Στα σημαντικά ζητήματα της πολιτικής παραπλάνησης στη δημόσια λογοδοσία, τη δημοσιογραφία ως τέταρτη εξουσία, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα fake news αφιερώνεται το συνέδριο «Η ενημέρωση σε μετάβαση: Τύπος, Πολιτική Λογοδοσία, Τεχνητή Νοημοσύνη και Δημοκρατία», που φιλοξενεί το Πάντειο Πανεπιστήμιο στις 5 και 6 Μαϊου.
Κατά την έναρξη του συνεδρίου, ο γγ Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, ανέφερε πως «σε μία εποχή όπου η πληροφορία έχει αλλάξει τρόπο διακίνησης, είναι πλέον ευθύνη και παράλληλα και πρόκληση για τη δημοσιογραφία και για όλους τους πολίτες για το πώς διασταυρώνεται μία είδηση, πώς διακινείται, στους νομοθέτες να ρυθμίζουν το πλαίσιο και στην πολιτεία που έχει το θεσμικό ρόλο να χαράξει τα βήματα για να προστατέψει το δικαίωμα της ενημέρωσης».
Όπως τόνισε ο κ. Κιρμικίρογλου, «η μετάβαση στην εποχή του τεχνολογικού μετασχηματισμού δεν είναι απειλή αλλά είναι η ευθύνη», γιατί, όπως επεσήμανε, «πιστεύουμε ότι οι λύσεις δεν θα έρθουνε μέσα μόνο από την νομοθέτηση ούτε μέσα από την νομική προστασία της δημοσιογραφίας», αλλά θα κερδηθεί μέσα στα αμφιθέατρα και την κοινωνία, προτάσσοντας τη σημασία της παιδείας.
Όπως στην εποχή του Γουτεμβέργιου εγκαινιαζόταν μία νέα εποχή που οδήγησε «σε επαναστάσεις που ακολούθησαν την επιστημονική μεταρρύθμιση» έτσι και σήμερα «μπορεί να ζούμε μία αντίστοιχη στιγμή και μάλλον θα τη ζήσουμε […] και το ερώτημα είναι όχι λοιπόν αν θα τη ζήσουμε αλλά ποιοι θα τη διαμορφώσουν» και τη μάχη αυτή πρέπει να δώσει η «δημοσιογραφία, η ακαδημία κι η κοινωνία των πολιτών», πρόσθεσε ο κ. Κιρμικίρογλου.
Όπως επεσήμανε ο ίδιος, από κοινού θα δώσουμε τη μάχη απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη, που κατά τον ίδιο «δεν σκοτώνει τη δημοσιογραφία, αλλά σίγουρα θέτει ένα νέο πλαίσιο», στο οποίο σήμερα πρέπει να απαντήσουμε.
Αναφερόμενος στα μέτρα που έχει λάβει για την προστασία της είδησης και των πολιτών η Γενική Γραμματεία Μέσων Ενημέρωσης, ο κ. Κιρμικίρογλου τόνισε πως κατ’ αρχάς έχει προβεί «σε εναρμονισμό με το ευρωπαϊκό πλαίσιο της AI Act, σε μια σειρά νομοθετικών πρωτοβουλιών για την εφαρμογή και ένα σαφές πλαίσιο σήμανσης για οτιδήποτε πλέον κατασκευάζεται από την ΤΝ», αλλά και «για την ενσωμάτωση ως μία από τις πρώτες χώρες του ευρωπαϊκού νόμου για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης». Όπως πρόσθεσε, με το νέο νομοσχέδιο ενισχύεται η «δημόσια διαβούλευση για την αδειοδότηση περιφερειακών καναλιών, το εθνικό ραδιοτηλεοπτικό συμβούλιο με αύξηση προσωπικού», που προβλέπεται να φθάσει στις 87 θέσεις και κυρίως το νέο πλαίσιο για τη λειτουργία ΜΜΕ με άδειες, «βάζοντας ένα σαφές πλαίσιο με μοριοδότηση συγκεκριμένων κριτηρίων» και απαίτηση «να απασχολείται ένας ελάχιστον αριθμός δημοσιογράφων».
Όπως τόνισε ο ίδιος, η κυβέρνηση θέλει να καταπολεμηθεί «το άναρχο πλαίσιο των προηγουμένων ετών» και γι’ αυτό έχει θεσπίσει τα «μητρώα, ώστε κανένα ευρώ κρατικής διαφήμισης να μη δίνεται σε site, εφημερίδες που δεν έχουν εγγραφεί». Επίσης, αναφέρθηκε στις νομοθετικές πρωτοβουλίες για την προστασία των δημοσιογράφων από τις SLAPP κατηγορίες και δίκες και σε αυτήν την προοπτική έχει δημιουργηθεί το σχετικό παρατηρητήριο και το πλαίσιο για την προστασία των δημοσιογράφων, που σύντομα θα δοθεί σε διαβούλευση.
Στον χαιρετισμό της η πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου Χριστίνα Κουλούρη επεσήμανε πως το Πάντειο Πανεπιστήμιο είναι ο φυσικός χώρος της προσπάθειας για τη βελτίωση της ποιότητας της πληροφορίας, έχοντας «ως αποστολή του την παραγωγή και διάχυση της γνώσης προς όφελος της κοινωνίας, καλλιεργώντας την κριτική σκέψη και συμβάλλοντας τη διαμόρφωση πολιτών ικανών να υπερασπίζονται τις αξίες της ελευθερίας». Όπως πρόσθεσε, «η απάντηση βρίσκεται στη γνώση, στη δεοντολογία, στη θεσμική εγρήγορση και κυρίως σε πολίτες που δεν καταναλώνουν παθητικά την πληροφορία, αλλά μπορούν να την ελέγχουν, να την ερμηνεύουν και να την αξιολογούν».
Όπως τόνισε η Μάρθα Μιχαηλίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια, πρόεδρος Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, το θέμα του συνεδρίου είναι εξαιρετικά επίκαιρο καθώς το σύνθετο πεδίο μετασχηματισμών που παράγεται σήμερα από τις αλλαγές στην τεχνολογία και την ίδια την επαγγελματική πρακτική έχει αντίκτυπο στην ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας. Όπως πρόσθεσε, το συνέδριο «φέρνει σε διάλογο πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους, επαγγελματίες των μέσων, ερευνητές fact checkers κι εκπροσώπους θεσμών και δημόσια πρόσωπα», αποδεικνύοντας πόσο μεγάλη σημασία έχει σήμερα «η μελέτη της επικοινωνίας των μέσων και του πολιτισμού και η συνομιλία με τα μεγάλα διακυβεύματα της εποχής, την ποιότητα της ενημέρωσης, την ανθεκτικότητα των δημοκρατικών θεσμών, την τεχνολογική διαμεσολάβηση αλλά και την κοινωνική ευθύνη της γνώσης».
Από την πλευρά της η Ιωάννα Βώβου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού – Διευθύντρια Εργαστηρίου Έρευνας στα Μέσα Επικοινωνίας και τη Δημοσιογραφία του Παντείου Πανεπιστημίου, τόνισε «πως οι τεχνικές deep fake, η τυραννία και η μεροληψία των αλγορίθμων αποτελούν σημαντικά διακυβεύματα για τις σύγχρονες δημοκρατίες σε ένα τεχνολογικό κοινωνικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη αγγίζει όλες της πτυχές της κοινωνικής ζωής» και συμβάλλουν «στις παραβιάσεις της αλήθειας και η ιστορία μάς δείχνει ότι αυτές ήταν πάντα στην υπηρεσία πολιτικών ή οικονομικών συμφερόντων». Όπως πρόσθεσε, σε ένα περιβάλλον μετα-αλήθειας, που «θολώνει τη θεμελιώδη διάκριση μεταξύ αλήθειας και ψεύδους, υπονομεύοντας ουσιαστικά την ικανότητά μας να ζούμε μαζί σε έναν κοινό κόσμο», η αναζήτηση της αλήθειας «παραμένει παρούσα ως κοινωνικό αίτημα μείζον και ως επιστημολογικό πεδίο».
ΦΩΤΟ ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αλέξανδρος Μπελτές
ΑΠΕ-ΜΠΕ
