Η ιστορία του φραπέ έχει πρώτιστη αναφορά στην τύχη ή και στην επινόηση ενός ανθρώπου. Κι αυτές άλλαξαν κυριολεκτικά την ιστορία του καφέ στη χώρα μας. Κι όχι μόνο. Ας τα δούμε αναλυτικά.
Μέχρι τη ΔΕΘ του 1957, η λέξη φραπέ (χτυπημένος) συνόδευε τις λεμονάδες, τις βυσινάδες και τη σαμπάνια. Σερβίρονταν στην Αθήνα στο καφέ «Πέτρογραδ» της οδού Σταδίου. Το καφέ που ελληνικά σήμαινε «Αγία Πετρούπολη», ανήκε στον εξαιρετικό Ρώσο συνθέτη Νίκι Γιάκοβλεφ, σύζυγο της κορυφαίας αοιδού της εποχής, της Μαίρης Λω.
Στη ΔΕΘ της Θεσσαλονίκης, το 1957, ο φραπέ έλαβε την τελική του μορφή.
Στα περίπτερα της έκθεσης γινόταν χαμός ανάμεσα στους εκθέτες αμερικανικών και κινεζικών περιπτέρων, αναφορικά με τις εντυπώσεις, που ήταν κορυφαίο ζητούμενο ανάμεσα σε ιδεολογικούς ανταγωνιστές.
Προσέξτε:
Οι Αμερικανοί είχαν φέρει στην έκθεση ηλεκτρικά μαγειρεία διαφόρων διαστάσεων, που έψηναν κοτόπουλα. Οικιακής κι επαγγελματικής χρήσης. Κι εντυπωσίαζαν.
Οι Κινέζοι όμως, έκαναν την έκπληξη. Την ώρα που έφτασε στην έκθεση ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, χάλασε ο κόσμος από τους ήχους κροτίδων από τα δικά τους περίπτερα. Οι εντυπώσεις κι ο θόρυβος κέρδιζαν την ευκολία…
Όμως, τις τελικές εντυπώσεις από τη ΔΕΘ κέρδισε ένας Έλληνας. Ο Δημήτριος Βακόνδιος, υπάλληλος της πειραϊκής εταιρείας « Ανδρέας Δρίτσας και Υιός», η οποία αντιπροσώπευε στην Ελλάδα τον Nescafe της Nestle. Ο Βακόνδιος έφτιαχνε νες – καφέ (ζεστό) στο περίπτερο της εταιρείας και τον προσέφερε στους επισκέπτες. Κάποια στιγμή δεν είχε ζεστό νερό και… γράφηκε η ιστορία: Έβαλε σ’ ένα σέικερ κρύο νερό, νες καφέ, ζάχαρη και τα ανακίνησε (χτύπησε). Το αποτέλεσμα ήταν ένας υπέροχος καφές με πλούσιο αφρό που έμελλε να γίνει σήμα κατατεθέν -αρχικά των νέων και της ποπ κουλτούρας- για τη Θεσσαλονίκη, την Ελλάδα και την Nestle.
Η τύχη λοιπόν κι η επινοητικότητα ενός ανθρώπου, άλλαξε την ιστορία του καφέ και ταυτοχρόνως δημιούργησε νέες κοινωνικές συνήθειες κι επαγγέλματα που φτάνουν ακάθεκτα μέχρι σήμερα.
Α. Γέννησε τη σύγχρονη «κουλτούρας της καφετέριας»: Μέχρι τότε, ο καφές στην Ελλάδα ήταν κυρίως ο ζεστός ελληνικός, συνδεδεμένος με τα παραδοσιακά καφενεία και τις μεγαλύτερες ηλικίες. Ο φραπέ δη
μιούργησε έναν νέο, ζωντανό κοινωνικό θεσμό, όπου οι παρέες συναντιόνταν στις καφετέριες για να συζητήσουν με τις ώρες. Κι εκεί άρχισαν να δουλεύουν σερβιτόροι, μπάρμπαν κι άλλο προσωπικό.
Β. Το απόλυτο σύμβολο του ελληνικού καλοκαιριού: Ο φραπέ έγινε ο πρώτος εξαιρετικά δημοφιλής κρύος καφές στην Ελλάδα. Συνδέθηκε άρρηκτα με τη χαλάρωση, τις διακοπές, την παραλία και το ελληνικό καλοκαίρι («φραπέ και ξαπλώστρα»).
Γ. Την ανάδειξη της νεανικής κουλτούρας: Έγινε το αγαπημένο ρόφημα των νέων και των φοιτητών. Το γεγονός ότι μπορούσε κανείς να τον πίνει αργά για ώρες ,ταίριαξε απόλυτα με τον ελληνικό τρόπο κοινωνικοποίησης.
Δ. Μια επανάσταση ευκολίας και γρήγορης προετοιμασίας: Δεν απαιτούσε ψήσιμο ή ειδικό εξοπλισμό (όπως το μπρίκι), παρά μόνο στιγμιαίο καφέ, κρύο νερό, ζάχαρη και ένα σέικερ, κάνοντάς τον εύκολο στην παρασκευή παντού — στο σπίτι, στο γραφείο ή στην εξοχή.
Ο φραπέ λοιπόν, ξεπέρασε τα όρια ενός απλού ροφήματος και μετατράπηκε για δεκαετίες σε εθνικό σύμβολο και τρόπο ζωής, σφραγίζοντας την ελληνική καθημερινότητα εδώ και σχεδόν 70 χρόνια…. Και δικαίως ισχυρίζονται στη Θεσσαλονίκη, ότι χωρίς τη ΔΕΘ δεν θα υπήρχε φραπέ…
