Υπάρχει ένα παράδοξο στην ελληνική αντιπολίτευση: δύο πολιτικοί αρχηγοί που δηλώνουν ότι θέλουν να αμφισβητήσουν την κυριαρχία της Νέας Δημοκρατίας, αδυνατούν να συνειδητοποιήσουν την πραγματικότητα: Ότι υστερούν σε όλους τους τομείς από τον Μητσοτάκη. Κάτι που βλέπουν οι περισσότεροι Έλληνες.
Ο Αλέξης Τσίπρας και ο Νίκος Ανδρουλάκης ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές, αλλά συναντώνται σ’ ένα κοινό αδιέξοδο. Ο καθένας υπολογίζει ότι η δική του πολιτική ανάκαμψη μπορεί να προκύψει από τις απώλειες του άλλου.
Ο πρώην πρωθυπουργός φαίνεται να στηρίζεται/υπολογίζει στην επιστροφή του ως κεντρικού εκφραστή της Κεντροαριστεράς. Η στρατηγική του προϋποθέτει ότι θα κατορθώσει να συγκροτήσει έναν νέο πολιτικό φορέα με ισχυρή εκλογική παρουσία και, στη συνέχεια, να απευθυνθεί στους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ και των υπόλοιπων προοδευτικών δυνάμεων. Στο βάθος αυτής της επιδίωξης βρίσκεται η προσδοκία ότι η ανασύνθεση του χώρου θα γίνει γύρω από τον ίδιο.
Αυτό, όμως, δεν είναι αυτονόητο. Η πολιτική δεν λειτουργεί με ιδιοκτησιακούς τίτλους πάνω σε εκλογικά ακροατήρια. Οι ψηφοφόροι δεν αποτελούν δεξαμενές που μεταφέρονται από κόμμα σε κόμμα επειδή ένας πρώην πρωθυπουργός αποφάσισε να επανέλθει στο προσκήνιο. Ο Τσίπρας οφείλει να εξηγήσει τι έχει αλλάξει στις πολιτικές του αντιλήψεις, τι έμαθε από την κυβερνητική του εμπειρία και γιατί η επιστροφή του συνιστά κάτι περισσότερο από επανάληψη μιας δοκιμασμένης πολιτικής διαδρομής. Πρέπει να εξηγήσει επίσης, πώς είναι δυνατόν να θέλει να απευθυνθεί στο Κέντρο, ενώ το κόμμα του εμπεριέχει στον τίτλο του τη λέξη/πολιτική έννοια «Αριστερή»;
Αντιστοίχως, ο Νίκος Ανδρουλάκης επιμένει στη διεκδίκηση της πρώτης θέσης, προβάλλοντας ως στόχο την εκλογική πρωτιά του ΠΑΣΟΚ. Η φιλοδοξία είναι θεμιτή. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η διακήρυξη του στόχου υποκαθιστά την πειστική εξήγησή του. Η επιμονή στην πρωτιά δεν αρκεί, όταν δεν συνοδεύεται από σαφείς απαντήσεις για τις κοινωνικές συμμαχίες, τις πολιτικές προτεραιότητες και τις προϋποθέσεις σχηματισμού κυβέρνησης. Χώρια που δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο σε καμιά έρευνα προθέσεων της κοινής γνώμης.
Η επίκληση της πρώτης θέσης, άλλωστε, δεν απαντά από μόνη της στο ουσιαστικό ερώτημα: με ποιους όρους μπορεί να προκύψει πολιτική αλλαγή; Όσο το ΠΑΣΟΚ δεν ξεκαθαρίζει με πειστικό τρόπο τη στρατηγική του απέναντι στις υπόλοιπες δυνάμεις της αντιπολίτευσης, τόσο αφήνει χώρο για ερμηνείες που υπονομεύουν την αυτονομία του. Και όσο ο Ανδρουλάκης αντιμετωπίζει την πολιτική του δικαίωση ως συνάρτηση της εκλογικής υποχώρησης των άλλων, τόσο δυσκολεύεται να παρουσιάσει ένα αυτοτελές σχέδιο εξουσίας.
Εδώ βρίσκεται η κοινή αντίφαση των δύο αρχηγών. Ο Τσίπρας προσβλέπει σε μια ανασύνθεση που θα τον επαναφέρει στο κέντρο του πολιτικού παιχνιδιού. Ο Ανδρουλάκης επιδιώκει να κατοχυρώσει την πρωτοκαθεδρία του ΠΑΣΟΚ, χωρίς να έχει πρόταση για την επόμενη ημέρα. Ειδικά αφού απευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά στην Αριστερά και συγκεντρώνει στο κόμμα του τους γυρολόγους του ΣΥΡΙΖΑ και περισσότερο αφού σύρθηκε από τον Δούκα στην ακατανόητη απόφαση, περί μη κυβερνητικής συνεργασίας με τη ΝΔ!
Προσέξτε: Τόσο ο Ανδρουλάκης, όσο κι ο Τσίπρας δείχνουν να υπολογίζουν περισσότερο τις κινήσεις των ανταγωνιστών τους παρά τις δικές τους δυνατότητες.
Το αποτέλεσμα είναι ο εγκλωβισμός τους στο πουθενά κι οι κινήσεις τους υποκρύπτουν ΜΟΝΟ τακτικισμό.
Κι οι δυο χρειάζονται κάτι περισσότερο από φιλοδοξίες και σχεδιασμούς επί χάρτου: πολιτική αυτοκριτική, σαφείς δεσμεύσεις και μια πρόταση κυβέρνησης που θα είναι καλύτερη από τον Μητσοτάκη. Σ’ αυτό υστερούν χαρακτηριστικά, όπως φαίνεται στην καταλληλόλητα για την πρωθυπουργία. Απέχουν παρασάγγας από την αντίληψη των σύγχρονων καιρών κι αδυνατούν να ανταγωνιστούν τον Μητσοτάκη.
Το συμπέρασμα είναι αμείλικτο: Τσίπρας και Ανδρουλάκης ζουν μέσα στον ίδιο πολιτικό παραλογισμό. Ο καθένας θέλει να εμφανιστεί ως ο πρωταγωνιστής της επόμενης ημέρας, αλλά κανείς δεν μπορεί να στηρίζει τη στρατηγική του στην υπόθεση ότι θα καταρρεύσει πρώτα ο άλλος. Όταν η προσωπική φιλοδοξία προηγείται της πολιτικής προσωπικότητας και η στρατηγική θυμίζει τακτικές άλλων εποχών, το μόνο που μπορούν να αποζητούν είναι …άσκηση αυτοεπιβεβαίωσης.
Τότε, το πρόβλημα δεν είναι απλώς ποιος θα επικρατήσει στην αντιπολίτευση, αλλά αν η αντιπολίτευση έχει καταλάβει τι χρειάζεται για να διεκδικήσει πραγματικά τη διακυβέρνηση.
