Συνεδρίασε υπό την Προεδρία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη το Υπουργικό Συμβούλιο, με έμφαση στα θέματα που αφορούν το μεταναστευτικό/προσφυγικό ζήτημα, τα σχέδια νόμου του Υπουργείου Υγείας και Δικαιοσύνης, τις προτάσεις του Υπουργού Δικαιοσύνης για τη θέση του Προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και 5 θέσεις Αντιπροέδρων του Αρείου Πάγου, τη σύσταση δύο Διυπουργικών Επιτροπών για τις Στρατηγικές Επενδύσεις και την Ενέργεια και το Κλίμα, αντίστοιχα, καθώς και την έγκριση δύο Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου (25 και 30 Σεπτεμβρίου 2019).
Συγκεκριμένα:
- Μεταναστευτικό/Προσφυγικό.
Συζητήθηκαν εκτενώς οι τελευταίες εξελίξεις στις μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές και το σχέδιο νόμου για την αυστηροποίηση του πλαισίου αίτησης και χορήγησης ασύλου.
Αναφορικά με το πρώτο, με βάση την ανάλυση των στατιστικών στοιχείων εθνικότητας όσων εισέρχονται στη χώρα, κοινή πεποίθηση είναι ότι πλέον πρόκειται για μεταναστευτικό πρόβλημα και όχι προσφυγικό. Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί τον συνδυασμό των παρακάτω μέτρων:
- Ενίσχυση της φύλαξης των συνόρων μας, ιδίως με αύξηση των περιπολιών στη θάλασσα. Ήδη την τελευταία εβδομάδα έχουν ενισχυθεί οι περιπολίες και γίνονται καθημερινά επιπλέον 23 περιπολίες στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
- Κατασκευή κλειστών προαναχωρησιακών κέντρων, για όσους παράνομα εισήλθαν στη χώρα και δεν δικαιούνται άσυλο, ή η αίτησή τους απορρίπτεται.
- Αύξηση των επιστροφών, από 1.806 στα 4,5 χρόνια της προηγούμενης διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, σε 10.000 μέχρι το τέλος του 2020.
- Κατάρτιση λίστας «ασφαλούς χώρας», ώστε να επιστρέφονται αμέσως σε αυτή όσοι εισήλθαν παράνομα στην Ελλάδα.
- Συνέχιση της αποσυμφόρησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου με μεταφορά στην ενδοχώρα.
- Διεθνοποίηση του προβλήματος, πέραν της ανάδειξης του θέματος από τον Πρωθυπουργό στην 74η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, με τέσσερις ενέργειες:
(α) Πρωτοβουλία για τη μεταναστευτική οδό της Ανατολικής Μεσογείου, με σχετικό έγγραφο το οποίο θα παρουσιαστεί από κοινού από Βουλγαρία, Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία στο Συμβούλιο Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 7-8 Οκτωβρίου 2019.
(β) Επίσκεψη του Αναπληρωτή Υπουργού Προστασίας του Πολίτη κ. Γιώργου Κουμουτσάκου στην Τουρκία στις 2-3 Οκτωβρίου 2019 για συνομιλίες για το θέμα με τον Τούρκο ομόλογό του κ. Σοϊλού.
(γ) Επίσκεψη των Υπουργών Εσωτερικών της Γαλλίας και της Γερμανίας σε Τουρκία και Ελλάδα εντός της εβδομάδας.
(δ) Ελληνική πρωτοβουλία για συμπερίληψη του θέματος στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 17ης – 18ης Οκτωβρίου 2019.
Σχετικά με το δεύτερη πτυχή του προβλήματος, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Μιχάλης Χρυσοχοΐδης παρουσίασε το νομοσχέδιο για την επιτάχυνση και αυστηροποίηση των διαδικασιών αίτησης και χορήγησης ασύλου. Βασικοί στόχοι είναι:
α) Να διορθωθεί το αδόμητο ελληνικό σύστημα ασύλου, που αδυνατεί λόγω εγγενών σχεδιαστικών σφαλμάτων να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα μέσα στην οποία λειτουργεί, όπως οι αυξημένες ροές και το γεγονός ότι ο Βαλκανικός διάδρομος προς την Ευρώπη παραμένει κλειστός,
β) Να τεθούν κανόνες, σαφείς και συγκεκριμένοι, βάζοντας τέλος στην αναρχία: στους αλλοδαπούς, στις δομές, στις υπηρεσίες, στην διαδικασία εξέτασης,
γ) Να εξαλειφθούν οι συνέπειες μίας ιδεοληπτικής νομοθέτησης που οδήγησε σε έναν απροσδιόριστο αριθμό αλλοδαπών που δεν εντοπίζονται από τις αρχές και κατά συνέπεια δεν επιστρέφονται στις χώρες καταγωγής τους, και
δ) Να διαμορφωθεί ένα νέο σύστημα ασύλου, συμπαγές, δομημένο, αυστηρό, δίκαιο, σχεδιασμένο υπό το φως των έκτακτων συνθηκών.
Βασικές αρχές του νομοσχεδίου είναι:
α) Πλήρης σεβασμός των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο, όπως προβλέπει το Ενωσιακό δίκαιο,
β) Απαίτηση οι αιτούντες να συνεργάζονται με τις εθνικές αρχές,
γ) Ένταξη στο σύστημα ασύλου μόνο όσων αιτούντων έχουν προσφυγικό προφίλ και διατήρηση στο σύστημα μόνον όσων εξ αυτών συμμορφώνονται προς τις υποχρεώσεις τους,
δ) Γρήγορη απένταξη από το σύστημα όσων παρελκυστικά υποβάλουν αιτήματα ασύλου.
Στόχος των παραπάνω παρεμβάσεων είναι η ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών εντός τριμήνου.
Για πρώτη φορά η χώρα αποκτά έναν νόμο περί διεθνούς προστασίας. Σε ένα ενιαίο κείμενο συμπεριλαμβάνονται οι Οδηγίες που συγκροτούν το Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου και διέπουν την υποδοχή, τη διαδικασία εξέτασης και την αναγνώριση των αιτούντων.
Οι ειδικότερες ρυθμίσεις του σχεδίου νόμου παρατίθενται στο Παράρτημα που επισυνάπτεται στην παρούσα ανακοίνωση.
- Υπουργείο Υγείας
Ο Υπουργός Υγείας κ. Βασίλης Κικίλιας παρουσίασε το νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας το οποίο αναμένεται να κατατεθεί το επόμενο διάστημα στη Βουλή των Ελλήνων. Σε αυτό περιλαμβάνεται η καθολική εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου σε όλους τους δημόσιους χώρους, ο εκσυγχρονισμός του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (πρώην ΚΕΕΛΠΝΟ) και του ΕΚΑΒ, με ισορροπία ανάμεσα στο σεβασμό στη διαφάνεια και τη χρηστή διοίκηση από τη μία πλευρά, αλλά και την ανάγκη ευελιξίας που θα επιτρέπει την άμεση αντίδραση σε έκτακτες συνθήκες.
- Υπουργείο Δικαιοσύνης
Παρουσιάστηκαν από τον Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Κώστα Τσιάρα οι προτάσεις για αλλαγές στους Ποινικούς Κώδικες και για το θεσμικό πλαίσιο της Διαμεσολάβησης. Επίσης, ο Υπουργός Δικαιοσύνης παρουσίασε την πρότασή του για την επιλογή 5 Αντιπροέδρων του Αρείου Πάγου και του Προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Για τις θέσεις του Αρείου Πάγου προτείνεται η επιλογή να γίνει μεταξύ των 14 αρχαιοτέρων που έχουν τα τυπικά προσόντα, ενώ για τη θέση του Προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου η επιλογή θα γίνει μεταξύ 6 προσώπων που έχουν τα τυπικά προσόντα.
- Ανακοίνωση δύο Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) από 25 και 30 Σεπτεμβρίου 2019 αντίστοιχα
Στις δύο ΠΝΠ συμπεριλαμβάνονται επείγουσες διατάξεις για την αντιμετώπιση της χρεοκοπίας της εταιρίας «Thomas Cook Group PLC», με πρόνοια για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις του τουριστικού κλάδου με απαλλαγή από την υποχρέωση απόδοσης του φόρου διαμονής και αναστολή, υπό προϋποθέσεις, της καταβολής ΦΠΑ μέχρι 31.03.2020. Επίσης, περιλαμβάνεται η κατάργηση των δημοπρασιών ΝΟΜΕ που αποδείχθηκαν καταστροφικές για την οικονομική λειτουργία της ΔΕΗ κοστίζοντας σε αυτή πάνω από 600 εκατ. ευρώ την τελευταία τριετία. Επιπλέον, δίνεται παράταση της προθεσμίας λειτουργίας σταθμών ΑΠΕ, της προθεσμίας για την προσαρμογή στις διατάξεις του ν. 4423/2016 των δασικών συνεταιρισμών, η παράταση της αναστολής οικοδομικών αδειών στον Υμηττό, καθώς και παράταση της προθεσμίας για ένταξη στη ρύθμιση βεβαιωμένων οφειλών σε δήμους μέχρι 31.12.2019, ενώ αποκαθίστανται οι κανόνες χρηστής διοίκησης και δημοσιονομικής διαχείρισης του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ).
Τέλος, κατόπιν εισήγησης των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, εγκρίθηκε η παράταση κατά 7 ημέρες για υποβολή της αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση των «120 δόσεων» όσων έχουν οφειλές στη φορολογική διοίκηση και στα ασφαλιστικά ταμεία.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Ειδικότερες ρυθμίσεις του Σχεδίου Νόμου για τη διαδικασία αίτησης και χορήγησης ασύλου.
– Επιταχύνεται η διαδικασία χορήγησης (ή απόρριψης) της αίτησης ασύλου, με μείωση των βημάτων για την εξέταση των αιτήσεων, κατάργηση του τέταρτου βαθμού κρίσης, και μεταφορά της εκδίκασης των υποθέσεων στα Πρωτοδικεία με ακυρωτικό έλεγχο.
– Διατηρούνται οι Επιτροπές Προσφυγών ως δεύτερος βαθμός κρίσης. Η απόφαση αυτή είναι συνέπεια μελέτης των στατιστικών δεδομένων τόσο της Υπηρεσίας Ασύλου, όσο και της Αρχής Προσφυγών και των Δικαστηρίων. Αλλάζουμε την σύνθεση των επιτροπών (δύο δικαστές και ένα μέλος από Ύπατη Αρμοστεία) και προβλέπουμε τρεις δικαστές.
-Προβλέπονται μονομελείς και τριμελείς συνθέσεις διότι έχει αποδειχθεί από τα στατιστικά των δικαστηρίων ότι η μονομελής σύνθεση εκδίδει τις αποφάσεις με μεγαλύτερη ταχύτητα.
– Προβλέπεται για πρώτη φορά ότι σε περίπτωση που οι αλλοδαποί κατά την υποδοχή δεν συμμορφώνονται προς τις αποφάσεις μεταφοράς τους σε άλλες δομές, τεκμαίρεται ότι δεν επιθυμούν την προστασία και παραπέμπονται σε διαδικασίες επιστροφής. Στόχος μας να μην μπουν καθόλου στο σύστημα όσοι εξαρχής ακόμα και πριν την καταγραφή τους δεν συμμορφώνονται.
– Μετά την καταγραφή, εφόσον οι αιτούντες τελικά παραμένουν στο σύστημα αλλά δεν συμμορφώνονται προς τις αποφάσεις μεταφοράς, τότε η αίτηση τους εξετάζεται με ταχύρρυθμη εξέταση εντός 3 ημερών. Και αυτό διότι συνάγεται ότι έχουν υποβάλει την αίτηση μόνο για να καθυστερήσουν την απομάκρυνσή τους. Σε κάθε περίπτωση παραβιάζουν το καθήκον συνεργασίας τους και αυτό επιφέρει συνέπειες.
– Αλλάζει το καθεστώς κράτησης ώστε να μη χάνονται από την επιτήρηση των αρχών χιλιάδες αλλοδαποί, όπως γινόταν με την προηγούμενη διακυβέρνηση.
-Προβλέπεται ρητά ότι η παραβίαση των όρων και κανονισμών λειτουργίας των Κέντρων Υποδοχής και Ταυτοποίησης έχει ως συνέπεια την διακοπή της στέγασης και ουσιαστικά την αποπομπή των αιτούντων από αυτά.
-Μεταφέρονται οι ορισμοί της οδηγίας ως προς το τι συνιστά «μέλη οικογένειας» και απαλείφεται ο προηγούμενος ορισμός ο οποίος είχε εντάξει στην έννοια πρόσωπα που δεν προέβλεπε η Οδηγία.
– Ευάλωτοι πλέον είναι μόνο όσοι αναφέρονται στην Οδηγία και απαλείφεται το μετατραυματικό στρές ως λόγος ευαλωτότητας ενώ αυστηροποιείται η έννοια της ευαλωτότητας.
– Διορθώνεται ο ορισμός για το τι συνιστά τελεσιδικία και ιδίως τι συνιστά μεταγενέστερο αίτημα που δημιούργησε μέχρι σήμερα σωρεία προβλημάτων και παρελκυστικών αιτημάτων.
– Θεσπίζονται Κλιμάκια Ταχείας Συνδρομής της Υπηρεσίας Ασύλου. Τα Κλιμάκια Ταχείας Συνδρομής αμέσως μετά την κατάταξη της αίτησης ενημερώνουν τον αιτούντα για την πιθανή πορεία της υπόθεσής του. Έτσι ο αιτών ενημερώνεται ότι η αίτηση του μπορεί να απορριφθεί πολύ γρήγορα και θα υποχρεωθεί άμεσα σε επιστροφή.
– Μπαίνει τάξη στη διαδικασία της προκαταγραφής και της καταγραφής και προβλέπονται πλέον συνέπειες για όσους δεν συμμορφώνονται, ή για όσους δεν συνεργάζονται για να γίνει η καταγραφή τους.
– Ρυθμίζεται το ζήτημα των ιατρικών βεβαιώσεων με την πρόβλεψη αυτές να είναι μόνο από δημόσια νοσοκομεία και δημόσιους φορείς. Ενώ παράλληλα εφαρμόζεται η νομολογία των Διοικητικών Δικαστηρίων στο άσυλο και οι ιατρικές βεβαιώσεις θα πρέπει να φέρουν πλήρη αιτιολόγηση ως προς τα ευρήματά τους.
– Προβλέπονται ρητές προθεσμίες για την εξέταση των αιτήσεων και λαμβάνονται όλα τα αναγκαία διοικητικά μέτρα για τη στελέχωση και τη στήριξη των υπηρεσιών μας.
– Προτείνεται «Κατάλογος ασφαλών χωρών» καταγωγής και ασφαλών τρίτων χωρών. Μία γενναία πολιτική απόφαση επιβεβλημένη από την πραγματικότητα αλλά και σε συμφωνία με την πρακτική που ακολουθούν εδώ και χρόνια όλα τα ευρωπαϊκά κράτη.
– Προβλέπεται η αυτοπρόσωπη παράσταση των αιτούντων σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, από την Υπηρεσία Ασύλου μέχρι και στα δικαστήρια.
– Προβλέπεται πως οι επιδόσεις μπορούν να γίνουν όχι μόνο στους αιτούντες αλλά και στους πληρεξούσιους δικηγόρους τους που καθίστανται αυτοδικαίως και αντίκλητοι.
– Προβλέπεται ότι η διάρκεια του δελτίου αιτούντος άσυλο είναι πλέον εννεάμηνης διάρκειας, προκειμένου να έρχονται πιο τακτικά σε επαφή με τις αρχές και να καθίσταται ακόμα πιο ευχερής ο εντοπισμός τους. Ενώ εξάλλου για πρώτη φορά συνδέεται η διάρκεια των δελτίων με την έκδοση της απόφασης και όχι με την επίδοση όπως συνέβαινε έως σήμερα.
– Σταματάει η «μηχανή παραγωγής προσφυγών» που έως σήμερα λειτουργούσε λόγω των κακών νομοθετικών επιλογών. Η προσφυγή στις Επιτροπές προϋποθέτει δικόγραφο με λόγους, και όχι ένα προεντυπωμένο έγγραφο που έως σήμερα χορηγείτο από την ίδια την υπηρεσία στους αιτούντες.
