Τι κοινό έχουν η κάμερα του κινητού τηλεφώνου, ο θόρυβος του πλυντηρίου και οι σωληνώσεις νερού; Ο Σβέτακ Πατέλ (Shwetak Patel), καθηγητής Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον και επικεφαλής των Τεχνολογιών Υγείας στη Google, είδε υπάρχουσες υποδομές και εξοπλισμό, όπως τα παραπάνω, ως εργαλεία για να υπάρξει προληπτική ιατρική και βιωσιμότητα ακόμα και στο πιο απομακρυσμένο χωριό του πλανήτη.

Η έρευνα του Σβέτακ Πατέλ γεφύρωσε το χάσμα μεταξύ επιστημονικής φαντασίας και πραγματικότητας μέσα από πολλές εφαρμογές για τη βιωσιμότητα και την υγεία στον τομέα του «ubiquitous computing» (σ.σ. ο όρος αναφέρεται στην πανταχού παρούσα υπολογιστική, δηλαδή ένα υπολογιστικό περιβάλλον όπου η τεχνολογία είναι ενσωματωμένη παντού). Με την παραπάνω φράση, η ACM, ο μεγαλύτερος οργανισμός επαγγελματιών και ερευνητών Πληροφορικής, τεκμηρίωνε το 2018 την επιλογή του 37χρονου τότε Πατέλ για απονομή του βραβείου της «ACM Prize in Computing».

Η φιλοσοφία του Πατέλ συνοψίζεται καθ’όλη τη διάρκεια της πορείας του στη φράση «Ο θόρυβός σου είναι το σήμα μου». «Αυτό σημαίνει ότι αντί να κοιτάζουμε μόνο τα δεδομένα, πρέπει να κοιτάζουμε τι υπάρχει ανάμεσά τους. Εκατομμύρια ερευνητές έχουν τα ίδια δεδομένα και βλέπουν το πρόβλημα με τον ίδιο τρόπο. Πρέπει όμως να κοιτάζεις το πρόβλημα διαφορετικά, γιατί αλλιώς δεν καινοτομείς πραγματικά», εξηγεί ο ίδιος σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Το μότο αυτό έχει και κυριολεκτική διάσταση: μια από τις πιο επαναστατικές πτυχές της έρευνάς του ήταν η μελέτη του θορύβου που δημιουργούν οι οικιακές συσκευές, όπως ο κλιματισμός, το πλυντήριο, το στεγνωτήριο, στο ηλεκτρικό δίκτυο, ή το νερό στις σωληνώσεις. Βάζοντας στο επίκεντρο αυτό τον θόρυβο που συχνά δεν του δίνουμε σημασία, ο Πατέλ κατάφερε να δημιουργήσει εφαρμογές που εντοπίζουν ποια συσκευή λειτουργεί και με πόση κατανάλωση.

Το κινητό εντοπίζει προβλήματα υγείας

Η βιωσιμότητα είναι ένας από τους δύο τομείς που απασχολούν συχνά τον Σβέτακ Πατέλ στην έρευνά του, με τον δεύτερο να είναι ο χώρος της Υγείας. Εκεί, ο Σβέτακ Πατέλ με την ομάδα του χρησιμοποιούν αισθητήρες και τεχνητή νοημοσύνη για να μετατρέψουν τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα και τις φορετές συσκευές (wearables) σε ιατρικό διαγνωστικό εργαλείο. Έχουν αναπτύξει περίπου 25 εφαρμογές που αξιοποιούν την κάμερα ή το μικρόφωνο του κινητού για να ανιχνεύσουν προβλήματα υγείας. Βάζοντας το δάχτυλο πάνω από την κάμερα του κινητού μας μπορούμε να ανιχνεύσουμε τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης στο αίμα μας. Εάν στρέψουμε την κάμερα στο μάτι μας μπορούμε να εντοπίσουμε πρώιμα σημάδια ασθενειών, όπως ο καρκίνος του παγκρέατος. Το μικρόφωνο μπορεί να χρησιμεύσει στον εντοπισμό χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας και άσθματος.

Οι εφαρμογές του ήδη χρησιμοποιούνται σε χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου βοηθώντας πληθυσμούς χωρίς πρόσβαση σε ιατρικά κέντρα, όπως τα χωριά του Περού, του Μπαγκλαντές και της Ινδίας. Η προσβασιμότητα της τεχνολογίας, ειδικά στην υγεία, αποτελεί προτεραιότητά του, όπως μας λέει. Ο Σβέτακ Πατέλ γεννήθηκε στις ΗΠΑ από Ινδούς γονείς. Όμως, κινητήριος δύναμή του δεν ήταν μόνο η μεταναστευτική του καταγωγή αλλά επίσης ότι «είχα ανοιχτό μυαλό στη δουλειά μου. Αντί για το τι συνέβαινε στην πόλη, την πολιτεία, τη χώρα μου, είχα πάντα έναν καλό σφυγμό για τον κόσμο και αυτό με βοήθησε».

Ο αντίκτυπος της έρευνας

Για να κάνει όλες τις εφευρέσεις του προσβάσιμες στο ευρύ κοινό ίδρυσε startups, συνεργάστηκε με φορείς και τελικά έφερε τις τεχνολογίες του στην καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων. Η έρευνά του ήταν που τον έφερε και στη Google. Λέει χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «είμαι πραγματικά παθιασμένος με τη μετάφραση της έρευνάς μου και τον αντίκτυπο που έχει. Το πανεπιστήμιο είναι ένας τρόπος για να καινοτομούμε, το αποκαλώ η παιδική χαρά μου. Και μετά η δουλειά μου στη Google είναι πώς να κλιμακώσω αυτή την έρευνα, πώς να τη φέρω στα χέρια των ανθρώπων».

Το επόμενο στοίχημα του Σβέτακ Πατέλ είναι η έγκαιρη ανίχνευση της γρίπης του Covid-19 48 ώρες πριν εμφανιστούν συμπτώματα, με τη βοήθεια βιοδεικτών, ώστε να περιοριστεί η μετάδοση των ασθενειών.  Επίσης, στον τομέα της βιωσιμότητας εργάζεται στην κατεύθυνση της ανάπτυξης υλικών για τεχνολογικές συσκευές που θα είναι πολύ πιο ανακυκλώσιμα και φιλικά προς το περιβάλλον, προκειμένου να μειωθούν τα ηλεκτρονικά απόβλητα.

Πάντως, καθώς η συλλογή δεδομένων δεν είναι από μόνη της επαρκής, η μεγάλη πρόκληση για τον Πατέλ και άλλους επιστήμονες του χώρου, είναι η αξιοποίηση αλγόριθμων μηχανικής μάθησης που θα μεταφράζουν τα δεδομένα που συλλέγονται σε πληροφορίες αξιοποιήσιμες από τους γιατρούς. Διευκρινίζει ότι «η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρόκειται να αντικαταστήσει σε καμία περίπτωση έναν κλινικό γιατρό. Απλά, θα βοηθήσει στο να γίνει το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης πιο αποτελεσματικό. Θα βοηθήσει σε αυτό που οι κλινικοί γιατροί δεν μπορούν να κάνουν, δηλαδή την προληπτική υγεία. Οι γιατροί λένε να κοιμόμαστε καλύτερα, να τρώμε καλύτερα, να γυμναζόμαστε, αλλά είναι δύσκολο να τα εφαρμόσουμε. Εάν όμως, για παράδειγμα εντοπιστεί ότι έχουμε προδιαβήτη, μπορούμε να κάνουμε κάποιες δραστηριότητες ή συγκεκριμένη διατροφή για να το αναστρέψουμε. Μπορεί λοιπόν, η τεχνολογία να μας δώσει ένα διακριτικό είδος ανατροφοδότησης που σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα πέντε ή δέκα ετών θα έχει μεγάλο όφελος».

Τεχνητή νοημοσύνη, η μεγάλη αλλαγή παραδείγματος

Η πεποίθησή του είναι ότι «η σύγκλιση των δύο κόσμων, των αισθητήρων και της τεχνητής νοημοσύνης θα είναι η μεγαλύτερη επανάσταση στην ιατρική κοινότητα που έχει γίνει ποτέ. Ο χώρος της Υγείας πάντα οριζόταν από μεγάλες αλλαγές παραδείγματος, ανακαλύψεις φαρμάκων και νέες διαγνωστικές μεθόδους. Όμως, η μεγάλη αλλαγή παραδείγματος είναι η τεχνητή νοημοσύνη: ανακαλύπτουμε φάρμακα που δεν ήταν δυνατόν να ανακαλυφθούν στο παρελθόν, μπορούμε να ανιχνεύσουμε ασθένειες, που δεν μπορούσαμε πριν».

Ωστόσο, σπεύδει να διευκρινίσει ότι αποτελεί πρόκληση η ασφάλεια των δεδομένων που συλλέγονται. «Υπάρχει μια τεράστια ανησυχία, επειδή συλλέγουμε πολλά δεδομένα και αυτά μπορεί να χρησιμοποιηθούν για αρνητικούς σκοπούς. Σε μεγάλο μέρος της δουλειάς που κάνω, διασφαλίζουμε ότι όλα γίνονται με τη συγκατάθεση των χρηστών. Πάντα χρησιμοποιούμε επίσης, κρυπτογράφηση και είμαστε πολύ προσεκτικοί. Το πρόβλημα όμως, είναι ότι καθώς όλο αυτό κλιμακώνεται, μπορεί να υπάρξει διαρροή δεδομένων ή κάποιο ελάττωμα στον σχεδιασμό. Χρειάζεται λοιπόν, να κάνουμε προσεκτικά βήματα για την προστασία των δεδομένων».

Ο Σβέτακ Πατέλ συμμετείχε στο φετινό 12ο Heidelberg Laureate Forum, την ετήσια συνάντηση μεταξύ βραβευμένων επιστημόνων στους τομείς της Πληροφορικής και των Μαθηματικών με τους νεότερους συναδέλφους τους. Τι συμβούλευσε τους νεαρούς ερευνητές, τον ρωτάμε. «Με όλα όσα συμβαίνουν με την τεχνητή νοημοσύνη και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα οι φοιτητές ανησυχούν μήπως δεν προλάβουν να κάνουν πράγματα σε αυτούς τους τομείς. Εγώ, τους είπα ότι είναι καλό να δουλεύεις πάνω σε αυτά, αλλά είναι πάντα καλύτερο να κοιτάζεις σε όσα θα ακολουθήσουν. Να δεις τι θα συμβεί σε πέντε χρόνια από τώρα και να είσαι ο ηγέτης σε αυτό. Όλοι επικεντρώνονται στο εδώ και τώρα. Κανένας δεν καινοτομεί για το μέλλον», περιγράφει.

Ποιο είναι όμως, κατά τη γνώμη του, το μέλλον στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης; «Εκτιμώ ότι το επόμενο σημαντικό κεφάλαιο θα είναι η τεχνητή νοημοσύνη μαζί με κάτι άλλο. Η τεχνητή νοημοσύνη θα επηρεάσει κάθε τομέα, οπότε γιατί να μην δούμε πώς θα βοηθήσει αυτόν τον τομέα; Για παράδειγμα, να εργαστούμε στην έρευνα για την τεχνητή νοημοσύνη στην υγεία, την εκπαίδευση, τη γεωργία. Να εστιάσουμε σε κάθε έναν από τους τομείς, να καταλάβουμε ποια είναι τα προβλήματα και στη συνέχεια να προσαρμόσουμε την τεχνητή νοημοσύνη σε αυτά. Με τον τρόπο αυτό όλα αυτά τα προβλήματα θα επιλυθούν ταχύτερα», καταλήγει.

Copyright φωτογραφιών: Heidelberg Laureate Forum Foundation
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναφέρθηκε στην πιλοτική εφαρμογή του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας, που αναμένεται να ξεκινήσει στα τέλη του 2025, αρχικά  στις κτηματολογικές διαφορές και στη συνέχεια στα δικαστήρια, κατ’αρχάς από αυτά των μεγάλων πόλεων.

Όπως επισημαίνει ο υφυπουργός Δικαιοσύνης «δεν πρόκειται για μια θεωρητική ή αφηρημένη έννοια, αλλά για ένα θεσμικά κατοχυρωμένο εργαλείο» είναι δηλαδή «ένα έργο που αναβαθμίζει ουσιαστικά τη λειτουργία των δικαστηρίων, προσφέροντας πολλαπλά οφέλη στους δικαστικούς λειτουργούς, το νομικό κόσμο και, κυρίως, στους πολίτες».

 Ο κ. Μπούγας αφού αναφέρει τι θα περιλαμβάνεται στον ηλεκτρονικό φάκελο δικογραφίας, επισημαίνει ότι «θα συγκεντρώνεται σε έναν ενιαίο, ψηφιακό χώρο ολόκληρη η δικογραφία, εξασφαλίζοντας πληρότητα, ασφάλεια και άμεση πρόσβαση για όλους τους εμπλεκόμενους σε μια δικαστική υπόθεση».

Έτσι, οι δικηγόροι από το γραφείο τους, χωρίς να χρειαστεί να μετακινηθούν, θα  καταθέτουν όλα τα έγγραφα ηλεκτρονικά  και θα παρακολουθούν την εξέλιξη της υπόθεσης από το Πρωτοδικείο έως και την έκδοση απόφασης από τον Άρειο Πάγο.

 Ακολουθεί η συνέντευξη του υφυπουργού Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον δημοσιογράφο Παναγιώτη Τσιμπούκη

ΕΡΩΤ.: Τι σημαίνει ο ηλεκτρονικός φάκελος της δικογραφίας για τους δικαστικούς λειτουργούς, το νομικό κόσμο και, κυρίως, για τους πολίτες;

Ο ηλεκτρονικός φάκελος της δικογραφίας αποτελεί μία από τις πλέον σημαντικές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της Δικαιοσύνης. Πρόκειται για ένα έργο που αναβαθμίζει ουσιαστικά τη λειτουργία των δικαστηρίων, προσφέροντας πολλαπλά οφέλη στους δικαστικούς λειτουργούς, το νομικό κόσμο και, κυρίως, στους πολίτες.

Δεν πρόκειται για μια θεωρητική ή αφηρημένη έννοια, αλλά για ένα θεσμικά κατοχυρωμένο εργαλείο, η δημιουργία του οποίου στην πολιτική δίκη προβλέφθηκε με τον νόμο 5221/2025. Στο ίδιο πλαίσιο θα εφαρμοστεί ο ηλεκτρονικός φάκελος για κάθε διαδικασία – πολιτική, ποινική ή διοικητική με την κατάθεση του εισαγωγικού δικογράφου. Σε περίπτωση άσκησης ενδίκων μέσων, ο φάκελος μεταβιβάζεται ψηφιακά στο ανώτερο δικαστήριο, δηλαδή στο Εφετείο και, εάν χρειάζεται, στον Άρειο Πάγο.

Με τον τρόπο αυτό, η Δικαιοσύνη εκσυγχρονίζεται και καθίσταται πιο αποτελεσματική, διαφανής και φιλική προς τον πολίτη. Ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας επιταχύνει τη δίκη, εκμηδενίζει σχεδόν τις χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες και συμβάλλει στη δημιουργία ενός περισσότερο προσβάσιμου και αξιόπιστου συστήματος.

ΕΡΩΤ.: Σε ποιες υποθέσεις μπορεί να εφαρμοστεί και με ποιες προϋποθέσεις;

Σύμφωνα με το άρθρο 119 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, το οποίο αποτελεί το θεσμικό υπόβαθρο για τον ηλεκτρονικό φάκελο δικογραφίας, στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης (ΟΣΔΔΥ-ΠΠ) θα δημιουργείται ηλεκτρονικός φάκελος για κάθε υπόθεση. Ο φάκελος αυτός θα περιλαμβάνει όλα τα σχετικά έγγραφα, όπως είναι:

·   Δικόγραφα (αγωγές, εφέσεις, ανακοπές, αιτήσεις αναίρεσης, κ.ά.),

·  Προτάσεις, προσθήκες και αξιολογήσεις μαρτυρικών καταθέσεων,

· Πληρεξούσια, γραμμάτια προείσπραξης, δικαστικό ένσημο και νομιμοποιητικά έγγραφα,

·  Ένορκες βεβαιώσεις, εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης και αυτοψίας και

· Έγγραφα διαμεσολάβησης, σχετική νομολογία, διατάξεις και αποφάσεις της υπόθεσης.

Με αυτόν τον τρόπο συγκεντρώνεται σε έναν ενιαίο, ψηφιακό χώρο ολόκληρη η δικογραφία, εξασφαλίζοντας πληρότητα, ασφάλεια και άμεση πρόσβαση για όλους τους εμπλεκόμενους σε μια δικαστική υπόθεση.

ΕΡΩΤ.: Ποιο είναι τα πλεονεκτήματα αυτής της ρύθμισης ;

Ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας θα επιφέρει αναμφισβήτητα περιορισμό της έντυπης τήρησης και διακίνησης εγγράφων και κατ’ επέκταση θα έχει θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Οι δικαστές αποκτούν άμεση και πλήρη πρόσβαση σε όλα τα στοιχεία της υπόθεσης, χωρίς ογκώδεις εκτυπώσεις και καθυστερήσεις, ενώ οι δικηγόροι θα μπορούν να καταθέτουν όλα τα έγγραφα ηλεκτρονικά από το γραφείο τους και να παρακολουθούν την εξέλιξη της υπόθεσης από το Πρωτοδικείο έως και την έκδοση απόφασης από τον Άρειο Πάγο.

Συγκεκριμένα, η μεταρρύθμιση αυτή σημαίνει για τους δικαστές μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, ταχύτητα και ευκολία στην οργάνωση των υποθέσεων, ενώ την ίδια στιγμή ελαχιστοποιούνται οι καθυστερήσεις, μειώνεται ο κίνδυνος απώλειας φακέλων και ενισχύεται η δυνατότητα ελέγχου και εποπτείας τους από το συμβούλιο επιθεώρησης.

Για τους δικηγόρους, ο ηλεκτρονικός φάκελος προσφέρει άμεση ενημέρωση, ευκολότερη διαχείριση των υποθέσεων, δυνατότητα ηλεκτρονικής κατάθεσης δικογράφων και πρόσβαση στις αποφάσεις (νομολογία). Ενισχύει, επίσης, τη διαφάνεια και την ασφάλεια, καθώς κάθε ενέργεια καταγράφεται ψηφιακά.

Για τους πολίτες, η καινοτομία αυτή συνεπάγεται ευκολότερη, ταχύτερη και πιο οικονομική πρόσβαση στη Δικαιοσύνη. Δεν απαιτείται φυσική παρουσία στα δικαστήρια για την παρακολούθηση της υπόθεσής τους, εξοικονομείται χρόνος και κόστος, ενώ ενισχύεται η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς, χάρη στη διαφάνεια και την αξιοπιστία των ηλεκτρονικών διαδικασιών.

Ταυτόχρονα, μέσω του ηλεκτρονικού φακέλου θα είναι δυνατή η συλλογή ανωνυμοποιημένων στατιστικών στοιχείων, δίνοντας τη δυνατότητα στο υπουργείο Δικαιοσύνης να αξιολογεί αντικειμενικά την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα του δικαστικού έργου.

ΕΡΩΤ.: Πότε θα αρχίσει η εφαρμογή του  ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας

Η πιλοτική εφαρμογή του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας θα ξεκινήσει μέχρι τα τέλη του 2025 στις κτηματολογικές διαφορές, σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Η πρόοδος στην ψηφιοποίηση των αρχείων του Κτηματολογίου, όπως συμβόλαια, αλλά και των δικαστηρίων της χώρας, θα επιτρέψει στους δικαστές να αντλούν, με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και μέσω διαλειτουργικότητας, απευθείας πληροφορίες και δεδομένα από ψηφιοποιημένα έγγραφα που έχουν αναρτηθεί στην ειδική πλατφόρμα του Κτηματολογίου.

Έτσι, με αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί η μείωση του χρόνου μελέτης των μεγάλων φακέλων δικογραφίας, και κατ΄ επέκταση θα επέλθει η άμεση έκδοση αποφάσεων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Νέα στοιχεία από την Αυστραλία τεκμηριώνουν ένα σταθερό, αυξανόμενο κόστος ακραίων καιρικών φαινομένων. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις –και ιδίως οι ελληνικές των κλάδων τουρισμού, κατασκευών, αγροδιατροφής και logistics– καλούνται να ενσωματώσουν το ρίσκο της ζέστης και των υπόλοιπων φυσικών καταστροφών στον προϋπολογισμό και στις ασφαλίσεις τους.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ συζήτησε για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής –και ιδίως την αύξηση της ζέστης– με τον Δρ Ανδρέα Φλουρή, καθηγητή Φυσιολογίας και διευθυντή του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Ο Δρ Φλουρής είναι Σύμβουλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα που αφορούν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία, την οικονομία και την αγορά εργασίας.

«Η συζήτηση για τη ζέστη έχει μετακινηθεί οριστικά από τη σφαίρα της “καιρικής ανωμαλίας” στην καρδιά της εταιρικής χρηματοοικονομικής» σχολιάζει ο Δρ Φλουρής. Συνεχίζοντας, εξηγεί ότι «η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Αυστραλίας (Insurance Council of Australia) δημοσίευσε αυτή την εβδομάδα δεδομένα που δείχνουν ότι οι οικονομικές απώλειες της χώρας από ακραία καιρικά φαινόμενα ανέρχονται πλέον σε 4,5 δισ. δολάρια ετησίως, σχεδόν τριπλάσιες σε σχέση με τη δεκαετία του ’90. Μόνο το τελευταίο δωδεκάμηνο, οι ασφαλισμένες ζημιές στην Αυστραλία από τρεις μεγάλες φυσικές καταστροφές άγγιξαν τα 2 δισ. δολάρια. Αν διαιρέσουμε το κόστος ανά Αυστραλό, τη δεκαετία του ’90 πλήρωνε 67 δολάρια κάθε χρονιά, ενώ πλέον το κόστος αντιστοιχεί σε 193 δολάρια ανά έτος.»

Όμως, από ό,τι φαίνεται αυτό το ζήτημα υπάρχει και πιο κοντά μας, σε χώρες της Ευρώπης. Όπως αναφέρει ο Δρ Φλουρής, «παρόμοια στοιχεία βλέπουμε και σε ευρωπαϊκές χώρες. Τη δεκαετία του ’90, το μέσο ετήσιο κόστος ανά Γερμανό πολίτη ήταν 35 δολάρια, ποσό που πλέον έχει εκτιναχθεί στα 166 δολάρια. Αντίστοιχα αποτελέσματα δείχνει και η μελέτη SONAR 2025 της γνωστής εταιρείας Swiss Re, η οποία υπογραμμίζει ότι η υπερβολική ζέστη επιβαρύνει τις ασφάλειες σπιτιών, ζωής και υγείας, ενώ αυξάνει αποζημιώσεις από διακοπές ρεύματος, βλάβες υποδομών και εργατικά συμβάντα. Ταυτόχρονα, φαίνεται να υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον από τις επιχειρήσεις για παραμετρική ασφάλιση, ένα σχετικά νέο τύπο ασφάλισης όπου η διαδικασία αποζημίωσης βασίζεται σε μια παράμετρο ενεργοποίησης (π.χ., θερμοκρασία πάνω από τους 42 βαθμούς) ενός φυσικού συμβάντος. Σε χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας τέτοιου είδους ασφαλιστικά προϊόντα έχουν αρχίσει να γίνονται ιδιαίτερα δημοφιλή.»

Συνεχίζοντας, ο Δρ Φλουρής τονίζει πως «τα δεδομένα των ασφαλιστικών εταιρειών είναι άλλο ένα σύμπτωμα ενός μεγαλύτερου προβλήματος. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλες τις πτυχές της ζωής μας και αυτό πλέον δεν το βλέπουμε μόνο στις επιστημονικές μελέτες και τις δημοσιεύσεις, αλλά είναι πια ορατό στην καθημερινότητά μας. Βλέπουμε το επιχειρησιακό καντράν να αλλάζει από την υγεία στην παραγωγικότητα και στο κόστος κεφαλαίου». Ο ίδιος ήταν ο κύριος συντάκτης της έκθεσης που δημοσίευσαν από κοινού ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός για τις επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών στην αποδοτικότητα των εργαζομένων αλλά και στην υγεία τους. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δρ Φλουρής, «η παραγωγικότητα ενός εργαζομένου μειώνεται κατά 2,3% για κάθε βαθμό κελσίου πάνω από τους 19 βαθμούς. Αυτό μεταφράζεται σε τεράστια κόστη για τις επιχειρήσεις γιατί σημαίνει ότι ο μέσος εργαζόμενος μπορεί να αποδώσει το 75% της παραγωγικότητάς του όταν η θερμοκρασία είναι 30 βαθμοί κελσίου – δηλαδή σε μια τυπική ημέρα στη χώρα μας από τα τέλη Μαΐου μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Αν μάλιστα η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 36 βαθμούς, κάτι πολύ συχνό στο ελληνικό καλοκαίρι, οι εργαζόμενοι αποδίδουν κάτω από το 60% της δυναμικότητάς τους. Αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση με 8 εργαζομένους αποδίδει όσο μια επιχείρηση με λιγότερους από 5 εργαζομένους. Αυτά τα δεδομένα έχουν μεγάλη σημασία και για την ελληνική οικονομία. Συνολικά, η μείωση της παραγωγικότητας που προκαλεί η ζέστη κοστίζει στη χώρα μας 3.2 δισ. ευρώ ανά έτος και αυτό θα αυξηθεί σταδιακά στα 5.5 δισ. ευρώ ανά έτος μέχρι το 2060. Σε πρόσφατη έκθεσή της, η ασφαλιστική εταιρεία Allianz εκτίμησε ότι οι φετινοί καύσωνες αφαίρεσαν έως και 0,5 ποσοστιαίες μονάδες από το ΑΕΠ της Ευρώπης, με μεγαλύτερο πλήγμα στον ευρωπαϊκό Νότο.»

Τί σημαίνουν όμως όλα αυτά για τις ελληνικές επιχειρήσεις και πώς μπορεί να μετριαστεί το πλήγμα στην ελληνική οικονομία; Όπως αναφέρει ο Δρ Φλουρής, «είναι απαραίτητο να φτιάξουμε μια σειρά από λύσεις που να μετατρέπουν τη ζέστη από ασαφή απειλή σε διαχειρίσιμο, τιμολογημένο ρίσκο. Πυρήνας πρέπει να είναι ένα “Heat-VaR” σε ορίζοντα 10-20 ημερών, το οποίο να αποτυπώνει (α) την έκθεση (ημέρες με ΘΥΒΜΑΣ – δηλαδή, θερμοκρασία υγρού βολβού και μαύρου σφαιριδίου – πάνω από συγκεκριμένα όρια ανά τοποθεσία και βάρδια), (β) την ευπάθεια (ποσοστό χειρωνακτικών/υπαίθριων ωρών, βαθμός εγκλιματισμού, σκίαση, ενυδάτωση), και (γ) την επίπτωση στην παραγωγικότητα. Έτσι, η ζέστη θα μεταφράζεται σε διακύμανση στα κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (EBITDA) και σε απαιτήσεις ρευστότητας. Στη συνέχεια είναι σημαντικό η κάθε επιχείρηση να ορίσει σαφείς στόχους (KPIs), για παράδειγμα “ώρες εργασίας που σώζονται”, “αριθμός ασφαλιστικών απαιτήσεων”, “μείωση ατυχημάτων”, “κόστος ανά μονάδα προϊόντος με συντελεστή τη ζέστη” και “κόστος/κέρδος επένδυσης για την αντιμετώπισης της ζέστης”. Αυτοί οι στόχοι θα πρέπει να ενσωματώνονται στον ετήσιο προϋπολογισμό και στις ανανεώσεις ασφαλίσεων. Στις συμβάσεις προμηθευτών να εισάγονται ρήτρες ΘΥΒΜΑΣ με προκαθορισμένα “όρια” (παύση εργασίας ή αναδιάρθρωση βαρδιών, επιβράδυνση ρυθμού, πρόσθετα μέτρα) και υποχρεωτικά ημερολόγια συμμόρφωσης. Τέλος, συμπληρωματικά προς τις κλασικές καλύψεις, να υιοθετηθεί παραμετρική ασφάλιση με όρια ΘΥΒΜΑΣ που να εκταμιεύει αυτόματα όταν ξεπεραστούν τα όρια, σταθεροποιώντας τη ρευστότητα. Ως πακέτο πολιτικής, οι τέσσερις αυτοί άξονες δημιουργούν γραμμή άμυνας και απόδοσης: λιγότερες απώλειες παραγωγικότητας, χαμηλότερες ασφαλιστικές απαιτήσεις, καλύτερη εκτίμηση χρηματοοικονομικού κινδύνου και, εν τέλει, μειωμένο κόστος κεφαλαίου.»

Αποστόλης Ζώης
Η φωτογραφία είναι του Αποστόλη Ζώη 
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ομιλία στην ευαγγελική περικοπή Λουκά η´ 5-15.

Εκεί που η γη φαίνεται να περιμένει κάτι, ή ίσως να ξεχνά τα πάντα, εξήλθε ο σπορέας της ευαγγελικής περικοπής. Καμία βοή δεν προμήνυσε τον ερχομό του, ούτε ήχος σάλπιγγας δήλωνε την πράξη, μόνο η κίνηση ενός χεριού σιωπηλού, που διεσκόρπιζε τον σπόρο στην αδιάφορη καρδιά του κόσμου, ως απάντηση σε ερώτημα που ποτέ δεν τέθηκε. Και ο σπόρος, βαρύς όπως οι ζωές των ανθρώπων, έπεφτε. Έπεφτε στο άγευστο χώμα της ψυχής, όπου καμία γλυκύτητα δεν είναι από τη φύση της πλασμένη να ρίξει ρίζα, στον τόπο όπου το βάρος του άδειου χρόνου φαινόταν ανίκητο.

Το πρώτο σπέρμα, αυτό που έπεσε δίπλα στον δρόμο, τι άλλο ήταν παρά λόγος που δόθηκε σε ψυχή λιθόστρωτη, λεία από το πλήθος των διερχομένων; Οι μέριμνες της ζωής, οι φωνές των πολλών, τα πόδια των αδιάφορων πατούσαν εκείνον τον τόπο, ώσπου έγινε σκληρός και ανεπίδεκτος ζωής. Εκεί η καρδιά δεν είναι πλέον αγρός, αλλά δημόσιος δρόμος, όπου κάθε πράξη και κάθε σκέψη εκτίθεται στη δημόσια θέα και στον κοινό μολυσμό και η ιδιαιτερότητα χάθηκε, και το ενδότερο ιερό βεβηλώθηκε. Και τότε, στην απουσία κάθε προφύλαξης, έρχεται ο πονηρός, όχι ως λιοντάρι που βρυχάται, αλλ’ ως τα πετεινά του ουρανού, που φαίνονται αθώα αλλά είναι αρπακτικά, και αφαιρεί αυτό που δεν ρίζωσε εξαιτίας της αναισθησίας. Και η ψυχή ούτε καν αισθάνεται τη δαιμονική κλοπή του σπέρματος, μένοντας στη λίθινη λήθη των βλαστών. Αληθινά, «Ἡ πίστις ἐξ ἀκοῆς, ἡ δὲ ἀκοὴ διὰ ῥήματος Θεοῦ» (Ῥωμ. 10, 17), αλλά ποια ακοή μπορεί να υπάρξει σε ψυχή κουφή από τον θόρυβο του κόσμου;

Δεύτερον δε ο σπόρος έπεσε πάνω στην πέτρα, όπου υπήρχε λίγη γη. Εκεί η χαρά ενός φευγαλέου νερού είναι η πρώτη αντίδραση. Ο λόγος, μόλις ακουστεί, ανθίζει γρήγορα όπως ένα εφήμερο άνθος, από την επιπόλαια θερμότητα και όχι από την ενδόμυχη θέρμη. Φυτρώνει μεν ο βλαστός, αλλά το βλέμμα του είναι τυφλό, μη δυνάμενο να δει το βάθος από όπου αναδύεται η τροφή. Γι’ αυτό ο Κύριος διατύπωσε τον λόγο σε τρίτο πρόσωπο, για να μη φανεί ότι επαινεί τον εαυτό του, αλλά και σε όλους εμάς, αυτούς μετά από αυτόν, να δείξει τον δρόμο της διακονίας. Με έμφαση το εξηγεί αυτό ο Νικηφόρος Θεοτόκης, «ἵνα διὰ τούτου φανερώσῃ, ὅτι καθὼς γεωργός ἀληθινός ἐστιν οὐχ ὅστις ἔχει μὲν σπόρον, ἀλλ᾽ οὐ σπείρει, ἀλλ᾽ ὅστις καὶ ἔχει σπόρον καὶ σπείρει, οὕτω καὶ διδάσκαλος ἀληθής ἐστιν οὐχὶ ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει μὲν τὴν δύναμιν τοῦ διδάσκειν, ὅμως οὐ διδάσκει, ἀλλ᾽ ὅστις ἔχων τῆς διδασκαλία τὸ χάρισμα, πράγματι καὶ ἀληθείᾳ διδάσκει».[1] Αυτή η χωρίς ρίζες ευσέβεια τρέφεται από την αυταρέσκεια, αλλ’ όταν ο καύσωνας του πειρασμού ανατείλει, όταν ο ήλιος της δοκιμασίας καίει ανελέητα, η ρίζα, μη έχοντας πού να στραφεί σε βάθος, μη βρίσκοντας την κρυφή υγρασία, αμέσως ξηραίνεται. Και ο γρήγορος θρίαμβος γίνεται οξύτερη απόγνωση, άλλη μία μαρτυρία της ξήρανσης εντός του θριάμβου, όπου η ψυχή γεύεται την έρημο εν μέσω της φαινομενικής άνθησης.

Κι όμως, υπήρχε και η γη που τρέφει τα αγκάθια. Εδώ ο σπόρος ρίζωσε, η γη ήταν γόνιμη, και η υγρασία δεν έλειπε. Αλλά και άλλα συνυπήρχαν, ισχυρότερα από εκείνον, αρχαιότερα σε εκείνη τη γη. Οι μέριμνες του αιώνος τούτου, όπως αγκάθια που πνίγουν το φως, περιέπλεξαν τον τρυφερό βλαστό, αποστερώντας τον από τον αέρα της ελευθερίας. Η απάτη του πλούτου, ρίζα πικρή και αδηφάγος, απομύζησε όλη τη δύναμη από τη γη, αφήνοντας τον λόγο άτροφο. Οι ηδονές της ζωής, άνθη φαινομενικά ευχάριστα αλλά στην πραγματικότητα δηλητηριώδη, επισκίασαν το φως του ηλίου, και ο λόγος πνίγηκε. Πώς μπορεί ο λόγος του Θεού, ο «ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς» (Ἰωάν. 6, 51), να τραφεί σε καρδιά μοιρασμένη, σε τόπο όπου το πνεύμα δουλεύει σε πολλούς κυρίους; Ο καρπός ήταν κοντά, η ελπίδα σχεδόν φαινόταν, αλλ’ η τελεσφορία εμποδίστηκε. Ο τάφος των ηδονών έγινε και τάφος του λόγου. Εκείνη η σιωπή, η δαγκωμένη σιωπή, είναι η τραγικότερη όλων, διότι είδε την αλήθεια και την αρνήθηκε για χάρη των σκιών, προτιμώντας την ευμάρεια της φυλακής αντί του πόνου της αναστάσεως.

Τέλος δε, μετά τον δρόμο, την πέτρα, και τα αγκάθια, υπήρχε και η καλή γη. Ποια είναι όμως όντως η καλή γη; Άραγε η αναμάρτητη, η καθαρή, η απαθής; Ίσως όχι τόσο απλά. Η καλή γη είναι η γη που έχει επίγνωση του βάθους της, αυτή που ομολόγησε τη δίψα της, η γη που έχει μάθει μέσα από πολλούς χειμώνες ότι η ζωή φυτρώνει από τον θάνατο. Είναι η καρδιά που έμαθε τη γόνιμη υπομονή, που δεν ζητά τους γρήγορους θριάμβους, αλλά δέχεται τον σπόρο με σιωπή και τον τρέφει μέσα στην αφανή εργασία του σκότους, μέσα στην ακαταμάχητη προσευχή. Εδώ, ο λόγος δεν γίνεται γνώση, γίνεται ζωή και πράξη μεταμορφωτική. Σε τέτοιες ψυχές δεν υπάκουαν όλοι, όπως λέγει ο θείος Γρηγόριος ο Παλαμάς, «φιλήκοοι μὲν γὰρ καὶ φιλοθεάμονές ἐσμεν ἅπαντες, φιλάρετοι δὲ οὐχ ἅπαντες· πρὸς μὲν γὰρ τὸ ποθεῖν εἰδέναι πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὰ σωτήρια πεφύκαμεν ἅπαντες· […] Πρὸς δὲ τὸ εἰς ἔργον ἄγειν τοὺς λόγους, ἢ καὶ πίστιν ἐξ αὐτῶν καρποῦσθαι λυσιτελοῦσαν, εὐγνωμοσύνης δεῖ καὶ ἀγαθῆς προαιρέσεως, ἥτις οὐ ῥᾳδίως εὑρίσκεται».[2] Αυτή η αγαθή προαίρεση είναι το βαθύ άροτρο που ανοίγει τη γη. Αυτή είναι η μετάνοια, η αδιάκοπη στροφή προς τον Σπορέα. Και ο εκατονταπλάσιος καρπός δεν είναι ανταπόδοση αρετής, αλλά το φυσικό αποτέλεσμα της κοινωνίας του σπόρου με τη γη, του Θεού με τον άνθρωπο σε μυστήριο άφατο.

Έτσι, ο σπορέας διασχίζει πάντοτε τον κόσμο, και ο σπόρος πέφτει παντού, αδιακρίτως, όπως ο ήλιος που ανατέλλει σε θάλασσες και στεριές. Η κρίση δεν βρίσκεται στον σπόρο, αλλ’ στη γη. Και ο λόγος του Θεού είναι ένας και αδιαίρετος, αλλ’ οι καρδιές των ανθρώπων είναι μυριάδες και διάφορες. Και μένει το βάρος της αποτυχίας γι’ αυτούς που δεν καρποφόρησαν, ως αιώνια υπενθύμιση της πέτρας του θανάτου της ρίζας. Αντιθέτως, ο καρπός της άδολης γης γίνεται τροφή και ευλογία, σιωπηλή μαρτυρία ότι και στον ελάχιστο σπόρο του τυφλού φωτός κρύβεται η Βασιλεία των Ουρανών, περιμένοντας εκείνη τη γη την έτοιμη να πεθάνει για να τον ζωοποιήσει.

Επίσκοπος Μελιτηνής Μάξιμος Παφίλης

________________________________________

[1] Νικηφόρος Θεοτόκης, Κυριακοδρόμιον, ἤτοι Ἑρμηνεία καὶ μετ’ αὐτὴν ἠθικὴ ὁμιλία εἰς τὰ κατὰ πᾶσαν Κυριακὴν ἐν ταῖς ἁγίαις τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν ἐκκλησίαις ἀναγινωσκόμενα Εὐαγγέλια, τ. 2 (Ἐν Ἀθήναις: Ἐκ τῆς Τυπογραφίας Ἀνδρέου Κορομηλᾶ, 1840), 34.

[2] Γρηγόριος Παλαμᾶς, Τὰ Εὑρισκόμενα Πάντα, ἐν Patrologiae Cursus Completus: Series Graeca, ἐπιμ. Jacques-Paul Migne, τ. 151 (Paris: J.-P. Migne, 1865), 116.

«The Weight of the Seed» – Maximos Pafilis, Bishop of Melitene (translation from the original Greek text)

Sermon on the Gospel according to Luke 8:5-15

There where the earth seems to await something, or perhaps to forget everything, went forth the sower of the evangelical pericope. No roar foretold his coming, nor sound of a trumpet declared the act, only the movement of a silent hand, which was scattering the seed into the indifferent heart of the world, as an answer to a question that was never put. And the seed, heavy like the lives of men, was falling. It was falling onto the tasteless soil of the soul, where no sweetness is by its nature fashioned to cast root, in the place where the weight of empty time seemed invincible.

The first seed, that which fell beside the road, what else was it but a word that was given to a stone-paved soul, smooth from the multitude of the passers-by? The cares of life, the voices of the many, the feet of the indifferent were treading that place, until it became hard and unreceptive of life. There the heart is no longer a field, but a public road, where every act and every thought is exposed to the public view and to the common defilement and the particularity was lost, and the innermost sanctuary was profaned. And then, in the absence of every precaution, comes the evil one, not as a lion that roars, but as the birds of the sky, which seem innocent but are rapacious, and removes that which did not take root because of the insensibility. And the soul does not even feel the demonic theft of the seed, remaining in the stony oblivion of the shoots. Truly, “Faith comes from hearing, and hearing through the word of God” (Romans 10:17), but what hearing can exist in a soul deaf from the noise of the world?

Secondly then the seed fell upon the rock, where there was a little earth. There the joy of a fleeting water is the first reaction. The word, as soon as it is heard, blossoms quickly like an ephemeral flower, from the superficial heat and not from the innermost warmth. The shoot sprouts indeed, but its gaze is blind, not being able to see the depth from where the nourishment emerges. For this reason the Lord formulated the word in the third person, so that it might not seem that he praises himself, but also to show to all of us, those after him, the path of ministry. With emphasis Nikephoros Theotokis explains this, “so that through this he might reveal, that just as a true farmer is not he who has seed but does not sow, but he who both has seed and sows, so also a true teacher is not that one, who has the power of teaching, yet does not teach, but he who, having the gift of teaching, in deed and in truth teaches”. (Gr. «ἵνα διὰ τούτου φανερώσῃ, ὅτι καθὼς γεωργός ἀληθινός ἐστιν οὐχ ὅστις ἔχει μὲν σπόρον, ἀλλ᾽ οὐ σπείρει, ἀλλ᾽ ὅστις καὶ ἔχει σπόρον καὶ σπείρει, οὕτω καὶ διδάσκαλος ἀληθής ἐστιν οὐχὶ ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει μὲν τὴν δύναμιν τοῦ διδάσκειν, ὅμως οὐ διδάσκει, ἀλλ᾽ ὅστις ἔχων τῆς διδασκαλία τὸ χάρισμα, πράγματι καὶ ἀληθείᾳ διδάσκει»).[1] This rootless piety is fed by self-satisfaction, but when the scorching heat of temptation rises, when the sun of ordeal burns mercilessly, the root, not having where to turn in depth, not finding the hidden moisture, immediately is withered. And the swift triumph becomes a sharper despair, another testimony of the withering within the triumph, where the soul tastes the desert amidst the apparent blossoming.

And yet, there was also the earth that nourishes the thorns. Here the seed took root, the earth was fertile, and the moisture was not lacking. But other things also coexisted, stronger than it, more ancient in that earth. The cares of this age, like thorns that choke the light, entangled the tender shoot, depriving it of the air of freedom. The deceit of wealth, a root bitter and gluttonous, sucked out all the strength from the earth, leaving the word unnourished. The pleasures of life, flowers seemingly pleasant but in reality poisonous, overshadowed the light of the sun, and the word was choked. How can the word of God, “the living bread that came down from heaven” (John 6:51), be nourished in a divided heart, in a place where the spirit works for many masters? The fruit was near, hope was almost visible, but the fruition was prevented. The tomb of the pleasures became also the tomb of the word. That silence, the bitten silence, is the most tragic of all, because it saw the truth and denied it for the sake of the shadows, preferring the comfort of the prison instead of the pain of the resurrection.

Finally then, after the road, the rock, and the thorns, there was also the good earth. But what truly is the good earth? Is it perhaps the sinless, the pure, the dispassionate? Perhaps not so simply. The good earth is the earth that has awareness of its depth, that which confessed its thirst, the earth that has learned through many winters that life sprouts from death. It is the heart that learned fertile patience, that does not seek the swift triumphs, but accepts the seed with silence and nourishes it within the unseen labour of the darkness, within the invincible prayer. Here, the word does not become knowledge, it becomes life and a transformative act. Not everyone was obedient to such souls, as the divine Gregory Palamas says, “for we are all fond of hearing and fond of seeing, but not all are fond of virtue; for towards desiring to know, among other things, also the things of salvation, we are all by nature disposed; […] But towards bringing the words into action, or also to reap from them a profitable faith, there is need of good judgment and of good disposition, which is not easily found.” (Gr. «φιλήκοοι μὲν γὰρ καὶ φιλοθεάμονές ἐσμεν ἅπαντες, φιλάρετοι δὲ οὐχ ἅπαντες· πρὸς μὲν γὰρ τὸ ποθεῖν εἰδέναι πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὰ σωτήρια πεφύκαμεν ἅπαντες· […] Πρὸς δὲ τὸ εἰς ἔργον ἄγειν τοὺς λόγους, ἢ καὶ πίστιν ἐξ αὐτῶν καρποῦσθαι λυσιτελοῦσαν, εὐγνωμοσύνης δεῖ καὶ ἀγαθῆς προαιρέσεως, ἥτις οὐ ῥᾳδίως εὑρίσκεται»).[2] This good disposition is the deep plough that opens the earth. This is repentance, the unceasing turning towards the Sower. And the hundredfold fruit is not a reward of virtue, but the natural result of the communion of the seed with the earth, of God with man in an unspeakable mystery.

Thus, the sower always traverses the world, and the seed falls everywhere, indiscriminately, like the sun that rises on seas and lands. The judgement is not found in the seed, but in the earth. And the word of God is one and indivisible, but the hearts of men are myriad and various. And the weight of the failure remains for those who did not bear fruit, as an eternal reminder of the rock of the death of the root. Conversely, the fruit of the guileless earth becomes nourishment and blessing, a silent testimony that even in the smallest seed of the blind light is hidden the Kingdom of the Heavens, awaiting that earth, the one ready to die in order to give it life.

Maximos Pafilis, Bishop of Melitene, is cited

[1] Nikephoros Theotokis, Kyriakodromion, That is, an Interpretation and Moral Homily on the Gospels Read Every Sunday in the Holy Churches of Orthodox Christians, vol. 2 (Athens: Andreas Koromilas Typography, 1840), 34.

[2] Gregory Palamas, “Ta Heuriskomena Panta” [The Complete Findings], in Patrologiae Cursus Completus: Series Graeca, ed. Jacques-Paul Migne, vol. 151 (Paris: J.-P. Migne, 1865), 116.

Στον 21ο αιώνα, η πρόσβαση στο διαδίκτυο δεν είναι πια πολυτέλεια, είναι προϋπόθεση συμμετοχής στην κοινωνία, στην οικονομία, στη γνώση. Παρόλα αυτά, δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μένουν εκτός ψηφιακού κόσμου. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν υπάρχει τεχνολογία, αλλά πώς μπορεί να φτάσει σε όλους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του GSMA, από τα 3,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους που δεν χρησιμοποιούν κινητό διαδίκτυο, πάνω από το 90% ζει σε περιοχές που καλύπτονται ήδη από δίκτυα κινητής ευρυζωνικότητας αλλά δεν τα χρησιμοποιεί, το λεγόμενο «χάσμα χρήσης». Η αντιμετώπιση αυτού του χάσματος είναι κρίσιμη για τη γεφύρωση του ψηφιακού αποκλεισμού, ωστόσο με βάση τις τρέχουσες τάσεις συνδεσιμότητας, θα χρειαστούν περισσότερα από 30 χρόνια για να εξαλειφθεί πλήρως.

Παρότι το χάσμα χρήσης μειώνεται σταδιακά, 3,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 38% του παγκόσμιου πληθυσμού, εξακολουθούν να ζουν σε περιοχές με κάλυψη κινητής ευρυζωνικότητας χωρίς να τη χρησιμοποιούν.

Τα βασικά εμπόδια στην υιοθέτηση του κινητού διαδικτύου περιλαμβάνουν την έλλειψη ενημέρωσης για την ύπαρξή του, την αδυναμία απόκτησης ενός κατάλληλου τηλεφώνου και την έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων. Ακόμη και μεταξύ των ανθρώπων που ήδη χρησιμοποιούν κινητό διαδίκτυο, πολλοί θα ήθελαν να το αξιοποιούν περισσότερο, αλλά συναντούν δυσκολίες, όπως ανησυχίες για την ασφάλεια και την προστασία των δεδομένων, το κόστος και την εμπειρία συνδεσιμότητας. Η έλλειψη αντίληψης σχετικά με την χρησιμότητα του διαδικτύου αποτελεί επίσης έναν παράγοντα περιορισμένης χρήσης.

Στο 96% του κόσμου υπάρχει ήδη η απαραίτητη υποδομή για να συνδεθεί κανείς μέσω κινητού δικτύου. Η άρση των εναπομεινάντων εμποδίων στη χρήση αυτών των υπηρεσιών είναι ουσιαστική, ώστε τα υπάρχοντα ψηφιακά χάσματα να μειωθούν και όχι να βαθύνουν. Ώστε πολλά περισσότερα από αυτά τα 3,1 δισεκατομμύρια άτομα να μπορέσουν να ωφεληθούν από τη συνδεσιμότητα που αλλάζει ζωές, αναφέρει ο Vivek Badrinath, γενικός διευθυντής του GSMA.

Η συνδεσιμότητα έχει ήδη αλλάξει το τοπίο. Περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ συνδέονται στο διαδίκτυο μέσω κινητού, με 58% του παγκόσμιου πληθυσμού να είναι πλέον online από τη δική του συσκευή. Στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, το κινητό παραμένει ο βασικός και συχνά ο μοναδικός τρόπος πρόσβασης στο διαδίκτυο, αντιπροσωπεύοντας το 84% των ευρυζωνικών συνδέσεων το 2024. Ωστόσο, ενώ 4% του παγκόσμιου πληθυσμού παραμένει εκτός κάλυψης, το 38% βρίσκεται εντός κάλυψης αλλά εκτός χρήσης. Οι ομάδες που αποκλείονται περισσότερο είναι οι φτωχότεροι, οι λιγότερο μορφωμένοι, οι αγροτικοί πληθυσμοί, οι γυναίκες και τα άτομα με αναπηρία, εκείνοι δηλαδή που θα μπορούσαν να ωφεληθούν περισσότερο από τη συνδεσιμότητα.

Τα οφέλη από το κλείσιμο αυτών των κενών είναι τεράστια. Το κινητό διαδίκτυο ανοίγει δρόμους προς την υγεία, την εκπαίδευση, τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και το ηλεκτρονικό εμπόριο, αυξάνοντας τα εισοδήματα, μειώνοντας τη φτώχεια και βελτιώνοντας την ευημερία. Από το 2023 έως το 2030, η εξάλειψη του χάσματος χρήσης θα μπορούσε να προσθέσει 3,5 τρισεκατομμύρια δολάρια στο παγκόσμιο ΑΕΠ, εκ των οποίων 1,3 τρισεκατομμύρια μόνο από το κλείσιμο του χάσματος μεταξύ των φύλων.

Το 2024 κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση νέων χρηστών από το 2021, με 200 εκατομμύρια ανθρώπους να συνδέονται για πρώτη φορά. Ωστόσο, δισεκατομμύρια παραμένουν εκτός σύνδεσης (offline). Το χάσμα χρήσης είναι πλέον δέκα φορές μεγαλύτερο από το χάσμα κάλυψης, και η αντιμετώπισή του είναι καθοριστική για να συνδεθούν οι αποκλεισμένοι. Σε έναν ολοένα και πιο ψηφιακό κόσμο, η εξασφάλιση καθολικής και ουσιαστικής συνδεσιμότητας είναι πιο επείγουσα από ποτέ, αναφέρει ο Kalvin Bahia, Senior Director of Economics, GSMA Intelligence.

ΑΠΕ-ΜΠΕ