χειρότερα ή πολύ χειρότερα σε σχέση με τις μάρκες των προμηθευτών. Όμως η μεγάλη πλειονότητα των καταναλωτών σε ποσοστό 64% τα θεωρεί ίδια. Το γενικότερο συμπέρασμα είναι ότι τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας έχουν ωριμάσει στην αγορά
και θεωρούνται ισοδύναμες ή καλύτερες επιλογές από σχεδόν το 80% των καταναλωτών. Στο πλαίσιο της έρευνας, μετρήθηκε επίσης η πρόθεση αγοράς προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας σε 12 κατηγορίες προϊόντων. Για παράδειγμα, το 80,3% των καταναλωτών είναι πρόθυμο να αγοράσει χαρτικά ιδιωτικής ετικέτας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για κρασιά, μπύρες και οινοπνευματώδη είναι 13,5%.

Σχετικά με τον αριθμό των σούπερ μάρκετ που χρησιμοποιούν οι καταναλωτές, μόνο το 30% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι ψωνίζει σταθερά σε ένα σούπερ μάρκετ και το 70% μοιράζει τις αγορές σε περισσότερα. Το 90,6% των ερωτηθέντων χρησιμοποιεί μέχρι 3 διαφορετικά καταστήματα για τις αγορές του.
Η συχνότητα αγορών στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ έχει μέση τιμή 6,3 φορές τον μήνα. Οι περισσότεροι καταναλωτές δηλώνουν ότι ψωνίζουν 4 φορές μηνιαίως. Το 75% των ερωτηθέντων ψωνίζουν μέχρι 8 φορές μηνιαίως. Μετρήθηκε επίσης το ύψος της δαπάνης κάθε φορά που ψωνίζουν. Η μέση δαπάνη στο σούπερ μάρκετ εκτιμάται σε 64 ευρώ. Συγκεκριμένα, η μέση μηνιαία δαπάνη εκτιμάται στα 334
ευρώ. Το 75% των καταναλωτών δαπανά ως 400 ευρώ τον μήνα. Το 92,4% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι έχουν προαποφασίσει τι είδη θα αγοράσουν πριν πάνε στο φυσικό ή ηλεκτρονικό σούπερ μάρκετ. Στο θέμα της μάρκας του κάθε προϊόντος προαποφασισμένο εμφανίζεται μόνο το 43,5% των ερωτηθέντων, δηλαδή το 56,5% των καταναλωτών επιλέγει μάρκα μέσα στο κατάστημα την ώρα που ψωνίζει. Αναφορικά με τον τρόπο που επιλέγουν προϊόντα στο σούπερ μάρκετ, οι ερωτηθέντες δήλωσαν τη σημασία που αποδίδουν όταν ψωνίζουν σε βασικά κριτήρια επιλογής προϊόντων. Εξετάζοντας τη σπουδαιότητα των κριτηρίων επιλογής προϊόντων, προκύπτει ότι σημαντικότερα κριτήρια επιλογής προϊόντων θεωρούνται η τιμή, η ποιότητα, οι προσφορές, και η ελληνική προέλευση. Όσον αφορά τη σημασία που δίνουν οι καταναλωτές σε συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής καταστημάτων σούπερ μάρκετ, η έρευνα έδειξε ότι οι τιμές, οι προσφορές, η ποιότητα και ποικιλία των εμπορευμάτων έχουν τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα στην επιλογή καταστήματος από τον καταναλωτή.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δημοσιονομική ανάσα για την Ελλάδα η ρήτρα διαφυγής για τους εξοπλισμούς

Από
Έμβολος
-

Έως το τέλος του Απριλίου θα πρέπει κάθε κράτος- μέλος που επιθυμεί να ενεργοποιήσει τη νέα ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες να υποβάλει το σχετικό αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στη συνέχεια, η Κομισιόν θα εξετάσει τα αιτήματα και θα διατυπώσει συστάσεις τον Ιούνιο, με το Συμβούλιο της ΕΕ να λαμβάνει την τελική απόφαση τον Ιούλιο, αφού προηγηθούν έντονες διαβουλεύσεις.

    Η ρήτρα, που θα ισχύσει για τέσσερα χρόνια (2025- 2028)- μετά το 2028, η ΕΕ θα αξιολογήσει εάν απαιτείται παράταση- θα επιτρέπει στα κράτη- μέλη τη μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για την αύξηση των αμυντικών δαπανών, χωρίς να παραβιάζονται οι νέοι ιδιαίτερα αυστηροί κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

    Όπως αναφέρουν κυβερνητικοί παράγοντες, η εφαρμογή τής εν λόγω ρήτρας θα αποτελέσει θετικό γεγονός για την Ελλάδα, καθώς, λόγω και της γεωπολιτικής θέσης της, η χώρα διαθέτει διαχρονικά μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ στην άμυνα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το 2022 οι αμυντικές δαπάνες ανήλθαν στο 2,6% του ΑΕΠ, υπερκαλύπτοντας σταθερά τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες ύψους τουλάχιστον 2% του ΑΕΠ και με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο να είναι 1,3% του ΑΕΠ. Παράλληλα, καθώς η ευελιξία θα αφορά τόσο στις επενδύσεις, όσο και τις τρέχουσες δαπάνες που σχετίζονται με την άμυνα, δίδεται η δυνατότητα για πρόσληψη και εκπαίδευση στρατιωτικού προσωπικού (στρατιώτες, αξιωματικοί, κυβερνοάμυνα). Ενώ, σύμφωνα με παράγοντες της Κομισιόν, υπάρχει ένα «παράθυρο», ώστε στις αμυντικές δαπάνες που μπορεί να αυξηθούν να συμπεριλαμβάνονται οι δαπάνες για νέες αυξήσεις στους μισθούς στους ένστολους.

    Αναλυτικότερα, η νέα ρήτρα διαφυγής («Λευκή Βίβλος») είναι ένας μηχανισμός που επιτρέπει στα κράτη- μέλη να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες σε κρίσιμες περιόδους, χωρίς να παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ρήτρα ενεργοποιείται αποκλειστικά για αμυντικές δαπάνες. Ήτοι, οι κυβερνήσεις θα μπορούν να διαθέσουν περισσότερα χρήματα για την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων τους, χωρίς να υπολογίζονται αυτές οι δαπάνες στον καθορισμένο δημοσιονομικό στόχο τους. Η όλη πρωτοβουλία εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της ΕΕ να αυξήσει την αυτονομία της στον τομέα της άμυνας και να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες.

    Το ανώτατο όριο της δημοσιονομικής ευελιξίας για κάθε κράτος- μέλος είναι 1,5% του ΑΕΠ ετησίως. Οι επιπλέον δαπάνες θα υπολογίζονται σε σύγκριση με το 2021- το έτος πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι χώρες που έχουν ήδη αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες τους μετά το 2021, θα μπορούν να υπολογίζουν αυτήν την αύξηση ως μέρος της ρήτρας.

    Η ευελιξία αφορά τόσο στις επενδύσεις όσο και στις τρέχουσες δαπάνες που σχετίζονται με την άμυνα. Συγκεκριμένα, καλύπτονται:

    -Αγορές στρατιωτικού εξοπλισμού (πλοία, αεροσκάφη, άρματα μάχης, όπλα, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας).

    -Κατασκευή και αναβάθμιση στρατιωτικών υποδομών (στρατιωτικές βάσεις, αποθήκες όπλων, δίκτυα επικοινωνιών).

    -Πρόσληψη και εκπαίδευση στρατιωτικού προσωπικού (στρατιώτες, αξιωματικοί, κυβερνοάμυνα).

    -Έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα της άμυνας (νέα τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, drones).

    Ως προϋπόθεση, τα κράτη- μέλη καλούνται να προμηθεύονται εξοπλισμό από ευρωπαϊκές εταιρείες, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

    Μετά τη λήξη της ρήτρας διαφυγής, τα κράτη θα πρέπει να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση των αμυντικών τους δαπανών μέσα από τον ετήσιο προϋπολογισμό τους. Εάν υπάρχουν παραγγελίες στρατιωτικού εξοπλισμού που έχουν υπογραφεί πριν από το 2028, αλλά παραδίδονται μετά, θα μπορούν να καλυφθούν από τη ρήτρα, εφόσον παραμένουν εντός του ορίου του 1,5% του ΑΕΠ. Το 2028, η ΕΕ θα επανεξετάσει την κατάσταση και ενδέχεται να παρατείνει την ευελιξία εάν οι γεωπολιτικές συνθήκες το απαιτούν.

    Οι παράγοντες της Κομισιόν αναφέρουν ένα παράδειγμα για τη χώρα μας, η οποία, με την αύξηση των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, θα αποφασίσει να ενισχύσει π.χ. την αεράμυνά της. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, το 2025, η κυβέρνηση αποφασίζει να προμηθευτεί ένα νέο αντιαεροπορικό σύστημα κόστους 2 δισ. ευρώ. Το ΑΕΠ της χώρας είναι 240 δισ. ευρώ, άρα το ανώτατο όριο της ρήτρας είναι 3,6 δισ. ευρώ (1,5% του ΑΕΠ). Η αγορά του συστήματος γίνεται εντός του ορίου, οπότε δεν θεωρείται υπέρβαση του προϋπολογισμού και δεν οδηγεί σε δημοσιονομικές κυρώσεις από την ΕΕ.

    Παράλληλα, αξιωματούχοι των Βρυξελλών επισημαίνουν ότι έτερη κερδισμένη χώρα θα είναι η Γερμανία. η μεγαλύτερη οικονομικά και πληθυσμιακά χώρα της ΕΕ. Το ΑΕΠ τής Γερμανίας πέρυσι υπολογίζονταν σε περίπου 50% μεγαλύτερο από αυτό της δεύτερης ισχυρότερης χώρας, της Γαλλίας, και διπλάσιο από αυτό της Ιταλίας. Εξάλλου, αποτελεί τη μοναδική μεγάλη οικονομία της Ευρώπης που δεν είναι υπερδανεισμένη, καθώς το χρέος της ανέρχεται σε περίπου 62,5% του ΑΕΠ. Οπότε, καταργώντας το συνταγματικό «φρένο» χρέους για τις δαπάνες υποδομών και άμυνας, θα υλοποιήσει ένα τεράστιο πρόγραμμα ύψους 500 δισ. ευρώ για τις υποδομές και έως άλλα τόσα για την άμυνά της. Ποσά που πιθανόν να λειτουργήσουν ως έμμεσες ενισχύσεις για τις εταιρείες της.

    Στον αντίποδα, υπάρχουν οι χώρες που έχουν εμπλακεί στη «δίνη» των ελλειμμάτων, όπως είναι η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία ή το Βέλγιο. Τα συγκεκριμένα κράτη- μέλη είναι ενδεχόμενο να εφαρμόσουν τη ρήτρα με ιδιαίτερη φειδώ. Με ενδεικτικό, ότι μόλις πρόσφατα ο διεθνής οίκος αξιολόγησης DBRS έσπευσε να υποβαθμίσει τις προοπτικές αξιόχρεου της Γαλλίας, επικαλούμενος την επερχόμενη αύξηση στρατιωτικών δαπανών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κυρ. Μητσοτάκης:Το ενδιαφέρον της Chevron για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης αναγνωρίζει στην πράξη την ΑΟΖ της Ελλάδος

Από
Έμβολος
-

Στον εβδομαδιαίο απολογισμό του κυβερνητικού έργου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρεται στην αύξηση του κατώτατου μισθού στα 880 ευρώ από την 1η Απριλίου, σημειώνοντας ότι «με αυτήν την πέμπτη κατά σειρά αύξηση στον κατώτατο μισθό, ωφελούνται άμεσα τουλάχιστον 1,6 εκατομμύρια εργαζόμενοι σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, ενώ έμμεσα επηρεάζεται προς τα πάνω και ο μέσος μισθός».

«Αναπροσαρμόζονται και οι βασικοί μισθοί στον δημόσιο τομέα με 30 ευρώ επιπλέον τον μήνα, τα οποία προστίθενται στα 70 ευρώ μηνιαίως τα οποία έλαβαν οι δημόσιοι υπάλληλοι το 2024 -οι πρώτες αυξήσεις στο Δημόσιο μετά από 14 χρόνια» αναφέρει ο πρωθυπουργός υπογραμμίζοντας ότι οι αυξήσεις που έχουν δοθεί στους δημόσιους υπαλλήλους είναι συνολικά 22 από το 2023 έως σήμερα και αθροίζουν σε πρόσθετες δαπάνες ύψους 2,1 δις. ευρώ που μεταφράζεται σε επιπλέον 1,3 μισθούς για το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων. «Ο 13ος μισθός επομένως έχει ήδη δοθεί και πάμε για τον 14ο με τις προγραμματισμένες αυξήσεις που θα δοθούν και τα επόμενα χρόνια» υπογραμμίζει.

Επίσης αναφέρεται στις αυξήσεις στους μισθούς των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων κατά 13% έως 20% στο πλαίσιο της ατζέντας 2030 και του γενναίου εξορθολογισμού δαπανών και βαθμών που κάνει η ηγεσία του υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας σε συνδυασμό με το δημοσιονομικό χώρο που δημιουργούν ειδικά για τις αμυντικές δαπάνες οι πρόσφατες ευρωπαϊκές αποφάσεις.

Επιπλέον ο κ. Μητσοτάκης αναφέρεται στην επισημοποίηση του ενδιαφέροντος της Chevron για έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης. «Γιατί είναι σημαντική αυτή η εξέλιξη; Γιατί μια κορυφαία αμερικανική πολυεθνική επιλέγει να επενδύσει σε ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα, αναγνωρίζοντας στην πράξη την ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στην περιοχή» σημειώνει.

Επιπλέον ο πρωθυπουργός αναφέρεται στην αξιολόγηση των δημοσίων υπηρεσιών που θα γίνει από τους πολίτες. «Σύντομα τέσσερα εκατομμύρια πολίτες θα λάβουν ένα πολύ αναλυτικό ερωτηματολόγιο για να αξιολογήσουν τις δημόσιες υπηρεσίες που χρησιμοποιούν. Γιατί ο τελικός κριτής των υπηρεσιών του κράτους πρέπει να είναι η κοινωνία» σημειώνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Τέλος αφού σημειώνει ότι ανοίγει μεθαύριο η πλατφόρμα για να δηλώσουν οι ιδιοκτήτες τον καθαρισμό των οικοπέδων τους, ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση προχωράει στην πρόσληψη 2.500 εποχικών πυροσβεστών, ανεβάζοντας έτσι τον αριθμό τους σε 18.000 φέτος. «Για πρώτη φορά οι «δασοκομάντος» θα φτάσουν περίπου τους 1.600, από 1.150 πέρυσι, ενώ μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχε ούτε ένας. Η πρόσληψη των εποχικών πυροσβεστών θα είναι για 8 μήνες αντί για 6 που ήταν μέχρι σήμερα, λόγω της εκ των πραγμάτων επέκτασης της αντιπυρικής περιόδου» σημειώνει.

Ολόκληρη η ανάρτηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, είναι η ακόλουθη:

” Καλημέρα! ‘Αλλαξε η ώρα, αλλά όχι και το κυριακάτικο ραντεβού μας. Η σημερινή ανασκόπηση θα είναι και σήμερα εκτενής -μάλλον θα έχετε αρχίσει να το συνηθίζετε- με δράσεις που διευκολύνουν την καθημερινότητα αλλά και με πολλή τεχνητή νοημοσύνη.

Ξεκινώ αμέσως με τη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού στα 880 ευρώ που θα ισχύσει από μεθαύριο 1η Απριλίου, συμπαρασύροντας προς τα πάνω και το επίδομα ανεργίας, πολλά βοηθήματα και επιδόματα και τον βασικό μισθό στο Δημόσιο. Σε καθαρούς όρους, αφαιρώντας ασφαλιστικές εισφορές και φόρο εισοδήματος, η αύξηση αυτή αντιστοιχεί σε 34 ευρώ τον μήνα για εργαζόμενους χωρίς παιδιά και 43 ευρώ για εργαζομένους με 2 ή περισσότερα παιδιά. Σε ετήσια βάση (14 μισθοί), το καθαρό όφελος των εργαζομένων είναι 473 και 606 ευρώ αντίστοιχα. Θυμίζω ότι συνολικά από τον Δεκέμβριο 2019, οι εργαζόμενοι χωρίς παιδιά παίρνουν επιπλέον 2.730 ευρώ καθαρά τον χρόνο, ενώ οι εργαζόμενοι με παιδιά έως 3.010 ευρώ. Η Ελλάδα πλέον βρίσκεται στην 11η θέση ανάμεσα στις 22 χώρες της ΕΕ που έχουν θεσμοθετημένο κατώτατο μισθό σε ό,τι αφορά το ύψος του μικτού βασικού μισθού και στην 13η θέση ως προς την αγοραστική δύναμη. Συνολικά, με αυτήν την πέμπτη κατά σειρά αύξηση στον κατώτατο μισθό, ωφελούνται άμεσα τουλάχιστον 1,6 εκατομμύρια εργαζόμενοι σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, ενώ έμμεσα επηρεάζεται προς τα πάνω και ο μέσος μισθός. Όπως προανέφερα, αναπροσαρμόζονται και οι βασικοί μισθοί στον δημόσιο τομέα με 30 ευρώ επιπλέον τον μήνα, τα οποία προστίθενται στα 70 ευρώ μηνιαίως τα οποία έλαβαν οι δημόσιοι υπάλληλοι το 2024 -οι πρώτες αυξήσεις στο Δημόσιο μετά από 14 χρόνια. Οι αυξήσεις που έχουν δοθεί στους δημόσιους υπαλλήλους είναι συνολικά 22 από το 2023 έως σήμερα και αθροίζουν σε πρόσθετες δαπάνες ύψους 2,1 δις. ευρώ που μεταφράζεται σε επιπλέον 1,3 μισθούς για το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων. Ο 13ος μισθός επομένως έχει ήδη δοθεί και πάμε για τον 14ο με τις προγραμματισμένες αυξήσεις που θα δοθούν και τα επόμενα χρόνια.

Κατά 13% έως 20% αυξάνονται και οι μισθοί των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων στο πλαίσιο της ατζέντας 2030 και του γενναίου εξορθολογισμού δαπανών και βαθμών που κάνει η ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας σε συνδυασμό με το δημοσιονομικό χώρο που δημιουργούν ειδικά για τις αμυντικές δαπάνες οι πρόσφατες ευρωπαϊκές αποφάσεις. Στόχος μας είναι ένα στράτευμα με αξιοπρέπεια και υπερηφάνεια, που λαμβάνει από την πατρίδα όλη τη στήριξη που χρειάζεται για να προστατεύει όλους εμάς και τα σύνορα μας. Οι αυξήσεις αυτές δεν είναι το μόνο μέτρο που εφαρμόζουμε, καθώς συνοδεύονται από ένα ευρύ οικιστικό πρόγραμμα με 5.000 νέες στρατιωτικές κατοικίες, τετραπλασιασμό της μηνιαίας αποζημίωσης που λαμβάνουν οι σπουδαστές των στρατιωτικών μας σχολών, σύγχρονες υπηρεσίες ασφάλισης και υγείας αλλά και εκπαίδευση σε νέες τεχνολογίες και εφαρμογές για τους αξιωματικούς μας.

Γνωρίζω πολύ καλά όμως ότι τα εισοδήματα στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλά. Και ότι, παρά τις αυξήσεις, πολλά νοικοκυριά εξακολουθούν να πιέζονται. Γι’ αυτό και δεν εφησυχάζουμε. Ο στόχος μας είναι να τρέξουμε ταχύτερα από την υπόλοιπη Ευρώπη για να κλείσουμε την ψαλίδα στα εισοδήματα. Με σταθερά και όχι βιαστικά βήματα, η δέσμευσή μας ισχύει στο ακέραιο: κατώτατος μισθός στα 950 ευρώ μικτά το 2027. Και ταυτόχρονα, να αξιοποιήσουμε τον δημοσιονομικό χώρο που προκύπτει από την καλή πορεία της οικονομίας για να ελαφρύνουμε πολίτες και επιχειρήσεις από φορολογικά βάρη. Είμαι βέβαιος ότι θα τα καταφέρουμε. Η θετική πορεία των δημόσιων οικονομικών δεν είναι τυχαία και ούτε είναι ανεξάρτητη από την πολιτική σταθερότητα στην πατρίδα μας, σε μια εποχή που και τα δυο είναι ζητούμενα για πολλές χώρες. Κάτι που, δυστυχώς, φαίνεται να μην απασχολεί καθόλου κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης.

Η συστηματική δουλειά που έχει γίνει μέχρι σήμερα πιστοποιείται και από την επισημοποίηση του ενδιαφέροντος της Chevron για έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, μετά την ήδη ανακοινωθείσα συμμετοχή της στο πρόγραμμα δυτικά της Πελοποννήσου. Γιατί είναι σημαντική αυτή η εξέλιξη; Γιατί μια κορυφαία αμερικανική πολυεθνική επιλέγει να επενδύσει σε ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα, αναγνωρίζοντας στην πράξη την ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στην περιοχή. Όπως άλλωστε έκανε πρόσφατα και η Λιβύη, δημοπρατώντας θαλάσσια οικόπεδα στη δική της ΑΟΖ με βάση τη μέση γραμμή, σεβόμενη δηλαδή ουσιαστικά τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Αποτελεί ξεκάθαρη απόδειξη ότι η Ελλάδα ασκεί στην πράξη τα κυριαρχικά της δικαιώματα, παρά τη σκόπιμη παραπληροφόρηση ορισμένων. Αλλά είναι επίσης απόδειξη ότι η Ελλάδα αναγνωρίζεται ως ενεργειακός κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο. Θυμίζω ότι νοτιοδυτικά της Κρήτης και της Πελοποννήσου ήδη δραστηριοποιείται η Exxon Mobil που ενδέχεται να κάνει τις πρώτες δειγματοληπτικές έρευνες μέσα στο 2025. Είναι στρατηγική επιλογή μας μία Ελλάδα ενεργειακά ασφαλής, με τους πόρους που εξοικονομούνται ή τους νέους που θα προκύψουν από την αξιοποίηση των φυσικών κοιτασμάτων να διατίθεται προς όφελος όλων των Ελλήνων.

Πολύ σημαντική εξέλιξη για την «παραγωγική Ελλάδα» που θέλουμε να βρίσκεται στην πρωτοπορία της Ευρώπης σε ζητήματα στρατηγικής αυτονομίας, είναι και η επίσημη αναγνώριση της εμβληματικής επένδυσης της Metlen για την παραγωγή γαλλίου ως Στρατηγικού Έργου για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόλις 47 έργα από 13 χώρες-μέλη αξιολογήθηκαν σε αυτήν την κατηγορία. Η επιλογή της ελληνικής επένδυσης αποτελεί διάκριση-ορόσημο για την ευρωπαϊκή μεταλλουργία, αλλά και για την ελληνική μεταλλευτική δραστηριότητα. Το γάλλιο είναι απαραίτητο για την παραγωγή εξοπλισμού και τεχνολογιών που σχετίζονται με την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση, αλλά και με την άμυνα της Ένωσης. Και η σημασία αυτής της διάκρισης είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς έρχεται σε μια περίοδο έντονου παγκόσμιου εμπορικού ανταγωνισμού και γεωπολιτικής αστάθειας.

Τώρα, θα πει κανείς, «καλή είδηση η έλευση της Chevron και η ευρωπαϊκή αναγνώριση της Metlen, αλλά με το κράτος που μας ταλαιπωρεί τι γίνεται;». Η μάχη για αλλάξει το Δημόσιο σε όλες του τις εκφάνσεις συνεχίζεται. Υλοποιούνται ήδη πάρα πολλά έργα, χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης, που δεν αφορούν μόνο αυτήν καθαυτή τη βελτίωση της απόδοσης του Δημοσίου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο πολίτες και επιχειρήσεις συναλλάσσονται με αυτό -θυμίζω το gov.gr. Το επόμενο διάστημα, ρίχνουμε το βάρος στην επιτάχυνση των προσλήψεων. Θέλουμε να γίνονται εντός του έτους, ώστε οι υπάλληλοι να βρίσκονται στις θέσεις τους χωρίς πολυετή καθυστέρηση. Παράλληλα, επικεντρωνόμαστε στην ουσιαστική αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων. Όχι με τιμωρητική διάθεση, αλλά για να επιβραβεύονται αυτοί που πραγματικά το αξίζουν και να βοηθιούνται όσοι οι επιδόσεις τους δεν είναι οι προσδοκώμενες. Όλοι έχουμε επαφή με το Δημόσιο. Αν σας έλεγα ότι το 97% των δημόσιων υπαλλήλων κρίνονται ως «άριστοι» και «υπερ-επαρκείς», θα συμφωνούσατε; Μάλλον όχι, και αυτό επιβεβαιώνεται και στην πράξη. Με το νέο πλαίσιο αξιολόγησης που εφαρμόζουμε από το 2023, είδαμε ότι το ποσοστό αυτών που κρίνονται ως «άριστοι» είναι στο 9%. Όχι επειδή έγιναν λιγότερο ικανοί οι υπάλληλοι, αλλά γιατί για πρώτη φορά έχουμε μια πιο ρεαλιστική και αντικειμενική εικόνα. Σε αυτό βοηθά και η τεχνητή νοημοσύνη, που σκανάρει τις φόρμες αξιολόγησης και βοηθά να εντοπίζονται οι περιπτώσεις όπου οι αξιολογήσεις είναι «τυπικές», χωρίς πραγματικό περιεχόμενο. Ξαναλέω ότι η διάθεσή μας δεν είναι τιμωρητική. Αντιθέτως συνοδεύεται από εξατομικευμένη στοχοθεσία και πλάνο ανάπτυξης του κάθε υπαλλήλου ξεχωριστά, ώστε να γίνεται παραγωγικός στη δουλειά του. Με την αναμόρφωση και επιτάχυνση του πειθαρχικού κώδικα θα έχουμε ταχύτερα αποτελέσματα και για όσους λίγους δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους. Επιπλέον όμως της εσωτερικής αξιολόγησης, μας ενδιαφέρει πάνω από όλα η γνώμη των πολιτών που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του Δημοσίου. Σύντομα τέσσερα εκατομμύρια πολίτες θα λάβουν ένα πολύ αναλυτικό ερωτηματολόγιο για να αξιολογήσουν τις δημόσιες υπηρεσίες που χρησιμοποιούν. Γιατί ο τελικός κριτής των υπηρεσιών του κράτους πρέπει να είναι η κοινωνία. Λίαν προσεχώς περισσότερα επ’ αυτού.

Περνώ τώρα σε μια καίριας σημασίας τεχνολογική υποδομή, τον «ΔΑΙΔΑΛΟ», που θα επιτρέψει στο Δημόσιο αλλά και σε ιδιώτες να αξιοποιήσουν τη μεγάλη υπολογιστική του δύναμη. Πρόκειται για έναν από τους κορυφαίους υπερυπολογιστές στην Ευρώπη και μεταξύ των 20 ταχύτερων στον κόσμο. Η σύμβαση για την κατασκευή του υπογράφηκε προ ημερών με την Hewlett Packard Enterprise στο Λαύριο όπου και θα εγκατασταθεί. Είναι ένα εμβληματικό έργο συνολικού προϋπολογισμού 58,9 εκ. ευρώ που υλοποιείται με χρηματοδότηση του ΤΑΑ και του Ταμείου Ευρωπαϊκού Οργανισμού EuroHPC JU. Η δημιουργία του έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να επιλεγεί η Ελλάδα ανάμεσα στις πρώτες επτά χώρες της Ευρώπης -από τις συνολικά 13- που θα αποκτήσουν το δικό τους AI Factory. Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» με τη δυναμική του, θα υποστηρίξει ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, δημόσιους φορείς και νεοφυείς επιχειρήσεις να αναπτύξουν καινοτόμες εφαρμογές και υπηρεσίες, προγράμματα δηλαδή που μέχρι τώρα τα «τρέχαμε» στο εξωτερικό. Θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και θα ενισχύσει την απορρόφηση εξειδικευμένου προσωπικού, προσελκύοντας και Έλληνες που έφυγαν στο εξωτερικό στα χρόνια της κρίσης. Με λίγα λόγια, ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» βάζει τη χώρα στην πρώτη γραμμή της εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης, δίνοντάς μας τα εργαλεία για να συμμετέχουμε ενεργά στη μάχη για παραγωγική αυτονομία και αυτάρκεια στην Ευρώπη, στην καρδιά της 4ης βιομηχανικής επανάστασης.

Με την ευκαιρία, θέλω να συγχαρώ την Αναστασία Σιάπκα, τη νεαρή Ελληνίδα νομικό, που συμπεριλήφθηκε στη λίστα με τις 20 γυναίκες από όλο τον κόσμο οι οποίες διαπρέπουν στην έρευνα για τις ηθικές και νομικές προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης. Με καταγωγή από το Κιλκίς, απόφοιτη δημόσιου σχολείου και πανεπιστημίου, απέδειξε -όπως λέει και η ίδια- ότι η ελληνική περιφέρεια, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, δεν υπολείπεται ως προς το επίπεδο εκπαίδευσης, το ανθρώπινο δυναμικό και τις ικανότητες. Η Αναστασία αντιπροσωπεύει, μαζί με χιλιάδες άλλους Έλληνες επιστήμονες, την Ελλάδα που μας κάνει περήφανους.

Επενδύουμε στη γνώση και στο δημόσιο σχολείο που από φέτος ενισχύεται και με τις νέες δομές, τα Δημόσια Ωνάσεια, τα οποία θα λειτουργήσουν από τον Σεπτέμβριο, μαζί με τα Πρότυπα, τα Πειραματικά και τα Εκκλησιαστικά Σχολεία. Όλα τους είναι σχολεία που ξεχωρίζουν. Στις πανελλήνιες εξετάσεις έχουν καλύτερες επιδόσεις ακόμη και από τα ιδιωτικά, με σημαντικές διακρίσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με περιβάλλον σχεδόν χωρίς περιστατικά bullying και με εκπαιδευτικούς υψηλής κατάρτισης που φέρνουν εξαιρετικά μαθησιακά αποτελέσματα. Γι’ αυτό και από χρόνο σε χρόνο αυξάνεται το ενδιαφέρον των γονέων για την εισαγωγή των παιδιών τους σε αυτά τα δημόσια σχολεία, η οποία γίνεται είτε με κλήρωση είτε με κάποιου είδους τεστ δεξιοτήτων. Φέτος, η προθεσμία για τις αιτήσεις είναι μέχρι τις 7 Απριλίου.

Από τη δημόσια παιδεία στη δημόσια υγεία, σε μια πτυχή που δεν προβάλλεται συχνά, αν και αποτελεί την αιχμή του δόρατος για να νικήσουμε ανίατες και σπάνιες ασθένειες. Αναφέρομαι στις κλινικές μελέτες που γίνονται στα μεγάλα νοσοκομεία μας και σώζουν ζωές με τις καινοτόμες θεραπείες που αναπτύσσουν. Το 2019 υπήρχαν σε εξέλιξη περίπου 100 μελέτες, το 2024 φτάσαμε τις 564, αριθμός ρεκόρ για την Ελλάδα. Ο στόχος που έχει θέσει το Υπουργείο Υγείας είναι να φτάσουμε τις 600 εντός του 2025 και να αυξηθούν στις 1.000 έως το 2027. Αξίζει να σημειωθεί ότι, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, πραγματοποιήθηκαν κλινικές μελέτες φάσης 1 στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου στην Θεσσαλονίκη. Επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε, μέσα στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, επιστημονικούς θυλάκους πρωτοποριακών ερευνών. Έχουμε εξαίρετους ερευνητές και μπορούμε να προσελκύσουμε ξένες και εγχώριες επενδύσεις.

Αξιοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη και στον κρίσιμο τομέα της Εθνικής ‘Αμυνας μέσω του προγράμματος «Θώραξ» που υπογράφηκε προ ημερών από το Υπουργείο Εθνικής ‘Αμυνας και το Υπουργείο Ανάπτυξης, ύψους 48,5 εκ. ευρώ με πόρους του ΤΑΑ. Ο «Θώραξ» είναι ένα πληροφοριακό σύστημα που συλλέγει, επεξεργάζεται και αναλύει δεδομένα από πολλές πηγές (πχ ραντάρ, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, δορυφόρους, κάμερες όλων των δομών ασφάλειας), και επιτρέπει έτσι να λαμβάνονται οι βέλτιστες αποφάσεις για την ταχύτερη αντιμετώπιση σύγχρονων υβριδικών απειλών. Κοιτάζουμε στο μέλλον, αλλά δεν ξεχνάμε ποτέ το παρελθόν. Η «Κιβωτός Εθνικής Μνήμης», το έργο του Κώστα Βαρώτσου στον περιβάλλοντα χώρο του Υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας, πάνω στο οποίο έχουν λαξευτεί όλα τα ονόματα των υπέρ πατρίδας πεσόντων, είναι εκεί για να μας το θυμίζει. Η Ελλάδα ευγνωμονούσα.

Αλλάζω θέμα τώρα, για να σας πω ότι πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στο Πρωτοδικείο Αθηνών η πρώτη εικονοτηλεδιάσκεψη στο πλαίσιο της ποινικής δίκης. Συγκεκριμένα, εξετάστηκε ένας κατηγορούμενος που κρατείται στις φυλακές Κορυδαλλού, χωρίς να χρειαστεί να μεταταχθεί στο γραφείο του Ανακριτή. Η επιτυχής έναρξη της εικονοτηλεδιάσκεψης και στα ποινικά δικαστήρια αποτελεί δείγμα προόδου και ταχύτητας απονομής της δικαιοσύνης. Αποφεύγονται οι μετακινήσεις των εμπλεκομένων στη λειτουργία των ελληνικών δικαστηρίων, αποφεύγονται οι περιττές αναβολές και γίνεται εξοικονόμηση πόρων. Στόχος μας, η επέκταση του θεσμού σε όλο το εύρος των ελληνικών δικαστηρίων.

Ψηφιακών εφαρμογών συνέχεια. Καθιερώνουμε μια νέα δωρεάν εφαρμογή, το «MyStreet», που θα τεθεί σε λειτουργία μετά το Πάσχα και θα επιτρέπει σε κάθε πολίτη να ελέγχει αν ένας κοινόχρηστος χώρος -όπως πεζοδρόμιο ή πλατεία- που είναι κατειλημμένος από τραπεζοκαθίσματα έχει ενοικιαστεί νόμιμα από τον Δήμο στο κατάστημα. Αν δεν είναι, μπορεί να γίνει καταγγελία, ανώνυμα ή επώνυμα. Λειτουργεί στο λογική του MyCoast, το οποίο δούλεψε καλά στις παραλίες και εννοείται ότι θα συνεχιστεί. Και ακόμα κάτι σημαντικό: με τη «Θυρίδα Πολίτη», η οποία πλέον θα είναι διαθέσιμη στο Gov.gr Wallet, θα μπορείτε να έχετε αποθηκευμένα όλα τα έγγραφα και ειδοποιήσεις της Δημόσιας Διοίκησης και να είναι πλήρως προσβάσιμα από όπου είστε και όποια στιγμή θέλετε να κάνετε χρήση τους. Διαφάνεια, άμεση ενημέρωση, λιγότερη ταλαιπωρία. Με άλλα λόγια, ένα κράτος πιο κοντά στον πολίτη.

Ανοίγει μεθαύριο η πλατφόρμα για να δηλώσουν οι ιδιοκτήτες τον καθαρισμό των οικοπέδων τους, τα οποία οφείλουν να διατηρούν καθαρά καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Η πλατφόρμα θα μείνει ανοιχτή έως τις 30 Απριλίου. Πέρσι συνολικά είχαν δηλωθεί 830.000 καθαρισμοί οικοπέδων και φάνηκε ότι κατάφεραν να κρατήσουν τη φωτιά μακριά από περιουσίες ακόμη και σε τεράστιες εστίες, όπως αυτή στον Βαρνάβα. Η προστασία από τις πυρκαγιές είναι υπόθεση όλων μας. Γι’ αυτό και πέρα από την υπευθυνότητα των πολιτών, είναι απαραίτητο οι Δήμοι να ενεργοποιηθούν πιο έντονα με περισσότερους ελέγχους, συμβάλλοντας από την πλευρά τους στην προστασία ανθρώπων, περιουσιών και του φυσικού περιβάλλοντος.

Σε ό,τι αφορά εμάς, προχωράμε στην πρόσληψη 2.500 εποχικών πυροσβεστών, ανεβάζοντας έτσι τον αριθμό τους σε 18.000 φέτος. Για πρώτη φορά οι «δασοκομάντος» θα φτάσουν περίπου τους 1.600, από 1.150 πέρυσι, ενώ μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχε ούτε ένας. Η πρόσληψη των εποχικών πυροσβεστών θα είναι για 8 μήνες αντί για 6 που ήταν μέχρι σήμερα, λόγω της εκ των πραγμάτων επέκτασης της αντιπυρικής περιόδου. Είδαμε ότι και φέτος οι φωτιές ξεκίνησαν μέσα Μαρτίου. Επιφέραμε και άλλες αλλαγές για να ενισχύσουμε τη «δεξαμενή» των εποχικών πυροσβεστών: αυξήσαμε σε κάποιες κατηγορίες (για τους οδηγούς για παράδειγμα) το όριο ηλικίας και δίνονται επιπλέον 10 μόρια σε κάθε εποχικό πυροσβέστη που έχει επιχειρήσει ανά περίοδο, ώστε να έχουν προβάδισμα στην προκήρυξη. Η ενδυνάμωση του πυροσβεστικού σώματος είναι ιδιαίτερα σημαντική σε μια εποχή που η κλιματική κρίση μαστίζει τον πλανήτη. Όμως, η πρόληψη και η αυξημένη προσοχή από όλους μας, πολίτες και φορείς, είναι κρίσιμη.

Πριν κλείσω, θέλω να αναφερθώ σε ένα έργο τοπικού ενδιαφέροντος αλλά μεγάλη σημασίας για την καθημερινότητα των κατοίκων της περιοχής. Παραδόθηκε ο νότιος κλάδος της γέφυρας του Αξιού Ποταμού, καθώς ολοκληρώθηκαν οι εργασίες αποκατάστασης και ενίσχυσης της δομικής επάρκειας της παλιάς γέφυρας. Ξέρω ότι ταλαιπωρήθηκαν για αρκετό καιρό οι Θεσσαλονικείς συμπολίτες μας στις μετακινήσεις τους, αλλά έπρεπε να γίνει σωστά η στήριξη της γέφυρας και πάντα η ασφάλεια προηγείται της άνεσης.

Θα κλείσω με τα τρομερά παιδιά της Εθνικής Ποδοσφαίρου που με την καταπληκτική εμφάνισή τους στη Γλασκώβη, ανέβηκαν στην 1η Κατηγορία της UEFA, στις 16 καλύτερες ομάδες της Ευρώπης. Πιο συγκινητική και από την εμφάνιση τους, είναι η εικόνα μιας ομάδας – οικογένειας, με σύμπνοια και πειθαρχία που απογειώνει το ταλέντο τους. Πολλά συγχαρητήρια σε όλα τα παιδιά και στον προπονητή! Το ήθος αυτής της ομάδας αντανακλάται στα λόγια του Κωνσταντίνου Καρέτσα και του Χρήστου Ζαφείρη, παιδιά οικογενειών που έφυγαν από την Ελλάδα στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Και οι δύο θα μπορούσαν να παίξουν με τις Εθνικές Βελγίου και Νορβηγίας αντίστοιχα. Διάλεξαν τη φανέλα με το εθνόσημο, ακολουθώντας την παραίνεση του προπονητή Γιοβάνοβιτς, ενός Σέρβου που αγαπά τη χώρα μας σαν δεύτερη πατρίδα. Μπράβο σε όλους, μπράβο και στον

Εμμανουήλ Καραλή, που «πέταξε» στα 6,05μ., κατακτώντας με πανελλήνιο ρεκόρ το ασημένιο μετάλλιο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Κλειστού Στίβου, στην Κίνα. Μπράβο και στον κορυφαίο Μίλτο Τεντόγλου που τον πιστεύουμε, τον στηρίζουμε και τον ευγνωμονούμε για όσα έχει προσφέρει έως σήμερα και μένει ακόμη να προσφέρει στο μέλλον. ‘Αλλωστε όπως διάβασα κάπου «καμία νίκη δεν είναι μόνιμη, καμία ήττα δεν είναι οριστική».

Μπράβο και σε όσους έφτασαν μέχρι το τέλος αυτής της ανασκόπησης! Ήταν, μάλλον, η μεγαλύτερη του 2025 -μέχρι την επόμενη. Καλή Κυριακή!”.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Φορολογικές δηλώσεις 2025: Πάνω από μισό εκατομμύριο έχουν ήδη υποβληθεί – Οι 3 στους 4 φορολογούμενους δεν θα πληρώσουν επιπλέον φόρο

Από
Έμβολος
-

Με εξαιρετικά αυξημένους ρυθμούς εξελίσσεται η εφετινή διαδικασία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων, καθώς μέσα στις πρώτες 10 ημέρες λειτουργίας της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ (από τις 17 Μαρτίου έως τις 26 Μαρτίου) είχαν ήδη υποβληθεί 518.420 δηλώσεις, με ρυθμό πάνω από 43.000 δηλώσεις την ημέρα.

Ο αριθμός αυτός είναι εντυπωσιακός, δείχνοντας τον υψηλό βαθμό προσαρμογής των φορολογουμένων στη νέα, ταχύτερη διαδικασία. Παράλληλα, εκτιμάται ότι έως το τέλος Απριλίου θα έχει υποβληθεί το 30% των δηλώσεων, γεγονός που καταδεικνύει τη δυναμική και την αποτελεσματικότητα του νέου συστήματος υποβολής.

Στατιστικά στοιχεία υποβληθεισών δηλώσεων

Από τις 518.420 δηλώσεις που είχαν υποβληθεί μέχρι τις 26 Μαρτίου:

    • 131.886 δηλώσεις (25,44%) είναι χρεωστικές, με τον μέσο φόρο που καλούνται να πληρώσουν οι φορολογούμενοι να ανέρχεται στα 1.129 ευρώ.

    • 128.931 δηλώσεις (24,87%) είναι πιστωτικές, με μέσο ποσό επιστροφής 339 ευρώ.

    • 257.603 δηλώσεις (49,69%) είναι μηδενικές, δηλαδή δεν προκύπτει καμία φορολογική υποχρέωση. Συνολικά, ήδη έχει υποβληθεί περίπου το 8% των συνολικών δηλώσεων που αναμένονται, με το 75% αυτών να μην επιβαρύνονται με επιπλέον φόρους, είτε γιατί είναι μηδενικές είτε γιατί είναι πιστωτικές και συνεπάγονται επιστροφή χρημάτων. Αυτό το στοιχείο αποδεικνύει ότι η πλειονότητα των φορολογουμένων δεν θα επιβαρυνθεί οικονομικά από την ετήσια φορολογική διαδικασία.

Σημαντικές αλλαγές και διευκολύνσεις για το 2024

Η φετινή διαδικασία υποβολής των δηλώσεων συνοδεύεται από σημαντικές αλλαγές και νέες διευκολύνσεις που στοχεύουν στη μείωση της γραφειοκρατίας και τη βελτίωση της εμπειρίας των φορολογουμένων.

1. Αυτόματες δηλώσεις

Περισσότεροι από 1,5 εκατ. μισθωτοί και συνταξιούχοι θα βρουν τη φορολογική τους δήλωση προσυμπληρωμένη. Αν δεν απαιτούνται διορθώσεις, η δήλωση θα οριστικοποιηθεί αυτόματα στις 25 Απριλίου 2025. Αν απαιτούνται τροποποιήσεις, αυτές μπορούν να γίνουν έως τις 15 Ιουλίου 2025, χωρίς κυρώσεις.

2. Δόσεις και εκπτώσεις

Ο φόρος που προκύπτει μπορεί να καταβληθεί σε 8 μηνιαίες δόσεις ή εφάπαξ με εκπτώσεις:

•  4% για δήλωση έως 30 Απριλίου 2025

•  3% για δήλωση έως 15 Ιουνίου 2025

•  2% για δήλωση έως 15 Ιουλίου 2025

Η πρώτη δόση καταβάλλεται έως τις 31 Ιουλίου 2025, ενώ οι υπόλοιπες δόσεις καταβάλλονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα των επόμενων μηνών.

3. Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες δεν θα πληρώνουν πλέον τέλος επιτηδεύματος, μειώνοντας σημαντικά τις φορολογικές τους επιβαρύνσεις.

4. Απαλλαγές για ακίνητα

Ιδιοκτήτες που είχαν κενά ακίνητα ή τα διέθεσαν για βραχυχρόνια μίσθωση δικαιούνται φορολογικές απαλλαγές. Η απαλλαγή ισχύει για κατοικίες έως 120 τ.μ. που παρέμειναν κενές το 2022 και 2023 ή διατέθηκαν για βραχυχρόνια μίσθωση το 2023.

5. Κοινή δήλωση συζύγων

Οι σύζυγοι υποβάλλουν κοινή φορολογική δήλωση από το έτος τέλεσης του γάμου. Οι νεόνυμφοι του 2024 θα υποβάλουν κοινή δήλωση, ενώ όσοι παντρεύτηκαν το 2025 θα υποβάλουν ξεχωριστές δηλώσεις για το φορολογικό έτος 2024.

6. Δηλώσεις αποβιωσάντων

Οι κληρονόμοι πρέπει να υποβάλουν ψηφιακά τις δηλώσεις των αποβιωσάντων έως 31 Δεκεμβρίου 2025.

7. Ενημερώσεις φορολογουμένων

Οι φορολογούμενοι που έχουν επιλεγεί για αυτόματη υποβολή ή έχουν ήδη καταθέσει δήλωση θα λαμβάνουν ενημερώσεις μέσω e-mail και του myAADE. Οι ενημερώσεις θα αφορούν τυχόν μεταβολές στα στοιχεία τους που έχουν δηλωθεί από τρίτους φορείς.

8. Εξπρές επιστροφές φόρου

Οι επιστροφές φόρου εισοδήματος θα γίνονται άμεσα για όσους δεν έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές, ενώ για τους υπόλοιπους θα συμψηφίζονται αυτόματα με εκκρεμείς οφειλές.

Το νέο φορολογικό περιβάλλον

Η επιτάχυνση της διαδικασίας υποβολής δηλώσεων, η αυτοματοποίηση πολλών σταδίων και η προώθηση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης αποσκοπούν στη βελτίωση του φορολογικού συστήματος. Οι νέες ρυθμίσεις έχουν ως στόχο τη διευκόλυνση των φορολογουμένων, τη μείωση της γραφειοκρατίας και την παροχή περισσότερων επιλογών για την πληρωμή των φόρων.

Η εφετινή περίοδος υποβολής των φορολογικών δηλώσεων χαρακτηρίζεται από γρήγορη και αποτελεσματική διαδικασία, με ποσοστό 75% των δηλώσεων να είναι είτε μηδενικές είτε πιστωτικές. Αυτή η εξέλιξη φαίνεται να προσφέρει περισσότερη προβλεψιμότητα και λιγότερη επιβάρυνση για το μεγαλύτερο ποσοστό των φορολογουμένων, ενώ παράλληλα ενισχύει τη μετάβαση σε ένα σύστημα με μεγαλύτερη αυτοματοποίηση και διαφάνεια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εμπορικός Σύλλογος Αλεξάνδρειας: Θερινό πρόγραμμα λειτουργίας καταστημάτων και εορτών Πάσχα

Από
Έμβολος
-
Εμπορικός Σύλλογος Αλεξάνδρειας

Το πρόγραμμα

Προγραμμα καταστημάτων

Υγεία: Καλύτερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερη επιβίωση μοσχεύματος σε παιδιά που έκαναν μεταμόσχευση νεφρού παρέχουν τα νέα ανοσοκατασταλτικά

Από
Έμβολος
-

Καλύτερη ποιότητα ζωής σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση νεφρού κατά την παιδική ηλικία, αλλά και μεγαλύτερη επιβίωση του μοσχεύματος, παρέχουν τα νέα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Πάντα υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ένας ασθενής που έχει κάνει μεταμόσχευση νεφρού στην παιδική ηλικία να χρειαστεί να υποβληθεί σε δεύτερη μεταμόσχευση στην ενήλικη ζωή, αναφέρει η καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Νεφρολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Νεφρολογίας (ΕΠΝΕ), Νικολέτα Πρίντζα, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ με αφορμή τη 2η Ετήσια Επιστημονική Εκδήλωση της ΕΠΝΕ, που διεξάγεται από τις 20 ως τις 30 Μαρτίου στη Θεσσαλονίκη.

Τα παιδιά που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση, όπως και οι ενήλικες, πρέπει να παίρνουν εφ’ όρου ζωής ανοσοκατασταλτικά, για να αποφευχθεί η απόρριψη του μοσχεύματος. Μελέτες που γίνονται με χρήση βλαστοκυττάρων στοχεύοντας να απαλλάξουν από τη χρήση ανοσοκατασταλτικών τα παιδιά που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση νεφρού, βρίσκονται ακόμη σε πειραματικά στάδια και δεν έχουν προχωρήσει σε στάδιο κλινικής μελέτης φάσης 3.

«Μερικές φορές αναζητούμε τα εντυπωσιακά βήματα. Οι μελέτες με τα βλαστοκύτταρα είναι αποκλειστικά σε πειραματικά στάδια και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κλινική μελέτη προχωρημένης φάσης, δηλαδή φάσης 3. Σίγουρα, όμως, έχουν γίνει βήματα στις παιδιατρικές μεταμοσχεύσεις στα περισσότερα από 20 χρόνια που είμαι στο Ιπποκράτειο. Γίνονται μικρά και σταθερά βήματα, έχει βελτιωθεί η ανοσοκαταστολή, έτσι ώστε οι ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση να είναι ρυθμισμένοι και να έχουμε τις λιγότερες επιπλοκές με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Έχουν βγει καινούργια ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Έχουμε περισσότερα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, έχουμε πρωτόκολλα και σχήματα τα οποία έχουν λιγότερο κίνδυνο για λοιμώξεις, λιγότερες παρενέργειες και έχουν βελτιώσει πάρα πολύ την επιβίωση του μοσχεύματος. Επομένως, έχουν γίνει πάρα πολλά βήματα στην ανοσοκαταστολή. Έχουν γίνει βήματα στον ανοσολογικό έλεγχο των παιδιών και των δοτών, έτσι ώστε να πάμε σε μία μεταμόσχευση πιο ασφαλή και με μεγαλύτερες πιθανότητες να κρατήσει το μόσχευμα περισσότερα χρόνια, γιατί στα παιδιά θέλουμε η πρώτη μεταμόσχευση να είναι μια μεταμόσχευση που θα κρατήσει αρκετά χρόνια», εξηγεί η κ. Πρίντζα.

Απαντώντας στο ερώτημα εάν είναι σύνηθες ένα παιδί που έχει υποβληθεί σε μεταμόσχευση νεφρού να χρειαστεί να υποβληθεί και σε δεύτερη, η κ. Πρίντζα αναφέρει: «Θεωρούμε πάρα πολύ πιθανό όταν ένα παιδί μεταμοσχεύεται κάτω από την ηλικία των 10 ετών, με το καλύτερο προσδόκιμο επιβίωσης του μοσχεύματος, το μόσχευμα να κρατήσει 30 χρόνια. Επομένως, υπάρχει πάντα πολύ μεγάλη πιθανότητα ένας ασθενής που θα κάνει την πρώτη μεταμόσχευση νεφρού στην παιδική ηλικία να χρειαστεί και μία δεύτερη μεταμόσχευση στην ενήλικη ζωή. Εμείς θέλουμε αυτή η πρώτη μεταμόσχευση να κρατήσει πάρα πολλά χρόνια και να γίνει με τις καλύτερες συνθήκες, ακριβώς για να καθυστερήσει όσο το δυνατόν περισσότερο η ανάγκη για δεύτερη μεταμόσχευση».

Η κ. Πρίντζα επισήμανε ότι οι νεφρολογικές παθήσεις στα παιδιά, όπως και σε όλο τον πληθυσμό, διακρίνονται σε οξείες και σε χρόνιες, οι οποίες έχουν μεγαλύτερη νοσηρότητα. Οι πιο συχνές νεφρολογικές παθήσεις στα παιδιά είναι οι συγγενείς ανωμαλίες, οι κληρονομικές νεφροπάθειες και οι επίκτητες χρόνιες παθήσεις που σχετίζονται με παθήσεις των νεφρών. Παράλληλα, τόνισε ότι η σοβαρότερη μορφή της νεφρικής νόσου είναι η τελικού σταδίου, η οποία αφορά πολύ μικρό παιδικό πληθυσμό.

Οι επιλογές που υπάρχουν για την αντιμετώπιση ενός παιδιού με τελικού σταδίου νεφρική νόσο, μέχρι να υποβληθεί σε μεταμόσχευση, είναι η περιτοναϊκή κάθαρση και η αιμοκάθαρση. Όπως εξηγεί η κ. Πρίντζα, στα βρέφη και στα πολύ μικρά παιδιά, καθώς και στα παιδιά με μικρά σωματομετρικά στοιχεία, προτιμάται η περιτοναϊκή κάθαρση, η οποία γίνεται στο σπίτι μετά από εκπαίδευση των γονέων. «Υπάρχουν προγράμματα περιτοναϊκής κάθαρσης που γίνονται κατά τη διάρκεια του βραδινού ύπνου και προσφέρουν μεγαλύτερη ελευθερία στο παιδί και στην οικογένεια στις καθημερινές του ασχολίες και φυσικά στην παρακολούθηση του σχολείου και στην όλη κοινωνικοποίησή του», σημειώνει η κ. Πρίντζα.

Όσον αφορά την αιμοκάθαρση, αναφέρει ότι στην Ελλάδα υπάρχουν δύο Μονάδες Τεχνητού Νεφρού Παίδων, μία στο Ιπποκράτειο στη Θεσσαλονίκη και μία στο «Αγλαΐα Κυριακού» στην Αθήνα. Η δυσκολία είναι ότι ένα παιδί που είναι από μια μακρινή περιοχή ή από ένα νησί δεν μπορεί να παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα αιμοκάθαρσης 3-4 φορές την εβδομάδα.

«Στα παιδιά, οι αριθμοί όσων βρίσκονται είτε στη μονάδα περιτοναϊκής κάθαρσης είτε σε τεχνητό νεφρό, είναι δυναμικοί. Γιατί στόχος μας, σκοπός μας, είναι τα παιδιά να μεταμοσχευτούν όσο το δυνατόν νωρίτερα. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Θέλουμε, δηλαδή, τα παιδιά να πάνε κατευθείαν σε προενταξιακή μεταμόσχευση ή να μείνουν όσο το δυνατόν λιγότερο σε εξωνεφρική κάθαρση, ώστε να μεταμοσχευθούν γρήγορα. Πριν από λίγο καιρό, είχαμε τρεις ασθενείς. Μεταμοσχεύτηκαν οι δύο στο Κέντρο Μεταμόσχευσης στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Έμεινε μία ασθενής. Τώρα είναι έτοιμος να ενταχθεί ένας άλλος ασθενής, που στόχος μας είναι κι αυτός πολύ γρήγορα να μεταμοσχευθεί. Στον τεχνητό νεφρό, τα παιδιά που έχουν ενταχθεί είναι ηλικίας άνω των 5 ετών. Το 2024, έγιναν τρεις μεταμοσχεύσεις σε παιδιά ηλικίας 6 έως 15 ετών», σημειώνει η κ. Πρίντζα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Σιωπή Προ Της Κραυγής – Γράφει ο Επίσκοπος Μελιτηνής Μάξιμος Παφίλης

Από
Έμβολος
-

Στέκομαι στο κατώφλι της σιωπής, εκεί που οι λέξεις δεν έχουν σχήμα και η καρδιά πάλλεται σαν φυλακισμένο πουλί. Είναι μια σιωπή βαριά, γεμάτη από την υπόγεια βοή των αβύσσων, μια σιωπή που κυοφορεί την κραυγή ή την εξομολόγηση. Εδώ, μέσα σε βαριές σκέψεις, η θεολογία δεν είναι σύστημα, αλλά ανάσα, πηγή κρυμμένη κάτω από τους βράχους της καθημερινότητας, νερό που κυλά αθόρυβα διαβρώνοντας την πέτρα της λογικής.

Η πίστη δεν είναι βεβαιότητα, αλλά τραύμα ανοιχτό, η αμφιβολία όχι άρνηση, μα η σκιά που ορίζει το φως. Η γλώσσα ψάχνει τον δρόμο της ανάμεσα στην αυστηρή γεωμετρία της πέτρας και την ακαθόριστη ρευστότητα του ονείρου, προσπαθώντας να ψιθυρίσει το άρρητο, να αγγίξει το μυστήριο που μας περιβάλλει σαν αόρατος μανδύας, υφασμένος από νήματα γνώσης και άγνοιας. Η πραγματικότητα σπάει σαν παλιό αγγείο, αποκαλύπτοντας τις χρυσές ραφές όπου η θεία παρουσία συγκρατεί τα θραύσματα.

Στην ευαγγελική περικοπή της Κυριακής Δ΄ Νηστειών, στην κοιλάδα που σφύζει από τον πυρετό της ανθρώπινης οδύνης, ένας πατέρας σέρνει τον γιο του. Όχι απλώς έναν γιο, αλλά ένα σώμα σπαρασσόμενο, έναν καθρέφτη της πτώσης μας, όπου «πνεῦμα ἄλαλον» (Μαρκ. 9,17) έχει στήσει τον θρόνο του. Η περιγραφή είναι γυμνή, σχεδόν κλινική στη φρίκη της: «καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ, ῥήσσει αὐτόν, καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ, καὶ ξηραίνεται» (Μαρκ. 9,18). Είναι η εικόνα της ανθρωπότητας δέσμιας δυνάμεων που δεν κατανοεί, ριγμένη «καὶ εἰς πῦρ… καὶ εἰς ὕδατα, ἵνα ἀπολέσῃ αὐτόν» (Μαρκ. 9,22). Ο πόνος εδώ δεν είναι μεταφορά, είναι σάρκα που αφρίζει, δόντια που τρίζουν, ζωή που στερεύει. Και οι μαθητές; Αυτοί που κλήθηκαν, που είδαν, που άκουσαν; Στέκονται αμήχανοι, ανίκανοι. «Καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι, καὶ οὐκ ἴσχυσαν» (Μαρκ. 9,18). Η δύναμή τους, η εξουσία που τους δόθηκε, παραμένει ανενεργή. Η πίστη τους, ίσως, μια σημαία τυλιγμένη στον ιστό της, άχρηστη μέσα στην καταιγίδα. Πόσο μακριά φαντάζει τώρα το όρος της Μεταμόρφωσης, εκεί όπου το φως ήταν εκτυφλωτικό και η θεία δόξα απτή. Η αντίθεση είναι σπαρακτική: η λάμψη του Θαβώρ και η σκοτεινή κοιλάδα του δαίμονα. Δύο κόσμοι ταυτόχρονοι, αλληλοδιεισδυόμενοι, μα φαινομενικά ασύμβατοι. Η ανθρώπινη αδυναμία γίνεται κραυγαλέα μπροστά στο δαιμονικό κράτος, σαν ένα πλοίο ακυβέρνητο που συντρίβεται στα βράχια μιας άγνωστης ακτής.

Και τότε, κατεβαίνει Εκείνος. Η παρουσία Του δεν αναγγέλλεται με σάλπιγγες, αλλά η ατμόσφαιρα πυκνώνει, ο χρόνος μοιάζει να διαστέλλεται. Η κραυγή Του δεν απευθύνεται στο δαιμόνιο, αλλά στην ίδια την ανθρώπινη κατάσταση, στην έλλειψη βαθιάς εμπιστοσύνης: «ὦ γενεὰ ἄπιστος, ἕως πότε πρὸς ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν;» (Μαρκ. 9,19). Δεν είναι οργή, αλλά θλίψη θεϊκή, ο στεναγμός του Δημιουργού για την πλάση που λησμονεί την πηγή της. Και μέσα σ’ αυτή την πυκνή πραγματικότητα, η απάντηση του πατέρα έρχεται σαν ρωγμή στο αδιαπέραστο τείχος της απελπισίας: «πιστεύω, κύριε· βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ» (Μαρκ. 9,24). Τι συγκλονιστική ομολογία! Η πίστη και η απιστία αγκαλιασμένες, όχι ως αντίθετα, αλλά ως οι δύο όψεις της τραυματισμένης ανθρώπινης καρδιάς που ποθεί τον Θεό, αλλά σκοντάφτει διαρκώς στην ίδια της την αδυναμία. Είναι η προσευχή του καθενός μας στα βάθη της νύχτας, ο ψίθυρος που παλεύει με τη βουή του κόσμου. Η θεραπεία που ακολουθεί είναι αναπάντεχα απλή. Μια προσταγή: «τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν, ἐγώ σοι ἐπιτάσσω, ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν» (Μαρκ. 9,25). Και το κακό φεύγει, «κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν» (Μαρκ. 9,26), αφήνοντας πίσω του ένα σώμα «ὡσεὶ νεκρός» (Μαρκ. 9,26). Ο θάνατος προηγείται της ανάστασης, η σιγή της νέας ζωής. Ο Άγιος Θεοφύλακτος Βουλγαρίας επισημαίνει την ευσέβεια αλλά και τον φόβο των μαθητών, που δεν τολμούν να ρωτήσουν δημοσίως, φοβούμενοι μήπως έχασαν τη χάρη και κριθούν από τον κόσμο, αλλά πλησιάζουν τον Διδάσκαλο «κατ᾿ ἰδίαν» (Ὅρα δὲ καὶ τὴν εὐλάβειαν αὐτῶν, πῶς κατ᾿ ἰδίαν αὐτῷ προσέρχονται ).[1]

Στην ιδιωτικότητα του οίκου, μακριά από τον όχλο, έρχεται η ερώτηση των μαθητών, φορτισμένη με την απορία και ίσως την ταπείνωση της αποτυχίας τους: «ὅτι ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό;» (Μαρκ. 9,28). Η απάντηση του Ιησού αποκαλύπτει έναν άλλο νόμο, μια άλλη πραγματικότητα, κρυμμένη κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων: «τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ» (Μαρκ. 9,29). Εδώ δεν πρόκειται για μαγικές φόρμουλες ή τελετουργικές πράξεις. Η προσευχή δεν είναι απλή επίκληση, αλλά η διαρκής, καρδιακή στροφή της ύπαρξης προς τον Θεό, η νοερά εγρήγορση που φυλάττει τις πύλες της καρδιάς. Είναι η αναπνοή της ψυχής που συντονίζεται με τον παλμό του Πνεύματος, μια συνεχής άσκηση παρουσίας μέσα στην απουσία. Η νηστεία, από την άλλη, δεν μπορεί είναι απλή αποχή από τροφές, αλλά η συνειδητή άσκηση της εγκράτειας, η τιθάσευση όχι μόνο του σώματος, αλλά και του λογισμού, των παθών, της ίδιας της επιθυμίας για κυριαρχία και αυτονομία. Είναι η εκούσια στέρηση που δημιουργεί χώρο για τον Άλλον, για τον Θεό και τον πλησίον.

Σε αυτό το σημείο, η ανάλυση του θεολόγου Charles Lambert Coghlan ρίχνει φως στην βαθύτερη αιτία της αδυναμίας των μαθητών. Στον σχολιασμό του, συγκεντρώνει επιμελώς διάφορες στιγμές όπου ο Χριστός απευθύνεται στην πνευματική κατάσταση των μαθητών Του, επισημαίνοντας την επαναλαμβανόμενη μομφή για την ανεπαρκή τους πίστη. Παρατηρεί πώς ο Ιησούς τους αποκαλεί «ολιγόπιστους» (Αγγλ. O ye of little faith) κατά τη διάρκεια της τρικυμίας, πώς ελέγχει τον Πέτρο για την αμφιβολία του πάνω στα νερά, και πώς, στην προκειμένη περίπτωση της θεραπείας του δαιμονισμένου νέου, χρησιμοποιεί την ακόμα πιο έντονη φράση: «Ω, γενεά άπιστε…» (Αγγλ. O faithless generation…). Ο Coghlan τονίζει ότι αυτή η έλλειψη πίστης δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, όπου ο Χριστός διαρκώς προσπαθεί να θεραπεύσει, προειδοποιώντας τους μάλιστα, όπως αναφέρει η προς Εβραίους επιστολή που παραθέτει, να προσέχουν μήπως υπάρξει μέσα τους «μία κακή καρδιά απιστίας, ώστε να απομακρυνθούν από τον ζώντα Θεό» (Αγγλ. an evil heart of unbelief, in departing from the living God). [2] Αυτή η “απιστία” ή “ολιγοπιστία” δεν είναι απλώς διανοητική αμφιβολία, αλλά μια βαθύτερη κατάσταση της καρδιάς, ένας ύφαλος αόρατος κάτω από την ήρεμη επιφάνεια της θάλασσας, πάνω στον οποίο συντρίβεται το πλοίο της θείας ενέργειας που ζητά να περάσει. Είναι ένας φόβος που παραλύει την ψυχή και εμποδίζει τη Θεία Χάρη να ενεργήσει πλήρως μέσω αυτών. Είναι ακριβώς αυτό το εσωτερικό εμπόδιο, αυτή η πνευματική ανωριμότητα, που καθιστά τους μαθητές ανίκανους να αντιμετωπίσουν “τοῦτο τὸ γένος”. Θα λέγαμε ότι η προσευχή και η νηστεία δεν είναι απλώς εργαλεία, αλλά η ίδια η οδός για την καλλιέργεια αυτής της απούσας, βαθιάς πίστης, η επίμονη αξίνα που σκάβει το σκληρό χώμα της ψυχής, ανοίγοντας αυλάκια για να δεχτούν τη βροχή της Χάριτος. Είναι η άσκηση που δυναμώνει την καρδιά, την καθαρίζει από τον φόβο και την απιστία, και την καθιστά δεκτική στην πληρότητα της θείας δύναμης. Και τότε, ίσως η ψυχή να θυμίζει σκαμμένο χωράφι μετά τη βροχή. Σκοτεινή και υγρή, αλλά έτοιμη, ενδεχομένως, να δεχτεί τον σπόρο της ανανέωσης, πρόσφορη για καρποφορία…

 Αμέσως μετά την αποκάλυψη αυτής της πνευματικής αρχής, ο Χριστός οδηγεί τους μαθητές Του σε μια άλλη, ακόμη πιο σκοτεινή αποκάλυψη. Φεύγοντας από εκεί, «παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας, καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ» (Μαρκ. 9,30). Η σιωπή και η απόκρυψη συνοδεύουν τώρα τη διδασκαλία για το Πάθος, «ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς χεῖρας ἀνθρώπων, καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καὶ ἀποκτανθεὶς τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται» (Μαρκ. 9,31). Η θεραπεία του δαιμονισμένου νέου, μια πράξη θεϊκής εξουσίας και ελέους, πλαισιώνεται τώρα από την προαναγγελία της υπέρτατης αδυναμίας, της παράδοσης, του θανάτου. Η δύναμη που εκβάλλει δαιμόνια είναι η ίδια που θα παραδοθεί αμαχητί. Είναι η σοφία του Θεού που κρύβεται στην «μωρία» του Σταυρού. Οι μαθητές, όμως, «ἠγνόουν τὸ ῥῆμα, καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι» (Μαρκ. 9,32). Η λογική τους, γαλουχημένη με προσδοκίες επίγειας δόξας, αδυνατεί να συλλάβει το μυστήριο του πάσχοντος Μεσσία. Ο φόβος τους εμποδίζει να ρωτήσουν, να πλησιάσουν το άκρον άωτον της θείας συγκατάβασης. Εδώ διαφαίνεται το βάρος της κοινότητας, του Εκκλησιαστικού σώματος που καλείται να ακολουθήσει τον Χριστό σε αυτή την οδό του Πάθους, κουβαλώντας ο καθένας τον δικό του σταυρό, μα όλοι μαζί κοινωνοί του ίδιου Μυστηρίου. Η Εκκλησία ως το ζωντανό, πάσχον σώμα, όπου η Λειτουργική εμπειρία γίνεται βίωση του Πάθους και της Ανάστασης, σκηνή ιερής ανταλλαγής μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Ο δρόμος προς τη Θέωση περνά αναπόφευκτα μέσα από τη νέκρωση, όπως ο σπόρος πρέπει να θαφτεί στη γη για να φέρει καρπό, μια αργή ανάδυση από το σκοτεινό χώμα προς έναν ήλιο που ακόμη δεν φαίνεται.

Και μένουμε πάλι με την ηχώ της κραυγής του πατέρα: «πιστεύω, κύριε· βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ». Η αγωνία αυτή δεν τελειώνει με το θαύμα. Συνεχίζεται μέσα μας, στην καθημερινή άσκηση της προσευχής και της νηστείας, στην προσπάθεια να κρατήσουμε την καρδιά ανοιχτή προς τον Ερχόμενο. Η αμφιβολία δεν εξαλείφεται, αλλά μεταμορφώνεται σε δέος μπροστά στο Μυστήριο. Η πίστη δεν γίνεται ακλόνητη βεβαιότητα, αλλά διαρκής κίνηση εμπιστοσύνης προς Εκείνον που κατέβηκε στην κοιλάδα μας, που άγγιξε τη νέκρωσή μας και μας σήκωσε. Το πρόσωπο του Χριστού, η γέφυρα μεταξύ άκτιστου και κτιστού, παραμένει το κέντρο όπου συγκλίνουν οι αντιθέσεις, όπου η δύναμη εκφράζεται στην αδυναμία και η ζωή πηγάζει από τον θάνατο. Η πνοή του Πνεύματος ζωογονεί τα πάντα, ακόμα και τις πιο σκοτεινές γωνιές της ψυχής, καλώντας μας σε μια μεταμόρφωση που ξεκινά εδώ και τώρα, αλλά ολοκληρώνεται πέρα από τα τείχη του χρόνου. Στον μακρινό εσχατολογικό ορίζοντα, αχνοφέγγει η θέωση, όχι ως κατάκτηση, αλλά ως η καυτή έλξη προς την ένωση, η πληγή της θείας αγάπης στην καρδιά της κτίσης, σαν ένα μακρινό αστέρι που καθοδηγεί τον ταξιδιώτη μέσα στην απέραντη νύχτα. Η σιωπή επιστρέφει, όχι πια βαριά και απειλητική, αλλά γόνιμη, γεμάτη από την υπόσχεση της παρουσίας Του, μια σιωπή όπου ο λόγος γίνεται καρδιακός παλμός.

Μάξιμος Παφίλης Επίσκοπος Μελιτηνής

Φωτογραφία: Duccio di Buoninsegna, Η εμφάνιση στη Γαλιλαία, περ. 1308–1311, τέμπερα σε ξύλο, Συλλογή Frick, Νέα Υόρκη.
________________________________________
[1] Θεοφύλακτος Βουλγαρίας, Ta heuriskomena panta [Τα ευρισκόμενα πάντα], Patrologiae Cursus Completus: Series Graeca, επιμ. Jacques-Paul Migne, τ. 123 (Paris: J.-P. Migne, 1864), 587.
[2] Charles Lambert Coghlan, A scriptural commentary on the Book of Genesis and the Gospel according to st. Matthew, the text, with marginal references in the words of Scripture, τομ. 2 (London: James Duncan, 1832), 114.

Οι πληρωμές του e-ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ για την περίοδο 31 Μαρτίου έως 4 Απριλίου

Από
Έμβολος
-

Συνολικά 76.800.171 ευρώ θα καταβληθούν σε 120.756 δικαιούχους από τις 31 Μαρτίου έως τις 4 Απριλίου 2025 στο πλαίσιο των προγραμματισμένων καταβολών του e-ΕΦΚΑ και της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).

Όπως αναφέρει το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σε ανακοίνωσή του:

*Ειδικότερα από τον e-ΕΦΚΑ:

– Στις 31 Μαρτίου  θα καταβληθούν 3.800.520 ευρώ σε 10.190 δικαιούχους για πληρωμή προκαταβολών συντάξεων Απριλίου 2025.

– Στις 3 Απριλίου θα καταβληθούν 13.312.482 ευρώ σε 30.077 δικαιούχους για παροχές σε χρήμα (επιδόματα μητρότητας, έξοδα κηδείας, ασθένειας και ατυχημάτων).

– Στις 3 Απριλίου θα καταβληθούν 287.169 ευρώ σε 384 δικαιούχους εξωιδρυματικών επιδομάτων ΤΑΥΤΕΚΩ.

– Από τις 31 Μαρτίου έως τις 4 Απριλίου θα καταβληθούν 16.000.000 ευρώ σε 700 δικαιούχους σε συνέχεια έκδοσης αποφάσεων εφάπαξ.

– Στις 31 Μαρτίου θα καταβληθούν ως έκτακτη πληρωμή 4.000.000 ευρώ σε 2.400  δικαιούχους ως επιστροφή εισφορών μη μισθωτών (κατ’ εκτίμηση).

* Από την ΔΥΠΑ θα γίνουν οι εξής καταβολές:

– 25.000.000 ευρώ σε 41.000 δικαιούχους για καταβολή επιδομάτων ανεργίας και λοιπών επιδομάτων.

– 12.000.000 ευρώ σε 17.000 μητέρες για επιδοτούμενη άδεια μητρότητας.

– 2.000.000 ευρώ σε 19.000 δικαιούχους στο πλαίσιο επιδοτούμενων προγραμμάτων απασχόλησης.

– 400.000 ευρώ σε 5 δικαιούχους του προγράμματος «Σπίτι μου».

Δρ Γιάννης Κουτεντάκης: Θα κερδηθεί τελικά ο πόλεμος κατά της παχυσαρκίας;

Από
Έμβολος
-

Ο Ιπποκράτης είχε γράψει ότι «η παχυσαρκία δεν είναι μόνο ασθένεια η ίδια, αλλά και προάγγελος άλλων», ενώ το 1948 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνώρισε την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο. Στις μέρες μας το φαινόμενο έχει λάβει τρομακτικές διαστάσεις που αγγίζουν και τη χώρα μας. Ο ομότιμος καθηγητής Εργοφυσιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τ. πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου «Η Άσκηση είναι Φάρμακο-Ελλάς» Δρ Γιάννης Κουτεντάκης αναλύει και σχολιάζει για το Αθηναϊκό –Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Το φαινόμενο της παχυσαρκίας

Αύξηση στην παγκόσμια παχυσαρκία με αποτέλεσμα εκατομμύρια πρόωρους θανάτους, τεράστιες επιβαρύνσεις στα συστήματα υγείας, ανυπολόγιστες οικονομικές επιπτώσεις, μαθησιακές εκπτώσεις, ακόμα και έντονες γεωπολιτικές ανακατατάξεις, προβλέπει για τα επόμενα 25 χρόνια το επιστημονικό περιοδικό Lancet (3-3-2025). Είναι πλέον σαφές, τονίζει,  ότι η «απαράμιλλη παγκόσμια απειλή» από την αύξηση των δεικτών παχυσαρκίας θα έχει πρωτοφανείς συνέπειες, που ακόμα και εύρωστες χώρες θα δυσκολευθούν να αντιμετωπίσουν. Στην Ελλάδα του 2050 προβλέπεται ότι το 56% των αγοριών και το 43% των κοριτσιών ηλικίας 15-24 ετών θα είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα.

Τα πιο πάνω στοιχεία καταδεικνύουν τη μνημειώδη αποτυχία όσων προσπαθειών έγιναν για την αντιμετώπιση του φαινομένου, και κάνουν τον επιστημονικό κόσμο να αναρωτιέται τι άραγε πήγε στραβά. Πάνω από 20 διαφορετικοί παράγοντες έχουν κατά καιρούς ενοχοποιηθεί για την εκτίναξη των δεικτών, με τον πλέον προβεβλημένο αυτόν της διατροφής. Όμως, ενώ τα τελευταία 30 χρόνια η παχυσαρκία αυξήθηκε μέχρι και 400% παγκοσμίως, στο ίδιο περίπου διάστημα η πρόσληψη θερμίδων μέσω διατροφής αυξήθηκε μόνο κατά 20%. Τι συμβαίνει άραγε με το υπόλοιπο 380% της καταγεγραμμένης παχυσαρκίας, το οποίο η διατροφή από μόνη της δεν μπορεί να εξηγήσει; Μήπως λοιπόν ήρθε η ώρα να εξετάσουμε τον άνθρωπο όπως διαμορφώθηκε μέσω μίας εξελικτικής πορείας εκατομμυρίων ετών, και όχι μόνο με το τι συμβαίνει στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης;

Η εξέλιξη του ανθρώπου

Οι πρώτες μορφές ζωής εμφανίστηκαν πριν περίπου 4 δισεκατομμύρια χρόνια, ενώ στα τελευταία 6 εκατομμύρια συντελέστηκε η εξέλιξη του ανθρώπινου είδους που είχε ως πρωταρχικό μέλημα τη διασφάλιση της επιβίωσης. Έτσι, για παράδειγμα, ο άνθρωπος ανέπτυξε ένα πολύπλοκο δίκτυο σκελετικών μυών (που απαρτίζει το ήμισυ σχεδόν του σωματικού βάρους), με τη βοήθεια των οποίων μπορούσε να προστατευθεί, να διεκδικήσει ζωτικό χώρο, και να εμπλουτίσει τη διατροφή του –μέσω του κυνηγιού– με ζωικές πρωτεΐνες και λίπη, δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Δεν θα ήταν λοιπόν λάθος αν λέγαμε, σύμφωνα με τον ίδιο,  ότι ο άνθρωπος εξελίχθηκε, πρωτίστως, μέσω της λειτουργίας του μυϊκού του συστήματος, δηλαδή της κίνησης! Αυτό υποστηρίζεται και από την ύπαρξη γονιδίων που σχετίζονται με ποιοτικά της χαρακτηριστικά όπως, μυϊκή ισχύ, αερόβια αντοχή, και πρόσληψη οξυγόνου. Αντίθετα, δεν υπάρχουν γονίδια που να συνδέονται ευθέως με την ανεπαρκή σωματική δραστηριότητα, η οποία χαρακτηρίζει το σύγχρονο τρόπο ζωής.

Εάν τώρα συμπιέσουμε τα 4 δισ. χρόνια ζωής στον πλανήτη και τα 6 εκατ. χρόνια της ανθρώπινης εξέλιξης σε ένα μόνο 24ωρο, τότε οι τεχνολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων 100 χρόνων –που σχεδόν εξαφάνισαν το δομικό στοιχείο της σωματικής κίνησης –αντιστοιχούν σε μία διάρκεια μικρότερη των 4 εκατοστών και των 2 δευτερολέπτων, αντίστοιχα. Συνεπώς, δεν υπήρχε αρκετός χρόνος να γίνουν οι απαραίτητες βιολογικές προσαρμογές στα νέα δεδομένα που δημιούργησε η σωματική υποκινητικότητα, και έτσι ο ανθρώπινος οργανισμός εξακολουθεί να συμπεριφέρεται όπως πριν από 1.000 ή 2.000 χρόνια. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η απότομη αλλαγή του τρόπου ζωής έχει επηρεάσει αρνητικά το ενεργειακό μας ισοζύγιο.

Ενεργειακό ισοζύγιο

Όταν η προσλαμβανόμενη μέσω της διατροφής ενέργεια είναι ίση με αυτή που δαπανούμε για τις μεταβολικές ανάγκες και σωματική δραστηριότητα, τότε το βάρος μας, αναλύει ο κ. Κουτεντάκης,  παραμένει σταθερό (ενεργειακό ισοζύγιο). Σε διαφορετική περίπτωση, το βάρος αυξάνεται (θετικό ενεργειακό ισοζύγιο) ή μειώνεται (αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο). Δεδομένου όμως ότι ο σκελετικός μυς απορροφά το 30% του ημερήσιου μεταβολισμού σε ηρεμία, και μέχρι το 90% κατά την διάρκεια της άσκησης, αντιλαμβανόμαστε ότι η σωματική αδράνεια συνδέεται με ποσότητες αδιάθετης ενέργειας, οι οποίες στη συνέχεια μετατρέπονται σε λίπος και οδηγούν στην αύξηση του βάρους. Επιπλέον, το αδρανές σώμα δεν μπαίνει στη διαδικασία αποκατάστασης τυχόν ασκησιογόνων μικροτραυματισμών σε μύες, οστά και χόνδρους, με αποτέλεσμα ακόμα περισσότερες ποσότητες ενέργειας να μένουν αδιάθετες για να μετατραπούν και αυτά σε λίπος.

Homo cafeterius

Μόλις 7% των Ελλήνων που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1960 ήταν παχύσαρκοι στην ηλικία των 25 ετών. Το αντίστοιχο ποσοστό, επισημαίνει ο ομότιμος καθηγητής, όσων γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1990 ήταν 16%, και αναμένεται να αγγίξει το 25% για τους γεννηθέντες το 2015. Μάλιστα, τα παιδιά ενός μέσου δημοτικού σχολείου που πριν από 30-40 χρόνια είχαν τα χαμηλότερες τιμές φυσικής κατάστασης, σήμερα θα ήταν μεταξύ των πέντε συμμαθητών τους με τις υψηλότερες τιμές, ενώ μόνο το 18% και 5% των σημερινών 15χρονων αγοριών και κοριτσιών, αντίστοιχα, τηρούν τα προβλεπόμενα για την ηλικία τους επίπεδα σωματικής δραστηριότητας. Μήπως αυτή η εντυπωσιακή καθίζηση των εν λόγω επιπέδων εξηγεί –εν πολλοίς– την έξαρση της παχυσαρκίας στη χώρα και μας προειδοποιεί για το ατελέσφορο του μοντέλου Homo Cafeterius;

Το αστικό περιβάλλον

Μελέτες δείχνουν ότι οι κάτοικοι πόλεων με περισσότερους και καλύτερα διαμορφωμένους πράσινους χώρους διαθέτουν χαμηλά ποσοστά παχυσαρκίας, διότι διευκολύνεται η συμμετοχή των πολιτών σε δραστηριότητες όπως περπάτημα και ποδήλατο. Οι ελληνικές ωστόσο πόλεις χαρακτηρίζονται από πυκνή δόμηση, ανύπαρκτα πεζοδρόμια και μεγάλη έλλειψη κοινόχρηστου υπαίθριου χώρου. Η Αθήνα κατατάσσεται στη δεύτερη χαμηλότερη θέση από όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες από πλευράς κοινόχρηστου υπαίθριου χώρου, με τη συνολική πράσινη υποδομή της (χώροι πρασίνου, αθλητικοί χώροι, κ.ο.κ.) να καλύπτει μόνο το 15% της έκτασής της. Στην αντίθετη πλευρά συναντούμε πρωτεύουσες με πολύ μεγαλύτερα ποσοστά πράσινης υποδομής, όπως Μαδρίτη (53%), Ελσίνκι (62%) και Όσλο (77%), αλλά και με αντίστοιχα χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας σε μικρούς και μεγάλους.

Κερδίζονται μάχες αλλά χάνεται ο πόλεμος

Στον πόλεμο κατά της παχυσαρκίας έχουν κερδηθεί σημαντικές μάχες, δεν παραλείπει επίσης, να τονίσει. Πέρα από την αποτελεσματική θεραπεία μέσω χειρουργικής επέμβασης, υπάρχουν πλέον και φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Εντούτοις, η νέα γενιά φαρμάκων που χρησιμοποιούνται ευρέως από τους ενηλίκους για μείωση βάρους, πυροδοτεί έντονες διαμάχες μεταξύ επιστημόνων αναφορικά με την καταλληλότητά τους στην καταπολέμηση της παιδικής παχυσαρκίας.

Σε κάθε περίπτωση, πολλές μελέτες πλέον ζητούν από άτομα και κυβερνήσεις να επικεντρωθούν στην πρόληψη του φαινομένου παρά στη θεραπεία του, όπως συνηθίζεται μέχρι σήμερα. Συγκεκριμένα, συνιστάται μία σοβαρή επανεξέταση του τρόπου ζωής των πολιτών, με κύριο μέλημα τη μείωση του χρόνου της σωματικής απραξίας. Η σωματική δραστηριότητα και η άσκηση θεωρούνται –ήδη από την εποχή του Ιπποκράτη– ως το βάλσαμο για σώμα και πνεύμα. Το απλό περπάτημα ακόμα και μέσα στο σπίτι βοηθάει. Επίσης, ας γίνει η μεσογειακή διατροφή το νέο στοίχημα της χώρας, ώστε να εγκαταλείψουμε επιτέλους τα αμφιβόλου ποιότητας τρόφιμα. Η μεγάλη πρόκληση βεβαίως είναι η δημιουργία φιλικών αστικών περιβαλλόντων, σε συνδυασμό με στρατηγικές αποκέντρωσης.

Επειδή όμως τα ανωτέρω ενέχουν το περιβόητο πολιτικό κόστος, αλλά και δεν προκαλούν άμεσο οικονομικό ενδιαφέρον, ας κρατήσουμε μικρό καλάθι για το αν τελικά κερδηθεί ο πόλεμος κατά της παχυσαρκίας, καταλήγει ο καθηγητής.

Αποστόλης Ζώης
(ΣΣ:Η φωτογραφία είναι του Γιάννη Κουτεντάκη)
ΑΠΕ-ΜΠΕ
1...2,1332,1342,135...17,926Σελίδα 2,134 από 17,926