Λαχανόκηπους σε δημοτικές εκτάσεις, κοντά σε οικισμούς Ρομά σε Σέρρες, Καβάλα και Δράμα δημιουργεί η περιβαλλοντική οργάνωση Μαμαγαία σε συνεργασία με τη UNICEF.
Στόχος είναι οι λαχανόκηποι να αποτελέσουν όχι μόνο μια υποδομή που θα προσφέρει τροφή, αλλά και ένα εργαλείο βιωματικής μάθησης, που θα υποστηρίξει μικρές αλλά ουσιαστικές αλλαγές στην καθημερινότητα, όπως η καλύτερη διαχείριση των οργανικών και συνολικά η φροντίδα του κοινού χώρου.
Οι παρεμβάσεις γίνονται στους οικισμούς Ρομά στην Ηράκλεια Σερρών, στη Δράμα (Τέρμα Φιλίππου) και στο Χρυσοχώρι Καβάλας. Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο ο Περικλής Χατζηνάκος από τη Μαμαγαία, το έργο περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε περιβαλλοντικά υποβαθμισμένους οικισμούς, με τη δημιουργία λαχανόκηπων, αλλά και με την εκπαίδευση των κοινοτήτων για το πώς να λειτουργούν τέτοιες «πράσινες» υποδομές.
«Ξεκινήσαμε με παρεμβάσεις στο πεδίο, αλλά προηγήθηκαν συζητήσεις με τους εμπλεκόμενους δήμους. Δεν είναι απλή υπόθεση, γιατί πρωτίστως πρέπει να εκπαιδεύσεις, να ευαισθητοποιήσεις και να κερδίσεις την εμπιστοσύνη των κοινοτήτων», αναφέρει.
Στον πιο υποβαθμισμένο οικισμό, στην Ηράκλεια, κατοικούν περίπου 100 Ρομά, σε μια περιοχή όπου, σύμφωνα με τον κ. Χατζηνάκο, δεν υπάρχουν δρόμοι, κάδοι και τακτική απομάκρυνση απορριμμάτων, ενώ τα σπίτια είναι αυτοσχέδιες κατασκευές. «Εκεί ξεκινήσαμε, παρά τις καθυστερήσεις λόγω βροχής, με αντικατάσταση του χώματος σε έκταση 50 τετραγωνικών μέτρων, γιατί ήταν γεμάτη από μπάζα και καμμένα σκουπίδια και χρειάζεται ολική αντικατάσταση και εμπλουτισμός ώστε το έδαφος να είναι κατάλληλο για καλλιέργεια», εξηγεί.
Βιώσιμες καλλιέργειες λαχανικών
Στη Δράμα, μαζί με τις οικογένειες του οικισμού δημιουργήθηκε ένα κοινοτικό χωράφι/λαχανόκηπος περίπου 100 τ.μ., στη βάση πρακτικών της περμακουλτούρας, που περιλαμβάνει την προσθήκη εμπλουτισμένου χώματος και τη δημιουργία σειρών φύτευσης με οργανικά υλικά εδαφοκάλυψης και πλούσιο κομπόστ. Στη συνέχεια, θα μπει αυτόματο ποτιστικό σύστημα, θα γίνει σπορά χειμερινών και ανοιξιάτικων λαχανικών και επιπλέον κάλυψη με άχυρο.
«Στον οικισμό που βρίσκεται στη Δράμα, στο τέρμα της οδού Φιλίππου, η κατάσταση είναι καλύτερη· δεν είναι υποβαθμισμένος και εντάσσεται στον αστικό ιστό. Στο Χρυσοχώρι Καβάλας, στον δήμο Χρυσούπολης, διαβιούν σε ακόμη καλύτερες συνθήκες, 50 οικογένειες Ρομά και αναμένεται να δημιουργηθεί λαχανόκηπος σε 200 τ.μ.» λέει ο κ. Χατζηνάκος. Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι δεν πρόκειται ακριβώς για λαχανόκηπους, αλλά για χωράφια παραγωγής τροφής σε δημοτικά οικόπεδα από 50 έως 200 τ.μ. Η αρχή θα γίνει με πιο απλές καλλιέργειες και όχι τόσο απαιτητικές και στη συνέχεια θα δημιουργηθεί καλοκαιρινός λαχανόκηπος, καλλιεργώντας πάλι από το μηδέν, από τον σπόρο, μαζί με τις κοινότητες, τα φυτά που θα μπουν στα χωράφια.
Διαχείριση των λαχανόκηπων
Στο πλαίσιο του έργου, τα μέλη της Μαμαγαία, ενέπλεξαν τους κατοίκους των οικισμών σε όλη τη διαδικασία αλλά και δεκάδες παιδιά μέσα από βιωματική εκπαίδευση και παιχνίδι. Όσον αφορά τη διαχείριση, έχουν έρθει σε επικοινωνία με πιο ηγετικές φυσιογνωμίες της κοινότητας και σε όλες τις περιπτώσεις, έχουν όχι μόνο αποδεχθεί, αλλά και μοιραστεί το μήνυμα στην κοινότητα ότι οι λαχανόκηποι θα είναι για το καλό όλων.
«Κατανόησαν και συνειδητοποίησαν άμεσα τα οφέλη του να τρώνε πιο καλά και υγιεινά και ότι πρέπει να φτιάξουν τον χώρο τους και να μην έχει τόσα σκουπίδια, ενώ περιμένουν πώς και πώς να συγκομίζουν την πρώτη παραγωγή. Μιλάμε για κοινοτικούς λαχανόκηπους, όπου σε κάποιες περιπτώσεις, ευελπιστούμε να στηρίξουν και οικονομικά τον οικισμό»μ αναφέρει ο κ. Χατζηνάκος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μέχρι τα μέσα Φλεβάρη αναμένονται να ολοκληρωθούν και οι τρεις λαχανόκηποι, ώστε να γίνει σπορά και να ετοιμαστούν τα καλοκαιρινά λαχανικά. Αν και το έργο ολοκληρώνεται επίσημα τον Φεβρουάριο, η Μαμαγαία θα προσπαθήσει να επεκτείνει τη συνεργασία, χωρίς ωστόσο να χάσει την επαφή με τις κοινότητες αφού, όπως τονίζει ο κ. Χατζηνάκος, «μιλάμε για ζωντανές παρεμβάσεις και έχει αναπτυχθεί μια υποδομή υποστήριξης».
Η δημιουργία λαχανόκηπων σε περιβαλλοντικά υποβαθμισμένους οικισμούς Ρομά σε Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία υλοποιείται σε συνεργασία με τη UNICEF/@unicefgreece.
Το πρόγραμμα WASH υλοποιείται από τη UNICEF σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Κοινωνική Ένταξη των Ρομά. Στόχος του είναι η αναβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης στους καταυλισμούς Ρομά μέσω τεχνικών, κοινωνικών και συμμετοχικών παρεμβάσεων. Η εν λόγω δράση που υλοποιείται από τη UNICEF σε συνεργασία με την Οργάνωση Μαμαγγαία, με τίτλο: «Συμμετοχικές Παρεμβάσεις Βασισμένες στη Φύση σε Περιβαλλοντικά Υποβαθμισμένους Οικισμούς Ρομά», εστιάζει σε κοινότητες της Βορείου Ελλάδας, και εκτός του περιβαλλοντικού υπόβαθρου, στοχεύει έμμεσα στην ενδυνάμωση της κοινότητας σε κομμάτια του βιοπορισμού και της υγιεινής διατροφής.
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε η Μαμαγαία
Νατάσα Καραθάνου / ΑΠΕ-ΜΠΕ
