Αλήθεια τι θα γίνει την επόμενη μέρα, όταν δηλαδή έρθει η ώρα να βγούμε από τα σπίτια μας και να εκτεθούμε όλοι στον Covid-19; Η επιστήμονας Βάνα Σύψα, η οποία βρίσκεται πίσω από τα «μαθηματικά μοντέλα» στη χώρα μας, το όνομα της έχει κατ’ επανάληψη αναφέρει ο εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας Σωτήρης Τσιόδρας στις ενημερώσεις του, απαντά: «Δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα αρθούν οι περιορισμοί από τη μία μέρα στην άλλη και θα επιστρέψουμε κανονικά στη ρουτίνα μας. Τα μέτρα περιορισμού δεν είναι εφικτό να διατηρηθούν για πολύ, αλλά σίγουρα θα πρέπει να προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε ό,τι κερδίσαμε με τόσο κόπο»

Η κ. Σύψα, αναπληρώτρια καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, μιλώντας για πρώτη φορά, αποκλειστικά στον Μιχάλη Κεφαλογιάννη και το Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, αποκαλύπτει πως «ο εκτεταμένος έλεγχος σε συνδυασμό με απομόνωση των κρουσμάτων και καραντίνα των οικείων τους θα μπορούσε να είναι μια στρατηγική, με βάση την εμπειρία άλλων χωρών» για την επόμενη μέρα.

«Η αλήθεια είναι ότι πιθανώς κάποια στιγμή θα «συναντηθούμε» με τον ιό. Για πολλούς αυτή η συνάντηση θα είναι λίγο ενοχλητική αλλά χωρίς συνέπειες. Για κάποιους, μπορεί να είναι επικίνδυνη. Φροντίζουμε λοιπόν να γίνει με τις προϋποθέσεις που θέλουμε: σε ένα σύστημα υγείας που δεν είναι θα είναι υπερφορτωμένο, επειδή η επιδημία θα είναι σε ελεγχόμενα επίπεδα, με πιο πολλές γνώσεις για τη θεραπεία και με ένα εμβόλιο στο απώτερο μέλλον. Ας είμαστε λοιπόν αισιόδοξοι» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Πώς θα παραμείνουμε στο «αισιόδοξο» σενάριο, στο οποίο βρισκόμαστε;

Όπως εκτιμά η κ. Σύψα, σε μια αναλυτική συνέντευξη της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, με τα μέχρι τώρα δεδομένα, «είμαστε στο “αισιόδοξο” σενάριο». «Τα δεδομένα αυτά προκύπτουν από τον αριθμό όσων νοσηλεύονται στις ΜΕΘ και των θανάτων. Παρόλο που τα στοιχεία αυτά έχουν μία “χρονοκαθυστέρηση” -μιας και οι σημερινές εισαγωγές σε ΜΕΘ αντανακλούν μεταδόσεις που έγιναν αρκετές ημέρες πριν- αποτελούν ένα δείκτη που είναι στην ουσία και ο πιο σημαντικός »επισημαίνει.

Η ίδια, συντονίστρια μιας ομάδας επιστημόνων για το θέμα, αποφεύγει να αναφερθεί σε απόλυτο αριθμό πιθανών μολύνσεων με covid-19 στη χώρα μας έως σήμερα. «Σε αυτή τη φάση, η προτεραιότητά μας είναι να εκτιμήσουμε την πορεία της επιδημίας, για παράδειγμα τις αναμενόμενες εισαγωγές σε ΜΕΘ κάτω από “αισιόδοξα” και “απαισιόδοξα” σενάρια καθώς και την αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν ληφθεί» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αν θα παραμείνουμε στο «αισιόδοξο» σενάριο εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς. «Εξαρτάται από την τήρηση των μέτρων κατά κύριο λόγο. Σε αυτή τη φάση επιθυμούμε να ελαχιστοποιήσουμε τις νοσηλείες, τις σοβαρές επιπλοκές και βέβαια να μην χαθούν ζωές» ξεκαθαρίζει η κ. Σύψα.

Τα μαζικά τεστ θα ήταν μια χρήσιμη πληροφορία για τις προβλέψεις αλλά μπορούμε και χωρίς αυτά

Σε ερώτηση για τον αν η χρήση πολλών τεστ στον πληθυσμό θα έδινε μια πιο ξεκάθαρη εικόνα της επιδημίας στη χώρα μας, η αν. καθηγήτρια στο Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, επισημαίνει ότι «τα μαζικά τεστ θα ήταν μία χρήσιμη πληροφορία για τις προβλέψεις». Όμως, όπως εξηγεί, «μπορούν να γίνουν εκτιμήσεις και χωρίς αυτήν» την πληροφορία. Ωστόσο παραδέχεται ότι «ο μαζικός έλεγχος έχει άλλα πλεονεκτήματα» όπως φάνηκε από το παράδειγμα της Νότιας Κορέας, όπου «ο μαζικός έλεγχος σε συνδυασμό με την απομόνωση των κρουσμάτων και τον έλεγχο των επαφών τους έπαιξε σημαντικό ρόλο στον περιορισμό της μετάδοσης».

Κλειδί οι ασυμπτωματικοί. Δεν τα γνωρίζουμε όλα. Μας βοηθά η εμπειρία λαών χωρών με Covid-19

Στη χώρα μας, και σε άλλες χώρες, τα μέτρα δεν υιοθετήθηκαν με βάση τις εκτιμήσεις ενός μοντέλου, εξηγεί. «Επηρέασε σε μεγάλο βαθμό η εμπειρία χωρών που είχαν “προηγηθεί” χρονικά στην επιδημία. Εξαίρεση αποτελεί το Ηνωμένο Βασίλειο όπου είμαι σίγουρη ότι η δουλειά των ερευνητών του Imperial College πίεσε την κατάσταση και οδήγησε σε μία αλλαγή πολιτικής».

Όσον αφορά τις προβλέψεις των μαθηματικών μοντέλων επισημαίνει πως «δεν τα γνωρίζουμε όλα: υπάρχει αβεβαιότητα για κάποιες παραμέτρους, όπως για παράδειγμα κατά πόσο ένα άτομο μπορεί να μολυνθεί χωρίς να εμφανίσει συμπτώματα». «Επομένως κάποιες πληροφορίες, όπως για παράδειγμα πόσοι άνθρωποι έχουν μολυνθεί συνολικά στη χώρα μας από την αρχή της επιδημίας μέχρι σήμερα, μπορεί να εκτιμηθεί με επιφύλαξη» προσθέτει και αναφέρεται σε έκθεση που δημοσιοποιήθηκε από την ομάδα του Imperial College στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 30/3, η οποία υποστηρίζει ότι το ποσοστό των ατόμων που έχουν προσβληθεί στην Ιταλία μπορεί να κυμαίνεται από 3,7% μέχρι 26%! «Καταλαβαίνετε πόση διαφορά έχει αυτό σε ένα πληθυσμό 60 εκατομμυρίων. Από την άλλη μεριά, όσο προστίθενται καθημερινά δεδομένα, είμαστε σε θέση να βελτιώνουμε τις προβλέψεις μας για την πορεία της επιδημίας» καταλήγει η κ. Σύψα.

«Στην Ιταλία η επιδημία είχε ξεκινήσει πολύ πριν διαγνωστεί το πρώτο κρούσμα, και έγιναν κάποια λάθη στο χειρισμό της στην αρχή -κάποιες περιοχές της Βόρειας Ιταλίας ανταποκρίθηκαν ικανοποιητικά και σε άλλες χάθηκε ο έλεγχος. Στη δική μας περίπτωση πιστεύω ότι κινηθήκαμε εγκαίρως. Ιδίως στην αρχή, η προσπάθεια ελέγχου των κρουσμάτων και ιχνηλάτησης των επαφών ήταν πολύ μεγάλη. Επιπλέον, λήφθηκαν από νωρίς τα μέτρα περιορισμού κοινωνικών επαφών. Θα έχουμε μεν εισαγωγές σε ΜΕΘ και θανάτους, αλλά ο σκοπός μας είναι αυτός ο αριθμός να είναι όσο το δυνατόν μικρότερος» καταλήγει η καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής στη συνέντευξη της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Αναλυτικά η συνέντευξη της Βάνας Σύψα στον Μιχάλη Κεφαλογιάννη και στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων έχει ως εξής:

ΕΡ. Έχει γίνει πολύ συζήτηση για τα μαζικά τεστ στο γενικό πληθυσμό. Κάποιοι λένε ότι από τη στιγμή που δεν ακολουθείται αυτή η στρατηγική, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι συμβαίνει, κι αυτό επηρεάζει τις όποιες προβλέψεις. Τι τους απαντάτε;

ΑΠ. Θα ήταν μία χρήσιμη πληροφορία για τις προβλέψεις. Μπορούμε όμως να κάνουμε εκτιμήσεις και χωρίς αυτή. O μαζικός έλεγχος έχει, όμως, άλλα πλεονεκτήματα. Για παράδειγμα, στη Νότια Κορέα φαίνεται ότι ο μαζικός έλεγχος σε συνδυασμό με την απομόνωση των κρουσμάτων και τον έλεγχο των επαφών τους έπαιξε σημαντικό ρόλο στον περιορισμό της μετάδοσης.

ΕΡ. Πόσοι άνθρωποι εκτιμάται ότι έχουν μολυνθεί σήμερα από Covid-19 στη χώρα μας; Με ποιο ρυθμό συνεχίζει να αυξάνεται η διασπορά του ιού στην κοινότητα;

ΑΠ. Όπως ανέφερα και πιο πριν, μία τέτοια εκτίμηση έχει μεγάλη αβεβαιότητα και εξαρτάται από πολλές παραδοχές. Σε αυτή τη φάση, η προτεραιότητά μας είναι να εκτιμήσουμε την πορεία επιδημίας, για παράδειγμα τις αναμενόμενες εισαγωγές σε ΜΕΘ κάτω από «αισιόδοξα» και «απαισιόδοξα» σενάρια καθώς και την αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν ληφθεί. Σε δεύτερο χρόνο, θα μπορέσουμε να αξιολογήσουμε πόσοι πραγματικά μολύνθηκαν με οροεπιδημιολογικές μελέτες.

Ως προς τη διασπορά του ιού, την παρακολουθούμε μέσω του αριθμού των ατόμων που νοσηλεύονται στις ΜΕΘ και των θανάτων. Παρόλο που τα στοιχεία αυτά έχουν μία «χρονοκαθυστέρηση» -μιας και οι σημερινές εισαγωγές σε ΜΕΘ αντανακλούν μεταδόσεις που έγιναν αρκετές ημέρες πριν- αποτελούν ένα δείκτη που είναι στην ουσία και ο πιο σημαντικός. Αυτά τα στοιχεία συγκρίνονται με τις προβλέψεις του μοντέλου. Με τα μέχρι τώρα δεδομένα, εκτιμώ ότι είμαστε στο «αισιόδοξο» σενάριο.

ΕΡ. Από τα στοιχεία που αναλύετε από την αρχή της εμφάνισης του κορονοϊού στη χώρα μας, και όσα προστίθενται από διαφορετικές πηγές (ΜΕΘ, νοσηλείες, δειγματοληπτικοί έλεγχοι) φαίνεται ότι όντως είμαστε στο «καλό» σενάριο; Από τι θα εξαρτηθεί αν θα παραμείνουμε σ’ αυτό;

ΑΠ. Εξαρτάται από την τήρηση των μέτρων κατά κύριο λόγο. Σε αυτή τη φάση επιθυμούμε να ελαχιστοποιήσουμε τις νοσηλείες, τις σοβαρές επιπλοκές και βέβαια να μην χαθούν ζωές.

ΕΡ. Σε ποιο βαθμό οι εκτιμήσεις της ομάδας σας επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών; Η επιστημονική αλήθεια και η σωτηρία ακόμη και ενός ανθρώπου που μπορεί να σωθεί, φαντάζομαι για έναν επιστήμονα είναι πιο σημαντικά από τα μεγέθη στην οικονομία;

ΑΠ. Στη χώρα μας, και σε άλλες χώρες, τα μέτρα δεν υιοθετήθηκαν με βάση τις εκτιμήσεις ενός μοντέλου. Επηρέασε σε μεγάλο βαθμό η εμπειρία χωρών που είχαν «προηγηθεί» χρονικά στην επιδημία. Εξαίρεση αποτελεί το Ηνωμένο Βασίλειο όπου είμαι σίγουρη ότι η δουλειά των ερευνητών του Imperial College πίεσε την κατάσταση και οδήγησε σε μία αλλαγή πολιτικής Ως προς τη συνέχεια, εμείς θα κάνουμε κάποιες εκτιμήσεις που ίσως βοηθήσουν στη λήψη αποφάσεων. Δεν είναι εξάλλου θέμα επιστημονικής αλήθειας –οι επιστήμονες οφείλουν να δίνουν τις εκτιμήσεις τους τεκμηριωμένα και αμερόληπτα, αυτή είναι η δουλειά τους.

ΕΡ. Αν όλοι μείνουμε στα σπίτια μας και εφαρμόσουμε πίστα τις οδηγίες που δίνονται, θα έχουμε ούτως ή άλλως απώλειες σε ανθρώπινες ζωές, αλλά δεν θα βιώσουμε ότι στη γειτονική Ιταλία;

ΑΠ. Στην Ιταλία η επιδημία είχε ξεκινήσει πολύ πριν διαγνωστεί το πρώτο κρούσμα. Επίσης, έγιναν κάποια λάθη στο χειρισμό της στην αρχή –κάποιες περιοχές της Βόρειας Ιταλίας ανταποκρίθηκαν ικανοποιητικά και σε άλλες χάθηκε ο έλεγχος. Στη δική μας περίπτωση πιστεύω ότι κινηθήκαμε εγκαίρως. Ιδίως στην αρχή, η προσπάθεια ελέγχου των κρουσμάτων και ιχνηλάτησης των επαφών ήταν πολύ μεγάλη. Επιπλέον, λήφθηκαν από νωρίς τα μέτρα περιορισμού κοινωνικών επαφών. Θα έχουμε μεν εισαγωγές σε ΜΕΘ και θανάτους αλλά ο σκοπός μας είναι αυτός ο αριθμός να είναι όσο το δυνατόν μικρότερος. Επίσης, να έχουμε υπόψη ότι το όφελος των μέτρων σε νοσηλείες και θανάτους το βλέπουμε με μία χρονική καθυστέρηση μιας και αντιστοιχούν σε κρούσματα προηγούμενων ημερών.

ΕΡ. Δεν σαν προβληματίζει τι θα γίνει όταν βγούμε από τα σπίτια μας; Αν ο ιός υπάρχει στην κοινότητα και ελάχιστοι θα έχουν ανοσία αφού δεν θα έχουν έρθει σε επαφή μαζί του; Φαντάζομαι ότι δεν μπορούμε για πάντα να κρυβόμαστε από τον νέο αυτό ιό;

ΑΠ: Ναι, η επόμενη μέρα προβληματίζει όλους τους ανθρώπους. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα αρθούν οι περιορισμοί από τη μία μέρα στην άλλη και θα επιστρέψουμε κανονικά στη ρουτίνα μας. Τα μέτρα περιορισμού δεν είναι εφικτό να διατηρηθούν για πολύ, αλλά σίγουρα θα πρέπει να προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε ό,τι κερδίσαμε με τόσο κόπο. Ο εκτεταμένος έλεγχος σε συνδυασμό με απομόνωση των κρουσμάτων και καραντίνα των οικείων τους θα μπορούσε να είναι μια στρατηγική, με βάση την εμπειρία άλλων χωρών. Η αλήθεια είναι ότι πιθανώς κάποια στιγμή θα «συναντηθούμε» με τον ιό. Για πολλούς αυτή η συνάντηση θα είναι λίγο ενοχλητική αλλά χωρίς συνέπειες. Για κάποιους, μπορεί να είναι επικίνδυνη. Φροντίζουμε λοιπόν να γίνει με τις προϋποθέσεις που θέλουμε: σε ένα σύστημα υγείας που δεν είναι θα είναι υπερφορτωμένο, επειδή η επιδημία θα είναι σε ελεγχόμενα επίπεδα, με πιο πολλές γνώσεις για τη θεραπεία και με ένα εμβόλιο στο απώτερο μέλλον. Ας είμαστε λοιπόν αισιόδοξοι.

ΕΡ. Μια πιο τεχνική ερώτηση. Τι είναι με απλά λόγια αυτό που ακούμε από τον κύριο Τσιόδρα όταν κάνει λόγο για «μαθηματικά μοντέλα»; Είναι προβλέψεις με βάση τα πραγματικά δεδομένα; Πόσο έγκυρες είναι;

ΑΠ. Τα μαθηματικά μοντέλα μας βοηθούν να αναπαραστήσουμε την πορεία τής επιδημίας με τη βοήθεια εξισώσεων. Σε αυτές λαμβάνεται υπόψη πλήθος παραμέτρων σχετικών με την επιδημιολογία του ιού, όπως για παράδειγμα πόσο μεταδοτικός είναι ή για πόσες ημέρες ένα κρούσμα μπορεί να μολύνει άλλα άτομα. Τροφοδοτώντας το μοντέλο με πληροφορίες για αυτές τις παραμέτρους, μπορούμε να προβλέψουμε την πορεία της επιδημίας, τον αριθμό των ατόμων που θα χρειαστούν νοσηλεία ανά ημέρα ή να αποτιμήσουμε την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται.

Σε αυτά τα μοντέλα αξιοποιούμε τη γνώση που έχουμε αποκτήσει για τον ιό αυτό μέχρι τώρα -χάρη στην εντατική δουλειά των ερευνητών παγκοσμίως- καθώς και τα στοιχεία της χώρας μας. Βεβαίως δεν τα γνωρίζουμε όλα: υπάρχει αβεβαιότητα για κάποιες παραμέτρους, όπως για παράδειγμα κατά πόσο ένα άτομο μπορεί να μολυνθεί χωρίς να εμφανίσει συμπτώματα. Επομένως, κάποιες πληροφορίες, όπως για παράδειγμα πόσοι άνθρωποι έχουν μολυνθεί συνολικά στη χώρα μας από την αρχή της επιδημίας μέχρι σήμερα, μπορεί να εκτιμηθεί με επιφύλαξη. Για παράδειγμα, σε έκθεση που δημοσιοποιήθηκε από την ομάδα του Imperial College στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 30/3, αναφέρεται ότι το ποσοστό των ατόμων που έχουν προσβληθεί στην Ιταλία μπορεί να κυμαίνεται από 3,7% μέχρι 26%! Καταλαβαίνετε πόση διαφορά έχει αυτό σε ένα πληθυσμό 60 εκατομμυρίων. Από την άλλη μεριά, όσο προστίθενται καθημερινά δεδομένα, είμαστε σε θέση να βελτιώνουμε τις προβλέψεις μας για την πορεία της επιδημίας.

Μία άλλη χρήσιμη πληροφορία που παρέχουν τα μοντέλα είναι ότι μπορούμε να ενσωματώσουμε σε αυτά κάποιες υποθέσεις για τα μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν (π.χ. μείωση των κοινωνικών επαφών, απομόνωση των κρουσμάτων) ώστε να προβλέψουμε ποιο είναι το αναμενόμενο όφελος σε σχέση με το να αφήναμε την επιδημία να εξελιχθεί χωρίς καμία παρέμβαση και σε ποιο βαθμό πρέπει να υλοποιηθούν τα μέτρα αυτά ώστε η επιδημία να είναι διαχειρίσιμη.

Η φωτογραφία της κ. Β. Σύψα προέρχεται από το Πανεπιστήμιο Αθηνών – University of Athens FB

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ανακοινωθέν εκδόθηκε από την Αρχιγραμματεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με το οποίο διευκρινίζεται ότι λόγω του δραματικού πολλαπλασιασμού των κρουσμάτων και των θυμάτων του ιού Covid-19, η απόφαση που είχε λάβει το Οικουμενικό Πατριαρχείο την 18η Μαρτίου περί αναστολής των εκκλησιαστικών τελετών και εκδηλώσεων έως το τέλος του μηνός για το Ιερό Κέντρο του Φαναρίου και για τις Επαρχίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου ανά την υφήλιο «αναγκαστικά θα εξακολουθεί να ισχύει μέχρι νεωτέρας, ανάλογα προς την πορεία της πανδημίας».

«Η Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως προσεύχεται και εύχεται να βρεθεί σύντομα το κατάλληλο αποτελεσματικό φάρμακο για την καταπολέμηση της νόσου, ώστε να ξεπερασθεί η μεγάλη αυτή κρίση και να αντιμετωπισθούν οι επιπτώσεις της στην κοινωνία και την οικονομία» σημειώνεται στο ανακοινωθέν της Αρχιγραμματείας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η πανδημία Covid-19 κατέστησε την τηλεργασία που ήταν ελάχιστα διαδεδομένη στην Ελλάδα μέχρι σήμερα την μοναδική διέξοδο για χιλιάδες επιχειρήσεις. Τόσο ο ιδιωτικός όσο και ο δημόσιος τομέας κλήθηκαν να αλλάξουν τον τρόπο λειτουργίας τους σε μεγάλο βαθμό, χωρίς να προετοιμαστούν, αφού δεν υπήρξε ποτέ στο παρελθόν τέτοια ανάγκη. Και για τις εταιρείες όμως που είχαν εισαγάγει την τηλεργασία, οι συνθήκες είναι πρωτόγνωρες και όχι λιγότερο δύσκολες.

«Για κάποιες εταιρείες που ήδη επέτρεπαν την τηλεργασία, είναι πρώτη φορά που έχουν τόσους χρήστες συνδεδεμένους εξ’ αποστάσεως ταυτόχρονα και για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.

Για τις περισσότερες εταιρείες, όμως, είναι η πρώτη φορά που εξετάζουν το ενδεχόμενο τηλεργασίας. Φυσικά η αλλαγή είναι μεγάλη όχι μόνο για τα τμήματα ΙΤ, αλλά και για τους χρήστες, οι οποίοι πρέπει να εκπαιδευτούν στη χρήση νέων εργαλείων και να δημιουργήσουν μια νέα ρουτίνα εργασίας», τονίζει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο αρχιτέκτονας κυβερνοασφάλειας για τη Microsoft, Γιώργος Μπαλαφούτης, ο οποίος παράλληλα προειδοποιεί ότι «Η απρογραμμάτιστη αλλαγή στον τρόπο εργασίας αυξάνει τα περιθώρια απώλειας εταιρικών δεδομένων είτε από λάθος του χρήστη ή από χάκερς που εκμεταλλεύονται τα κενά».

Προκειμένου να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες οι εταιρείες θα πρέπει να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Όπως λέει ο κ. Μπαλαφούτης, «κάθε εταιρεία έχει διαφορετική υποδομή, οπότε δεν υπάρχει μια συνταγή για όλους», αλλά σίγουρα οι εταιρείες που ήδη επέτρεπαν την τηλεργασία έχουν μπροστά τους λιγότερα ζητήματα να αντιμετωπίσουν.

Συγκεκριμένα, όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αρχιτέκτονας κυβερνοασφάλειας της Microsoft που καλύπτει τραπεζικούς και κυβερνητικούς πελάτες σε Ευρώπη και μέση Ανατολή «για τις εταιρείες που ήδη είχαν την τηλεργασία (teleworking) στην κουλτούρα τους, το βασικό είναι να βεβαιωθούν πως η υποδομή θα αντέξει την αύξηση του όγκου των ταυτόχρονων χρηστών. Δηλαδή να αντέξουν: τον αυξημένο όγκο δεδομένων που περνά μέσα από τα εταιρικά VPN (virtual private network, κανάλι επικοινωνίας που κρυπτογραφεί δεδομένα για να ‘’ταξιδέψουν’’ ασφαλώς μέσω διαδικτύου) και τα αυξημένα αιτήματα για απομακρυσμένη τεχνική υποστήριξη».

Αντίθετα, οι εταιρείες που δεν είχαν καμία σχέση με αυτόν τον τρόπο εργασίας μέχρι σήμερα, έχουν να αντιμετωπίσουν μια σειρά ζητημάτων. «Το τμήμα ΙΤ αλλά κι η διοίκηση της εταιρείας έχει να σχεδιάσουν ώστε να: εφοδιάσουν με εταιρικά λάπτοπ όλους τους υπαλλήλους, αν αυτοί δεν είχαν ήδη, να δημιουργήσουν πολιτικές τηλεργασίας, επιτρεπτής χρήσης, να προσαρμόσουν την τεχνολογία ώστε να δουλεύει εξ αποστάσεως με ασφάλεια. Λόγου χάρη την ύπαρξη VPN και την κατάλληλη τεχνολογία Data Loss Prevention (DLP) για να μην μπορούν να χαθούν/αντιγραφούν τα δεδομένα από μη εγκεκριμένους χρήστες» εξηγεί ο Γιώργος Μπαλαφούτης και προσθέτει ότι «μέχρι να λύσουν αυτά τα θέματα, οι εταιρείες αυτές ενδέχεται να έχουν αρκετά σκαμπανεβάσματα, παράπονα από χρήστες και πελάτες, και φυσικά τα πάσης φύσεως εταιρικά δεδομένα διατρέχουν κίνδυνο».

Οι βασικοί κίνδυνοι που ελλοχεύουν στην τηλεργασία, έχουν να κάνουν με τα εταιρικά δεδομένα, δηλαδή κάθε είδους πληροφορία που παράγει η εταιρεία κι έχει αξία γι’ αυτήν. «Οι περισσότερες εταιρείες εξαρτώνται παντελώς από τη σωστή χρήση και προστασία των εταιρικών δεδομένων. Στο χώρο των κυβερνοεπιθέσεων, αυτά αποτελούν τον κύριο», λέει ο κ. Μπαλαφούτης υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν τρεις κατηγορίες κινδύνου: Η υποκλοπή των εταιρικών δεδομένων, δηλαδή κάποιος άλλος έχει πρόσβαση στην πνευματική σου ιδιοκτησία και εταιρικά μυστικά, η καταστροφή τους που χωρίς αντίγραφα ασφαλείας μπορεί να οδηγήσει και στην πλήρη απώλεια πρόσβασης σε αυτά, καθώς και η αλλοίωσή τους.

Αυτά τα τρία μπορούν να προκαλέσουν σε μια εταιρεία νομικά θέματα, μειωμένη απόδοση, απώλεια εμπιστοσύνης των πελατών, οικονομική ζημία, ακόμα και ολική κατάρρευση του οργανισμού, τονίζει ο ειδικός της κυβερνοασφάλειας, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Οδηγός προς ναυτιλλομένους: Πώς μπορεί μια εταιρεία να προστατευτεί

«Αν η εταιρεία σου παρέχει λάπτοπ, τότε κάνεις ό,τι θα έκανες κι από το γραφείο. Βεβαιώσου πως κάνεις αντίγραφα ασφαλείας ευαίσθητα δεδομένα, το λογισμικό και το αντιικό είναι ενημερωμένο, δεν ανοίγεις ύποπτα συνημμένα και συνδέσμους, και δεν επισκέπτεσαι επισφαλείς ιστοσελίδες. Δεν χρησιμοποιείς στικάκια USB για μεταφορά εταιρικών δεδομένων, ή τουλάχιστον βεβαιώνεσαι πως είναι κρυπτογραφημένο το στικάκι σε περίπτωση απώλειάς του. Εννοείται πως κλειδώνεις τον υπολογιστή όταν απομακρύνεσαι από αυτόν, ειδικά αν έχεις παιδιά, διότι δεν ξέρεις ποιος μπορεί να κάνει κάτι λάθος κατά την απουσία σου. Επίσης, αυτές τις ημέρες πολλοί δουλεύουν περισσότερες ώρες απ’ όσο συνήθως, κι ο διαχωρισμός μεταξύ δουλειάς/διαλείμματος/ξεκούρασης δεν είναι ευδιάκριτος. Απόφυγε τη χρήση εταιρικού υπολογιστή για προσωπική εργασία ή αναζητήσεις. Ό,τι συμβαίνει χρησιμοποιώντας τον εταιρικό υπολογιστή, είναι στη δικαιοδοσία της εταιρείας να το παρακολουθήσει. Επίσης, ό,τι πνευματική ιδιοκτησία δημιουργήσεις χρησιμοποιώντας τον εταιρικό υπολογιστή, νομικά ανήκει στην εταιρεία. (Να το θυμάσαι την επόμενη φορά που θα θελήσεις να χρησιμοποιήσεις τον υπολογιστή της δουλειάς για οτιδήποτε εκτός δουλειάς, είτε είναι να γράψεις μια νέα ποιητική συλλογή ή έχεις πλάνο να φτιάξεις μια δική σου εταιρεία)», διευκρινίζει ο κ. Μπαλαφούτης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, προσθέτοντας ότι όσοι αναγκασμένοι να χρησιμοποιήσουν προσωπικό υπολογιστή πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.

Οδηγός προς ναυτιλλομένους: Πώς μπορεί ένας χρήστης να προστατευτεί;

Αν η εταιρεία εφαρμόζει σωστά τη μεθοδολογία BYOD (Bring Your Own Device), για να διαχωρίζονται τα εταιρικά από τα προσωπικά δεδομένα, τότε τα εταιρικά δεδομένα είναι αρκετά προστατευμένα. Αν έχει γίνει σωστά η υλοποίηση BYOD, η εταιρεία μπορεί να σβήσει τα εταιρικά δεδομένα εξ’ αποστάσεως αν κλαπεί ο υπολογιστής, να αποτρέψει την αντιγραφή εταιρικών δεδομένων, και εν γένει μπορεί να παράσχει τον ίδιο βαθμό προστασίας που θα παρείχε ο εταιρικός υπολογιστής, σημειώνει ο Γιώργος Μπαλαφούτης και προσθέτει ότι: «Ωστόσο, συνήθως είναι ελλιπής η υλοποίηση BYOD, και μάλιστα με αρκετά κενά σχεδιασμού κι ασφαλείας. Οπότε ο απλός χρήστης που δουλεύει από τον προσωπικό υπολογιστή θα πρέπει να προσέξει ό,τι ανέφερα στους εταιρικούς υπολογιστές κι επιπλέον:

-Να έχει ενεργοποιημένο το αντιικό

-Να μην έχει εγκαταστήσει προγράμματα αμφιβόλου προελεύσεως και «σπασμένο» λογισμικό

-Να μην γίνεται χρήση του ίδιου υπολογιστή από διάφορους χρήστες

-Να μη χρησιμοποιεί μη-εγκεκριμένες εξωτερικές υπηρεσίες για μεταφορά εταιρικών δεδομένων (προσωπικό Dropbox, κτλ). Αυτή η χρήση μη-εγκεκριμένης τεχνολογίας λέγεται Shadow IT και σε περίπτωση απώλειας δεδομένων ο υπάλληλος φέρει την ευθύνη».

Σχετικά με τη χρήση του προσωπικού υπολογιστή για εταιρικές ανάγκες, ο ειδικός της Microsoft λέει ότι είναι καλύτερα να αποφεύγεται. «Ίσως είναι θέμα κουλτούρας στην Ελλάδα, αλλά βλέπω αρκετούς υπαλλήλους που μέσα στην αφοσίωσή τους χρησιμοποιούν ακόμα και προσωπικές συσκευές για να «γίνει η δουλειά». Προτείνω να αποφεύγεται αυτό: εφ’ όσον ο υπάλληλος κάνει δουλειά για την εταιρεία του, είναι απολύτως μέσα στα δικαιώματά του να ζητήσει, να απαιτήσει, από την εταιρεία του να του παράσχει υπολογιστή για να εργαστεί. Αυτό εξαλείφει και το διαχωρισμό μεταξύ προσωπικού κι εταιρικού δεδομένου», τονίζει.

Αν παρ’ όλα αυτά κάτι πάει στραβά, πρέπει να ειδοποιηθεί άμεσα η τεχνική υποστήριξη της εταιρείας καθώς υπάρχει κίνδυνος «να εγκαταστάθηκε κακόβουλο λογισμικό (malware) το οποίο θα τρέχει στο υπόβαθρο για αρκετό καιρό, στέλνοντας αντίγραφο από τα αρχεία σου ή αυτά που πληκτρολογείς στον χάκερ», επισημαίνει ο Γιώργος Μπαλαφούτης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Η πανδημία του νέου κορονοϊού επιβάλλει προσαρμογή και στον συγκεκριμένο τομέα. Τις προηγούμενες ημέρες έγινε γνωστό ότι συστάθηκε εθελοντική ομάδα στην οποία συμμετέχουν κυρίως υψηλόβαθμα στελέχη από την Amazon και την Microsoft με στόχο την καταπολέμηση  της κυβερνοπειρατείας των ιατρικών κέντρων και άλλων οργανισμών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης του κορονοϊού. Παράλληλα, έχουν αυξηθεί οι επιθέσεις και προς τους απλούς χρήστες, πολλοί από τους οποίους εργάζονται πλέον σε καθεστώς τηλεργασίας, κάτι που θέτει σε κίνδυνο και τις εταιρείες για τις οποίες εργάζονται.

«Πρώτα απ’ όλα, οι χάκερ αυτή τη στιγμή έχουν πλεονέκτημα διότι ο δικός τους τρόπος «εργασίας» δεν άλλαξε. Και τώρα έχουν ένα ακόμα εργαλείο στη διάθεσή τους: τον φόβο που φέρνει η αβεβαιότητα για την πανδημία. Έχουμε δει αρκετά παραδείγματα phishing emails (σπαμ που σου ζητούν να κάνεις κλικ ή να ανοίξεις συνημμένα) για να μάθεις περισσότερο πώς να προστατευθείς. Ως κομμάτι της γενικότερης καθοδήγησης για ασφαλή χρήση του υπολογιστή, αν δεν είστε σίγουροι για το σωστό τρόπο να αντιμετωπίσετε μια κατάσταση, καλύτερα να επικοινωνήσετε με την τεχνική υποστήριξη της εταιρείας σας για βοήθεια. Γι’ αυτό βρίσκονται εκεί», καταλήγει ο Γιώργος Μπαλαφούτης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το τελευταίο χρονικό διάστημα όλο και πυκνώνουν στον παγκόσμιο Τύπο οι αναφορές και τα άρθρα για την επερχόμενη παγκόσμια οικονομική ύφεση. Όλο και περισσότεροι ισχυρίζονται ότι ακόμη κι αν αύριο αντιμετωπιστεί ολοκληρωτικά ο ιός, θα έχει αφήσει πίσω του –πλην των δεκάδων χιλιάδων νεκρών- συντρίμμια στην παγκόσμια Οικονομία. Η οποία θ’ αργήσει να επανέλθει σε σχετικά σταθεροποιητική τροχιά.

Προσέξτε: Εξ αιτίας αυτής της εκτίμησης έφτασαν στα τάρταρα οι τιμές του πετρελαίου αφού το αργό έπεσε κάτω κι από τα 20 δολάρια το βαρέλι, ενώ του Brent σχεδόν ταυτίζεται με την αξία ενός τελάρου με ροδάκινα.

Ακούστε: Σήμερα, υπολογίζεται ότι το 60-65% του παγκόσμιου ΑΕΠ είναι σε απόλυτη ύπνωση, ενώ κι η Κίνα που θα επανεκκινήσει από σήμερα δεν θα έχει που να πουλήσει ή ν’ αναπτύξει δραστηριότητες. Ας μη ξεχνάμε ότι δεν πετούν αεροπλάνα, οι θαλάσσιες μεταφορές είναι στην απόλυτη ύφεση ενώ είναι κλειστά εκατοντάδες χιλιάδες εργοστάσια και εκατομμύρια επιχειρήσεις ανά την υφήλιο. Κι όσο υπάρχει η πεποίθηση ότι θα συνεχιστούν τα περιοριστικά μέτρα στη Δύση, τόσο μεγεθύνεται το πρόβλημα. Ήδη σε ΗΠΑ και Αγγλία οι εκτιμήσεις είναι δυσοίωνες εξ αιτίας και των ανοησιών των ηγετών τους, στην Σουηδία δεν έχουν καν ληφθεί μέτρα, ενώ σε Γερμανία, Ολλανδία, Γαλλία η επιδημία βρίσκεται σε συνεχή ανοδική πορεία. Συν, βεβαίως, τις Ιταλία και Ισπανία.

Όσο για την Ελλάδα; Η ζημιά είναι ακόμη ανυπολόγιστη. Η κυβέρνηση με περισσότερα αντανακλαστικά κάθε άλλης κυβέρνησης στον κόσμο δείχνει να βρίσκεται μπροστά από την πανδημία, αλλά η οικονομία είναι σχεδόν νεκρή. Κι η καλύτερη πρόβλεψη που μπορεί να υπάρξει είναι να μείνει …ημιθανής για ένα τουλάχιστον χρόνο! Πολύ περισσότερο αφού η βαριά βιομηχανία της χώρας, ο τουρισμός, δύσκολα εφέτος θα σηκώσει κεφάλι. Κι η επόμενη ημέρα δεν θα είναι ίδια με την προηγούμενη, ενώ θα έχει βασικό συντελεστή το έκτακτο. Γι’ αυτό η καλύτερη προετοιμασία είναι τα γρήγορα αντανακλαστικά στην αλλαγή. Η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα όλων.

Προσέξτε: Όλη αυτή η ιστορία, πρέπει να βάλει τους Έλληνες σ’ ένα τραπέζι για μια μεγάλη συζήτηση. Μια συζήτηση που θα αφορά για ανάπτυξη και σε άλλους τομείς πέραν του τουρισμού. Καλός και χρυσοφόρος ο ήλιος μας αλλά είναι σαφές ότι δεν αρκεί.

Άρα, πρέπει να συζητήσουμε και να ψαχτούμε και σε άλλους τομείς. Ίσως όχι του πρωτογενούς τομέα, όσο στην έρευνα και στην τεχνολογία. Κι αφού ξεκινήσει η έρευνα κι η τεχνολογία μπορούμε να σκεφτούμε ακόμη ακόμη και την αμυντική βιομηχανία…

Όρεξη, φαντασία και πέντε… Πιερρακάκηδες  χρειάζονται στο κράτος. Σε συνδυασμό φυσικά με τα αυτονόητα. Επενδυτές, πολιτική σταθερότητα και κυβερνώντες που να γνωρίζουν και να κατανοούν το διεθνές περιβάλλον και τις εξελίξεις.

Δεν έχω αμφιβολία ότι δεν θ’ αργήσει ο καιρός που ο Μητσοτάκης θα παρουσιάσει το νέο αφήγημα της νέας Ελλάδας. Θα χρησιμοποιήσει την εξαιρετική του διαχείριση σε Έβρο και πανδημία για να πει στον κόσμο ότι πρέπει να πάμε παρακάτω. Άλλωστε φαίνεται ότι τούτη η κυβέρνηση διαθέτει και το όραμα και τη φαντασία.

Είπαμε άλλωστε, καλός ο ήλιος αλλά ας δούμε κι άλλα πράγματα για τις … συννεφιασμένες ημέρες…

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ 01/04/2020

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: «Κόψτε τα νταηλίκια»

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ: «Βήμα βήμα τα 6 «κλικ» για τα 800 €»

ΕΣΤΙΑ: «Η αριστερά πλησιάζει τον Θεό η Δεξιά απομακρύνεται»

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: «Κρούσματα απειθαρχίας στη μέση του δρόμου»

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: «Θα πολεμήσουμε αλλά να μη μας κοροϊδεύουν»

ΜΑΚΕΛΕΙΟ: «Η «λεσβία» δεν δίνει το μισθό της»

ΤΑ ΝΕΑ: «Οι δύο ασπίδες στον κορωνοϊό»

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ: «Παρεμβάσεις για την προστασία των εργαζομένων στους χώρους δουλειάς»

Η ΑΥΓΗ: «Σχεδιάζουν περικοπή συντάξεων»

KONTRA NEWS: «Δρακόντεια μέτρα! 10 χρόνια φυλακή για παραβίαση της καραντίνας»»

Ο ΛΟΓΟΣ: «Επτά νεκροί και 82 νέα κρούσματα»

ESPRESSO: «Έσκασε «βόμβα» σε hot spot!»

STAR: «Στραγγάλισε τη φίλη του λόγω καραντίνας»

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ

Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ:  «Πως θα δοθεί η έκτακτη «ένεση» των 6,8 δισ. ευρώ»