«Κάθε τόπος είναι μοναδικός», με άλλα λόγια, κάθε γωνιά της χώρας μας είναι μοναδική, επισημαίνει ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, στη συνέντευξή του στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Εκ της θέσεώς του, ο συνομιλητής μας συμμετέχει ενεργά στη χάραξη της Εθνικής Στρατηγικής για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη. Μαζί κυβέρνηση και τοπική αυτοδιοίκηση συνδιαμορφώνουν την Εθνική Στρατηγική, η οποία, όπως σημειώνει, είναι εγγενώς διασυνδεδεμένη με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034. Αναφερόμενος στις νέες εθνικές προκλήσεις, κλιματική κρίση, δημογραφικό, χωρικός σχεδιασμός κ.α., ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ εστιάζει περισσότερο στη διαχείριση των υδάτων: «Το νερό, πόσιμο και αρδευτικό, η επάρκεια και η κοινή διαχείρισή του αποτελεί το επόμενο εθνικό θέμα», επισημαίνει χαρακτηριστικά και προσθέτει ότι «η κυβέρνηση επεξεργάζεται και προχωρά ένα συνολικό σχεδιασμό για τη διαχείριση των υδάτων». Στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θ. Κοντογεώργης μιλά, επίσης, για την υπόθεση των Τεμπών και την πρόταση του ΠΑΣΟΚ, για τον κυβερνητικό στόχο στις επόμενες εκλογές, τέλος, για τα λεγόμενα συστημικά και αντισυστημικά κόμματα.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ, Θανάση Κοντογεώργη, στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και τον Νίκο Παπαδημητρίου:

Ερ.: Κύριε υπουργέ, τη δεκαετία του ‘80 υπήρχε μια εκπομπή στη δημόσια τηλεόραση, με τον τίτλο, «Ελλάδα δεν είναι μόνον η Αθήνα». Αυτό εσείς το έχετε κάνει… πράξη τους τελευταίους μήνες, με επισκέψεις σας σε κάθε γωνιά της χώρας. Ποιες εντυπώσεις έχετε αποκομίσει; Πού “πονάει” η ελληνική περιφέρεια, αλλά και ποιες προοπτικές υπάρχουν;

Απ.: Κάθε τόπος, κύριε Παπαδημητρίου, που επισκεπτόμαστε και συνεργαζόμαστε εκεί με τους εκπροσώπους της κοινωνίας και της οικονομίας, μάς εμπνέει. Και, σίγουρα, υπάρχουν στοιχεία που προβληματίζουν -και πολύ, σε κάποιες περιπτώσεις. Αν έπρεπε, όμως, με μια λέξη να συμπυκνώσω λίγο τη σκέψη που μονοπωλεί τη δράση μας, σε σχέση με όλο αυτό, είναι: Ελλάδα. Αλλά, προσέξτε, όχι μισή Ελλάδα, ούτε ένα μέρος αυτής. Θα έλεγα, η Ελλάδα στην ολότητά της, στην πληρότητά της, στην τελειότητα που μπορεί να την χαρακτηρίζει. Και, είναι ακριβώς αυτή η σκέψη, η οποία μας υποχρεώνει να κάνουμε για κάθε γωνιά της πατρίδας μας αυτό το οποίο είναι σωστό και δίκαιο. Ενισχύοντας και προασπίζοντας ένα θεμελιώδες δικαίωμα: το δικαίωμα του κάθε πολίτη, εφ’ όσον βέβαια το επιθυμεί, να παραμείνει στον τόπο που γεννήθηκε. Εκεί πέρα να αισθανθεί και να έχει τις ίδιες ευκαιρίες προκειμένου να δημιουργήσει και να πει ότι τα κατάφερε. Σε αυτή τη διαδρομή, προφανώς οι προκλήσεις είναι αρκετές. Υπάρχουν τοπικά ζητήματα και χρονίζοντα. Ή, άλλα θέματα που λιμνάζουν και τα οποία χρήζουν άμεσα αντιμετώπισης -κι αυτό προσπαθούμε να κάνουμε. Υπάρχουν όμως και κάποια θέματα, τα οποία θα τα χαρακτήριζα εθνικά πλέον. Που δεν χωρούν χρωματισμούς. Όπως είναι η διαχείριση των υδάτων και η κλιματική κρίση, όπως είναι το δημογραφικό, όπως είναι ο χωρικός σχεδιασμός, η έγνοια, η μέριμνα και οι πολιτικές για τις ορεινές, απομακρυσμένες και τις νησιωτικές περιοχές. Επομένως σε αυτόν τον άξονα πορευόμαστε και η δική μας επιδίωξη είναι να υπάρχει μέσα στο χρόνο μια συνολική στρατηγική και για κάθε περιοχή αλλά, βέβαια, και για τα θέματα, τα οποία σας ανέφερα.

Ερ.: Στην τελευταία, εξ άλλου, συνεδρίαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής μαθαίνουμε πως εισηγηθήκατε τη διασύνδεση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου με την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη. Τι έχουν να περιμένουν οι κάτοικοι της υπαίθρου, και με ποιο χρονοδιάγραμμα;

Απ.: Η Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη, που τώρα συνδιαμορφώνεται με την Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού, είναι εγγενώς διασυνδεδεμένη με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, καθώς μοιράζονται κοινές αρχές και στόχους. Η ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για μια αρμονικά αναπτυγμένη, ενωμένη, ανταγωνιστική και ανθεκτική Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πολιτική συνοχής πρέπει να παραμείνει βασική προτεραιότητα και να ενισχυθεί, καθώς αποτελεί κινητήρια δύναμη για σύγκλιση, ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα. Η χώρα μας αντιμετωπίζει ιδιαίτερες προκλήσεις που συμπίπτουν και με κάποιες βασικές προτεραιότητες της ΕΕ. ‘Αμυνα και ασφάλεια, μεταναστευτικό και διαχείριση συνόρων, διαχείριση νερού και κλιματική κρίση, δημογραφικό και στεγαστικό. Συνεπάγονται επομένως, πρόσθετες επενδυτικές ανάγκες που πιέζουν τον περιορισμένο εθνικό δημοσιονομικό μας χώρο. Κάθε ευρώ από τα κονδύλια της Συνοχής είναι πολύτιμο.

Οι κάτοικοι της υπαίθρου θα αποτελέσουν κεντρικούς δικαιούχους αυτής της προσέγγισης, καθώς εργαζόμαστε για να διασφαλίσουμε ότι θα λάβουν την υποστήριξη που χρειάζονται ως βασικό συστατικό του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής. Όπως αναδεικνύεται από τη διαβούλευση που κάνουμε, κάθε τόπος είναι μοναδικός και θα ωφεληθεί διαφορετικά, αφού γίνεται μια στοχευμένη αντιμετώπιση των προκλήσεων και εμποδίων κάθε περιοχής αλλά ταυτόχρονα και εφαρμογή οριζοντίων πολιτικών. Για παράδειγμα, προτεραιότητα αποτελεί η διαχείριση υδάτων και η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή – κρίσιμοι τομείς για τη βιωσιμότητα της υπαίθρου και περιοχών που πλήττονται από λειψυδρία.

 Και σε αυτό το σημείο κύριε Παπαδημητρίου επιτρέψτε μου να τονίσω το εξής. Το νερό, πόσιμο και αρδευτικό, η επάρκεια και η  κοινή διαχείρισή του αποτελεί το επόμενο εθνικό θέμα. Θα καθορίσει τις συνθήκες ανάπτυξης και εξέλιξης της χώρας μας και ειδικά της ελληνικής περιφέρειας σε άμεση συνάφεια και με τον πρωτογενή τομέα. Η κυβέρνηση επεξεργάζεται και προχωρά ένα συνολικό σχεδιασμό για τη διαχείριση των υδάτων, τη διοικητική οργάνωση και διακυβέρνηση, την προτεραιοποίηση των υποδομών και βέβαια την μόχλευση των απαραίτητων πόρων για κάθε υδατικό διαμέρισμα της χώρας ενώ ήδη προχωρούν σημαντικές παρεμβάσεις στον τομέα αυτό σε Θεσσαλία, Κρήτη κ.α. Θέλω, όμως, να είμαι σαφής. Σε αυτό το σχεδιασμό οι εθνικές με τις τοπικές αρχές σχεδιάζουν και υλοποιούν από κοινού. Οι πόροι και οι προτεραιότητες θα εναρμονιστούν. Η διαχείριση και η επάρκεια του νερού, η επίδραση στην οικονομία και την κοινωνία και βέβαια η συσχέτιση των υποδομών με την απαραίτητη αντιπλημμυρική προστασία που χρειάζεται να υπάρχει λόγω και της κλιματικής κρίσης, δεν έχουν «χρώμα», δεν προσφέρονται για άγονες αντιπαραθέσεις, τοπικούς ανταγωνισμούς και διευθετήσεις.

Ερ.: Την εβδομάδα που πέρασε, στο πολιτικό σκηνικό κυριάρχησε η πρόταση της αξιωματικής αντιπολίτευσης για τις ευθύνες υπουργών στην υπόθεση των Τεμπών. Στην κριτική της η ΝΔ υποστηρίζει ότι το ΠΑΣΟΚ του κυρίου Ανδρουλάκη φαίνεται πως έχει ζηλέψει, όπως αναφέρει, τον ΣΥΡΙΖΑ και το δόγμα Πολάκη, αλλά και τις πρακτικές Παπαγγελόπουλου. Θα μπορούσε το κόμμα σας να συνεργασθεί με αυτό το ΠΑΣΟΚ, αν η πολιτική αριθμητική των επόμενων εθνικών εκλογών το απαιτούσε;

Απ.: Η παράταξή μας τηρεί διαχρονικά στάση αρχών, διακρίνοντας με σαφήνεια τις πολιτικές από τις ποινικές ευθύνες. Η πρόταση που διατυπώθηκε για διερεύνηση βαρύτατων αδικημάτων εις βάρος πρώην υπουργών και υφυπουργών παρουσιάζει αδυναμίες. Αυτό που η κοινή γνώμη εισπράττει είναι ότι η αντιπολίτευση εγκλωβίστηκε να υπηρετεί τη δική της ρητορική υπερβολής, η οποία την εξωθεί σε όλο και πιο απλουστευτική στάση εντυπωσιασμού, όχι χωρίς κινδύνους. Χρειάζεται να εγκαταλειφθούν τακτικές που θυμίζουν τις πιο προβληματικές γραμμές της πολιτικής ζωής του τόπου. Απαιτείται η παραγωγική συμβολή όλων μας στην αποκάλυψη της αλήθειας με νηφαλιότητα, αντί να υιοθετούμε αβασάνιστα θεωρίες.

Ο πρωθυπουργός έχει αναφέρει ότι οι μονοκομματικές κυβερνήσεις εξασφαλίζουν σταθερότητα και αποτελεσματική διακυβέρνηση. Η κυβέρνηση θα μπει στη μάχη των επόμενων εθνικών εκλογών με αυτό το στόχο και με πλήρη απολογισμό έργων και σαφές σχέδιο για τη χώρα μετά το 2027, τα οποία πιστεύουμε ότι θα αποτιμηθούν θετικά από τους πολίτες. Όσον αφορά μελλοντικές συνεργασίες, οι πολίτες θα καθορίσουν τους συσχετισμούς. Πάγια θέση μας είναι ότι προέχει το εθνικό συμφέρον και ότι είναι προς το συμφέρον της χώρας να υπάρχει μια ουσιαστική αντιπολίτευση. Ως εκ τούτου, παραμένουμε ανοικτοί στον διάλογο, αλλά με απαραίτητη προϋπόθεση τον σεβασμό στους θεσμούς και την πολιτική ευθύνη που όλοι οφείλουμε να επιδεικνύουμε.

Ερ.: Σε πρόσφατη συνέντευξή σας, σε ερώτηση για την Πλεύση Ελευθερίας, είπατε πως είναι κέρδος για την κυβέρνηση και τη χώρα να υπάρχει μια σοβαρή αντιπολίτευση. Ανησυχεί η κυβέρνηση για μια αναβίωση του κλίματος 2012 – 2015; Η δημοσκοπική αύξηση των ποσοστών θεωρούμενων ως αντισυστημικών κομμάτων δεν συνιστά και μια έμμεση παραδοχή ότι τα συστημικά κόμματα, συνεπώς και η ΝΔ, κάτι έκαναν λάθος;

Απ.: Πράγματι, έχω αναφερθεί στην αξία μιας σοβαρής αντιπολίτευσης για τη λειτουργία της δημοκρατίας μας. Αυτό αποτελεί πάγια θέση μου και δεν σχετίζεται με συγκεκριμένες πολιτικές συγκυρίες.

Όσον αφορά το ερώτημά σας, είναι απαραίτητο να κάνουμε έναν βασικό διαχωρισμό: η σημερινή πολιτική πραγματικότητα διαφέρει ουσιωδώς από εκείνη της περιόδου 2012-2015. Τότε βιώναμε το αποκορύφωμα μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης που διαχύθηκε σε όλη την κοινωνία, με ρήγματα στον κοινωνικό ιστό. Εκείνη η εποχή παρήγαγε συγκεκριμένο κλίμα και ρητορική. Σήμερα, παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε και τα προβλήματα που ομολογουμένως υπάρχουν, κινούμαστε σε τροχιά ανάπτυξης και σταθερότητας – γεγονός αντιληπτό από όλους, ακόμα και από τους ασκούντες ιδεολογική κριτική.

Η άνοδος πολιτικών δυνάμεων που αυτοπροσδιορίζονται ως «αντισυστημικές» αποτελεί φαινόμενο που παρατηρείται διεθνώς, όχι μόνο στην Ελλάδα. Την παρακολουθούμε προσεκτικά, ιδιαίτερα όταν επιχειρεί να προσβάλει δημοκρατικές λειτουργίες. Μας υπενθυμίζει την ευθύνη μας να αφουγκραζόμαστε διαρκώς τις ανάγκες και τις ανησυχίες των πολιτών, να συντονιζόμαστε με αυτές και να εξηγούμε με λαϊκότητα αλλά όχι λαϊκισμούς τις πολιτικές προτεραιότητες και τα αποτελέσματα των πολιτικών μας.

Δεν θεωρώ ότι η δημοσκοπική ενίσχυση ορισμένων κομμάτων συνιστά γραμμικά «καταδίκη» των άλλων. Δεν ερμηνεύω την πολιτική ως παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος αλλά ως διαρκή διάλογο και προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Ούτε βέβαια παραγνωρίζω ότι κάθε κυβέρνηση έχει φθορά που οφείλει να αναγνωρίζει.

Εμείς επικεντρωνόμαστε στην παραγωγή ουσιαστικού έργου, στην επίλυση χρόνιων προβλημάτων, και στην υλοποίηση των δεσμεύσεών μας ώστε σταδιακά κάθε περιοχή της Ελλάδας να γίνει βιώσιμη και ευημερούσα. Και, δεδομένου ότι οι εκλογές αποτελούν τη «μητέρα» των δημοσκοπήσεων, αναμένουμε σε αυτές οι πολίτες να αξιολογήσουν το έργο μας, πέρα από λαϊκισμούς και τεχνητές εντάσεις. Εμπιστεύομαι και σέβομαι απόλυτα την κρίση του ελληνικού λαού. Η δημοκρατία μας έχει αποδείξει την αντοχή της σε πολύ δυσκολότερες συνθήκες.

ΦΩΤΟ: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΛΑΧΟΣ
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στις 30 Μαΐου ξεκινούν οι πανελλαδικές εξετάσεις, οι οποίες αποτελούν μία από τις πιο κρίσιμες και καθοριστικές στιγμές στην μαθητική πορεία των παιδιών. Η προετοιμασία για αυτές τις εξετάσεις συνοδεύεται συχνά από έντονο άγχος, όχι μόνο για τους μαθητές, αλλά και τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς. 

«Η πίεση γίνεται πολυπρόσωπη και το άγχος, αν δεν το αναγνωρίσουμε και δεν το διαχειριστούμε, κινδυνεύει να μας παραλύσει».

Ο Ψυχολόγος Ακης Μακρυγιάννης, συνεργάτης του Φορέα ΚΛΙΜΑΚΑ,  δίνει χρήσιμες συμβουλές για τη διαχείριση του άγχους, την αναγνώριση των συμπτωμάτων και την μετατροπή του σε κινητήριο δύναμη.

«Προσδοκίες, άγχος, κόπωση, αγωνία, συγκίνηση. Η περίοδος των πανελληνίων κουβαλάει αρκετά φορτία. Πολλές φορές η φράση «δίνει πανελλήνιες» λειτουργεί σαν φράση-κλειδί ώστε αυτόματα, χωρίς παραπάνω λόγια, ο συνομιλητής μπαίνει νοερά σε ένα σπίτι όπου όλα περιστρέφονται γύρω από τις εξετάσεις και συν-αισθάνεται την ένταση αυτής της διαδικασίας», αναφέρει ο κ. Μακρυγιάννης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Η πίεση των πανελλαδικών εξετάσεων είναι πολυπρόσωπη, σημειώνει. «Στο επίκεντρο βρίσκονται φυσικά οι μαθητές, οι οποίοι κουβαλούν την πίεση της επίδοσης και την εξαντλητική προετοιμασία. Τις δικές τους «εξετάσεις» όμως δίνουν και οι γονείς, με την ανάγκη να φανούν όσο πιο υποστηρικτικοί δίπλα στο παιδί τους».

Το πολυπαραγοντικό άγχος των εξετάσεων και τα συμπτώματα

Το άγχος πριν και κατά τη διάρκεια των εξετάσεων μπορεί να εμφανίζεται με ποικίλους τρόπους: αϋπνία, μειωμένη ή αυξημένη όρεξη για φαγητό, εκνευρισμός, ξεσπάσματα, κρίσεις άγχους ή πανικού, φόβος αποτυχίας.

«Η παγίδα των πανελληνίων είναι πως τοποθετούν τον υποψήφιο μπροστά σε ένα παραπλανητικό δίλημμα «άσπρου – μαύρου»: «ή θα τα καταφέρω ή θα έρθει το τέλος του κόσμου». Το δίπολο αυτό δημιουργεί μια άδικη πίεση, η οποία πολλές φορές ενισχύεται από τη σύγκριση με συνομηλίκους, από την πίεση της οικογένειας, και από την θέσπιση της «επιτυχίας» ως αυτοσκοπό», εξηγεί ο κ. Μακρυγιάννης.

Η μετουσίωση / διαχείριση του άγχους

Και όμως, το άγχος αυτό, μπορεί να μετατραπεί σε κινητήριο δύναμη, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ψυχολόγος Ακης Μακρυγιάννης. «Εάν αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί, μπορεί να μετουσιωθεί σε δημιουργικότητα, σε όρεξη. Μπορεί να μετατοπιστεί από αποδιοργανωτικό σε λειτουργικό.

Το άγχος φέρει μια ψυχική ενέργεια, η οποία έχει την ικανότητα να μας παραλύσει. Αν όμως το διαχειριστούμε καταλλήλως, μπορούμε να «στρέψουμε» αυτή την ενέργεια προς κάτι ωφέλιμο και να την διοχετεύσουμε εκεί που θέλουμε εμείς».

Συμβουλές για τους μαθητές:

– Οργάνωση με γνώμονα την πραγματικότητα: Όλοι οι μαθητές θα θέλανε να διαβάσουν «λίγο παραπάνω». Να κάνουν «λίγο καλύτερη» την προετοιμασία τους. Η αποδοχή ότι δεν είναι ρομπότ, αλλά άνθρωποι, είναι καθοριστική. Ένα ευέλικτο πρόγραμμα, με ρεαλιστικούς στόχους, με παύσεις και διαλείμματα, βοηθά στη σταθερότητα και μειώνει την αίσθηση χαοτικής προετοιμασίας.

– Διαλείμματα που ξεκουράζουν στα αλήθεια: Είναι προτιμότερο να διαβάσει κανείς για λίγες ώρες αλλά συγκεντρωμένος, παρά να κάθεται πάνω από τα βιβλία για ώρες, χωρίς να εστιάζει σε αυτά που διαβάζει. Όσο πιο ποιοτικά είναι τα διαλείμματα τόσες περισσότερες οι πιθανότητες να είναι ποιοτικό το διάβασμα. Βόλτες σε ευχάριστο περιβάλλον, φυσική δραστηριότητα, σύντομες επαφές με φίλους, λειτουργούν προς αυτή την κατεύθυνση.

– Εξατομικευμένη προσέγγιση: Κάθε άνθρωπος έχει την δική του προσωπικότητα και τα δικά του «κουμπιά». Μπορεί ένας μαθητής να διαβάζει καλύτερα ακούγοντας παράλληλα μια ήπια μελωδία, ενώ το ίδιο σενάριο για άλλον μαθητή μπορεί να είναι καταστροφικό. Κάποιος μπορεί να συγκεντρώνεται καλύτερα τα απογεύματα, άλλος τα βράδια. Το να ξέρουμε τον εαυτό μας, και να σέβεται – προσαρμόζεται και το περιβάλλον μας στις «ρουτίνες» μας, είναι σημαντικό.

– Αυτό-φροντίδα: Όπως ένα αμάξι δεν μπορεί να κινηθεί χωρίς βενζίνη, έτσι και κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά -ειδικά σε περιόδους πίεσης- χωρίς καλό ύπνο, σωστή διατροφή, επαρκή ενυδάτωση.

– Έκφραση σκέψεων και συναισθημάτων: Είτε σε γονείς, είτε σε φίλους, είτε σε κάποιον ειδικό, είτε ακόμα και στον ίδιο τους τον εαυτό με ένα προσωπικό ημερολόγιο, μπορεί να λειτουργήσει ως αποφόρτιση.

– Εστίαση στο παρόν: Έχω στο μυαλό μου τον στόχο μου, αλλά ταυτόχρονα εστιάζω στο εδώ και τώρα. Στο επόμενο διάβασμα, στο επόμενο ιδιαίτερο που έχω, στην επόμενη μέρα.

– Αντικατάσταση του δίπολου επιτυχία – αποτυχία: Ας επιχειρήσουμε όσο γίνεται να αλλάξουμε την λογική «θα πετύχω / θα αποτύχω» με το «θα δώσω τον καλύτερο μου εαυτό». Αυτή είναι η πραγματική επιτυχία. Και σε αυτό οφείλει να συνδράμει το οικογενειακό περιβάλλον.

Συμβουλές για του τους γονείς:

– Υποστηρικτικοί και διαθέσιμοι: Η ερώτηση «πώς είσαι;» ή η δήλωση «αν θελήσεις να εκφράσεις συναισθήματα ή σκέψεις, είμαστε διαθέσιμοι», έχουν μεγάλη αξία και δίνουν χώρο στον μαθητή να εκφραστεί όποτε το θελήσει, χωρίς να φέρνουν πίεση. Οι γονείς επίσης μπορούν αυτή την περίοδο να γίνουν πιο ευέλικτοι με τους κανόνες και τις εξαιρέσεις τους: «ναι, μπορείς να το κάνεις αυτό σήμερα κατ’ εξαίρεση, αλλά δεν είναι ο κανόνας». Έτσι διατηρείται η οριοθέτηση, ενώ ταυτόχρονα δίνεται χώρος στην αποφόρτιση.

– Αποδοχή ανεξαρτήτως αποτελέσματος: Το παιδί έχει ανάγκη να ξέρει ότι είναι αγαπητό και αποδεκτό όπως και να έχει. Δεν δίνει εξετάσεις για κανέναν άλλον πέρα από τον εαυτό του και η επίδοση του δεν θα αλλάξει κάτι στη σχέση που έχει με τους γονείς, ούτε προς το καλύτερο, ούτε προς το χειρότερο.

«Το σημαντικότερο μήνυμα αυτής της περιόδου είναι πως η ζωή δεν τελειώνει στις πανελλήνιες και η αξία ενός εφήβου δεν καθορίζεται από μια βαθμολογία. Οι εξετάσεις αυτές δεν είναι ο τερματικός σταθμός διότι η επαγγελματική σταδιοδρομία δεν καθορίζεται μόνο από μία επιτυχία ή από μία αποτυχία.

Πίσω από το γραπτό υπάρχει ένας νέος με όνειρα. Τα όνειρα έχουν γερά θεμέλια, δεν γκρεμίζονται. Και ούτε πρόκειται να γκρεμιστούν, ό,τι και αν γίνει στις εξετάσεις», καταλήγει ο Ψυχολόγος Ακης Μακρυγιάννης.

Καλή επιτυχία στους υποψηφίους. Καλή δύναμη σε όσους θα στέκονται έξω από τις αίθουσες περιμένοντάς τους.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η ψυχή παρεκκλίνει ενίοτε, όργανο της όρασης αόμματο από καταβολής πνευματικής, όχι απλώς σωματικής. Περιπλανιέται σε αυτόν τον κόσμο, ένα θέατρο σκιών και ονειρικών μορφών, εξερευνώντας διά της αφής τους ψυχρούς τοίχους της ίδιας της απελπισίας, ενώ το αληθινό φως φλέγεται ολόγυρα. Όμως εκείνη, σαν νυχτερίδα μέρα μεσημέρι, εναντιώνεται στην αυγή.

Η υποκρισία, ένα ασφυκτικό σάβανο που περιβάλλει τις ματαιοδοξίες των πολλών, μετατρέπεται στον αέρα που εισπνέουν, μια δηλητηριώδης ατμόσφαιρα όπου η αλήθεια αργοπεθαίνει, σαν τρυφερό άνθος κάτω από αιφνίδιο παγετό. Και οι στερημένοι οράσεως καθοδηγούν άλλους στερημένους οράσεως, σε έναν χορό παράφρονα, προς το χάος το οποίο εκλαμβάνουν ως τάξη θεόσταλτη. Οι οφθαλμοί τους, υάλινες σφαίρες κενού, αντικατοπτρίζουν μονάχα το είδωλο της ψευδαίσθησής τους.

Διερχόμενος ο Ιησούς, αυτός ο αλλόκοτος ξένος στην έρημο των ανθρώπινων καρδιών, είδε έναν άνθρωπο, όχι απλώς μια σάρκα στερημένη φωτός, αλλά ένα σύμβολο της παγκόσμιας αβλεψίας. Η ερώτηση των μαθητών, «Ῥαββί, τίς ἥμαρτεν, οὗτος ἢ οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἵνα τυφλὸς γεννηθῇ;» (Ἰωάν. θ´ 2), αντηχεί την πανάρχαια, φθαρμένη αντίληψη της ανταπόδοσης, εκείνη την αράχνη που υφαίνει τους ιστούς της ευλάβειας πάνω σε σαθρά θεμέλια. Αλλά η απόκριση του Κυρίου, δίστομο μαχαίρι, διαρρηγνύει το περίβλημα μιας τέτοιας θεολογίας αριθμών και κανόνων: «Οὔτε οὗτος ἥμαρτεν οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἀλλ᾿ ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐτῷ» (Ἰωάν. θ´ 3). Τα έργα του Θεού. Όχι οι ανθρώπινες ερμηνείες, οι στιλπνές πέτρες της φλυαρίας, που αναδίδουν την ψυχρότητα του τάφου. Ο Χριστός, ο ίδιος φως του κόσμου, πτύει κατά γης, πράξη ακατανόητη, σχεδόν βλάσφημη για τους σχολαστικούς, και δημιουργεί πηλό. Πηλός. Η πρωτόπλαστη γη, η ταπεινή ύλη από την οποία πλάστηκε ο Αδάμ, γίνεται όργανο θεραπείας. Αλείφει τους οφθαλμούς του τυφλού. Μια επαφή αποτρόπαια, ίσως, για τον καθωσπρεπισμό. Μια χειρονομία ανεπεξέργαστη, άξεστη, σαν κραυγή από έναν αρχέγονο κόσμο.

«Ὕπαγε νίψαι εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ Σιλωάμ» (Ἰωάν. θ´ 7). Η εντολή δίδεται, και ο τυφλός υπακούει. Δεν ερωτά, δεν αμφιβάλλει, δεν ζητά εγγυήσεις. Ίσως η μακροχρόνια απόγνωση είχε διαβρώσει κάθε ίχνος αντίστασης, αφήνοντας μόνο την γυμνή ελπίδα, την ελπίδα του απεγνωσμένου. Και στο ύδωρ της κολυμβήθρας, σύμβολο του μελλοντικού βαπτίσματος, του θανάτου του παλαιού ανθρώπου και της αναγέννησης, ο πηλός ξεπλένεται, και το φως εισρέει, όχι σταδιακά, αλλά σαν καταρράκτης, πνίγοντας τις παλαιές σκιές στην απροσδόκητη λαμπρότητά του. Ήλθε βλέπων. Δύο λέξεις, απλές, αλλά που περικλείουν το θαύμα, την ανατροπή της φύσης, την εισβολή του υπερβατικού στην πεζή καθημερινότητα.

Οι γείτονες, οι θεατές της χρόνιας δυστυχίας του, περιέρχονται σε σύγχυση. «Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ καθήμενος καὶ προσαιτῶν;» (Ἰωάν. θ´ 8). Η αμφισβήτηση, η δυσπιστία, ο φόβος του αγνώστου. Η ανθρώπινη φύση, πάντοτε έτοιμη να αρνηθεί το θαυμαστό, εάν δεν χωρά στα στενά καλούπια της λογικής της. Εκείνος όμως, ο πρώην τυφλός, ο νυν βλέπων, διακηρύσσει την ταυτότητά του με ακλόνητη βεβαιότητα: «Ἐγώ εἰμι» (Ἰωάν. θ´ 9). Μια δήλωση νέας, ανακαινισμένης ύπαρξης. Και όταν ερωτάται για τον τρόπο της θεραπείας, η αφήγησή του είναι λιτή, απογυμνωμένη από θεολογικές περιπλοκές: «Ἄνθρωπος λεγόμενος Ἰησοῦς πηλὸν ἐποίησε καὶ ἐπέχρισέ μου τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ εἶπέ μοι· ὕπαγε εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ Σιλωὰμ καὶ νίψαι· ἀπελθὼν δὲ καὶ νιψάμενος ἀνέβλεψα» (Ἰωάν. θ´ 11). Καμία προσπάθεια ερμηνείας. Καμία απόπειρα να εξηγήσει το ανεξήγητο. Μόνο η ωμή πραγματικότητα της εμπειρίας. Το γεγονός αυτό καθαυτό.

Οι Φαρισαίοι, οι φρουροί του Νόμου, οι αρχιτέκτονες του λαβυρίνθου των θρησκευτικών διατάξεων, εισέρχονται στη σκηνή. Η καρδιά τους, λίθος σκληρός και ψυχρός, σαν τα μάρμαρα φθαρμένων μνημείων, αδυνατεί να αισθανθεί τη θέρμη του θαύματος. Το Σάββατο. Αυτή είναι η μόνη τους έγνοια. Ο τύπος, όχι η ουσία. Η τήρηση του γράμματος, ακόμη κι όταν αυτό φονεύει το πνεύμα. «Οὗτος ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἔστι παρὰ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ σάββατον οὐ τηρεῖ» (Ἰωάν. θ´ 16). Η λογική τους, αποστεωμένη, δεν μπορεί να συλλάβει ότι ο Κύριος του Σαββάτου δύναται να ενεργεί και κατά το Σάββατο. Η ακαμψία τους είναι η φυλακή τους, μια φυλακή όπου το ανίερο της τυπολατρίας μεταμφιέζεται σε αγιότητα. Σχίσμα γεννιέται ανάμεσά τους, διότι η αλήθεια, ακόμη κι όταν απορρίπτεται, αφήνει ρωγμές στα τείχη του ψεύδους. Ερωτούν πάλι τον πρώην τυφλό, εσύ τι λες; Κι εκείνος, με την απλότητα του παιδιού και τη σοφία του φωτισμένου, αποκρίνεται: «Προφήτης ἐστίν» (Ἰωάν. θ´ 17). Μια λέξη, αλλά που φέρει το βάρος αιώνων μαρτυρίας.

Η άρνηση των Ιουδαίων εντείνεται. Κυνηγούν τους γονείς, αναζητώντας μια απόδειξη της απάτης, μια δικαιολογία για την απιστία τους. Οι γονείς, φοβούμενοι την αποσυναγωγή, τον κοινωνικό θάνατο, την εξορία από το σώμα της κοινότητας, ομολογούν μεν την ταυτότητα του υιού τους και την εκ γενετής τύφλωσή του, αλλά μεταθέτουν την ευθύνη της μαρτυρίας σε αυτόν: «Αὐτὸς ἡλικίαν ἔχει, αὐτὸν ἐρωτήσατε, αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ λαλήσει» (Ἰωάν. θ´ 21, 23). Ο φόβος, σκιά παγερή, σκεπάζει την αλήθεια. Και οι Φαρισαίοι, στο αδιέξοδό τους, επιστρέφουν στον άνθρωπο, επιχειρώντας να τον εκφοβίσουν ή να τον παραπλανήσουν: «Δὸς δόξαν τῷ Θεῷ· ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος ἁμαρτωλός ἐστιν» (Ἰωάν. θ´ 24). Η απάντηση του πρώην αόμματου είναι αριστούργημα αφοπλιστικής ειλικρίνειας και ακαταμάχητης λογικής, ο απόλυτος ρυθμός της ψυχής που βρήκε φωνή: «Εἰ ἁμαρτωλός ἐστιν οὐκ οἶδα· ἓν οἶδα, ὅτι τυφλὸς ὢν ἄρτι βλέπω» (Ἰωάν. θ´ 25). Ένα γνωρίζω. Αυτό το ένα, η προσωπική βεβαιότητα, συντρίβει κάθε θεωρητικό κατασκεύασμα. Η εμπειρία του φωτός υπερβαίνει κάθε συζήτηση περί του σκότους.

Οι Φαρισαίοι, εξοργισμένοι από την ανικανότητά τους να διαψεύσουν το γεγονός ή να κάμψουν τον μάρτυρα, καταφεύγουν στον χλευασμό και την αυθεντία του Μωυσέως, τον οποίο επικαλούνται ως ασπίδα κατά του ανεπιθύμητου φωτός. «Ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι Μωϋσεῖ λελάληκεν ὁ Θεός· τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν πόθεν ἐστίν» (Ἰωάν. θ´ 29). Η τύφλωσή τους είναι πλέον ολοφάνερη, αγνοούν την πηγή του φωτός που έλαμψε ενώπιόν τους. Και ο πρώην τυφλός, νυν διδάσκαλος διά της αθωότητάς του, εκφράζει την έκπληξή του για την άγνοια των σοφών: «Ἐν γὰρ τούτῳ θαυμαστόν ἐστιν, ὅτι ὑμεῖς οὐκ οἴδατε πόθεν ἐστί, καὶ ἀνέῳξέ μου τοὺς ὀφθαλμούς» (Ἰωάν. θ´ 30). Πράγματι, όπως παρατηρεί ο Ιωάννης ο Καντακουζηνός, «Ταῦτα γὰρ πάντα Θεοῦ ἔργα προδήλως ὑπάρχουσι».[1] Η νέα θεολογία, η θεουργία του Χριστού, ξεπερνά τους παλαιούς λόγους, διότι εδώ ο Θεός ενεργεί, πληροί, ενώνει τα ταπεινά με τα θεία. Η απόρριψη του Χριστού από μέρους των Φαρισαίων φανερώνει την ανικανότητά τους να διακρίνουν τη θεία ενέργεια, εγκλωβισμένοι καθώς ήταν σε μια γνώση νεκρή, ένα σύστημα ερμητικά σφραγισμένο. Τον έδιωξαν. Η πράξη της αποκοπής, η βιαιότητα της εξουσίας που αισθάνεται να κινδυνεύει.

Αλλά ο εκδιωχθείς ευρίσκεται από τον Χριστό. Η συνάντηση αυτή, μακριά από τον θόρυβο των αντιλογιών, στην ησυχία της προσωπικής σχέσης, οδηγεί στην κορύφωση της πίστης. «Σὺ πιστεύεις εἰς τὸν υἱὸν τοῦ Θεοῦ;» (Ἰωάν. θ´ 35). Η ερώτηση απευθύνεται όχι μόνο στον νου, αλλά σε ολόκληρη την ύπαρξη. Και η απάντηση, «Καὶ τίς ἐστι, Κύριε, ἵνα πιστεύσω εἰς αὐτόν;» (Ἰωάν. θ´ 36), φανερώνει ψυχή διψασμένη, έτοιμη να δεχθεί. Όταν δε ο Ιησούς αποκαλύπτεται, «Καὶ ἑώρακας αὐτὸν καὶ ὁ λαλῶν μετὰ σοῦ ἐκεῖνός ἐστιν» (Ἰωάν. θ´ 37), ο πρώην τυφλός αναφωνεί: «Πιστεύω, Κύριε» (Ἰωάν. θ´ 38). Και τον προσκύνησε. Η προσκύνηση. Η τελική αναγνώριση της θεότητας, η παράδοση ολόκληρου του είναι στον Δημιουργό.

Το φως, όταν αποκαλύπτεται, δεν είναι πάντοτε γλυκό, ούτε παρήγορο σαν απαλή μελωδία. Δύναται να είναι αστραφτερό σαν λεπίδα ξυραφιού, αποκαλύπτοντας τις φρικαλεότητες του σκότους που προηγήθηκε. Η αλήθεια φέρει μάχαιρα, όχι πάντοτε ειρήνη, διχάζοντας την ψυχή από τα δεσμά του ψεύδους. Η όραση η αληθινή, η πνευματική θέαση, δεν είναι κατάσταση στατική, αλλά διαρκής αγώνας, μια ανάβαση σε κλίμακα τραχιά, όπου κάθε βήμα είναι μια μικρή νίκη κατά της εντός μας τύφλωσης. Διότι η γνώση του Θεού υπερβαίνει την ανθρώπινη κατανόηση· «Ἡ γὰρ τοῦ Θεοῦ ἀγνωσία οὐ λέγεται κατὰ στέρησιν, ἀλλὰ καθ’ ὑπεροχήν.» Τούτο το υπερβάλλον φως, για τους αδύναμους οφθαλμούς της πεπτωκυίας φύσης, δύναται να φαντάζει ως σκότος. Μόνο διά της πίστης, εκείνου του ταπεινού πηλού της καρδιάς, αναμεμειγμένου με το πτύσμα της θείας χάριτος, δύναται ο άνθρωπος να ατενίσει, έστω και αμυδρά, το πρόσωπο του Θεού, όχι ως κριτή ανελέητο σε ένα ψυχρό και αδιάφορο σύμπαν, αλλά ως πατέρα στοργικό, που αναμένει την επιστροφή μας στην οικία του φωτός. Η καρδιά, σαν παράθυρο ραγισμένο μεν από την καταιγίδα του κόσμου, αλλά ακόμη ικανό να αφουγκραστεί τον ψίθυρο του απείρου, τον απόηχο εκείνου του «ἓν οἶδα», που αντηχεί διά των αιώνων ως μαρτυρία του ακατάλυτου φωτός. Και το βλέμμα, καθαρισμένο στα δάκρυα της μετάνοιας, γίνεται κάτοπτρο, όπου το άκτιστο φως χορεύει τον αιώνιο χορό του. Το σκοτάδι, η απουσία, ο κενός θρόνος της απιστίας, μετασχηματίζεται με την παρουσία του Χριστού σε πληρότητα φωτός, μια σιωπή γεμάτη λόγο.

Μάξιμος Παφίλης, Επίσκοπος Μελιτηνής

________________________________________

[1] Ιωάννης ο Καντακουζηνός, Τὰ Εὑρισκόμενα Πάντα, ἐν Patrologiae Cursus Completus: Series Graeca, ἐπιμ. Jacques-Paul Migne, τ. 154 (Paris: J.-P. Migne, 1866), στήλη 665.