Οι ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ συνέχισαν χθες τους βομβαρδισμούς στον νότιο Λίβανο, παρά τις υποσχέσεις ότι οι εχθροπραξίες θα σταματούσαν από πλευράς των ΗΠΑ, που φιλοξενούν νέες συνομιλίες ανάμεσα σε διπλωμάτες των δυο χωρών και κατηγόρησαν το κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν κι εναντιώνεται στις απευθείας διαπραγματεύσεις.
Αν δεν υπήρχε το «εμπόδιο» αυτό, η Χεζμπολάχ, το Ισραήλ και ο Λίβανος θα μπορούσαν να συνάψουν συμφωνία ειρήνης «αύριο», υποστήριξε χθες ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο μιλώντας στη Γερουσία, την πρώτη ημέρα του τέταρτου κύκλου διαπραγματεύσεων από το ξέσπασμα του πολέμου, τη 2η Μαρτίου.
Αντιπροσωπείες του Ισραήλ και του Λιβάνου –κρατών που δεν έχουν διπλωματικές σχέσεις– συναντήθηκαν στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στην Ουάσιγκτον. «Συνεχίζεται η πρόοδος ως προς την πολιτική διάσταση και τη διάσταση της ασφάλειας», διαβεβαίωσε ο εκπρόσωπος της αμερικανικής διπλωματίας Τόμι Πίγκοτ, θυμίζοντας πως οι συνομιλίες συνεχίζονται σήμερα.
Προχθές Δευτέρα, ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ ανέφερε ότι ζήτησε από τον ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου να μην προχωρήσει «σε μεγάλη επιδρομή στη Βηρυτό» και ότι ο συνομιλητής του δέχτηκε να «κάνουν αναστροφή στρατεύματα» που βρίσκονταν καθ’ οδόν, κατ’ αυτόν. Υποστήριξε επίσης ότι η Χεζμπολά «δέχτηκε να παύσει εντελώς πυρ». Ωστόσο, ο ισραηλινός πρωθυπουργός επέσεισε κατόπιν την απειλή πως ο στρατός του «θα πλήξει τρομοκρατικούς στόχους στη Βηρυτό» αν η Χεζμπολά συνεχίσει τις επιθέσεις της στο βόρειο Ισραήλ.
Και χθες ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς επανέλαβε πως θα γίνουν βομβαρδισμοί στη λιβανική πρωτεύουσα αν συνεχιστούν οι επιθέσεις του κινήματος σε βόρειους τομείς του Ισραήλ, διαβεβαιώνοντας πως η Ουάσιγκτον το «ενέκρινε».
Ο ισραηλινός στρατός έπληξε μέσα στην ημέρα κάπου είκοσι κοινότητες, ενώ η Χεζμπολάχ ανέλαβε την ευθύνη για επιθέσεις εναντίον ισραηλινών στρατευμάτων που κατέχουν μέρος του νότιου Λιβάνου.
Οι χθεσινοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον πέντε ανθρώπους, ανάμεσά τους παιδί, και τραυμάτισαν άλλους 48, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας στη Βηρυτό, που διευκρίνισε πως ανάμεσα στους τραυματίες είναι «γιατρός και πέντε υπάλληλοι του κρατικού νοσοκομείου της Τεμπνίν, το οποίο υπέστη ζημιές σε νέο επεισόδιο της σειράς επιθέσεων του ισραηλινού εχθρού εναντίον νοσοκομείων και κέντρων υγείας».
«Χωρίς διακοπή»
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε πως ο στρατός του θα «συνεχίσει να επιχειρεί όπως προβλέπεται στον νότιο Λίβανο», όπου έχει εισβάλει βαθύτερα απ’ όσο οποτεδήποτε τα τελευταία σχεδόν 30 χρόνια, διαβεβαιώνοντας πως θα «συντρίψει» τη Χεζμπολάχ για να «προστατεύσει» το βόρειο Ισραήλ από τις επιθέσεις της.
«Χωρίς το Ιράν, δεν θα υπήρχε Χεζμπολά», επανέλαβε ο Μάρκο Ρούμπιο, θυμίζοντας ότι η Ουάσιγκτον επιμένει να διαχωριστούν οι διαπραγματεύσεις Ισραήλ-Λιβάνου από αυτές των ΗΠΑ με το Ιράν — κάτι που απορρίπτει η Τεχεράνη.
Οι συνομιλίες με την Ισλαμική Δημοκρατία για να τερματιστεί ο πόλεμος που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση συνεχίζονται «χωρίς διακοπή», υποστήριξε από την πλευρά του ο Ντόναλντ Τραμπ, αντικρούοντας τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Τεχεράνη έχει διακόψει τον διάλογο εξαιτίας της κλιμάκωσης των επιχειρήσεων του Ισραήλ εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Ο Λίβανος σύρθηκε στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή τη 2η Μαρτίου, όταν η Χεζμπολά εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του Ισραήλ, σε αντίποινα για τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν, πυροδοτώντας εκστρατεία καταιγιστικών αεροπορικών πληγμάτων και εισβολής των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων βαθύτερα στη λιβανική επικράτεια. Έκτοτε, έχουν χάσει τη ζωή τους πάνω από 3.468 άνθρωποι –35 από προχθές Δευτέρα ως χθες Τρίτη– κι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους τουλάχιστον ένα εκατομμύριο πολίτες, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας στη Βηρυτό.
Στην ισραηλινή πλευρά, ο επίσημος απολογισμός κάνει λόγο για 27 νεκρούς, 26 στρατιωτικούς και συμβασιούχο των ενόπλων δυνάμεων.
Κατά δημοσίευμα του αμερικανικού ιστότοπου Axios, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε «θεοπάλαβο» τον πρωθυπουργό Νετανιάχου, κατηγορώντας τον ότι θέτει σε κίνδυνο τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξής τους αυτή την εβδομάδα.
Κόσμος φεύγει
Χθες στις νότιες συνοικίες της Βηρυτού πολλά καταστήματα ήταν κλειστά και μη επανδρωμένο εναέριο όχημα πέταγε στον τομέα, σε μάλλον χαμηλό ύψος, διαπίστωσε δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου.
Στο τέλος της ημέρας, ανακοίνωση του ισραηλινού στρατού υποστήριξε ότι μέλη της Χεζμπολά «κρύβονται» στη χριστιανική συνοικία της πόλης της Τύρου (νότια), που ως τώρα έμενε αλώβητη, αφήνοντας να εννοηθεί πως θα εκδοθούν διαταγές εσπευσμένης απομάκρυνσης των αμάχων και προκαλώντας κύμα φυγής.
Το επίσημο λιβανικό πρακτορείο ειδήσεων ANI μετέδωσε ότι ο στρατός της χώρας έστειλε άνδρες του στη συνοικία για να εγγυηθεί την ασφάλειά της, ενώ ο δήμαρχος έσπευσε επίσης εκεί για να καθησυχάσει τον πληθυσμό.
Κοντά στη Σαΐντα, βορειότερα, διασώστες ανέσυραν από τα συντρίμμια σπιτιού που χτυπήθηκε προχθές βράδυ τα πτώματα έξι μελών οικογένειας, συμπεριλαμβανομένων δυο παιδιών και γυναίκας.
Το ANI μετέδωσε ακόμη ότι το βράδυ αναφέρθηκε προέλαση ισραηλινών στρατευμάτων κοντά στη Ντεμπίν (νοτιοανατολικά), που βομβαρδιζόταν τις τελευταίες μέρες.
Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Ναουάφ Σαλάμ έκρινε ξανά ότι η διαπραγμάτευση με το Ισραήλ παραμένει «η λιγότερο ακριβή επιλογή» για τη χώρα.
Σύμφωνα με την πρεσβεία του Λιβάνου στην Ουάσιγκτον, η Χεζμπολάχ δέχτηκε προχθές Δευτέρα αμερικανική πρόταση που προέβλεπε το Ισραήλ να απόσχει από το να πλήξει τα νότια προάστια της πρωτεύουσας, με αντάλλαγμα τη δέσμευση του κινήματος ότι θα σταματήσει τις επιθέσεις του στο Ισραήλ.
Προέβλεπε ακόμη ότι η κατάπαυση του πυρός κατόπιν θα «επεκταθεί» και θα συμπεριλάβει «το σύνολο της λιβανικής επικράτειας».
«Αν εξασφαλιστεί συνολική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός», ο πρόεδρος του λιβανικού κοινοβουλίου Ναμπί Μπέρι, ο οποίος διαδραματίζει ρόλο ενδιάμεσου ανάμεσα στη Χεζμπολά και στις ΗΠΑ, θα «εγγυηθεί» την τήρησή της από το κίνημα, που πρόσκειται στο Ιράν, είπε σύμβουλός του στο AFP.
Ωστόσο η Χεζμπολάχ δεν θα αποδεχτεί «καμιά μερική κατάπαυση του πυρός» με το Ισραήλ, τόνισε κορυφαίο στέλεχος της παράταξης στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Την διατήρηση ισχυρών ρυθμών ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή, προβλέπει ο ΟΟΣΑ στην εξαμηνιαία έκθεση του (Economic Outlook).
Ειδικότερα, προβλέπει ότι το ΑΕΠ θα αυξηθεί 1,9% το 2026 και 2% το 2027, πολύ κοντά δηλαδή στο 2,1% που διαμορφώθηκε το 2025.
Οι εκταμιεύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που εκτιμάται ότι θα αυξηθούν από 2,6 % του ΑΕΠ το 2025 σε 4,4 % του ΑΕΠ το 2026, θα στηρίξουν τις επενδύσεις, ενώ η αύξηση της απασχόλησης, οι μειώσεις στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και τα μέτρα για την ενεργειακή κρίση θα στηρίξουν την κατανάλωση, παρά τις υψηλές τιμές της ενέργειας, σύμφωνα με τον Οργανισμό. Οι εξαγωγές αναμένεται να αυξηθούν σταδιακά το β ́ εξάμηνο του 2026 καθώς θα βελτιώνεται η διεθνής ζήτηση.
Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι ισορροπημένοι, υπό την προϋπόθεση ότι η παραγωγή ενέργειας και οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή θα ανακάμψουν, όπως αναμένεται, από το γ’ τρίμηνο. Μια καλύτερη από την αναμενόμενη πορεία του τουρισμού θα μπορούσε να τονώσει την ανάπτυξη, ενώ τυχόν καθυστερήσεις στην απορρόφηση των πόρων της ΕΕ ή παρατεταμένες διαταραχές στις αγορές ενέργειας θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τις προοπτικές.
Για τον πληθωρισμό (με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη καταναλωτή), ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι θα αυξηθεί από 2,9% το 2025 στο 4,2% εφέτος, λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας, για να υποχωρήσει στο 2,6% το 2027.
Όσον αφορά τα δημόσια οικονομικά, προβλέπει υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα – στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2026 και 2,7 % του ΑΕΠ το 2027 – μετά από το ιστορικά υψηλό πλεόνασμα 4,4 % του ΑΕΠ το 2025. Για το δημόσιο χρέος προβλέπει ότι θα μειωθεί στο 129,8% του ΑΕΠ το 2027 από 135,8% το 2026 και 146,1% το 2025.
«Η συνετή δημοσιονομική πολιτική και η ταχεία μείωση του χρέους θα πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν προτεραιότητα, καθώς οι προκλήσεις που απορρέουν από τη γήρανση του πληθυσμού και τις επενδυτικές ανάγκες θα παραμείνουν υψηλές», σημειώνει η έκθεση. «Ο περιορισμός των φορολογικών δαπανών και η συνέχιση των προσπαθειών για τη μείωση της φοροδιαφυγής θα δημιουργούσε πρόσθετα δημοσιονομικά περιθώρια για την ενίσχυση των δαπανών για την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη», προσθέτει.
Για τα πρόσφατα μέτρα στήριξης έναντι της ενεργειακής κρίσης που έλαβε η κυβέρνηση, ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι θα πρέπει να καταργηθούν ταχέως καθώς θα μειώνεται η πίεση στις τιμές.
Ο Οργανισμός συνιστά περαιτέρω απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης για επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας καθώς θα συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. «Οι καθαρές εισαγωγές ενέργειας, ιδίως πετρελαίου και φυσικού αερίου, αντιστοιχούσαν στο 93 % της συνολικής προσφοράς ενέργειας, καθιστώντας την εξωτερική θέση της Ελλάδας ιδιαίτερα ευάλωτη σε διαταραχές στις διεθνείς αγορές ενέργειας», αναφέρει η έκθεση.
Ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι θα χρειαστεί ισχυρή και βιώσιμη ανάπτυξη για να αυξηθεί το βιοτικό επίπεδο με παράλληλη μείωση του χρέους.
Η συνέχιση των προσπαθειών, προσθέτει, για τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου για τις επιχειρήσεις, η άρση των περιορισμών στην παροχή υπηρεσιών από ελεύθερους επαγγελματίες και η επαναπροσαρμογή των πολιτικών της αγοράς εργασίας προς την υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και συμβουλευτικές υπηρεσίες θα ενίσχυαν τον ανταγωνισμό και τις επενδύσεις και θα βελτίωναν την παραγωγικότητα της εργασίας.
«Η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην αύξηση της παραγωγής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, αλλά η εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα παραμένει υψηλή, ιδιαίτερα στον τομέα των μεταφορών και της στέγασης.
Η διευκόλυνση των επενδύσεων στην παραγωγική ρεύματος από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας με την περαιτέρω απλοποίηση και εξορθολογισμό των διαδικασιών αδειοδότησης θα βοηθούσε στην ταχύτερη μείωση των εκπομπών αερίων και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Επιπλέον, η στοχευμένη χρηματοδοτική στήριξη για ενεργειακές ανακαινίσεις κτιρίων και για ηλεκτρικά οχήματα θα στήριζε επίσης τις επενδύσεις για τη σταδιακή εξάλειψη των ορυκτών καυσίμων στους τομείς των μεταφορών και της στέγασης», καταλήγει η έκθεση.
Δύο σενάρια για την παγκόσμια οικονομία
Η εξέλιξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή παραμένει αβέβαιη, αλλά οι οικονομικές της συνέπειες είναι πιθανό να γίνουν αισθητές για κάποιο χρονικό διάστημα ακόμη και μετά τη λύση της, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.
Για τον λόγο αυτό, ο Οργανισμός κατάρτισε δύο σενάρια για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας: ένα όπου οι διαταραχές παραμένουν σχετικά σύντομες και ένα σενάριο παρατεταμένων διαταραχών, με ευρύτερες και πολύ πιο μακροχρόνιες αρνητικές συνέπειες.
Στο πρώτο σενάριο – όπου λαμβάνεται ως βάση ότι οι τιμές της ενέργειας θα μειώνονται σταδιακά από τα μέσα του 2026 και μετά, σύμφωνα με τις τρέχουσες προσδοκίες της αγοράς προθεσμιακών συμβολαίων – ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί από 3,4% το 2025 σε 2,8% το 2026 για να ανακάμψει στο 3,1% το 2027. Ο ετήσιος πληθωρισμός στις χώρες της G20 αναμένεται να αυξηθεί στο 4% το 2026 από 3,4% το 2025, για να μειωθεί στο 3,1% το 2027 καθώς οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας και τροφίμων θα υποχωρούν σταδιακά.
Στο δεύτερο σενάριο, εάν οι διαταραχές διαρκέσουν μέχρι και το 2027, η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί σημαντικά, σε μόλις 2,1% το 2026 και 1,8% το 202, ενδεχομένως ωθώντας ορισμένες οικονομίες στην ύφεση ή κοντά σε αυτή. Η ανεργία θα αυξηθεί και οι επενδύσεις – συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων εντάσεως εργασίας στην Τεχνητή Νοημοσύνη – θα αποδυναμωθούν σημαντικά, ενώ θα αυξηθούν οι κίνδυνοι επανατιμολόγησης στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Με την εξέταση μαθημάτων προσανατολισμού συνεχίζονται από σήμερα, Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, για τους υποψήφιους των Γενικών Λυκείων.
Πιο αναλυτικά, οι υποψήφιοι των ΓΕΛ εξετάζονται στα Αρχαία Ελληνικά (Ομάδα Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών), τα Μαθηματικά (Ο.Π. Θετικών Σπουδών και Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής) και τη Βιολογία (Ο.Π. Σπουδών Υγείας).
Υπενθυμίζεται, ότι η έναρξη των εξετάσεων έχει καθοριστεί να γίνεται στις 08:30 και έτσι, οι υποψήφιοι θα πρέπει να προσέρχονται στις αίθουσες εξέτασης μέχρι τις 08:00.
Συνέχεια εξετάσεων σε γυμνάσια και λύκεια
Από χθες, Τρίτη 2 Ιουνίου, άρχισαν οι προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις στα γυμνάσια της επικράτειας και, σύμφωνα με τον προγραμματισμό του υπουργείου Παιδείας, θα ολοκληρωθούν στις 15 Ιουνίου 2026.
Επιπλέον, οι προαγωγικές εξετάσεις για την Α’ και Β’ λυκείου συνεχίζονται έως τις 12 Ιουνίου 2026.
Από τα τέλη Ιουνίου ή τις αρχές Ιουλίου, το πιθανότερο, αναμένεται να ανοίξει η νέα έκτακτη ρύθμιση των 72 δόσεων για παλαιές (προ του 2024) ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση και τα ασφαλιστικά Ταμεία, με αυστηρούς όμως όρους και προϋποθέσεις.
Η ρύθμιση θα αφορά ληξιπρόθεσμες οφειλές που είχαν δημιουργηθεί έως 31.12.2023 σε εφορία και ΚΕΑΟ, δηλαδή χρέη που προκλήθηκαν κυρίως λόγω της ενεργειακής κρίσης.
Αν και το σχετικό νομοσχέδιο θα παραμένει υπό διαβούλευση έως 15 Ιουνίου -και συνεπώς δεν αποκλείονται αλλαγές ή βελτιώσεις προ της κατάθεσης και ψήφισης- οι ενδιαφερόμενοι να ενταχθούν σε αυτήν θα πρέπει να προετοιμάζονται ήδη από τώρα πλέον, καθώς δεν θα αρκεί μια απλή αίτηση, αλλά θα πρέπει να προνοήσουν να έχουν άμεσα διαθέσιμο, τουλάχιστον το ποσό της α΄δόσης που θα κληθούν να καταβάλουν, με βάση τη διάρκεια της ρύθμισης που θα επιλέξουν.
Πρακτικά , πάντως, η αίτηση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά προς την ΑΑΔΕ και το ΚΕΑΟ. Η διαδικασία θα μείνει «ανοικτή» για αιτήσεις σχεδόν για έξι μήνες, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Ποιοι κερδίζουν
Η νέα ρύθμιση θα προσφέρει τριπλάσιο χρόνο αποπληρωμής -έως και έξι χρόνια αντί για δύο- αλλά και πολύ χαμηλότερες δόσεις από την «πάγια» ρύθμιση των 24 δόσεων.
Ωστόσο για μικρά χρέη (κάτω των 2.200 ευρώ) οι 72 δόσεις περιορίζονται, καθώς προβλέπονται ως ελάχιστο ποσό δόσης τα 30 ευρώ. Για παράδειγμα, για βασική οφειλή 1.800 ευρώ προκύπτουν έως 60 δόσεις. Ενώ η υπαγωγή δεν θα είναι αυτόματη, αλλά θα απαιτείται αίτηση και τήρηση των προβλεπόμενων προϋποθέσεων.
Τα οφέλη πάντως για όσους ενταχθούν και παραμείνουν συνεπείς είναι σημαντικά. Με την υπαγωγή στη ρύθμιση και εφόσον τηρούνται οι όροι, χορηγείται αποδεικτικό φορολογικής ή ασφαλιστικής ενημερότητας (αναλόγως πού χρωστά ο οφειλέτης), αναστέλλεται η ποινική δίωξη για μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών (ή η εκτέλεση ποινής όπου τυχόν έχει ήδη επιβληθεί) και «παγώνουν» τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της περιουσίας του οφειλέτη.
Παράλληλα, όμως, αναστέλλεται ο χρόνος παραγραφής των οφειλών για όσο διαρκεί η ρύθμιση, σε περίπτωση που δεν την εγκαταλείψει πρόωρα ο οφειλέτης. Ενώ, ακόμη και μετά την υπαγωγή, το Δημόσιο και οι ασφαλιστικοί φορείς διατηρούν ορισμένα δικαιώματα, όπως: εγγραφή υποθήκης, μη χορήγηση ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου όταν η οφειλή δεν είναι διασφαλισμένη, ή και συμψηφισμό τυχόν απαιτήσεων του οφειλέτη με τις υποχρεώσεις του.
Τι απαιτείται
Βασικές προϋποθέσεις για να υπαχθεί στη ρύθμιση ο οφειλέτης για τα χρέη του, είναι οι εξής:
να εντάξει υποχρεωτικά το σύνολο των προ του 2024 οφειλών του -και όχι επιλέγοντας ένα μέρος αυτών μόνον- εφόσον δεν τελούν σε αναστολή πληρωμής. Αν το επιθυμεί ο ίδιος, πάντως, μπορεί να εντάξει και οφειλές που τελούν σε αναστολή, εφόσον εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης (δηλαδή κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως 31.12.2023)
οι συγκεκριμένες οφειλές (προ του 2024) να μην τελούσαν κατά την κρίσιμη ημερομηνία της 21ης Απριλίου 2026, σε καμία ενεργή ρύθμιση. Δεν επιτρέπεται δηλαδή «μεταπήδηση» στις 72 δόσεις, από άλλη ρύθμιση. Όποια ρύθμιση τυχόν ήταν ενεργή, πρέπει να συνεχίσει να εξυπηρετείται.
ο οφειλέτης θα πρέπει να μην δημιουργήσει άλλες εκκρεμείς ληξιπρόθεσμες οφειλές μετά το 2024. Αν τυχόν έχει και νέες οφειλές πρέπει, πριν την αίτηση υπαγωγής, είτε να τις εξοφλήσει άμεσα , είτε να τις τακτοποιήσει νόμιμα με την πάγια ρύθμιση (24 ή 48 δόσεων, ανάλογα με το είδος των οφειλών αυτών).
πριν την αίτηση υπαγωγής στις 72 δόσεις, θα πρέπει να έχει υποβάλει και όλες τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών, για τις οποίες η προθεσμία έχει λήξει έως 31 Δεκεμβρίου 2025. Αν τις υποβάλει εκπρόθεσμα πριν την αίτηση προκειμένου να ενταχθεί στη ρύθμιση, θα πρέπει να τακτοποιήσει ή ρυθμίσει και τις τυχόν οφειλές που θα προκύψουν από τις δηλώσεις αυτές.
η υπαγωγή δεν ολοκληρώνεται απλά με την υποβολή της αίτησης, αλλά μόνο εφόσον ολοκληρωθεί και η πληρωμή της πρώτης δόσης η οποία, στην περίπτωση της εφορίας, πρέπει να καταβληθεί άμεσα -εντός τριών εργάσιμων ημερών από την αίτηση.
ο οφειλέτης πρέπει να μην έχει αμετάκλητη καταδίκη για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.
Από την ημερομηνία υπαγωγής η βασική οφειλή κεφαλαιοποιείται και διαγράφονται τυχόν πρόσθετα τέλη και προσαυξήσεις. Ωστόσο επιβαρύνεται με τόκο (5,84% για φορολογικές οφειλές).
Σε περίπτωση καθυστέρησης δόσης, ενεργοποιείται πρόσθετη επιβάρυνση. Η ρύθμιση χάνεται και αναβιώνουν μέτρα είσπραξης και προσαυξήσεις, αν δεν καταβληθούν δύο συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις, ή αν υπάρξει καθυστέρηση άνω των δύο μηνών στις δύο τελευταίες δόσεις. Χάνεται επίσης αν δεν εξοφλούνται -ή δεν τακτοποιηθούν- και οι τυχόν άλλες τρέχουσες οφειλές προς εφορία και φορείς κοινωνικής ασφάλισης, μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες.
Αντίστοιχη ρύθμιση προβλέπεται και για τα χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ. Και στην περίπτωση αυτή, η ρύθμιση αφορά οφειλές που σχετίζονται με χρονικές περιόδους έως 31 Δεκεμβρίου 2023, με ελάχιστη δόση 30 ευρώ. Η αίτηση για τις ασφαλιστικές οφειλές θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως 31 Δεκεμβρίου 2026 στο ΚΕΑΟ για τις βεβαιωμένες οφειλές και για όσες υπάγονται στην αρμοδιότητά του. Ενώ για οφειλές του πρώην ΝΑΤ ή άλλων φορέων, όπου η είσπραξη δεν ανήκει αποκλειστικά στο ΚΕΑΟ, η διαδικασία θα γίνεται στον αρμόδιο φορέα. Για τις ασφαλιστικές εισφορές, η πρώτη δόση θα καταβάλλεται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα υποβολής της αίτησης.
Το Ιράν εξαπέλυσε τις πρώτες πρωινές ώρες επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εφόρμησης εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, που πάντως «απέτυχαν» να πλήξουν τους στόχους, ενώ ανταποδίδοντας και σε «νόμιμη άμυνα», οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις διεξήγαγαν «πλήγματα» στο νησί Κεσμ του Ιράν, στοχοποιώντας «σταθμό ελέγχου» ανακοίνωσε το μεικτό διοικητήριο που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, δυο πύραυλοι που εκτοξεύτηκαν εναντίον του Κουβέιτ αστόχησαν ή διαλύθηκαν εν πτήσει, ενώ τρεις πύραυλοι που εκτοξεύτηκαν εναντίον του Μπαχρέιν «αναχαιτίστηκαν αμέσως» από τις δυνάμεις αντιαεροπορικής άμυνας του βασιλείου και των ΗΠΑ. Ακόμη, καταστράφηκαν τρία drones που είχαν εξαπολυθεί εναντίον πλοίων στην περιοχή, πάντα κατά τη CENTCOM.
Νωρίτερα, ο στρατός του Κουβέιτ ανακοίνωσε πως δυνάμεις αντιαεροπορικής άμυνας επιχειρούσαν για να αποκρούσουν «επίθεση με drones και πυραύλους», για δεύτερη συνεχόμενη νύχτα, ενώ το πρακτορείο ειδήσεων του εμιράτου KUNA μετέδωσε ότι ήχησαν σειρήνες συναγερμού. Τη Δευτέρα, το υπουργείο Εξωτερικών του Κουβέιτ χαρακτήρισε το Ιράν «αποκλειστικά υπεύθυνο» για τις «ειδεχθείς» επιθέσεις.
Στην άλλη πλευρά, οι Φρουροί της Επανάστασης –ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας– ανακοίνωσαν ότι έβαλαν στο στόχαστρο βάση του αμερικανικού στρατού στην περιοχή, όπως την περασμένη Πέμπτη, όταν το Κουβέιτ είχε ανακοινώσει παρόμοια επίθεση. Ανέφεραν ακόμη ότι στοχοποίησαν το αρχηγείο του αμερικανικού 5ου στόλου, που βρίσκεται στο Μπαχρέιν, με πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εφόρμησης. Η CENTCOM διέψευσε λίγο πριν από τις 03:00 (ώρα Ελλάδας) ότι χτυπήθηκε το αρχηγείο και αμερικανική αεροπορική βάση στην περιοχή.
Πρόσθεσαν πως επρόκειτο για αντίποινα έπειτα από αμερικανική επίθεση εναντίον πύργου τηλεπικοινωνιών τους στο νησί Κεσμ.
Το Ιράν και οι ΗΠΑ έχουν αλληλοκατηγορηθεί επανειλημμένα για παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός, που τέθηκε σε εφαρμογή την 8η Απριλίου, έπειτα από περίπου έναν μήνα εχθροπραξιών.
Οι έμμεσες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν, μοιάζουν να βυθίζονται σε κινούμενη άμμο τις τελευταίες εβδομάδες.
Το αεροδρόμιο του Κουβέιτ επλήγη από ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, υπάρχουν τραυματίες, σύμφωνα με ανακοίνωση του ενόπλων δυνάμεων της χώρας
Το διεθνές αεροδρόμιο του Κουβέιτ επλήγη από ιρανικά μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα και υπάρχουν τραυματίες, ανακοίνωσαν σήμερα οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας.
«Εχθρικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στοχοθέτησαν σήμερα το τέρμιναλ επιβατών (T1) του διεθνούς αεροδρομίου του Κουβέιτ, στο πλαίσιο μιας ιρανικής επίθεσης, προκαλώντας σημαντικές υλικές ζημιές και τραυματισμούς ανθρώπων», ανακοίνωσαν οι ένοπλες δυνάμεις μέσω του λογαριασμού τους στο X.
Η υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας ανέστειλε την εναέρια κυκλοφορία και οι πτήσεις εκτράπηκαν προς άλλα αεροδρόμια, μετέδωσε το επίσημο κουβεϊτιανό πρακτορείο ειδήσεων Kuna.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις είχαν ανακοινώσει νωρίτερα πως δύο ιρανικοί πύραυλοι που εκτοξεύθηκαν εναντίον του Κουβέιτ δεν έφθασαν στο στόχο τους ή διαλύθηκαν καθ’ οδόν, ενώ τρεις πύραυλοι που εκτοξεύθηκαν εναντίον του Μπαχρέιν αναχαιτίσθηκαν από τις δυνάμεις των ΗΠΑ και του Μπαχρέιν.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (Centcom) πρόσθεσε πως το Ιράν εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον γειτονικών του χωρών, όμως κανένας τους δεν έπληξε στόχους.
Αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν πλήγματα στο νησί Κεσμ ως απάντηση σε απόπειρες επιθέσεων από το Ιράν και κατέρριψαν ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης 20 σημαντικών προβλημάτων υγείας, όπως διαπιστώνει μελέτη του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, με επικεφαλής την Ελληνίδα ερευνήτρια, Εμμανουέλα Γακίδου. Ωστόσο, η μελέτη εντοπίζει ότι οι επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία δεν είναι ομοιόμορφες.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Health», παρέχει την πιο ολοκληρωμένη ανάλυση μέχρι σήμερα της σχέσης μεταξύ της κατανάλωσης αλκοόλ και 20 σημαντικών αποτελεσμάτων για την υγεία. Οι ερευνητές ανέλυσαν 843 μελέτες που δημοσιεύθηκαν ως το 2023 και εστίασαν στις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις των μελετών αυτών.
Η ανάλυση εντοπίζει ότι οι επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία δεν είναι ομοιόμορφες. Ο κίνδυνος αυξάνεται σταθερά με την κατανάλωση αλκοόλ για ορισμένες παθήσεις, κυρίως καρκίνους, ενώ για αρκετές καρδιομεταβολικές και νευρολογικές παθήσεις, η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο. Σε υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης, αντίθετα, τα στοιχεία υποδεικνύουν αυξημένο κίνδυνο και για τις παθήσεις αυτές.
Συγκεκριμένα, η κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο και για τους δέκα καρκίνους που μελετήθηκαν, με τον κίνδυνο να αυξάνεται καθώς αυξάνεται η κατανάλωση. Όμως, ακόμα και η κατανάλωση λιγότερου από ενός ποτού την ημέρα (ή ποσότητας μικρότερης από δέκα γραμμάρια καθαρού αλκοόλ) συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνους του φάρυγγα, του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του μαστού, του ήπατος, του παγκρέατος και του προστάτη. Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του φάρυγγα, εξαιρουμένου του καρκίνου του ρινοφάρυγγα, ήταν τουλάχιστον 105% αυξημένος σε μέσα επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ.
Οι καρκίνοι του λάρυγγα, του παχέος εντέρου, των χειλιών και της στοματικής κοιλότητας είχαν μέτριες αυξήσεις κινδύνου, από 22% έως 49%. Ο καρκίνος του οισοφάγου, του μαστού, του ήπατος, του παγκρέατος και του προστάτη έδειξαν ασθενέστερες αλλά σταθερές ενδείξεις βλάβης με τους κινδύνους να αυξάνονται σταθερά, καθώς αυξανόταν η κατανάλωση. Ο καρκίνος του στομάχου αντίθετα χρειαζόταν πρόσθετα στοιχεία για να κατανοηθεί καλύτερα η συσχέτιση.
Η κατανάλωση αλκοόλ συνδέθηκε επίσης με υψηλότερο κίνδυνο κίρρωσης του ήπατος και άλλων χρόνιων ηπατικών παθήσεων (αύξηση τουλάχιστον 40%) και παγκρεατίτιδας (αύξηση τουλάχιστον 22%). Υψηλότερος φαίνεται να είναι ο κίνδυνος και για λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος και φυματίωση, αν και τα στοιχεία ήταν ασθενέστερα.
Για αρκετές καρδιομεταβολικές και νευρολογικές παθήσεις, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η νόσος Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας, η ισχαιμική καρδιοπάθεια και το εγκεφαλικό επεισόδιο, η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο ασθένειας σε σύγκριση με τη μη κατανάλωση αλκοόλ. Για παράδειγμα ο διαβήτης τύπου 2 και η νόσος Αλτσχάιμερ παρουσίασαν μείωση κινδύνου τουλάχιστον 4,5% και 6,4%, αντίστοιχα. Ωστόσο, η υψηλότερη κατανάλωση αλκοόλ συσχετίστηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο.
«Η επιστημονική εικόνα γύρω από το αλκοόλ και την υγεία είναι πραγματικά πολύπλοκη», σημειώνει η Ελληνίδα ερευνήτρια δρ Εμμανουέλα Γακίδου, επικεφαλής συγγραφέας και καθηγήτρια στο IHME. «Όσον αφορά στον καρκίνο, τα δεδομένα είναι συνεπή και αδιαμφισβήτητα: ο κίνδυνος αυξάνεται με οποιοδήποτε επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ. Για ορισμένα καρδιομεταβολικά νοσήματα και για την άνοια, μελέτες υποδεικνύουν ότι η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση μπορεί να συνδέεται με ελαφρώς μειωμένο κίνδυνο. Ωστόσο, οι συσχετίσεις αυτές εξασθενούν και τελικά αντιστρέφονται σε υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ. Αντί αυτά τα ευρήματα να ερμηνεύονται ως προτροπή για κατανάλωση αλκοόλ, αποτυπώνουν έναν σύνθετο χάρτη δείχνοντας σε ποια σημεία τα επιστημονικά δεδομένα είναι ισχυρά, ασθενή ή μικτά», εξηγεί.
Τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν ένα ενιαίο ασφαλές όριο κατανάλωσης και δεν εντοπίζουν σημαντικές διαφορές ανά φύλο. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες για την κατανάλωση αλκοόλ θα πρέπει να αποθαρρύνουν την έντονη κατανάλωση αλκοόλ και να υπογραμμίζουν με σαφήνεια ότι ακόμη και η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για αρκετές παθήσεις, ιδίως καρκίνους. Όπως επισημαίνουν, η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σύνδεση του αλκοόλ με τον καρκίνο παραμένει σχετικά χαμηλή, ενώ απαιτείται αποτελεσματική καθοδήγηση για τη δημόσια υγεία, ώστε να γνωστοποιούνται με σαφήνεια οι πιθανές επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (ΠΜΟ) προειδοποίησε σήμερα ότι υπάρχει «πιθανότητα 80%» να δημιουργηθεί ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο μεταξύ του Ιουνίου και του Αυγούστου, αυξάνοντας τον κίνδυνο ακραίων μετεωρολογικών φαινομένων τους επόμενους μήνες.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ενημέρωση αυτής της υπηρεσίας του ΟΗΕ, οι «εξαιρετικά ζεστές» θερμοκρασίες στα νερά του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού ευνοούν τον σχηματισμό ενός επεισοδίου El Niño, το οποίο «αναμένεται να επηρεάσει τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις παγκοσμίως».
Ο ΠΜΟ εκτίμησε επίσης ότι είναι κατά 80% πιθανό ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο να αναπτυχθεί «μεταξύ του Ιουνίου και του Αυγούστου 2026». «Η πιθανότητα αυτό το επεισόδιο να συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι τον Νοέμβριο είναι κοντά ή πάνω από 90%», πρόσθεσε ο οργανισμός, προβλέποντας ένα επεισόδιο «τουλάχιστον μέτριο, αν όχι ισχυρό».
Το Ελ Νίνιο και το αντίθετό του φαινόμενο Λα Νίνια (La Niña) είναι τα ονόματα που δίνονται σε μια φυσική μεταβολή του κλίματος, η οποία προκαλεί αξιοσημείωτη διακύμανση στη θερμοκρασία των υδάτων του ισημερινού Ειρηνικού Ωκεανού, αλλαγή στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία παγκοσμίως και ενδέχεται να προκαλέσει ακραία φαινόμενα σε μεγάλο αριθμό περιοχών.
«Πρέπει να προετοιμαστούμε για ένα δυνητικά ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο θα επιδεινώσει την ξηρασία και τις έντονες βροχοπτώσεις και θα αυξήσει τον κίνδυνο καύσωνα τόσο στην ξηρά όσο και στους ωκεανούς», προειδοποίησε η Γενική Γραμματέας του ΠΜΟ Σελέστ Σαούλο.
Το Ελ Νίνιο χαρακτηρίζεται από αύξηση της θερμοκρασίας επιφάνειας στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα του ισημερινού Ειρηνικού. Συνήθως συμβαίνει κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκεί περίπου εννέα έως δώδεκα μήνες. Το τελευταίο φαινόμενο Ελ Νίνιο, το 2023 και το 2024, κατέστησε αυτά τα δύο χρόνια τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Αυτό το φαινόμενο προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στο παγκόσμιο κλίμα για αρκετούς μήνες.
«Κλιματική επείγουσα ανάγκη»
Για την περίοδο Ιουνίου-Αυγούστου ο ΠΜΟ προβλέπει ήδη ένα σύνολο συνθηκών που ευνοούν «την επικράτηση θερμοκρασιών άνω του κανονικού σχεδόν σε όλες τις περιοχές του πλανήτη», με αυξημένο κίνδυνο θερμικού στρες, ξηρασίας σε ορισμένες περιοχές και ακραίων φαινομένων όπως πλημμύρες ή σοβαρές ξηρασίες.
Υπενθυμίζει επίσης ότι τα περιφερειακά κέντρα πρόβλεψης κάνουν λόγο για βροχοπτώσεις «μικρότερες του κανονικού» στη διάρκεια της εποχής των βροχών από τον Ιούνιο ως τον Σεπτέμβριο στο Κέρας της Αφρικής, λιγότερους από τον μέσο όρο μουσώνες στη νότια Ασία και πιο ζεστές θερμοκρασίες στην Κεντρική Αμερική στη διάρκεια του καλοκαιριού.
Το καλοκαίρι στο βόρειο ημισφαίριο τα θερμά νερά που συνδέονται με το Ελ Νίνιο ενδέχεται να ευνοήσουν τον σχηματισμό τυφώνων στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα του Ειρηνικού Ωκεανού, ενώ θα περιορίσουν τη δημιουργία τους στον Ατλαντικό. «Πρέπει όλοι να αναγνωρίσουμε τον βαθμό της κλιματικής επείγουσας ανάγκης που αντιπροσωπεύει αυτή η κατάσταση», προειδοποίησε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
«Οι συνθήκες Ελ Νίνιο θα ρίξουν λάδι στη φωτιά ενός πλανήτη που θερμαίνεται. Οι επιπτώσεις θα είναι ακόμη πιο ισχυρές και αισθητές πιο μακριά. Θα περάσουν τα σύνορα με καταστροφική ταχύτητα», τόνισε ο ίδιος, ζητώντας για μία ακόμη φορά «να τερματιστεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα». Σύμφωνα με τον ΠΜΟ, «δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα ή την ένταση των φαινομένων Ελ Νίνιο».
Ωστόσο στο παρελθόν ο ΠΜΟ είχε επισημάνει ότι «τα μεγάλης κλίμακας κλιματικά φαινόμενα φυσικής προέλευσης, όπως το Ελ Νίνιο και η Λα Νίνια, εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής».
Η σχολική αίθουσα γίνεται ένα από τα νέα, αθέατα «μέτωπα» της κλιματικής κρίσης. Οι υψηλές θερμοκρασίες στην Ελλάδα και ολόκληρη την Ευρώπη δεν περιορίζονται πλέον στον Ιούλιο και τον Αύγουστο, όταν τα σχολεία είναι κλειστά, αλλά εμφανίζονται νωρίτερα, από τον Μάιο και τον Ιούνιο, και διαρκούν έως τον Σεπτέμβριο, όταν τα παιδιά επιστρέφουν ξανά στα θρανία. Έτσι, η ζέστη δεν είναι πια μόνο θέμα καλοκαιρινής δυσφορίας. Μετατρέπεται σε ζήτημα δημόσιας υγείας, εκπαιδευτικής ισότητας και ανθεκτικότητας των σχολικών υποδομών.
Το ΑΠΕ-ΜΠΕ συζήτησε για τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης στις σχολικές αίθουσες με τον δρ Ανδρέα Φλουρή, καθηγητή Φυσιολογίας και διευθυντή του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Ο δρ Φλουρής είναι Σύμβουλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα που αφορούν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία και την εργασία.
«Η ζέστη μέσα στην τάξη δεν είναι απλώς ενόχληση», τονίζει ο δρ Φλουρής. «Είναι ένας βιολογικός και εκπαιδευτικός παράγοντας που μειώνει την ικανότητα του παιδιού να συγκεντρωθεί, να θυμηθεί, να κάνει μαθηματικούς υπολογισμούς και να συμμετέχει ενεργά στο μάθημα. Δεν χρειάζεται να φτάσουμε στη θερμοπληξία για να υπάρξει κάποιο σύμπτωμα. Πολύ πριν ένα παιδί κινδυνεύσει άμεσα, μπορεί ήδη να είναι κουρασμένο, διψασμένο, νυσταγμένο, με πονοκέφαλο και μειωμένη ικανότητα μάθησης».
Συνεχίζοντας, εξηγεί ότι «πρέπει να φανταστούμε τον εγκέφαλο ενός παιδιού σαν έναν υπολογιστή που προσπαθεί να τρέξει δύσκολα προγράμματα. Όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, το σώμα αναγκάζεται να διαθέτει περισσότερους πόρους για να διατηρήσει τη θερμική του ισορροπία. Αυτό αφήνει λιγότερη ενέργεια και προσοχή για τη μάθηση. Γι’ αυτό οι πιο απαιτητικές λειτουργίες, όπως τα μαθηματικά, η μνήμη εργασίας και η λήψη αποφάσεων, επηρεάζονται ιδιαίτερα».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία είναι πλέον σαφής. «Μελέτες σε πραγματικές σχολικές τάξεις δείχνουν ότι όταν η θερμοκρασία μειώνεται από περίπου 30 στους 20 βαθμούς Κελσίου, η απόδοση των μαθητών μπορεί να βελτιωθεί περίπου κατά 20%. Άλλες μεγάλες μελέτες, με εκατομμύρια μαθητές από πολλές χώρες, δείχνουν ότι οι θερμότερες σχολικές χρονιές συνδέονται με χαμηλότερη μαθησιακή πρόοδο. Αρχίζει, δηλαδή, να φαίνεται ότι η επίδραση είναι σωρευτική. Μία ζεστή ημέρα σίγουρα μειώνει τη νοητική και αναλυτική ικανότητα των παιδιών, αλλά όταν οι ζεστές ημέρες αυξάνονται συνολικά μέσα σε μια σχολική χρονιά μετατρέπονται σε ένα αόρατο παράγοντα απώλειας μάθησης».
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η έκθεση των παιδιών στη ζέστη αυξάνεται σε σύγκριση με το παρελθόν. «Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία προβλέπει θερμοκρασίες 29-34 βαθμούς Κελσίου σε όλη τη χώρα τις επόμενες ημέρες. Παράλληλα», εξηγεί ο δρ Φλουρής, «η ζέστη δεν επηρεάζει μόνο όσους βρίσκονται στην τάξη. Αυξάνει και τις απουσίες, τις πρόωρες αποχωρήσεις και την ανάγκη για έκτακτες διακοπές μαθημάτων, μεταφέροντας το βάρος στις οικογένειες και αφαιρώντας πολύτιμο χρόνο διδασκαλίας. Και, ταυτόχρονα, η θερμή περίοδος του έτους αρχίζει πλέον να εξαπλώνεται μέσα στη σχολική χρονιά. Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που παρουσιάζει την πιο γρήγορα αυξανόμενη θερμοκρασία από όλες τις ηπείρους του πλανήτη. Οι αυξημένες θερμοκρασίες εμφανίζονται πλέον ολοένα και νωρίτερα, ενώ η ζέστη κρατά περισσότερο μέσα στο φθινόπωρο. Αυτό σημαίνει ότι σχολικές αίθουσες που σχεδιάστηκαν για ένα πιο ήπιο κλίμα καλούνται σήμερα να λειτουργήσουν σε συνθήκες για τις οποίες δεν ήταν προετοιμασμένες», σημειώνει.
Όπως υπογραμμίζει ο δρ Φλουρής, το πρόβλημα δεν κατανέμεται ισότιμα. «Δεν έχουν όλα τα σχολεία την ίδια έκθεση στη ζέστη, εξαιτίας της τοποθεσίας τους αλλά και της κατασκευής τους. Αλλά και μέσα στο ίδιο σχολείο, δύο αίθουσες μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική θερμοκρασία. Μια αίθουσα στον τελευταίο όροφο, χωρίς σκίαση, με κακή μόνωση ή μεταλλική στέγη, μπορεί να λειτουργεί σαν θερμοκήπιο. Αντίθετα, μια αίθουσα με σκιά, καλό αερισμό και σωστή ψύξη μπορεί να προστατεύει τα παιδιά. Άρα η ζέστη στα σχολεία γίνεται και ζήτημα ανισότητας. Τα παιδιά που φοιτούν στις πιο ζεστές αίθουσες χάνουν περισσότερο και παρουσιάζουν χαμηλότερες μαθησιακές επιδόσεις. Και αυτό, φυσικά, επιβεβαιώνεται και σε περιπτώσεις εξετάσεων».
Κλείνοντας, τονίζει ότι η λύση δεν μπορεί να είναι μόνο το κλείσιμο των σχολείων όταν ανακοινώνεται καύσωνας. «Το κλείσιμο μπορεί κάποιες ημέρες να είναι αναγκαίο για λόγους ασφάλειας, αλλά δεν είναι πολιτική προσαρμογής. Χρειαζόμαστε μόνιμο σχέδιο: μέτρηση της θερμοκρασίας και της υγρασίας μέσα στις αίθουσες, σκίαση, δέντρα, “ψυχρές” στέγες, μόνωση, φυσικό αερισμό όπου είναι ασφαλής, αποδοτική ψύξη όπου χρειάζεται, επαρκές νερό, προσαρμογή του μαθήματος, του διαλείμματος και της γυμναστικής στις πιο ζεστές ώρες. Αν δεν κάνουμε τα σχολεία ανθεκτικά στη ζέστη, τότε η κλιματική κρίση θα μπαίνει κάθε χρόνο όλο και πιο βαθιά στην τάξη, αφαιρώντας υγεία, συγκέντρωση και ευκαιρίες από τα παιδιά».
Τα επιλεκτικά αναθεωρητικά κράτη, όπως η Τουρκία, επιδιώκουν να αλλάξουν συγκεκριμένες πτυχές της περιφερειακής ή διεθνούς τάξης – όπως τα εδαφικά όρια, την ιδεολογική επιρροή ή τη δυναμική ισχύος – χωρίς να στοχεύουν στην αποδόμηση του παγκόσμιου συστήματος, όπως κάνουν οι επονομαζόμενοι συστημικοί αναθεωρητές (π.χ. Ρωσία, Κίνα, Βόρεια Κορέα). Λειτουργούν ρεαλιστικά εντός των υφιστάμενων πλαισίων (π.χ. ΝΑΤΟ, ΟΗΕ ή οικονομικά συστήματα), χρησιμοποιώντας τακτικές γκρίζας ζώνης – πόλεμο με αντιπροσώπους, οικονομικό καταναγκασμό, παραπληροφόρηση, κυβερνοεπιχειρήσεις, θαλάσσιες προκλήσεις ή στρατηγική ασάφεια – για να επιτύχουν στόχους αποφεύγοντας παράλληλα την ανοιχτή σύγκρουση.
Ο επιλεκτικός αναθεωρητισμός της Τουρκίας, που καθοδηγείται από νεοοθωμανικές φιλοδοξίες, προβολή περιφερειακής ισχύος και εξισορρόπηση ΝΑΤΟ-Ρωσίας, χρησιμοποιεί τακτικές όπως δυνάμεις με αντιπροσώπους (SADAT στη Συρία), θαλάσσιες διεκδικήσεις (δόγμα Γαλάζιας Πατρίδας) και πολιτιστική επιρροή (Diyanet στα Βαλκάνια). Επιλεκτικά αναθεωρητικά κράτη όπως η Τουρκία περιλαμβάνουν την Ινδία, τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Ιράν, το Πακιστάν, τη Βραζιλία, την Ινδονησία, τη Νότια Αφρική, το Βιετνάμ και την Αίγυπτο, καθένα από τα οποία επιδιώκει περιφερειακή επιρροή μέσω τακτικών γκρίζας ζώνης – πληρεξουσίων, οικονομικού καταναγκασμού, ναυτικής αυτοπεποίθησης, παραπληροφόρησης και διπλωματικών ελιγμών – ενώ παράλληλα εμπλέκεται σε σχήματα παγκόσμιας εμβέλειας (Quad, ΗΠΑ, BRICS, ASEAN, ΝΑΤΟ). Η Ινδία αντιμετωπίζει την Κίνα, η Σαουδική Αραβία/ΗΑΕ/Αίγυπτος αντιτίθενται στο σχήμα Ιράν/Τουρκία, το Πακιστάν αμφισβητεί την Ινδία, η Βραζιλία/Νότια Αφρική πρωτοστατούν σε περιφερειακό επίπεδο και η Ινδονησία/Βιετνάμ αντιστέκεται στις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Κίνας. Όπως και η Τουρκία, εξισορροπούν τις περιφερειακές φιλοδοξίες με την παγκόσμια ολοκλήρωση, διαφοροποιώντας τις παγκόσμιες προκλήσεις των συστημικών αναθεωρητών. Η αποτροπή του επιλεκτικού αναθεωρητισμού απαιτεί σαφείς κόκκινες γραμμές, ανίχνευση, ανθεκτικότητα, αναλογικές απαντήσεις, ασάφεια, συμμαχίες και δογματική ολοκλήρωση, προσαρμοσμένη στους υποστηρικτές κάθε κράτους (π.χ., ΗΠΑ για την Ινδία/Σαουδική Αραβία/ΗΑΕ, Κίνα για το Πακιστάν) και τους αντιπάλους (π.χ., Κίνα εναντίον Ινδίας/Βιετνάμ, Ιράν εναντίον Σαουδικής Αραβίας/ΗΑΕ).
Το τελευταίο διάστημα, η αμφισβήτηση του Δικαίου της Θάλασσας και η ενσωμάτωση κάποιων κανόνων του στο εσωτερικό τους δίκαιο, αποτελεί ένα ακόμα χαρακτηριστικό του επιλεκτικού αναθεωρητισμού.
Οι πρόσφατες περιπτώσεις των Στενών του Ορμούζ και των ρυθμίσεων στο Αιγαίο, από το Ιράν και τη Τουρκία, αποτελούν σαφείς ενδείξεις της νέας τάσης.
ΤΟ ΔΟΓΜΑ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ
Ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο αναδύεται στις αίθουσες της Majlis (Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση-το ιρανικό Κοινοβούλιο) στην Τεχεράνη. Δεν είναι απλώς ένας ακόμη νόμος. Είναι η θεσμοθέτηση ενός νέου δόγματος ασφαλείας που φιλοδοξεί να ανατρέψει την ισορροπία ισχύος στον Περσικό Κόλπο και να ξαναγράψει τους κανόνες της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Το «Σχέδιο Διαχείρισης του Στενού του Ορμούζ», όπως ονομάζεται, έρχεται ως άμεση απάντηση στον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 με την αμερικανική Operation Epic Fury και σηματοδοτεί το τέλος της εποχής της «αβλαβούς διέλευσης» όπως την ξέραμε.
Η βάση του ιρανικού επιχειρήματος είναι παλιά, αλλά τώρα θεσμοθετείται. Το Ιράν υπέγραψε αλλά δεν επικύρωσε ποτέ τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982. Για την Τεχεράνη, το Στενό του Ορμούζ δεν υπάγεται στο άρθρο 87 περί «ελευθερίας των ανοιχτών θαλασσών». Είναι εσωτερικά ύδατα και κυριαρχικό δικαίωμα του Ιράν να ρυθμίζει τη διέλευση.
Αυτό που αλλάζει το 2026 είναι ότι η αρχή αυτή περνά από τη ρητορική στη νομοθεσία. Το κοινοβούλιο ενέκρινε στις 30 και 31 Μαρτίου το νομοσχέδιο που θέτει ρητούς όρους διέλευσης. Η Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας το προώθησε στην ολομέλεια ως «Νόμος για την Εδραίωση της Κυριαρχίας του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ». Ο αντιπρόεδρος της Majlis Αλί Νικζάντ το χαρακτήρισε “τόσο σημαντικό όσο η εθνικοποίηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας” και προειδοποίησε ότι η ναυσιπλοΐα δεν θα επιστρέψει ποτέ στο προπολεμικό καθεστώς.
Το σχέδιο έχει 12 άρθρα. Τα τρία βασικά που διέρρευσαν αποκαλύπτουν τη στρατηγική:
Πρώτον, ολικός αποκλεισμός του Ισραήλ. Κανένα ισραηλινό πλοίο δεν θα περνά από το στενό. Δεύτερον, πολεμικές αποζημιώσεις. Πλοία από «εμπόλεμες χώρες», δηλαδή ΗΠΑ και συμμάχους, θα πληρώνουν τέλη για να περάσουν, ως αποζημίωση για ζημιές που προκάλεσαν στο Ιράν. Τρίτον, άδεια Τεχεράνης. Όλα τα υπόλοιπα πλοία χρειάζονται ρητή άδεια του Ιράν.
Άλλα άρθρα που έχουν διαρρεύσει περιλαμβάνουν υποχρεωτικά τέλη διέλευσης περίπου 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο, προκαταβολική υποβολή στοιχείων πλοίου και φορτίου, υποχρεωτική διαδρομή κοντά στην ιρανική ακτή, και πληρωμές σε ριάλ, γουάν ή κρυπτονομίσματα. Οι Φρουροί της Επανάστασης, όχι το Υπουργείο Ναυτιλίας, γίνεται η αρμόδια αρχή έκδοσης αδειών.
Η λογική είναι η «economic mirror shield». Αν επιβάλλεις κυρώσεις και βλάπτεις την οικονομία του Ιράν, χάνεις το δικαίωμα της αβλαβούς διέλευσης. Το κόστος κάθε κύρωσης μεταφράζεται αυτόματα σε κόστος διέλευσης. Θες να εξάγεις πετρέλαιο; Βεβαιώσου ότι το Ιράν μπορεί να κάνει το ίδιο. Αν ιρανικό τάνκερ δεν φτάνει στον προορισμό του λόγω αποκλεισμού, ο επιτιθέμενος στόλος χάνει το νόμιμο δικαίωμα ναυσιπλοΐας.
Όλα αυτά ξεκίνησαν από την Operation Epic Fury. Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν πάνω από 13.000 πλήγματα στο Ιράν από τις 28 Φεβρουαρίου, εξουδετερώνοντας ηγεσία και διαλύοντας τις υποδομές. Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ σκοτώθηκε. Η Τεχεράνη απάντησε κλείνοντας το στενό. Η ναυσιπλοΐα έπεσε 95%. Περίπου 2.000 πλοία εγκλωβίστηκαν στον Κόλπο. Οι ΗΠΑ απάντησαν με ναυτικό αποκλεισμό στις 13 Απριλίου.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν θεωρεί ότι το Διεθνές Δίκαιο κατέρρευσε. Οι ΗΠΑ παραβίασαν το άρθρο 2 παρ. 4 του Χάρτη του ΟΗΕ, περί απαγόρευσης χρήσης βίας. Οι 5.000 κυρώσεις που είχαν ήδη επιβληθεί ήταν και αυτές μονομερείς πράξεις. Αφού η Δύση χρησιμοποιεί την ισχύ της εκτός Διεθνούς Δικαίου, η Τεχεράνη θεωρεί ότι πρέπει να απαντήσει με το ίδιο νόμισμα. Για το Ιράν και για άλλες χώρες, «οι πόλεμοι γεννούν νόμους», επομένως το Διεθνές Δίκαιο δεν είναι σταθερό σύνολο αληθειών, αλλά αντανάκλαση της ισορροπίας ισχύος στο πεδίο της μάχης.
Εδώ βρίσκεται η βαθύτερη γεωπολιτική σημασία. Το Ιράν δεν θέλει απλώς τέλη. Θέλει να οικοδομήσει νέο περιφερειακό σύστημα.
Πρώτον, διαίρεση σε «εμάς» και «αυτούς». Δημιουργείται «πράσινος διάδρομος» για φιλικές χώρες. Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Πακιστάν, Ιράκ, Μπαγκλαντές θα έχουν προνομιακή πρόσβαση. Η Δύση αντιμετωπίζει αποκλεισμό. Αυτό σπάει την ενότητα του Περσικού Κόλπου και δημιουργεί οικονομικό κίνητρο για αποστασιοποίηση από τις ΗΠΑ.
Δεύτερον, συνυπευθυνότητα. Το Ιράν εισάγει την αρχή ότι χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις φέρουν ευθύνη για ζημιές που προκαλεί η Ουάσιγκτον. Αν το Κατάρ ή το Μπαχρέιν δώσουν βάση στις ΗΠΑ, θα πληρώσουν και αυτές. Έτσι πιέζονται οι περιφερειακοί σύμμαχοι της Αμερικής να διαλέξουν πλευρά.
Τρίτον, συμμαχία με Ομάν. Η Τεχεράνη προτείνει στο Μουσκάτ μερίδιο στη διαχείριση και τα τέλη. Έτσι δημιουργεί περιφερειακό ρυθμιστή ναυσιπλοΐας εκτός δυτικού ελέγχου. Η σταθερότητα του στενού γίνεται οικονομικό όφελος για πολλούς παίκτες, όχι μόνο για το Ιράν.
Τέταρτον, αποδολαριοποίηση. Η απαίτηση πληρωμών σε ριάλ, γουάν ή κρυπτονομίσματα χτυπά την κυριαρχία του δολαρίου. Το Kunlun Bank και το CIPS της Κίνας γίνονται εναλλακτικοί δίαυλοι. Το Ορμούζ μετατρέπεται σε εργαστήριο για παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι σαφές. Η εποχή που η άρση κυρώσεων εξαρτιόταν από μονομερή υπογραφή στην Ουάσιγκτον τελείωσε. Το Ιράν ζητά νέο ισορροπία: ανταλλαγή ασφάλειας για πρόσβαση. Το στενό από αρτηρία ελεύθερης ναυσιπλοΐας, γίνεται εγγυητής της εδαφικής και οικονομικής ακεραιότητας του Ιράν.
Η αβλαβής διέλευση δεν είναι κεκτημένο δικαίωμα. Είναι αντάλλαγμα για το ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι απέχουν από στρατιωτική δράση κατά του Ιράν. Κάθε κύρωση, κάθε βόμβα, τιμολογείται.
Η Δύση βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Συνήθισε να επιβάλλει κυρώσεις ατιμώρητα σε ασθενέστερες χώρες. Τώρα το Ιράν βρήκε σημείο πίεσης: το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου που περνά από το Ορμούζ. Αν ο νόμος περάσει, ο κόσμος θα αντιμετωπίσει μια πρωτοφανή κατάσταση. Η αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας του ΟΗΕ συγκρούεται με την αρχή της ισχύος.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν «δεν έχει πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα» και θα επανεξετάσει το σχέδιο. Οι διαπραγματεύσεις για μόνιμο τέλος του πολέμου περιλαμβάνουν το άνοιγμα του Στενού, με αντάλλαγμα άρση του αμερικανικού αποκλεισμού.
Το Ιράν πιστεύει ότι οι σύγχρονοι κανόνες γεννήθηκαν στην εποχή της δυτικής κυριαρχίας. Καθώς η εποχή αυτή σβήνει, οι κανόνες καταρρέουν. Το Ορμούζ είναι η επώδυνη γέννα μιας νέας παγκόσμιας τάξης. Μιας τάξης όπου η ισχύς, όχι οι συνθήκες, ορίζει το δίκαιο.
Ο ΝΟΜΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ
Στο σύγχρονο γεωπολιτικό περιβάλλον, η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες υφίσταται πιέσεις. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), βρίσκεται στο στόχαστρο μιας νέας κατηγορίας δρώντων: των μεσαίων αναθεωρητικών δυνάμεων. Χώρες όπως η Τουρκία και το Ιράν δεν περιορίζονται πλέον σε ρητορικές αμφισβητήσεις, αλλά εντείνουν τη χρήση του «Lawfare» (Νομικού Πολέμου), εντάσσοντας τις μονομερείς διεκδικήσεις τους στην εσωτερική τους έννομη τάξη.
Η πρόσφατη νομοθετική κινητικότητα στην Άγκυρα και την Τεχεράνη (Μάιος 2026) αποκαλύπτει μια ομοιότητα στρατηγικής λογικής. Και οι δύο χώρες επιχειρούν να επιβάλουν νέες ισορροπίες χρησιμοποιώντας τα εθνικά τους κοινοβούλια.
Το Ιράν, μέσω της Majilis, προωθεί ένα σχέδιο για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ που προβλέπει την επιβολή τελών διέλευσης και τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας, παραβιάζοντας το καθεστώς της «ελεύθερης διέλευσης». Αυτή η κίνηση του Ιράν είναι μια απάντηση στην επίθεση που δέχτηκε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και η εφαρμογή της ή όχι, εξαρτάται από τις εξελίξεις στον πόλεμο.
Παράλληλα, η Τουρκία προχωρά στην ενσωμάτωση των ορίων της υφαλοκρηπίδας της και της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο εσωτερικό της δίκαιο, αγνοώντας τα δικαιώματα των νησιών που προβλέπει η UNCLOS.
Και οι δύο χώρες δεν έχουν επικυρώσει την UNCLOS, γεγονός που τους επιτρέπει να υποστηρίζουν ότι δεν δεσμεύονται από αυτήν, ενώ ταυτόχρονα επικαλούνται «γενικές αρχές ευθυδικίας» μόνο όταν αυτές εξυπηρετούν τα συμφέροντα τους. Επιδιώκουν να μετατρέψουν διεθνή στενά ή θαλάσσιες περιοχές σε ζώνες εσωτερικής δικαιοδοσίας, ελέγχοντας τις γεωπολιτικές ισορροπίες, τη ροή ενέργειας και το εμπόριο.
Η συμπεριφορά αυτή δεν είναι μεμονωμένη, αλλά μέρος μιας ευρύτερης παγκόσμιας τάσης όπου μεσαίες και μεγάλες δυνάμεις αμφισβητούν την κυριαρχία του «δυτικού» διεθνούς δικαίου.
Η Κίνα, αν και δεν είναι μεσαία δύναμη, αποτελεί έναν από τους εμπνευστές αυτής της στρατηγικής-γιατί η Τουρκία έχει ξεκινήσει τον πόλεμο στη Γκρίζα ζώνη στη Κύπρο και στο Αιγαίο, πριν από 50 χρόνια. Μέσω του «Νόμου για την Ακτοφυλακή», η Κίνα νομιμοποιεί εσωτερικά τη χρήση βίας σε ύδατα που η UNCLOS αναγνωρίζει ως ΑΟΖ άλλων κρατών, δημιουργώντας ένα προηγούμενο που οι μεσαίες επιλεκτικά αναθεωρητικές δυνάμεις μελετούν στενά.
Η Ινδονησία ως αρχιπελαγικό κράτος, χρησιμοποιεί εσωτερικούς κανονισμούς για να περιορίσει τη διέλευση ξένων πολεμικών πλοίων, προσπαθώντας να επιβάλει αυστηρότερους κανόνες από αυτούς που προβλέπει η διεθνής σύμβαση.
Η Ινδία διατηρεί μια στάση «επιλεκτικής συμμόρφωσης», θεσπίζοντας εσωτερικές διατάξεις που απαιτούν προηγούμενη άδεια για στρατιωτικές ασκήσεις στην ΑΟΖ της, μια θέση που δεν αναγνωρίζεται από την UNCLOS, η οποία επιτρέπει τη στρατιωτική χρήση της ΑΟΖ από τρίτα κράτη.
Σε ότι αφορά την Αίγυπτο, η πρόσφατη μονομερής οριοθέτηση των δυτικών θαλασσίων συνόρων της (με προεδρικό διάταγμα) αποτελεί παράδειγμα χρήσης του εσωτερικού δικαίου για την κατοχύρωση δικαιωμάτων σε περιοχές που συνορεύουν με τη Λιβύη, προλαμβάνοντας διεκδικήσεις άλλων δρώντων στην περιοχή
Οι μεσαίες δυνάμεις επιδιώκουν τη «στρατηγική αυτονομία». Θεωρούν ότι το διεθνές δίκαιο είναι ένα εργαλείο των παλαιών μεγάλων δυνάμεων για να περιορίσουν την άνοδο των νέων περιφερειακών ηγεμόνων. Έτσι, το Lawfare στην Γκρίζα Ζώνη γίνεται το μέσο για να επανασχεδιαστεί ο χάρτης χωρίς τη χρήση πυραύλων, αλλά με τη χρήση άρθρων και παραγράφων.
Ενώ η Τουρκία ακολουθεί την παγκόσμια τάση, η δική της προσπάθεια έχει μοναδικά χαρακτηριστικά που την καθιστούν ιδιαίτερα επικίνδυνη για την περιφερειακή σταθερότητα.
Πρώτον, η τουρκική κίνηση είναι μια άμεση απάντηση στην ενίσχυση των σχέσεων του άξονα Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ. Η Άγκυρα αισθάνεται ότι η συνεργασία αυτή, υποστηριζόμενη από την UNCLOS, την «κλειδώνει» στις ακτές της. Η νομοθέτηση της υφαλοκρηπίδας της είναι μια προσπάθεια να ακυρώσει στην πράξη το East Med Gas Forum και τις οριοθετήσεις των γειτόνων της, παρουσιάζοντας τις δικές της διεκδικήσεις ως «νόμο του κράτους» που οι ένοπλες δυνάμεις της είναι υποχρεωμένες να υπερασπιστούν.
Δεύτερον, η Τουρκία εφαρμόζει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» όχι μόνο ως διεκδίκηση, αλλά ως ταυτότητα. Η ενσωμάτωση αυτών των ορίων στην εσωτερική έννομη τάξη καθιστά την υποχώρηση πολιτικά αδύνατη για οποιαδήποτε μελλοντική τουρκική κυβέρνηση, καθώς θα σήμαινε παραβίαση του ίδιου του νόμου του κράτους.
Τρίτον, η Τουρκία χρησιμοποιεί το δόγμα του “Persistent Objector” (μόνιμος αντιρρησίας) με συνέπεια. Αρνούμενη σταθερά την UNCLOS και θεσπίζοντας δικούς της νόμους, επιχειρεί να εξαιρεθεί από τη δημιουργία νέου εθιμικού δικαίου, ελπίζοντας ότι σε μια μελλοντική διαπραγμάτευση, η δική της εσωτερική νομοθεσία θα έχει το ίδιο ειδικό βάρος με τις διεθνείς συνθήκες.
Ο «Νομικός Πόλεμος» στην Γκρίζα Ζώνη αποτελεί την πιο εξελιγμένη μορφή του σύγχρονου αναθεωρητισμού και λειτουργεί με τους εξής τρόπους:
Νομιμοποίηση της Επεκτατικότητας: Η αναθεωρητική δύναμη «ντύνει» τις διεκδικήσεις της με νομικούς όρους. Η Τουρκία, για παράδειγμα, δεν λέει απλώς «θέλω το Αιγαίο», αλλά θεσπίζει νόμους για την υφαλοκρηπίδα, δημιουργώντας μια επίφαση νομιμότητας.
Πρόκληση Σύγχυσης και Παράλυσης: Χρησιμοποιώντας εσκεμμένα ασαφείς ή αντικρουόμενες νομικές ερμηνείες (π.χ. αμφισβήτηση της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών σε συνάρτηση με την κυριαρχία), ο επιτιθέμενος αναγκάζει τον αμυνόμενο σε μια διαρκή νομική και διπλωματική άμυνα, σπαταλώντας πόρους και πολιτικό κεφάλαιο.
Δημιουργία Τετελεσμένων (Fait Accompli): Μέσω εσωτερικών κανονισμών ή χαρτών που κατατίθενται σε διεθνείς οργανισμούς, η αναθεωρητική δύναμη προσπαθεί να μετατρέψει μια αυθαιρεσία σε «κανονικότητα». Αν η διεθνής κοινότητα δεν αντιδράσει άμεσα, το νέο αυτό «δίκαιο» αρχίζει να παγιώνεται.
Ο Νομικός Πόλεμος χρησιμοποιείται για να παρεμποδίσει νόμιμες ενέργειες (π.χ. έρευνες για υδρογονάνθρακες) παρουσιάζοντάς τις ως «παράνομες» βάσει της νέας εσωτερικής νομοθεσίας της αναθεωρητικής δύναμης.
Στην ουσία, ο Νομικός πόλεμος είναι το εργαλείο που μετατρέπει τη γεωπολιτική πίεση σε έννομη τάξη, καθιστώντας την αντιμετώπιση του εξαιρετικά δύσκολη, καθώς η απάντηση απαιτεί έναν συνδυασμό νομικής επιστήμης, διπλωματίας και στρατιωτικής αποτροπής.
Η Τουρκία και οι άλλες μεσαίες δυνάμεις δεν επιδιώκουν απλώς να κερδίσουν μια διαφορά, αλλά επιδιώκουν να αλλάξουν το παράδειγμα της διεθνούς νομιμότητας.
Αν ο επιλεκτικός αναθεωρητισμός κάποιων μεσαίων δυνάμεων και όχι μόνο επικρατήσει, η θάλασσα θα πάψει να είναι ένας χώρος συνεργασίας και θα μετατραπεί σε ένα μωσαϊκό συγκρουόμενων εθνικών νόμων, όπου ο ισχυρότερος θα ορίζει το δικό του «δίκαιο».
O ιστότοπος geoeurope.org δημιουργήθηκε από επιστήμονες και ειδικούς, με επικεφαλής τον Βαγγέλη Χωραφά, που έχουν ασχοληθεί με τη γεωπολιτική της Ευρώπης και έχουν διαπιστώσει συγκεκριμένα κενά στη ροή των πληροφοριών που διαμορφώνουν τις γεωπολιτικές συζητήσεις στην ήπειρό μας.
Ένα από τα σημαντικά ζητήματα που εξακολουθεί να απασχολεί τη χώρα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, μετά από τις διαδοχικές εξελίξεις της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας, είναι η μετακίνηση νέων επιστημόνων στο εξωτερικό (braindrain) και η σχετικά περιορισμένη επιστροφή τους στην Ελλάδα (braingain).
Το φαινόμενο αφορά τόσο νέους όσο και πιο έμπειρους εξειδικευμένους ιατρούς, οι οποίοι από το 2010 έως το 2020 εγκατέλειψαν μαζικά τη χώρα, με τον συνολικό αριθμό τους να εκτιμάται ότι ξεπερνά τις 20.000. Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλει η Πολιτεία τα τελευταία χρόνια για επαναπατρισμό των γιατρών, η προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης, εξακολουθεί να αποτελεί μια σημαντική πρόκληση.
Η ρίζα του προβλήματος δεν εντοπίζεται μόνο στα οικονομικά κίνητρα, αλλά και σε ζητήματα που αφορούν στην εκπαίδευση και την επαγγελματική πορεία των νέων ιατρών. Ο τρόπος απόκτησης της ειδικότητας, η μεταπτυχιακή εκπαίδευση, καθώς και οι δυνατότητες επαγγελματικής συνέχειας και αποκατάστασης μετά την ολοκλήρωση της ειδικότητας, αποτελούν κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τις επιλογές τους. Οι νέοι γιατροί, μετά από τουλάχιστον έξι χρόνια απαιτητικών σπουδών, ένα έτος υπηρεσίας υπαίθρου και για τους άνδρες στρατιωτική θητεία, καλούνται να ξεκινήσουν την εξειδίκευσή τους.
Κι ενώ κατά το παρελθόν σημαντικός αριθμός ειδικευομένων ξεκινούσε την εκπαίδευσή του σε νοσοκομεία της περιφέρειας και τη συνέχιζε σε μεγαλύτερα νοσοκομεία, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αυξημένη προτίμηση για άμεση ένταξη σε νοσοκομεία της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και άλλων μεγάλων αστικών κέντρων. Με αποτέλεσμα αρκετά περιφερειακά νοσοκομεία να βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπα όχι μόνο με την έλλειψη ειδικών γιατρών, αλλά και με μειωμένη προσέλκυση ειδικευομένων, κυρίως στον τομέα των παθολογικών ειδικοτήτων.
Σε ό,τι αφορά τις υποειδικότητες της Παθολογίας, (καρδιολογία, πνευμονολογία, ενδοκρινολογία, γαστρεντερολογία, νεφρολογία, ρευματολογία, αιματολογία, λοιμωξιολογία, ογκολογία, εντατικολογία, επείγουσα ιατρική) το πρόβλημα έγκειται στον πολύ μεγάλο χρόνο ενδιάμεσης αναμονής της τάξης των 4-8 χρόνων για την απόκτηση του τίτλου της ειδικότητας. Αυτό το γεγονός οδηγεί σε μετανάστευση προς χώρες κυρίως της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης, όπου σημαντικός αριθμός των αποδημούντων συνεχίζει την επαγγελματική του σταδιοδρομία, μετά την απόκτηση της ειδικότητας. Επίσης αρκετά μεγάλος αριθμός ειδικών και υψηλής εξειδικεύσεως ιατρών έχει μεταβεί και εργάζεται, πέραν της Ευρώπης και της Κύπρου, σε αραβικές χώρες.
Δομικές παρεμβάσεις στην ιατρική εκπαίδευση και την οργάνωση των υπηρεσιών υγείας
Υπάρχει λύση; Ναι, αλλά απαιτεί μεγάλες τομές σε όλες τις βαθμίδες Υγείας. Για τις υποειδικότητες της Παθολογίας θα έπρεπε ο χρόνος άσκησης στο κομμάτι της Παθολογίας να διαρκεί 3 ή 4 έτη και όχι 1-2 όπως τώρα. Με αυτόν τον τρόπο θα υπερκαλύπτονται οι θέσεις των ειδεικευομένων, θα μειωθεί ο χρόνος αναμονής για την ειδικότητα καθώς και ο αριθμός των μεταναστεύσεων στο εξωτερικό. Επίσης, όλοι οι ιατροί μετά από 3 έτη εκπαίδευσης στην Παθολογία θα πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα εφημεριών του Παθολογικού Τομέα, και όχι μόνο οι παθολόγοι όπως γίνεται σήμερα. Έτσι, θα λυθεί το πρόβλημα της έλλειψης Παθολόγων στα περιφερειακά και νησιωτικά νοσοκομεία. Παράλληλα, θα πρέπει να βελτιωθούν τα ήδη ισχύοντα οικονομικά και άλλου τύπου κίνητρα, όπως η διευκόλυνση στη στέγαση και την επιστημονική ενημέρωση μέσω μέσω διαδικτύου για απομακρυσμένες περιοχές.
Χρειάζεται ακόμη:
-Περαιτέρω ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, με αναβάθμιση του θεσμού του Προσωπικού Ιατρού και επαρκή στελέχωση δημοσίων δομών από ιατρούς των κατάλληλων ειδικοτήτων, κυρίως Παθολογίας και Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής.
-Άρση της μονιμότητας και μείωση μισθού για τους ιατρούς των δημόσιων Δομών που θα επιλέξουν να ασκήσουν την Ιατρική παράλληλα και στον ιδιωτικό τομέα.
-Διαμόρφωση ενός σύγχρονου και ισορροπημένου πλαισίου απασχόλησης για τους ιατρούς του Εθνικού Συστήματος Υγείας, το οποίο θα διασφαλίζει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες προς τους πολίτες, θα ενισχύει την παραγωγικότητα και θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα υγείας.
-Αναβάθμιση και επικαιροποίηση των συμβάσεων των ιατρών με τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ., ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες των ασθενών και στις απαιτήσεις άσκησης της ιατρικής πράξης.
-Υποστήριξη του συστήματος παραπομπών (gate keeping) ως εργαλείου καλύτερου συντονισμού της φροντίδας υγείας, μέσα από συνεχή συνεργασία και ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των ιατρών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και των ιατρών των υποειδικοτήτων, με στόχο τη διευκόλυνση και όχι τον περιορισμό της πρόσβασης των πολιτών στις αναγκαίες υπηρεσίες.
-Ενίσχυση μιας αποτελεσματικής, προσβάσιμης και ποιοτικής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, προκειμένου να αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποσυμφόρηση των δημόσιων νοσοκομείων και τη βελτίωση της συνολικής λειτουργίας του συστήματος υγείας.
-Συνεπής εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με τη χορήγηση φαρμάκων αποκλειστικά κατόπιν ιατρικής συνταγής, με γνώμονα την ασφάλεια των ασθενών και την ορθολογική χρήση των φαρμάκων.
(*) Ο Ευάγγελος Τούλης είναι πρόεδρος της Επαγγελματικής Ένωσης Παθολόγων Ελλάδος
Τα κείμενα που φιλοξενούνται στη στήλη «Ιδέες και Απόψεις» του ΑΠΕ-ΜΠΕ δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι του Πρακτορείου.
Τη φωτογραφία παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ευάγγελος Τούλης
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
