Η Ελλάδα είναι η δεύτερη χώρα στην Ευρώπη, μετά την Ισπανία, που έχει καθιερώσει με το νέο ΚΟΚ όριο ταχύτητας 30 km στις πόλεις κάτι το οποίο είναι σημαντικό τονίζει σε συνέντευξή του ο συγκοινωνιολόγος Κοσμάς Αναγνωστόπουλος Διευθυντής της CIVITAS στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Όπως υπογραμμίζει μαζί με άλλα αυστηρά μέτρα όσον αφορά το κράνος, την χρήση κινητού, το αλκοόλ, τη ζώνη, την παράνομη στάθμευση κτλ., τα οποία με έκπληξη όλων μας επιβλήθηκαν με ιδιαίτερο ζήλο από την τροχαία ήδη από τις πρώτες μέρες της ισχύος του, το αποτέλεσμα στις τροχαίες συγκρούσεις ήταν συγκλονιστικό. Από τον Σεπτέμβρη μέχρι τον Δεκέμβρη του 2025 σώθηκαν περίπου 150 ανθρώπινες ζωές που σύμφωνα με τα στατιστικά των προηγούμενων ετών θα είχαν χαθεί. Ένα τόσο εντυπωσιακό αποτέλεσμα, απ’ όσο γνωρίζω, δεν έχει εμφανιστεί ξανά στην Ελλάδα και σπανίζει σε διεθνές επίπεδο.»
Ο κ Αναγνωστόπουλος αναφέρει επίσης ότι ο κώδικας οδικής κυκλοφορίας που ισχύει έχει άλλες δύο σημαντικές διατάξεις για τον εξορθολογισμό της κυκλοφορίας της πόλης και θα πρέπει η πολιτεία να τις αξιοποιήσει. Το άρθρο 24 για τα όρια ταχύτητας και το άρθρο 38 για τις απαγορεύσεις στάθμευσης σε διαβάσεις πεζών.
Ολόκληρη η συνέντευξη του συγκοινωνιολόγου Κοσμά Αναγνωστόπουλου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον Γιώργο Ψύλλια έχει ως εξής:
Ερ: Τι θεωρείτε σημαντικό στον νέο ΚΟΚ και ποια τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του μέχρι σήμερα;
Ο νέος ΚΟΚ -στην επιτροπή σχεδιασμού του οποίου είχα κάποια συμμετοχή- χάρισε στην Ελλάδα μια παγκόσμια πρωτοπορία, κάνοντάς την, την 2η χώρα στον κόσμο (μετά την Ισπανία) που θεσμοθέτησε οριζόντια το όριο ταχύτητας των 30 χλμ/ώρα στις κατοικημένες περιοχές, με ελάχιστες εξαιρέσεις όσον αφορά το κύριο οδικό δίκτυο. Μαζί με άλλα αυστηρά μέτρα όσον αφορά το κράνος, την χρήση κινητού, το αλκοόλ, τη ζώνη, την παράνομη στάθμευση κτλ, τα οποία με θετική έκπληξη όλων μας επιβλήθηκαν με ιδιαίτερο ζήλο από την τροχαία ήδη από τις πρώτες μέρες της ισχύος τους, το αποτέλεσμα στις τροχαίες συγκρούσεις ήταν συγκλονιστικό. Από τον Σεπτέμβρη μέχρι τον Δεκέμβρη του 2025 σώθηκαν περίπου 150 ανθρώπινες ζωές που σύμφωνα με τα στατιστικά των προηγούμενων ετών θα είχαν χαθεί. Ένα τόσο εντυπωσιακό αποτέλεσμα, απ’ όσο γνωρίζω, δεν έχει εμφανιστεί ξανά στην Ελλάδα και σπανίζει σε διεθνές επίπεδο. Φανταστείτε, λοιπόν, τι έχει να γίνει εάν αρχίσουν να υλοποιούνται τα έργα και οι πολιτικές που προτείνουν οι ειδικοί της βιώσιμης κινητικότητας και της οδικής ασφάλειας, οι οποίοι νιώθαμε για αρκετά χρόνια ότι αγνοούνται πλήρως οι συστάσεις μας.
Ερ. Τι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα ώστε ο ΚΟΚ να αποτελέσει εργαλείο εξορθολογισμού της κυκλοφορίας στους δρόμους των ελληνικών πόλεων;
Ο ΚΟΚ έχει δύο θαυματουργά άρθρα, τα οποία πρέπει πρώτα να συνειδητοποιήσει η ίδια η πολιτεία. Το άρθρο 24 για τα όρια ταχύτητας και το άρθρο 38 για τις απαγορεύσεις στάθμευσης σε διαβάσεις πεζών, σε στάσεις λεωφορείων και σε διασταυρώσεις. Μόνο με την εφαρμογή των δύο αυτών άρθρων στις ελληνικές πόλεις, τα αποτελέσματα που αναμένουμε στις τροχαίες συγκρούσεις, αλλά και στην ποιότητα ζωής των πολιτών, θα είναι πρωτόγνωρα και σωτήρια. Όταν μιλώ φυσικά για “εφαρμογή” δεν εννοώ απλά την αλλαγή των πινακίδων, ούτε μόνο την αύξηση της αστυνόμευσης. Εννοώ την κατασκευαστική αναδιαμόρφωση των οδών σύμφωνα με τα ολλανδικά πρότυπα, ώστε ο οδηγός να μην μπορεί να τρέξει πάνω από το όριο ταχύτητας και να μην μπορεί να παρκάρει εκεί που απαγορεύεται. Θεωρούμε τόσο σημαντικά τα δύο αυτά άρθρα που πρόσφατα ως δίκτυο CIVINET Greece-Cyprus εγκαινιάσαμε μια νέα εθνική καμπάνια -μαζί με την ΚΕΔΕ, την Ένωση Γενικών Γραμματέων Δήμων και τον Σύλλογο Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων- η οποία τα θέτει ως επικεφαλίδες έχοντας το όνομα “ART 2438”.
Ερ. Ποιες προτάσεις των πρόσφατων μελετών που έχετε εκπονήσει ως συγκοινωνιολόγος αναδεικνύετε ως πρώτης προτεραιότητας για τις ελληνικές πόλεις;
Στην καμπάνια που προανέφερα έχουμε συμπεριλάβει τις δύο σημαντικότερες κατά τη γνώμη μας μεθοδολογίες και μέτρα προώθησης της βιώσιμης κινητικότητας που ως ομάδα έχουμε συμπεριλάβει σε όλες τις μελέτες που έχουμε συμμετάσχει την τελευταία δεκαετία (ΟΧΕ, ΣΒΑΚ, ΣΑΠ και ΤΠΣ των Δήμων Πειραιά, Κερατσινίου-Δραπετσώνας, Νίκαιας-Αγ.Ι.Ρέντη, Αγίου Δημητρίου, Βύρωνα, Νέας Σμύρνης, Αγίων Αναργύρων-Καματερού, Φυλής, Θηβαίων, Χαλκιδαίων και Άργους-Μυκηνών). Αυτές είναι τα Δίκτυα Ήπιας Κινητικότητας (ΔΗΚ) και οι Ζώνες Ελεγχόμενης Κυκλοφορίας και Στάθμευσης (ΖΕΚΣ). Τα ΔΗΚ είναι δίκτυα υφιστάμενων οδών της πόλης που προσφέρουν πρόσβαση στους περισσότερους καθημερινούς προορισμούς των πολιτών, και αναδιαμορφώνονται με τρόπο τέτοιο ώστε να παρέχουν ασφαλή και ευχάριστη κινητικότητα σε άτομα μειωμένης κινητικότητας, πεζούς, ποδηλάτες, χρήστες μικροκινητικότητας και δημόσιας συγκοινωνίας. Οι ΖΕΚΣ είναι υφιστάμενες περιοχές της πόλης οι οποίες προστατεύονται με τεχνικά μέσα (π.χ. βυθιζόμενα κολωνάκια) από την ανεξέλεγκτη κυκλοφορία και στάθμευση επισκεπτών, τουριστών και περαστικών, προς όφελος των μόνιμων κατοίκων και των οχημάτων ΑμεΑ, καθαριότητας, τροφοδοσίας και εκτάκτου ανάγκης. Με τα δύο αυτά μέτρα μπορούμε να ανακτήσουμε τον έλεγχο της πόλης και να δώσουμε χώρο στα πράσινα μέσα μετακίνησης εις βάρος του ΙΧ, χωρίς όμως να το αποκλείουμε εκεί που είναι απαραίτητο. Τέτοια συστήματα βλέπουμε να λειτουργούν με μεγάλη επιτυχία σε διάφορες πόλεις του κόσμου (π.χ. Λιουμπλιάνα, Λέβεν), αλλά και σε ελληνικές πόλεις όπως η Λάρισα και τα Χανιά.
Ερ. Τι άλλες προτάσεις έχετε να καταθέσετε στους Δημάρχους της Ελλάδας για το υπόλοιπο μισό της θητείας τους;
Η 25ετής εμπειρία μας από τις ελληνικές πόλεις μας έχει αναγκάσει να σκεφτόμαστε κυρίως λύσεις ελαφριές, φτηνές, ευέλικτες και άμεσα εφαρμοζόμενες, που είναι ικανές να φέρουν αποτελέσματα κατά τη διάρκεια μιας δημαρχιακής θητείας. Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή μας εμπειρία μας επιβάλει να σκεφτόμαστε με όρους όπως το Vision Zero, το New European Bauhaus, τα Nature Based Solutions, το Tactical Urbanism, η Πόλη των 15 λεπτών και η Κλιματικά Ουδέτερη Πόλη. Ως αποτέλεσμα, στην καμπάνια ART 2438 έχουμε διαμορφώσει μια παλέτα λύσεων που περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
Pop-up πεζοδρομήσεις οδών που διαθέτουν χαρακτηρισμό πεζόδρομου, αλλά δεν έχουν υλοποιηθεί ως τέτοιες.
Pop-up superblocks, εφαρμόζοντας τις παραπάνω τεχνικές σε μεγαλύτερο σύνολο οδών προκειμένου να πετύχουμε ενοποίηση Οικοδομικών Τετραγώνων και δημιουργία νέων δημόσιων χώρων εκεί που σήμερα είναι διασταυρώσεις οδών.
Εναλλακτική αξιοποίηση προεκλογικών ασφαλτοστρώσεων προς όφελος της ήπιας κινητικότητας (με διαπλατύνσεις πεζοδρομίων, pop-up ποδηλατόδρομους κτλ).
Parklets σε ρόδες, έτσι ώστε να μην προσκρούουν στο θεσμικό πλαίσιο.
Αστικός εξοπλισμός τύπου LEGO και παρεμβάσεις ΝΕΒ στον δημόσιο χώρο με έμφαση στην ανακύκλωση και την επανάχρηση υλικών.
Προκατασκευασμένες σαμαροδιαβάσεις από καουτσούκ.
Micromobility Hubs για την ασφαλή στάθμευση των ποδηλάτων των πολιτών.
Αναβαθμίσεις στάσεων ΜΜΜ, με πλατφόρμες προσβασιμότητας, φυτεύσεις, φυτεμένα δώματα, χρωματισμούς, αστικό εξοπλισμό. Βελτίωση προσβασιμότητας οδών που οδηγούν στις στάσεις.
Απεμπλοκή λεωφορείων από την κυκλοφοριακή συμφόρηση (όπου υπάρχει) με χειρουργικές παρεμβάσεις αποτροπής της παράνομης στάθμευσης και δημιουργία αποκλειστικών διαδρομών κίνησης.
Σύστημα εξυπηρέτησης Ατόμων Μειωμένης Κινητικότητας (αναπήρων, ηλικιωμένων, παιδιών κτλ) με μικρά ηλεκτροκίνητα οχήματα τύπου Kavalir Λιουμπλιάνας.
Mini roundabouts σε επικίνδυνες μικρής κλίμακας διασταυρώσεις.
Έξυπνες θέσεις τροφοδοσίας και ΑμεΑ με κινητά εμπόδια και κεντρικό έλεγχο μέσω ψηφιακής εφαρμογής.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
