«Πρέπει να μπορέσουμε να ξαναχτίσουμε τη σχέση των νέων με τη θάλασσα με ειλικρινή και ουσιαστικό τρόπο, καθώς η νεολαία μπορεί να καταλάβει πότε κάποιος της μιλά με ειλικρίνεια», τονίζει σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ευγενίδου, Λεωνίδας Δημητριάδης – Ευγενίδης.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 70 ετών από την ίδρυση του Ιδρύματος, ο κ. Δημητριάδης επισημαίνει ότι η θάλασσα μπορεί να αποτελέσει για τους νέους έναν εξαιρετικό δρόμο δημιουργίας, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η κοινωνία αναγνωρίζει τη σημασία της ναυτιλίας για την οικονομία και τη διεθνή θέση της χώρας.
Προσθέτει ακόμη ότι το Ίδρυμα έχει συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση στελεχών της ελληνικής ναυτιλίας, καθώς δεν περιορίστηκε μόνο στην έκδοση εκπαιδευτικών βιβλίων, αλλά επένδυσε διαχρονικά στην αναβάθμιση των εκπαιδευτικών μέσων, ναυτικών προσομοιωτών, σύγχρονων εργαστηρίων και τεχνικών εκδόσεων.
«Για επτά δεκαετίες, χιλιάδες αξιωματικοί, μηχανικοί και στελέχη της ναυτιλίας εκπαιδεύτηκαν», σημειώνει ο πρόεδρος του Ιδρύματος, τονίζοντας ότι ο αείμνηστος Ευγένιος Ευγενίδης είχε αντιληφθεί κάτι βαθιά ουσιαστικό: πως η δύναμη της ελληνικής ναυτιλίας δεν βρίσκεται μόνο στα πλοία της, αλλά κυρίως στους ανθρώπους της — στη γνώση, στην κρίση, στην υπευθυνότητα και στην ικανότητά τους να ανταποκρίνονται σε δύσκολες συνθήκες. Το Ίδρυμα προσπάθησε διαχρονικά να υπηρετήσει ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία αναφέρει ο ίδιος.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης στον δημοσιογράφο του ΑΠΕ-ΜΠΕ Πάρη Τσιριγώτη.
-Πώς αποτυπώνεται σήμερα η διαχρονική προσφορά του Ιδρύματος Ευγενίδου στη ναυτική εκπαίδευση της χώρας;
Λεωνίδας Δημητριάδης Ευγενίδης: Η προσφορά του Ιδρύματος Ευγενίδου αποτυπώνεται κυρίως στους ανθρώπους της ελληνικής ναυτιλίας. Για επτά δεκαετίες, χιλιάδες αξιωματικοί, μηχανικοί και στελέχη εκπαιδεύτηκαν με βιβλία, εργαστήρια, προσομοιωτές και εκπαιδευτικά μέσα του Ιδρύματος. Από την πρώτη στιγμή, ο Ευγένιος Ευγενίδης είχε αντιληφθεί κάτι πολύ ουσιαστικό: ότι η δύναμη της ελληνικής ναυτιλίας δεν βρίσκεται μόνο στα πλοία της αλλά στους ανθρώπους της. Στη γνώση, στην κρίση, στην υπευθυνότητα και στην ικανότητά τους να ανταποκρίνονται σε δύσκολες συνθήκες. Το Ίδρυμα προσπάθησε διαχρονικά να υπηρετήσει ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία. Να προσφέρει σύγχρονη τεχνική εκπαίδευση, χωρίς ποτέ να χάνει τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα της ναυτοσύνης. Γιατί η ναυτιλία αλλάζει, η τεχνολογία εξελίσσεται, αλλά στο τέλος της ημέρας ο άνθρωπος παραμένει αυτός που παίρνει την ευθύνη της απόφασης.
-Ποιο ήταν το αρχικό όραμα του Ιδρύματος και γιατί παραμένει επίκαιρο μέχρι σήμερα;
Λεωνίδας Δημητριάδης Ευγενίδης: Το όραμα του Ιδρύματος ήταν από την αρχή βαθιά συνδεδεμένο με την παιδεία και την πρόοδο της χώρας. Ο Ευγένιος Ευγενίδης πίστευε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς ισχυρή τεχνική και επιστημονική εκπαίδευση, ιδιαίτερα σε τομείς όπου διαθέτει ιστορικό και στρατηγικό πλεονέκτημα, όπως η ναυτιλία. Αυτό το όραμα παραμένει σήμερα ίσως ακόμη πιο επίκαιρο. Ζούμε σε μια εποχή μεγάλων τεχνολογικών και γεωπολιτικών αλλαγών. Η ναυτιλία μετασχηματίζεται με νέα καύσιμα, ψηφιακά συστήματα, αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες και αυξημένες απαιτήσεις ασφάλειας. Όμως πίσω από όλες αυτές τις εξελίξεις υπάρχει πάντα η ίδια ανάγκη: άνθρωποι καλά εκπαιδευμένοι, με γνώσεις αλλά και χαρακτήρα. Και αυτό είναι κάτι που δεν αλλάζει με την τεχνολογία.
-Με ποιους τρόπους συνέβαλε το Ίδρυμα στη διαμόρφωση γενεών στελεχών της ελληνικής ναυτιλίας;
Λεωνίδας Δημητριάδης Ευγενίδης: Το Ίδρυμα Ευγενίδου συνέβαλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση γενεών στελεχών της ελληνικής ναυτιλίας μέσα από μια σταθερή και μακρόχρονη επένδυση στη γνώση, στην τεχνική κατάρτιση και στην ποιότητα της εκπαίδευσης.
Δεν περιορίστηκε μόνο στην έκδοση εκπαιδευτικών βιβλίων ή στη δημιουργία υποδομών. Δημιούργησε ένα συνολικό περιβάλλον ναυτικής εκπαίδευσης που ακολούθησε και συχνά προηγήθηκε των εξελίξεων της διεθνούς ναυτιλίας. Οι ναυτικοί προσομοιωτές, τα εργαστήρια, οι τεχνικές εκδόσεις, η συνεχής αναβάθμιση των εκπαιδευτικών μέσων και η στενή συνεργασία με τη ναυτιλιακή και ακαδημαϊκή κοινότητα συνέβαλαν καθοριστικά στην εκπαίδευση ανθρώπων με υψηλό επίπεδο γνώσεων και επαγγελματισμού.
Ωστόσο, πιστεύω ότι η σημαντικότερη συμβολή του Ιδρύματος βρίσκεται ίσως σε κάτι βαθύτερο. Στη ναυτιλία η γνώση είναι απαραίτητη, αλλά από μόνη της δεν αρκεί. Η θάλασσα απαιτεί κρίση, υπευθυνότητα, πειθαρχία, αντοχή και ικανότητα λήψης αποφάσεων σε συνθήκες πίεσης. Αυτές είναι αξίες που δεν μεταδίδονται μόνο μέσα από την τεχνική εκπαίδευση· διαμορφώνονται μέσα από μια συνολικότερη παιδεία και επαγγελματική κουλτούρα.
Η ελληνική ναυτιλία διατήρησε διαχρονικά τη διεθνή της θέση επειδή επένδυσε στους ανθρώπους της. Και το Ίδρυμα Ευγενίδου υπήρξε μέρος αυτής της διαδρομής, υπηρετώντας σταθερά την αντίληψη ότι η πραγματική δύναμη της ναυτιλίας βρίσκεται τελικά στην ποιότητα των ανθρώπων που τη στελεχώνουν.
-Πώς βλέπετε σήμερα τη σχέση των νέων με τη θάλασσα και ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για την προσέλκυσή τους στη ναυτιλία;
Λεωνίδας Δημητριάδης Ευγενίδης: Η σχέση των νέων με τη θάλασσα έχει αλλάξει πολύ σε σχέση με το παρελθόν. Κάποτε η θάλασσα ήταν μέρος της καθημερινής ζωής πολλών ελληνικών οικογενειών, ιδιαίτερα στα νησιά και στις παραθαλάσσιες περιοχές. Υπήρχε μια φυσική και βιωματική σχέση με τη ναυτοσύνη. Σήμερα πολλά παιδιά μεγαλώνουν σε ένα περισσότερο αστικό και ψηφιακό περιβάλλον, χωρίς ουσιαστική επαφή με τη θάλασσα. Αυτό δημιουργεί μεγαλύτερη απόσταση, αλλά δεν σημαίνει ότι χάνεται το ενδιαφέρον. Η πραγματική πρόκληση είναι να μπορέσουμε να ξαναχτίσουμε αυτή τη σχέση με τρόπο ουσιαστικό και ειλικρινή.
Η θάλασσα δεν είναι για όλους — και δεν πρέπει να παρουσιάζεται έτσι. Είναι ένας απαιτητικός χώρος, με δυσκολίες, ευθύνες και ιδιαίτερες συνθήκες ζωής και εργασίας. Όμως για ορισμένους νέους ανθρώπους μπορεί να αποτελέσει έναν εξαιρετικό δρόμο δημιουργίας, εξέλιξης και προσωπικής ωρίμανσης. Το σημαντικό είναι να μπορέσουμε να φτάσουμε σε αυτούς τους νέους ανθρώπους εγκαίρως, να τους καταλάβουμε και να μας καταλάβουν κι εκείνοι.
Πιστεύω ότι αυτό απαιτεί έναν πιο αληθινό και ουσιαστικό τρόπο να μιλάμε για τη θάλασσα και τη ναυτιλία. Όχι υπερβολές, όχι ωραιοποίηση, αλλά ούτε και δραματοποίηση. Οι νέοι καταλαβαίνουν πολύ εύκολα πότε κάποιος τους μιλά με ειλικρίνεια. Χρειάζεται λοιπόν να παρουσιάζουμε τη ναυτιλία όπως πραγματικά είναι: ένα απαιτητικό αλλά και δημιουργικό επάγγελμα, που προσφέρει γνώσεις, εμπειρίες, ευθύνες και δυνατότητες εξέλιξης.
Για να γίνει αυτό, χρειάζεται συνεχής και οργανωμένη παρουσία ανθρώπων που γνωρίζουν πραγματικά τη θάλασσα, που την έχουν ζήσει και που μπορούν να μεταδώσουν στους νέους τις εμπειρίες τους, τα βιώματά τους και την αγάπη τους για τη ζωή κοντά στη θάλασσα. Ανθρώπων που μπορούν να μιλήσουν με αλήθεια τόσο για τις δυσκολίες όσο και για τη μοναδική εμπειρία που προσφέρει η ναυτική ζωή.
Αυτή η προσπάθεια πρέπει να φτάσει παντού: στα νησιά, στις παραθαλάσσιες περιοχές της χώρας που δοκιμάζονται οικονομικά, αλλά και στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου πολλά παιδιά μεγαλώνουν σήμερα χωρίς ουσιαστική επαφή με τη θάλασσα. Και αυτό πρέπει να γίνεται με σύγχρονο τρόπο, οργανωμένα και με συνέχεια. Γιατί η σχέση της Ελλάδας με τη θάλασσα δεν αφορά μόνο όσους προέρχονται από ναυτικές οικογένειες. Είναι μέρος της ιστορίας, της ταυτότητας και της πορείας της χώρας.Και αν θέλουμε οι νέες γενιές να παραμείνουν κοντά στη θάλασσα, πρέπει πρώτα να τους μεταδώσουμε την αλήθεια, τις αξίες και την ανθρώπινη πλευρά της ναυτικής ζωής.
-Πώς μπορεί η ναυτική εκπαίδευση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της νέας εποχής;
Λεωνίδας Δημητριάδης Ευγενίδης: Η ναυτική εκπαίδευση πρέπει να εξελίσσεται διαρκώς, γιατί και η ίδια η ναυτιλία αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα. Η πράσινη μετάβαση, τα νέα καύσιμα, η ψηφιοποίηση, η κυβερνοασφάλεια και η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν νέες απαιτήσεις.
Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται σύγχρονες υποδομές, προσομοιωτές, τεχνολογικά εργαλεία και στενή συνεργασία με τη ναυτιλιακή βιομηχανία. Όμως δεν πρέπει να κάνουμε το λάθος να πιστέψουμε ότι η τεχνολογία αρκεί από μόνη της. Στις κρίσιμες στιγμές, εκείνο που μετρά είναι η ανθρώπινη κρίση, η ψυχραιμία και η αίσθηση ευθύνης. Η μεγάλη πρόκληση είναι να συνδυάσουμε την τεχνολογική πρόοδο με τις διαχρονικές αξίες της ναυτοσύνης. Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα της εποχής μας.
-Πιστεύετε ότι η ελληνική κοινωνία έχει πλήρη επίγνωση της σημασίας της ναυτικής παιδείας;
Λεωνίδας Δημητριάδης Ευγενίδης: Νομίζω ότι η ελληνική κοινωνία αναγνωρίζει τη σημασία της ναυτιλίας για την οικονομία και τη διεθνή θέση της χώρας. Ίσως όμως δεν συνειδητοποιούμε πάντα αρκετά ότι πίσω από αυτή τη δύναμη βρίσκεται η παιδεία.
Η ελληνική ναυτιλία δεν έγινε παγκόσμια δύναμη τυχαία. Δημιουργήθηκε μέσα από γενιές ανθρώπων με γνώσεις, εμπειρία, αντοχή και προσαρμοστικότητα. Γι’ αυτό θεωρώ ότι η ναυτική παιδεία δεν είναι ένα στενά επαγγελματικό ζήτημα. Είναι μέρος της εθνικής μας συνέχειας και της δυνατότητας της χώρας να παραμένει ισχυρή σε έναν τομέα όπου διαχρονικά πρωταγωνιστεί. Εβδομήντα χρόνια παρουσίας και προσφοράς
Το 2026 αποτελεί έτος-ορόσημο για το Ίδρυμα Ευγενίδου, καθώς συμπληρώνει 70 χρόνια συνεχούς παρουσίας και ουσιαστικής προσφοράς στην εκπαίδευση, τη γνώση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων των νέων στην Ελλάδα. Εδώ και επτά δεκαετίες, το Ίδρυμα έχει συνδέσει τη διαδρομή του με την εκπαιδευτική και τεχνολογική εξέλιξη της χώρας, διατηρώντας τη γνώση ανοιχτή, ζωντανή και προσβάσιμη για μαθητές, εκπαιδευτικούς, επιστήμονες, τεχνικούς και επαγγελματίες. Μέσα από τις δράσεις και τις υποδομές του συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία νέων προοπτικών και στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου πλαισίου εκπαίδευσης και κατάρτισης. Με κεντρικό μήνυμα ότι «το μέλλον δεν έρχεται απλώς, αλλά διαμορφώνεται συλλογικά», το Ίδρυμα εισέρχεται στη νέα εποχή έχοντας σχεδιάσει για το επετειακό έτος ένα ευρύ πρόγραμμα εκδηλώσεων, διεθνών συνεργασιών και νέων πρωτοβουλιών, με στόχο την ενίσχυση της τεχνικής εκπαίδευσης, της καινοτομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, το 2026 αναμένεται να εξελιχθεί σε μια χρονιά εξωστρέφειας και δημόσιου διαλόγου, με το Ίδρυμα Ευγενίδου να λειτουργεί ως σημείο συνάντησης επιστημόνων, εκπαιδευτικών, επαγγελματιών και πολιτών γύρω από τις μεγάλες προκλήσεις του μέλλοντος. Σύμφωνα με τη διοίκηση του Ιδρύματος, οι δράσεις του επετειακού έτους αναπτύσσονται γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες: τη μνήμη και την ιστορική παρακαταθήκη, τη διεθνή επιστήμη, τις δεξιότητες και τον δημόσιο διάλογο για το μέλλον. Με σεβασμό στο όραμα του ιδρυτή, Ευγένιος Ευγενίδης, το Ίδρυμα επιδιώκει να συνεχίσει να ανοίγει νέους δρόμους γνώσης και δημιουργίας για τη νέα γενιά και την ελληνική κοινωνία συνολικά.
Προέλευση συνημμένων φωτογραφιών Ίδρυμα Ευγενίδου ΑΠΕ-ΜΠΕ
