Τι μπορεί να συμβεί όταν ένα υποπροϊόν της ελαιουργίας, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν χαμηλής αξίας ή ακόμη και απόβλητο, μπει στη διατροφή των αβγοπαραγωγών ορνίθων;
Η απάντηση είναι αβγά με χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης, περισσότερες πολυφαινόλες, καλύτερο κρόκο και ισχυρότερο κέλυφος, χωρίς αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία ή την παραγωγικότητα των πτηνών, όπως επισημαίνει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η κτηνίατρος – ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, Δρ Άννα Δεδούση.
Όπως εξηγεί η ίδια, τα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «OlivEgg» ανοίγουν τον δρόμο για αβγά με διαφοροποιημένα ποιοτικά και διατροφικά χαρακτηριστικά, συνδυάζοντας την αγροδιατροφική καινοτομία με την κυκλική οικονομία και τη βιώσιμη παραγωγή. Το έργο, που ολοκληρώθηκε το 2025 και είναι ύψους 389.000 ευρώ, έγινε με τη σύμπραξη του Ινστιτούτου Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και της εταιρείας TSAKIRIS Family AE, με επιστημονικά υπεύθυνη τη Δρ Άννα Δεδούση. Στόχος ήταν η δημιουργία ενός καινοτόμου αβγού υψηλής διατροφικής αξίας, μέσω της αξιοποίησης πάστας ελιάς στη διατροφή των ορνίθων.
Το αβγό του μέλλοντος τρέφεται με …πάστα ελιάς
Η βασική ιδέα πίσω από το OlivEgg ήταν καινοτόμος: η αξιοποίηση της πάστας ελιάς -ενός υποπροϊόντος που προκύπτει από την παραγωγή ελαιολάδου- ως συστατικού ζωοτροφής για αβγοπαραγωγές όρνιθες. Η πάστα ελιάς είναι πλούσια σε καλά λιπαρά, πολυφαινόλες και βιοδραστικές ενώσεις, με αντιοξειδωτικές και αντιβακτηριακές ιδιότητες.
Στο πλαίσιο της έρευνας, 180 όρνιθες φυλής ISA Brown χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, με τις δύο από αυτές να λαμβάνουν σιτηρέσιο εμπλουτισμένο με πάστα ελιάς σε ποσοστά 4% και 6% αντίστοιχα. Η διάρκεια του πειραματισμού έφτασε τις 36 εβδομάδες και οι ερευνητές παρακολούθησαν δεκάδες παραμέτρους: από την αβγοπαραγωγή και τη θρεπτική αξία των αβγών μέχρι την ευζωία, τη συμπεριφορά και το μικροβίωμα των πτηνών.
«Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας δείχνουν ότι η χρήση πάστας ελιάς στη διατροφή αβγοπαραγωγών ορνίθων μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή αβγών με διαφοροποιημένα ποιοτικά και διατροφικά χαρακτηριστικά, χωρίς αρνητική επίδραση στις παραγωγικές αποδόσεις ή στην υγεία των πτηνών», τονίζει η Δρ Δεδούση.
Κυκλική οικονομία: όταν το υπόλειμμα αποκτά αξία
Πέρα από το διατροφικό και εμπορικό ενδιαφέρον, το OlivEgg συνδέεται άμεσα με τη λογική της κυκλικής οικονομίας και της πράσινης ανάπτυξης. Η πάστα ελιάς, που αποτελεί υποπροϊόν της ελαιουργίας, αποκτά νέα χρήση αντί να απορρίπτεται, μειώνοντας θεωρητικά τις απώλειες και ενισχύοντας τη βιώσιμη αξιοποίηση αγροδιατροφικών υποπροϊόντων.
«Η αξιοποίηση φυσικών πρώτων υλών και υποπροϊόντων, σε συνδυασμό με την έμφαση στην ευζωία των ζώων και στη βιωσιμότητα της παραγωγής, αποτελεί μία σημαντική κατεύθυνση για το μέλλον της πτηνοτροφίας και γενικότερα της αγροδιατροφής», υπογραμμίζει η Δρ Δεδούση.
Από το εργαστήριο στην αγορά;
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν και πότε το «αβγό με πάστα ελιάς» θα φτάσει στα ράφια. Όπως επισημαίνει η ερευνήτρια, υπάρχει ενδιαφέρον για πιθανή αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας, ωστόσο μέχρι σήμερα το προϊόν δεν έχει προχωρήσει σε εμπορική διάθεση».
Παρόλα αυτά, το μήνυμα που αφήνει το OlivEgg είναι σαφές: το μέλλον της αγροδιατροφής ίσως να μην βρίσκεται μόνο σε νέες τεχνολογίες, αλλά και στην έξυπνη αξιοποίηση όσων μέχρι σήμερα θεωρούσαμε άχρηστα. Και, όπως φαίνεται, η επόμενη μεγάλη καινοτομία της ελληνικής πτηνοτροφίας μπορεί τελικά να κρύβεται… μέσα σε ένα αβγό.
Λιγότερη χοληστερόλη, περισσότερες πολυφαινόλες
Εντυπωσιακά κρίνονται τα ευρήματα σχετικά με τη θρεπτική αξία των αυγών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, τα αβγά από τις ομάδες που κατανάλωσαν πάστα ελιάς εμφάνισαν αυξημένη περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες, διαφοροποιήσεις στο προφίλ των λιπαρών οξέων, αλλά και χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης.
Ειδικά στη δεύτερη φάση της ωοτοκίας, τα επίπεδα χοληστερόλης στα αυγά των ομάδων που έλαβαν πάστα ελιάς ήταν μειωμένα κατά 7,11% έως και 11,46% σε σχέση με τα συμβατικά αβγά. Ωστόσο, η ερευνήτρια σπεύδει να κρατήσει χαμηλούς τόνους ως προς τα συμπεράσματα για την ανθρώπινη υγεία.
«Δεν πραγματοποιήθηκαν μελέτες σε ανθρώπους και συνεπώς δεν μπορούν να εξαχθούν άμεσα συμπεράσματα σχετικά με πιθανές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία. Τα ευρήματα αυτά αποτελούν ενδιαφέρουσες ενδείξεις που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση», επισημαίνει.
Πιο ανθεκτικό κέλυφος και λιγότερα σπασμένα αβγά
Το ενδιαφέρον της έρευνας δεν περιορίστηκε μόνο στη θρεπτική αξία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν σημαντική βελτίωση σε ποιοτικά χαρακτηριστικά του αυγού, όπως η ποιότητα του κελύφους και ο χρωματισμός της λεκίθου.
Τα αβγά των ομάδων που κατανάλωσαν πάστα ελιάς εμφάνισαν πιο ανθεκτικό κέλυφος και έως 34% λιγότερα σπασμένα αβγά σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Αυτό, σύμφωνα με τη Δρ Δεδούση, μπορεί να έχει άμεσο οικονομικό όφελος για τους παραγωγούς, περιορίζοντας απώλειες κατά τη μεταφορά και τη διακίνηση.
Παράλληλα, τα αβγά παρουσίασαν πιο έντονο και επιθυμητό χρωματισμό κρόκου –χαρακτηριστικό που θεωρείται σημαντικό για την εμπορική αξία του προϊόντος, αλλά και για την προτίμηση των καταναλωτών.
«Τα χαρακτηριστικά αυτά θα μπορούσαν δυνητικά να συμβάλουν στη δημιουργία προϊόντων προστιθέμενης αξίας και στη μείωση απωλειών κατά την παραγωγή και διακίνηση των αβγών», σημειώνει η ίδια.
Το μικροβίωμα των ορνίθων στο μικροσκόπιο
Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε ακόμη και τεχνολογίες μεταγονιδιωματικής ανάλυσης για να μελετήσει το μικροβίωμα του εντέρου των πτηνών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πάστα ελιάς φαίνεται να ευνοεί την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων, τα οποία συμβάλλουν στην παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας (SCFAs), ουσιών που σχετίζονται με καλύτερη εντερική υγεία και μεταβολισμό των λιπιδίων.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι μεταβολές αυτές ίσως συνδέονται με τη μείωση της χοληστερόλης και τη βελτίωση της ποιότητας των αυγών, ανοίγοντας ένα νέο πεδίο έρευνας γύρω από τη σχέση διατροφής, μικροβιώματος και ζωικής παραγωγής.
Χωρίς επιπτώσεις στην ευζωία των πτηνών
Ένα από τα βασικά ζητήματα της έρευνας ήταν το κατά πόσο η νέα διατροφική παρέμβαση θα μπορούσε να επηρεάσει την υγεία ή την ευζωία των ορνίθων. Η απάντηση, σύμφωνα με τη Δρ Δεδούση, είναι καθησυχαστική. «Η μελέτη αξιολόγησε παραμέτρους που σχετίζονται με την ευζωία, τη συμπεριφορά και την υγεία των ορνίθων, χωρίς να διαπιστωθούν αρνητικές επιδράσεις από την ενσωμάτωση της πάστας ελιάς στα ποσοστά που εξετάστηκαν», αναφέρει.
Οι βιοχημικοί δείκτες δεν έδειξαν επιβάρυνση στη λειτουργία ήπατος και νεφρών, ενώ δεν καταγράφηκαν αρνητικές αλλαγές στη συμπεριφορά ή στην παραγωγική ικανότητα των πτηνών.
Τονίζεται ότι για το έργο και τα αποτελέσματά του υπάρχει δημοσιευμένο άρθρο στην ιστοσελίδα του οργανισμού στο οποίο και η κ. Δεδούση καταθέτει την επιστημονική της θέση βάσει των αποτελεσμάτων του project. Επίσης, επισημαίνεται ότι η έρευνα εντάχθηκε στο πλαίσιο του έργου: «Παραγωγή αυγού υψηλής περιεκτικότητας σε ωφέλιμα για τον καταναλωτή λιπαρά οξέα, με την προσθήκη πάστας ελιάς στη διατροφή των αυγοπαραγωγών ορνίθων» και ακρωνύμιο: ‘OlivEgg’ με κωδικό ΚΜΡ6-0084177 της δράσης «Επενδυτικά Σχέδια Καινοτομίας» του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Κεντρική Μακεδονία», ΕΣΠΑ 2021-2027.
*Οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν για χρήση στο ΑΠΕ-ΜΠΕ από τον οργανισμό.
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Ελ. Αλεξιάδου
