Αν το ενδιαφέρον του προέδρου Τραμπ να αγοράσει τη Γροιλανδία συζητήθηκε πολύ τον τελευταίο καιρό, υπάρχει ένα άλλο, πολύ σοβαρότερο θέμα, στην Αρκτική: το σχέδιο της Ρωσίας να αποκτήσει τον έλεγχο του Βορείου Πόλου.

του John Englander (*)

Το προπερασμένο Σάββατο, η Ρωσία εκτόξευσε από ένα υποβρύχιο κοντά στον Βόρειο Πόλο έναν πύραυλο ικανό να φέρει πυρηνικό όπλο. Πρόκειται για μια στρατηγική και σοβαρή κίνηση σε μια περιοχή που «θερμαίνεται» με πολλούς τρόπους.

Καθώς ο πάγος των θαλασσών εξακολουθεί να τήκεται για πρώτη φορά εδώ και πάνω από 100.000 χρόνια, διανοίγονται βραχύτερες οδοί ναυσιπλοϊας. Στην περιοχή της Αρκτικής υπάρχουν πολύτιμοι πόροι, όπως σπάνιες γαίες που χρειάζονται στη σύγχρονη ηλεκτρονική βιομηχανία, καθώς και σημαντικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου και αλιευτικός πλούτος.

Τα εδάφη των ωκεανών προσδιορίζονται κυρίως από τρεις παραμέτρους: γήινες μάζες, ρηχές παράπλευρες περιοχές όπως η υφαλοκρηπίδα και αποκλειστικές οικονομικές ζώνες που συνήθως εκτείνονται σε απόσταση 200 μιλίων από την ακτή. Το πρόβλημα ξεκινά όταν επικαλύπτονται αυτές οι γραμμές από διαφορετικές χώρες. Η Ρωσία, ο Καναδάς, οι ΗΠΑ (μέσω Αλάσκας), η Νορβηγία και η Δανία έχουν όλες νομικές διεκδικήσεις σε ένα κομμάτι της «πίτας» της Αρκτικής. Ενδιαφέρον για την περιοχή του Αρκτικού Ωκεανού έχει και η υπόλοιπη διεθνής κοινότητα.

Για να αντιμετωπιστούν αυτές οι δυσκολίες σε ένα εχθρικό περιβάλλον, συγκροτήθηκε το 1996 το Αρκτικό Συμβούλιο και εκδόθηκε η Διακήρυξη της Οτάβα. Εκτός από τις πέντε χώρες που συνδέονται άμεσα με τον Βόρειο Πόλο, την ομάδα συμπληρώνουν η Φινλανδία, η Ισλανδία και η Σουηδία, ενώ συμμετέχουν επίσης εκπρόσωποι των ιθαγενών, χωρών που έχουν ρόλο παρατηρητή και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Η Κίνα υποστηρίζει τον τελευταίο καιρό ότι είναι «χώρα της εγγύς Αρκτικής». Καθώς εκμεταλλεύεται ήδη τόπους εξόρυξης στη Γροιλανδία, ενδιαφέρεται κυρίως για πρόσβαση στους πόρους. Μπορεί όμως να θέλει να αποκτήσει και μια θέση στο τραπέζι, εκτοπίζοντας ενδεχομένως τις Ηνωμένες Πολιτείες (αυτό μπορεί να εξηγεί και το ενδιαφέρον του Τραμπ να αγοράσει τη Γροιλανδία).

Η Ρωσία, από την πλευρά της, υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι έχει δικαιώματα στον Βόρειο Πόλο. Η εκτόξευση του πυραύλου ήταν άλλος ένας τρόπος να εδραιώσει την κυριαρχία της. Τον Αύγουστο του 2007, η Ρωσία τοποθέτησε τη «σημαία» της στον βυθό του Βόρειου Πόλου. Και πριν από λίγους μήνες εγκατέστησε στην περιοχή ένα αντιπυραυλικό αμυντικό σύστημα. Εχει επίσης επεκτείνει και αναβαθμίσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες στη βόρεια Σιβηρία.

Οι διεκδικήσεις της Ρωσίας βασίζονται σε αμφιλεγόμενα επιχειρήματα για τη σύνδεση της χώρας με τον Πόλο μέσω της μάλλον ρηχής υποθαλάσσιας Οροσειράς Λομονόσοφ. Είναι αμφίβολο αν οι κανόνες για τα κυριαρχικά όρια – που καθορίζονται από τη Συνθήκη του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας – δικαιώνουν αυτή τη διεκδίκηση. Αυτό που περιπλέκει τα πράγματα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν υπογράψει τη συνθήκη εξαιτίας μικροπολιτικών αντιπαραθέσεων στη Γερουσία.

Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ρωσία θέλει να επανασχεδιάσει τα εδαφικά όρια της Αρκτικής. Αυτό που δεν είναι σαφές είναι πόσο πολύ θα επιμείνει. Η Ρωσία ήδη κυριαρχεί στον Αρκτικό Κύκλο, όπου έχει τα περισσότερα παγοθραυστικά και άλλα πλοία που πλέουν στην περιοχή.

Αυτό καθιστά την Αρκτική ένα επικίνδυνο παιχνίδι στρατηγικής. Φανταστείτε με τι θα μοιάζει ο κόσμος αν η Ρωσία καταλάβει τον Βόρειο Πόλο και κατασκευάσει εκεί ένα τεχνητό νησί.

Όλα τα έθνη έχουν συμφέρον στην «άνω Αρκτική» λόγω των επιπτώσεων στην παγκόσμια αλυσίδα της προσφοράς. Καθώς δεν υπάρχει ξηρά κοντά στον Βόρειο Πόλο, η κατάσταση είναι ιδιαιτέρως ρευστή. Γι΄αυτό και οι ηγέτες πρέπει να δώσουν λύση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όχι με πολεμικά πλοία και πυραύλους.

Είτε δει κανείς όλο αυτό ως παρτίδα σκακιού είτε ως μια επιθετική αρκούδα που θέλει να σηματοδοτήσει την περιοχή της, οι εξελίξεις στην Αρκτική αξίζουν την προσοχή της διεθνούς κοινότητας. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουν οι ΗΠΑ είναι να υπογράψουν τη συνθήκη για το δίκαιο της θάλασσας, ώστε να μπορέσουν στη συνέχεια να προβάλουν διεκδικήσεις στη διευρυμένη υφαλοκρηπίδα της Αρκτικής.

(*) Ο Τζον Ινγκλάντερ είναι ωκεανογράφος και συγγραφέας

(Προέλευση: Washington Post)

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το 59% των παιδιών κάτω των δέκα ετών (έξι στα δέκα) έχουν πρόσβαση στο Ίντερνετ, αλλά οι μισοί γονείς (το 48%) ανησυχούν για το περιεχόμενο που βλέπουν τα παιδιά τους στο διαδίκτυο, όπως προκύπτει από έρευνα της devolo Hellas σε συνεργασία με το infokids.gr.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το 57% των γονέων επιτρέπουν στα παιδιά τους περιορισμένη χρήση του διαδικτύου. Το 30% των παιδιών – σύμφωνα με τις απαντήσεις των γονέων – έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο από δικές τους προσωπικές συσκευές (smartphones, tablets, PCs), ενώ το 20% έχουν απόλυτη αυτονομία στη χρήση, με προσωπικό κωδικό πρόσβασης ανεξάρτητο από τους γονείς. Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών στην Ελλάδα -περίπου ένα στα πέντε- αποκτούν ελεύθερη χρήση του Ίντερνετ από πολύ νεαρή ηλικία και οι γονείς δεν φαίνεται να έχουν πρόβλημα με αυτό.

Το 58% των γονέων δήλωσε ότι οι ίδιοι διαθέτουν στα παιδιά τους τις δικές τους συσκευές για χρήση του Ίντερνετ, ενώ το 28% επιτρέπουν ελεγχόμενη πρόσβαση, καθώς εκείνοι έχουν τους κωδικούς τόσο για την πρόσβαση στο διαδίκτυο όσο και για τη χρήση των συσκευών. Το υπόλοιπο 12% έχει πρόσβαση στο Ίντερνετ από «έξυπνες» τηλεοράσεις και παιχνιδομηχανές.

Καθώς ο κυβερνοχώρος κρύβει πολλές παγίδες, με κυριότερη το ακατάλληλο ή μη νόμιμο υλικό, το 48% των γονέων ανησυχούν για το περιεχόμενο στο οποίο εκτίθενται τα παιδιά τους «σερφάροντας». Στη δεύτερη θέση των κίνδυνων, σύμφωνα με το 39% των γονέων, είναι η επαφή και η συνομιλία με αγνώστους στο διαδίκτυο, που μπορεί να οδηγήσει στην παραπλάνηση ή και αποπλάνηση των παιδιών.

Τα μέτρα προστασίας που επιλέγει μεγάλο ποσοστό γονέων, δεν φαίνονται αρκετά: Από απλά μέτρα όπως η κοινή χρήση (με τους ίδιους κωδικούς) του διαδικτύου από γονείς και παιδιά (37,2%) μέχρι πιο χρονοβόρα όπως η παρακολούθηση του ιστορικού του υπολογιστή (31,7%) ή και ακόμη πιο σύνθετα όπως η εγκατάσταση προγράμματος γονικού ελέγχου που περιορίζει και παρακολουθεί τη χρήση του Ίντερνετ (9,9%).

Αν και το 59% των παιδιών χρηστών είναι έως δέκα ετών, μόλις το 11,4% των γονιών χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για τη δημιουργική απασχόληση των παιδιών τους, ενώ το 44% το χρησιμοποιεί για παρακολούθηση (streaming) ταινιών και χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης (social media).

Εξάλλου, παρόλο που ζούμε στην εποχή των «χάκερς» και της παράνομης πρόσβασης σε δεδομένα τρίτων, μόνο το 2,4% των γονιών ανησυχεί ότι το παιδί τους ενδεχομένως να πέσει θύμα «ηλεκτρονικών κλοπών» δεδομένων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ