Ο παγκόσμιος δείκτης πολυδιάστατης φτώχειας κατέγραψε την πρώτη άνοδό του από το 2010 που δημιουργήθηκε, καθώς αυξήθηκε σε 1,2 δισεκατομμύριο ο αριθμός των ανθρώπων στους οποίους αφορά, ανακοίνωσε σήμερα το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη (UNDP, PNUD).
Στην έκδοση της ετήσιας έκθεσής τους για το 2026, η υπηρεσία του ΟΗΕ και το ερευνητικό κέντρο Πρωτοβουλία της Οξφόρδης για τη φτώχεια και την ανθρώπινη ανάπτυξη (OPHI) καταγράφουν επιπλέον 51,5 εκατομμύρια ανθρώπους σε κατάσταση «οξείας» φτώχειας, σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Είναι η πρώτη αύξηση που καταγράφεται μέσα σε 16 χρόνια, σύμφωνα με τους οργανισμούς αυτούς.
«Η αύξηση της φτώχειας πρέπει να χρησιμεύσει ως σήμα συναγερμού για ολόκληρο τον κόσμο», εκτιμά ο διευθυντής του Προγράμματος του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη Αλεξάντερ ντε Κρο, σύμφωνα με ανακοίνωση.
«Πίσω από τους αριθμούς αυτούς κρύβονται 1,2 δισεκατομμύριο άνθρωποι που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, οι οποίες δημιουργούν ένα φαύλο κύκλο: την πείνα, την αποσχολειοποίηση και την έλλειψη πρόσβασης σε πόσιμο νερό ή σε ηλεκτρικό», συνεχίζει.
Σύμφωνα με τους UNDP και OPHI, περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους που πλήττονται (51,5%) είναι ανήλικοι.
Οι οργανισμοί αναφέρουν ωστόσο ότι η δημογραφική ανάπτυξη αποτελεί μείζονα παράγοντα σ’ αυτή την αύξηση και ότι νέα δεδομένα δεν ήταν διαθέσιμα παρά μόνο για 13 από τα 108 κράτη τα οποία καλύπτει η έκθεση.
Μολονότι ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που ζουν στη φτώχεια αυξήθηκε, η έκθεση παρουσιάζει μικτή εικόνα. Στη διάρκεια των 15 τελευταίων ετών, 33 χώρες μείωσαν στο μισό την αναλογία του πληθυσμού τους που ζει στη φτώχεια όπως αυτή καθορίζεται από τον εν λόγω δείκτη.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται έξη χώρες της υποσαχάριας Αφρικής. Σύμφωνα με το UNDP, οι πιο γρήγορες πρόοδοι καταγράφηκαν στη Ασία, κυρίως στην Κίνα και το Βιετνάμ.
Η ακραία φτώχεια εξακολουθεί να πλήττει περισσότερο τις αγροτικές απ’ ό,τι τις αστικές περιοχές, με σχεδόν 83,3% των φτωχών στον κόσμο να ζουν στην ύπαιθρο.
Όπως και πέρυσι, η πλειονότητα των πιο φτωχών ζει στην υποσαχάρια Αφρική και στη Νότια Ασία, δηλαδή στην ινδική υποήπειρο, την πιο πολυάνθρωπη περιφέρεια του πλανήτη.
«Ξέρουμε ότι η πρόοδος είναι δυνατή», επιμένει ο Αλεξάντερ ντε Κρο. «Οι χώρες που αντιμετώπισαν μαζί αυτές τις προκλήσεις, αντί καθεμιά από την πλευρά της, έδειξαν πως μια αποφασιστική δράση μπορεί να φέρει αποτελέσματα».
Η πολυδιάστατη φτώχεια περιλαμβάνει δείκτες όπως η έλλειψη κατάλληλης στέγης, υγειονομικών συστημάτων, ηλεκτρικού, καυσίμων για την κουζίνα, τροφίμων και πρόσβασης στην εκπαίδευση.
Αμοιβές έως και 91% υψηλότερες στα νησιά σε σύγκριση με τα μεγάλα αστικά κέντρα, σημαντικά μισθολογικά πλεονεκτήματα για όσους διαθέτουν επαγγελματική εμπειρία και αυξημένη ζήτηση για τεχνικές ειδικότητες και επαγγελματίες της πληροφορικής καταγράφει νέα έρευνα για την ελληνική αγορά εργασίας. Την ίδια στιγμή, η γνώση ξένων γλωσσών δεν μεταφράζεται πάντοτε σε υψηλότερες αποδοχές, ενώ η τηλεργασία εξακολουθεί να αφορά περιορισμένο ποσοστό των διαθέσιμων θέσεων.
Τα συμπεράσματα προκύπτουν από ανάλυση της Χρυσής Ευκαιρίας, η οποία βασίζεται σε 31.631 αγγελίες εργασίας με δημοσιευμένες αμοιβές, καλύπτοντας 206 διαφορετικές ειδικότητες σε 19 κλάδους της ελληνικής οικονομίας. (https://link.xe.gr/jobs-pr-salary-analysis)
Η έρευνα αφορά την περίοδο από τον Ιανουάριο του 2025 έως τον Ιούλιο του 2026 και αποτυπώνει τις διαφοροποιήσεις στις προσφερόμενες αποδοχές ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή, τον κλάδο δραστηριότητας, την επαγγελματική εμπειρία και τα απαιτούμενα προσόντα.
Υψηλότερες αμοιβές στα νησιά, ακόμη και για δωδεκάμηνη εργασία
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά τις γεωγραφικές διαφοροποιήσεις στις αμοιβές.
Σύμφωνα με την έρευνα, στα νησιά του Ιονίου, των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων καταγράφονται προσφερόμενες αποδοχές υψηλότερες κατά 47% έως 91% σε σύγκριση με τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Το στοιχείο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι οι αυξημένες αμοιβές δεν αφορούν αποκλειστικά εποχικές θέσεις εργασίας στον τουρισμό και στην εστίαση. Αντίθετα, σχεδόν εννέα στις δέκα αγγελίες αφορούν μη εποχικές θέσεις, σε ένα ευρύ φάσμα επαγγελμάτων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται υπάλληλοι γραφείου, τεχνίτες, οδηγοί και πωλητές, για τους οποίους προσφέρονται υψηλότερες αμοιβές με στόχο την προσέλκυση εργαζομένων που θα εγκατασταθούν μόνιμα στις συγκεκριμένες περιοχές.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις των νησιωτικών περιοχών στην κάλυψη θέσεων εργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά και τη σημασία που αποκτά η γεωγραφική κινητικότητα για τους εργαζομένους που αναζητούν καλύτερες αποδοχές.
Ναυτιλία στην κορυφή των αμοιβών
Σε επίπεδο κλάδων, η ναυτιλία εμφανίζει τη μεγαλύτερη θετική απόκλιση από τον μέσο όρο της αγοράς, με τα προσφερόμενα πακέτα αποδοχών να είναι υψηλότερα κατά 82%.
Ακολουθούν η εστίαση, τα τεχνικά επαγγέλματα, η πληροφορική και οι τέχνες και τα μέσα ενημέρωσης, με αμοιβές υψηλότερες κατά 14% από τον μέσο όρο.
Στον τουρισμό, στις μεταφορές και στα logistics, καθώς και στην επιστήμη και την έρευνα, η θετική απόκλιση διαμορφώνεται στο 9%, ενώ στη διοίκηση και στο μάρκετινγκ περιορίζεται στο 5%.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι υψηλότερες αμοιβές δεν συνδέονται αποκλειστικά με επαγγέλματα που απαιτούν πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Αντίθετα, τεχνικές ειδικότητες εμφανίζονται μεταξύ εκείνων που προσφέρουν αποδοχές υψηλότερες από τον μέσο όρο.
Παράλληλα, η εστίαση εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες της χώρας. Σύμφωνα με την ανάλυση, περισσότερες από 18.600 αγγελίες εργασίας στον συγκεκριμένο κλάδο δημοσιεύθηκαν κατά τους τελευταίους 18 μήνες της περιόδου αναφοράς, γεγονός που αποτυπώνει τη μεγάλη ζήτηση για προσωπικό.
Καθοριστικό παράγοντα στη διαμόρφωση των προσφερόμενων μισθών αποτελεί η επαγγελματική εμπειρία, με την έρευνα να καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με τα χρόνια προϋπηρεσίας.
Ειδικότερα, για εργαζομένους με εμπειρία ενός έως δύο ετών, οι προσφερόμενες αποδοχές εμφανίζονται αυξημένες κατά 10% σε σχέση με τις θέσεις πρώτης απασχόλησης.
Για προϋπηρεσία δύο έως τριών ετών η αύξηση φτάνει το 20%, ενώ για τρία έως πέντε έτη διαμορφώνεται στο 25%.
Η μεγαλύτερη διαφοροποίηση καταγράφεται στους εργαζομένους με εμπειρία πέντε έως δέκα ετών, για τους οποίους οι προσφερόμενες αμοιβές είναι υψηλότερες κατά 40% σε σχέση με τον μέσο μισθό πρώτης απασχόλησης.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της πρακτικής εμπειρίας στην αγορά εργασίας, καθώς η απόκτηση επαγγελματικών δεξιοτήτων και η εξοικείωση με τις απαιτήσεις μιας θέσης φαίνεται να συνδέονται με σημαντική μισθολογική εξέλιξη.
Οι ξένες γλώσσες και η έκπληξη των γερμανικών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία για τη γνώση ξένων γλωσσών.
Παρότι τα αγγλικά διατηρούν την πρώτη θέση στη ζήτηση μεταξύ των ξένων γλωσσών, η γνώση τους δεν συνοδεύεται από πρόσθετο μισθολογικό όφελος, καθώς αντιμετωπίζεται πλέον ως βασική προϋπόθεση για μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας.
Διαφορετική είναι η εικόνα για τα γερμανικά, τα οποία εμφανίζονται να προσφέρουν σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Σύμφωνα με την έρευνα, οι θέσεις που απαιτούν γνώση γερμανικών συνοδεύονται από προσφερόμενες αμοιβές υψηλότερες κατά 27% από τον μέσο μισθό της αγοράς, κυρίως σε ειδικότητες εξυπηρέτησης πελατών και τεχνικής υποστήριξης.
Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η εξειδικευμένη γλωσσική κατάρτιση μπορεί να αποτελέσει πρόσθετο προσόν για την πρόσβαση σε καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
Περιορισμένη η τηλεργασία στην ελληνική αγορά
Παρά τις αλλαγές που επέφερε η πανδημία στον τρόπο οργάνωσης της εργασίας και τη συζήτηση για περισσότερο ευέλικτα μοντέλα απασχόλησης, η φυσική παρουσία εξακολουθεί να κυριαρχεί στην ελληνική αγορά.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι θέσεις που προσφέρουν δυνατότητα τηλεργασίας ή υβριδικής απασχόλησης αντιπροσωπεύουν λίγο περισσότερο από το 5% των αγγελιών στο ευρύτερο φάσμα των επαγγελμάτων, εξαιρουμένων των αμιγώς τεχνολογικών ρόλων, όπου η εξ αποστάσεως εργασία είναι περισσότερο διαδεδομένη.
Από την εξυπηρέτηση πελατών και τις πωλήσεις έως τις διοικητικές θέσεις, η διά ζώσης εργασία παραμένει το κυρίαρχο μοντέλο.
Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με την έρευνα, συμβαδίζει με τη φθίνουσα πορεία της τηλεργασίας μετά την κορύφωσή της το 2021, όπως καταγράφεται και από την ΕΛΣΤΑΤ, παρά το γεγονός ότι η χρήση της παραμένει υψηλότερη σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.
Συνολικά, η ανάλυση των αγγελιών αναδεικνύει μια αγορά εργασίας στην οποία οι αμοιβές διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με τον τόπο απασχόλησης, την επαγγελματική εμπειρία και την εξειδίκευση. Παράλληλα, καταγράφεται ότι οι δυνατότητες για υψηλότερες αποδοχές δεν περιορίζονται στα παραδοσιακά επαγγέλματα υψηλής ειδίκευσης, αλλά επεκτείνονται σε τεχνικές και άλλες ειδικότητες, στις οποίες η ζήτηση για εργαζομένους παραμένει ισχυρή.
Με εντάλματα προσωρινής κράτησης για τον Φίλιππο Καμπούρη, την σύζυγό του και άλλους τέσσερις από τους 11 κατηγορούμενους στην υπόθεση της εγκληματικής οργάνωσης που εξαπατούσε τον ΕΦΚΑ και το Δημόσιο ολοκληρώθηκε η μαραθώνια διαδικασία των απολογιών.
Με απόφαση Ανακρίτριας και Εισαγγελέα,πλην του προέδρου του ΛΑ.Ο.Σ. και της συζύγου του, που τους αποδίδεται αρχηγικός ρόλος στην εγκληματική ομάδα, στην φυλακή οδηγούνται ένας 54χρονος λογιστής και ένα ζευγάρι, υποχείρια κατά την δικογραφία, του βασικού κατηγορούμενου στις επιχειρηματικές του δραστηριότητες.
Υπό κράτηση τίθεται επίσης και μία κατηγορούμενη, με καταγωγή από τη Ρουμανία, καθώς εκκρεμούσε σε βάρος της ευρωπαϊκό ένταλμα που αφορά άλλη υπόθεση.
Οι υπόλοιποι πέντε κατηγορούμενοι στην υπόθεση τους αφέθηκαν ελεύθεροι μετά τις απολογίες τους, με – κατά περίπτωση – επιβολή περιοριστικών όρων, που αφορούν απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, υποχρεωτική εμφάνιση σε Αστυνομικό Τμήμα και εγγυοδοσία μεταξύ 4.000 και 8.000 ευρώ.
Οι κατηγορούμενοι οδηγήθηκαν στα δικαστήρια χθες Κυριακή το πρωί, με την διαδικασία να ολοκληρώνεται σχεδόν 17 ώρες μετά.
Με την ανακοίνωση της απόφασης προσωρινής κράτησης, ο 59χρονος που κατά την δικογραφία είχε ρόλο “εικονικού υπεύθυνου” αντέδρασε με κλάματα και φωνές.
Η υπόθεση αποκαλύφθηκε έπειτα από πολύμηνη έρευνα των διωκτικών αρχών για καταγγελόμενη πολυετή δράση δομημένου μηχανισμού που εξαπατούσε φορείς του Δημοσίου μέσω του αποκαλούμενου ως “φαινόμενο του Φοίνικα”. Στην δικογραφία περιγράφονται περισσότερες από 29 εταιρείες, μεταξύ των οποίων, νυχτερινά κέντρα, διαφημιστικές επιχειρήσεις και καταστήματα εστίασης, που έκλειναν με χρέη έως 80 χιλιάδες ευρώ η κάθε μία και στην θέση τους εμφανίζονταν άλλες με νέα στοιχεία και εκπροσώπους.
Η ζημιά που εκτιμάται ότι προκλήθηκε αφορά ποσό 1,5 εκατομμύριο ευρώ απευθείας στον ΕΦΚΑ, ενώ συνολικά το Δημόσιο φαίνεται να ζημιώθηκε με ποσό που υπολογίζεται στα 5 εκατομμύρια ευρώ.
Από σήμερα Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026 τίθεται σε λειτουργία το νέο υποσύστημα ερωτημάτων, αναφορών και καταγγελιών του e-ΕΦΚΑ, στο πλαίσιο του νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (Ο.Π.Σ.) του φορέα.
Μέσω της νέας πλατφόρμας, οι πολίτες μπορούν να υποβάλλουν γενικά ή ειδικά ερωτήματα, καθώς και αναφορές και καταγγελίες, χωρίς να απαιτείται η αποστολή e-mail σε διαφορετικά σημεία επικοινωνίας ή η αυτοπρόσωπη προσέλευση στις υπηρεσίες.
Με την υποβολή του αιτήματος, αυτό δρομολογείται αυτοματοποιημένα στην αρμόδια υπηρεσιακή δομή, προκειμένου να εξεταστεί και να απαντηθεί από την υπηρεσία που έχει την αρμοδιότητα.
Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, η νέα λειτουργία αποτελεί ένα ακόμη βήμα στον ψηφιακό μετασχηματισμό του e-ΕΦΚΑ, με στόχο την απλούστευση των διαδικασιών, την ταχύτερη διαχείριση των αιτημάτων και την εξυπηρέτηση των πολιτών εξ αποστάσεως, χωρίς περιττές μετακινήσεις.
Η Ουκρανία δηλώνει την υποστήριξή της – Η Μόσχα σιωπά
Κατά γενική κατάπληξη, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε σήμερα «ενεργειακή εκεχειρία» ανάμεσα στην Ρωσία και την Ουκρανία εν μέσω της φόρτισης που έχει προκαλέσει η συμφωνία Ουάσινγκτον-Μόσχας για την αγορά ρωσικού ντίζελ και της έντασης στις σχέσεις του Τραμπ με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
«Από τώρα, υπάρχει ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ στον πόλεμο ανάμεσα στην Ρωσία και την Ουκρανία. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν. Μην την παραβιάσετε!», έγραφε πριν από λίγες ώρες στον λογαριασμό του στο Truth Social ο Τραμπ χωρίς εξηγήσεις και λεπτομέρειες.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, έκπληκτος όπως φαίνεται, δήλωσε στον ενημερωτικό ιστότοπο Axios ότι δεν έχει καμία γνώση του θέματος και πρόσθεσε ότι είναι έτοιμος να την αποδεχθεί αν κάνει το ίδιο και η Ρωσία. Η Μόσχα δεν σχολίασε.
Αλλά νωρίς το βράδυ, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ρωσία έπληξε ενεργειακές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ περί «ενεργειακής εκεχειρίας».
«Οι Ρώσοι χτύπησαν σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή του Χάρκιβ. Και όλα αυτά έγιναν ΑΦΟΥ ο αμερικανός πρόεδρος έκανε την δήλωσή του περί ενεργειακής εκεχειρίας», δήλωσε ο Ζελένσκι με ανάρτηση στο Facebook έπειτα από επικοινωνία του με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντε Λάιεν.
«Η Ουκρανία υποστηρίζει την εκεχειρία και είναι σημαντικό να την υποστηρίξει και η Ρωσία»
«Η ανακοίνωση για εκεχειρία είναι κάτι καινούργιο για μένα. Αλλά αν οι Ρώσοι αποδεχθούν την ενεργειακή κατάπαυση του πυρός, η Ουκρανία θα συμφωνήσει», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας στον δημοσιογράφο του Axios Μπαράκ Ραβίντ, που δημοσιεύει τις δηλώσεις του στο Χ.
«Αν ο πρόεδρος Τραμπ την διαπραγματεύθηκε με τον Πούτιν, πείτε μας πότε θα τεθεί σε ισχύ αυτή η εκεχειρία. Είμαστε έτοιμοι και θα την αποδεχθούμε», δήλωσε ο πρόεδρος Ζελένσκι σύμφωνα με την ίδια πηγή.
«Η Ουκρανία υποστηρίζει την εκεχειρία και είναι σημαντικό να την υποστηρίξει και η Ρωσία. Περιμένουμε τις λεπτομέρειες από την αμερικανική πλευρά», έγραψε ο ουκρανός πρόεδρος στα κοινωνικά δίκτυα.
Ο πρόεδρος Ζελένσκι είχε δηλώσει το πρωί ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να σταματήσει τις επιθέσεις κατά των ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, αν η Μόσχα σταματήσει τις επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας.
Ο ουκρανός πρόεδρος συζήτησε την ανακοίνωση Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ και τον πρόεδρο της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ.
«Από την πλευρά μας, η Ουκρανία πάντοτε υποστηρίζει ΠΛΗΡΩΣ τα βήματα προς την αποκλιμάκωση, για την προστασία των ζωών και για τις αποφάσεις που είναι αναγκαίες για τον τερματισμό του πολέμου και την εγγύηση μίας βιώσιμης ειρήνης», δήλωσε ο ουκρανός πρόεδρος.
Καθολική υποστήριξη
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε την «καθολική της υποστήριξη» προς τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τις εκκλήσεις του Κιέβου για την εφαρμογή εκεχειρίας που θα προστατεύσει την παγκόσμια τροφοδοσία σε είδη διατροφής και τις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας και της Ρωσίας.
«Και εκφράζω την καθολική μου υποστήριξη προς τον πρόεδρο Ζελένσκι που ηγείται του αγώνα για την ελευθερία του λαού του», δήλωσε μέσω του Χ η πρόεδρος της Κομισιόν.
Η Γαλλία υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την έκκληση για μία πραγματικά ενεργειακή εκεχειρία για την εφαρμογή της οποίας είναι διατεθειμένη η Ουκρανία, δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν μετά την σχετική ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ.
«Στην φάση αυτή, η Ρωσία συνεχίζει να την αρνείται κλιμακώνοντας ακόμη και τις τελευταίες ώρες τις επιθέσεις κατά ουκρανικών υποδομών», σημείωσε πάντως ο γάλλος πρόεδρος.
«Η Γαλλία θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας και τους προέδρου Ζελένσκι», δήλωσε επίσης ο πρόεδρος της Γαλλίας.
Η διάγνωση της οστεοπόρωσης περνά σε μια νέα εποχή, καθώς η οστική πυκνότητα εξακολουθεί να αποτελεί την εξέταση εκλογής, αλλά πλέον αναζητούνται τρόποι αξιολόγησης και της ποιότητας του οστού, καθώς και του μελλοντικού κινδύνου κατάγματος.
Μία από τις νεότερες τεχνολογίες βασίζεται στους υπερήχους και δεν χρησιμοποιεί ιονίζουσα ακτινοβολία. Για τις νέες δυνατότητες στην αξιολόγηση της υγείας των οστών, αλλά και για τις παθήσεις που μπορεί να κρύβονται πίσω από μια χαμηλή οστική πυκνότητα, μίλησε στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου ο ενδοκρινολόγος, επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος «Θ. Γαροφαλίδης» του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Τροβάς. Αφορμή στάθηκε το 21ο συνέδριο του Συλλόγου Σκελετικής Υγείας «Πεταλούδα», που πραγματοποιήθηκε χθες σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας, με αντικείμενο την οστεοπόρωση και, ευρύτερα, τη σκελετική υγεία, την πρόληψη, την άσκηση και τη διατροφή. Η οστεοπόρωση είναι «σιωπηλή» νόσος, καθώς στα αρχικά της στάδια δεν προκαλεί συμπτώματα και συχνά γίνεται αντιληπτή μόνο όταν έχει ήδη συμβεί ένα κάταγμα. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή εκτίμηση του κινδύνου κατάγματος αποκτούν, επομένως, ιδιαίτερη σημασία.
Από την ποσότητα στην ποιότητα του οστού
Όπως επισήμανε ο ειδικός η μέτρηση της οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο DEXA, παραμένει η εξέταση εκλογής για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης, όμως η συγκεκριμένη εξέταση έχει έναν σημαντικό περιορισμό: αποτυπώνει κυρίως την ποσότητα του οστού και όχι το σύνολο των παραμέτρων που καθορίζουν την αντοχή του. Ο κ. Τροβάς εξήγησε ότι η αντοχή ενός οστού δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την οστική πυκνότητα. Καθορίζεται και από την αποκαλούμενη «ποιότητα» του οστού, δηλαδή από χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη δομή και τη μηχανική του αντοχή. Σε αυτό το πεδίο, όπως ανέφερε, έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια νέες τεχνολογίες που επιχειρούν να δώσουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την κατάσταση του σκελετού. «Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια νέα μέθοδος που βασίζεται στους υπερήχους και δεν χρησιμοποιεί ιονίζουσα ακτινοβολία.
Εκτίμηση κινδύνου για μελλοντικό κάταγμα
Η συγκεκριμένη τεχνολογία ξεκίνησε από την Ιταλία και πλέον, έχει διαδοθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ έχει λάβει και έγκριση από τον αμερικανικό FDA. Η μέθοδος αυτή δεν περιορίζεται στη μέτρηση της ποσότητας του οστού, αλλά επιχειρεί να αξιολογήσει και παραμέτρους της ποιότητάς του. Επιπλέον, συνδυάζοντας τις συγκεκριμένες παραμέτρους, μπορεί να συμβάλει στην εκτίμηση του μελλοντικού κινδύνου κατάγματος.Το στοιχείο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς στην οστεοπόρωση δεν ενδιαφέρει μόνο το αν κάποιος έχει σήμερα χαμηλή οστική πυκνότητα, αλλά και το πόσο πιθανό είναι να υποστεί ένα οστεοπορωτικό κάταγμα τα επόμενα χρόνια». Η εξέταση, όπως διευκρίνισε, δεν αφορά μόνο ανθρώπους που έχουν ήδη διαγνωστεί με οστεοπόρωση, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση και άλλων ατόμων. Αξίζει να αναφερθεί ότι η νέα τεχνολογία δεν έχει ακόμη ενταχθεί στο δημόσιο σύστημα υγείας στην Ελλάδα. Ο κ. Τροβάς εκτίμησε ωστόσο ότι στο άμεσο μέλλον θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη θέση στην κλινική πράξη, εφόσον πιστοποιηθεί και υπάρξει διαδικασία αποζημίωσής της από τον ΕΟΠΥΥ, ενώ εξέφρασε την εκτίμηση ότι τα επόμενα χρόνια είναι πιθανό να υπάρξουν μονάδες του δημόσιου συστήματος που θα διαθέτουν τον σχετικό εξοπλισμό.
Χαμηλή οστική πυκνότητα δεν σημαίνει πάντα οστεοπόρωση
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Τροβάς στο γεγονός ότι η διάγνωση της οστεοπόρωσης είναι, όπως είπε, διάγνωση εξ αποκλεισμού. «Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος εμφανίζει χαμηλή οστική πυκνότητα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι πάσχει από οστεοπόρωση. Ο γιατρός θα πρέπει να αποκλείσει άλλα αίτια και άλλες παθήσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλή οστική πυκνότητα ή να επηρεάσουν την υγεία των οστών. Για τον λόγο αυτό, πριν από τη χορήγηση θεραπείας, είναι απαραίτητος ένας βασικός εργαστηριακός έλεγχος του οστικού μεταβολισμού. Ο έλεγχος αυτός μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες και να κατευθύνει τον γιατρό προς την αναζήτηση μιας υποκείμενης πάθησης.
Υποφωσφατασία, οστεομαλακία και άλλες καταστάσεις μπορεί να κρύβονται πίσω από τη χαμηλή οστική πυκνότητα
Μία από τις σπάνιες αλλά σημαντικές παθήσεις που ανέφερε ο κ. Τροβάς είναι η υποφωσφατασία. Πρόκειται για πάθηση που μπορεί να συνδέεται με επανειλημμένα κατάγματα και μπορεί να υποψιάσει τον γιατρό ένα χαρακτηριστικό εργαστηριακό εύρημα, όπως η χαμηλή τιμή της αλκαλικής φωσφατάσης. «Η αναγνώρισή της έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η σωστή διάγνωση μπορεί να αποτρέψει λανθασμένες θεραπευτικές επιλογές και να οδηγήσει στην κατάλληλη αντιμετώπιση. Από την άλλη πλευρά, η χαμηλή βιταμίνη D μπορεί, σε βάθος χρόνου και ανάλογα με τη βαρύτητα της έλλειψης, να οδηγήσει σε διαταραχή της μεταλλοποίησης του οστού και οστεομαλακία. Και ακριβώς, γι’ αυτόν τον λόγο, ο εργαστηριακός έλεγχος πριν από τη θεραπεία είναι ιδιαίτερα σημαντικός».
Ποια ευρήματα πρέπει να χτυπήσουν «καμπανάκι» στον γιατρό
Όπως ανέφερε ο γνωστός ενδοκρινολόγος, ο βασικός εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει ένα πάνελ εξετάσεων που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των οστών. «Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχουν αποκλίσεις σε παραμέτρους όπως το ασβέστιο, η παραθορμόνη, η βιταμίνη D και η αλκαλική φωσφατάση. Έτσι, τόσο ένα αυξημένο όσο και ένα χαμηλό ασβέστιο, μια αυξημένη παραθορμόνη, μια χαμηλή βιταμίνη D, αλλά και μια χαμηλή ή αυξημένη αλκαλική φωσφατάση, μπορούν να αποτελέσουν ενδείξεις ότι χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση».
Κάθε πότε χρειάζεται επανάληψη της μέτρησης;
Σε ό,τι αφορά τη συχνότητα της μέτρησης οστικής πυκνότητας, ο κ. Τροβάς ανέφερε ότι όταν η αρχική μέτρηση δείχνει οστεοπενία, η επανάληψη μπορεί, κατά κανόνα, να πραγματοποιηθεί σε διάστημα περίπου δύο έως τριών ετών, ανάλογα βεβαίως με το συνολικό προφίλ κινδύνου του κάθε ανθρώπου. «Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται συχνότερη παρακολούθηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν γυναίκες με ιστορικό καρκίνου του μαστού που λαμβάνουν συγκεκριμένη θεραπεία, οποία μπορεί να συνδέεται με ταχεία απώλεια οστικής μάζας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μέτρηση μπορεί να χρειάζεται να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Όταν υπάρχει ήδη διάγνωση οστεοπόρωσης και έχει ξεκινήσει φαρμακευτική αγωγή, η παρακολούθηση με μέτρηση οστικής πυκνότητας γίνεται συνήθως σε ετήσια βάση, ώστε να αξιολογείται η πορεία της θεραπείας. Η σύγχρονη προσέγγιση στην οστεοπόρωση, επομένως, δεν περιορίζεται πλέον σε έναν αριθμό από τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Η αξιολόγηση της ποιότητας του οστού, η εκτίμηση του κινδύνου κατάγματος και, κυρίως, η αναζήτηση πιθανών υποκείμενων αιτιών της χαμηλής οστικής πυκνότητας αποτελούν πλέον βασικά στοιχεία μιας ολοκληρωμένης αντιμετώπισης».
«Ο σύντροφός μου είναι και ο καλύτερός μου φίλος.»
Είναι μια φράση που συνήθως ακούγεται όμορφα. Περιγράφει μια σχέση στην οποία δύο άνθρωποι δεν μοιράζονται μόνο τον έρωτα και την κοινή τους ζωή, αλλά γελούν μαζί, εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον, συζητούν, περνούν καλά και αισθάνονται ότι έχουν δίπλα τους έναν άνθρωπο στον οποίο μπορούν πραγματικά να στηριχθούν.
Γράφει ο Ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας
Και πράγματι, η φιλία μέσα σε μια συντροφική σχέση μπορεί να είναι ένα από τα πιο γερά της θεμέλια.
Το ερώτημα αρχίζει να γίνεται πιο ενδιαφέρον όταν η φράση αλλάζει λίγο:
«Ο σύντροφός μου πρέπει να είναι ο καλύτερός μου φίλος.»
Γιατί τότε δεν περιγράφουμε πια κάτι που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Περιγράφουμε μια προσδοκία.
Και οι προσδοκίες που έχουμε σήμερα από μια συντροφική σχέση είναι πολλές.
Θέλουμε ο άνθρωπός μας να είναι ερωτικός σύντροφος, φίλος, συνομιλητής, συνεργάτης στην καθημερινότητα, άνθρωπος εμπιστοσύνης, συνοδοιπόρος στα σχέδιά μας, πηγή συναισθηματικής υποστήριξης. Αν υπάρχουν παιδιά, γίνεται μαζί μας γονιός. Περιμένουμε να μπορούμε να διασκεδάζουμε μαζί του, να ταξιδεύουμε, να μοιραζόμαστε ενδιαφέροντα, να συζητάμε τα προβλήματά μας και να αισθανόμαστε ότι μας καταλαβαίνει βαθύτερα από οποιονδήποτε άλλον.
Είναι πολλά για έναν άνθρωπο.
Ίσως μάλιστα περισσότερα από όσα ζητούσαν παλιότερα οι άνθρωποι από μια σχέση. Οι φιλίες, η ευρύτερη οικογένεια, η γειτονιά και η κοινότητα είχαν συχνά μεγαλύτερο ρόλο στην καθημερινότητα. Σήμερα, καθώς αρκετά από αυτά τα δίκτυα έχουν περιοριστεί, το ζευγάρι καλείται πολλές φορές να καλύψει ένα πολύ μεγαλύτερο κομμάτι της συναισθηματικής και κοινωνικής ζωής μας.
Κάπως έτσι μπορεί να εμφανιστεί η απογοήτευση.
«Γιατί δεν θέλει να μιλάμε με τις ώρες όπως μιλάω με τη φίλη μου;»
«Γιατί δεν ενθουσιάζεται με αυτά που ενθουσιάζομαι εγώ;»
«Γιατί προτιμά κάποιες φορές να βγει με τους φίλους του αντί να κάνουμε κάτι μαζί;»
Μπορεί να αγαπάμε έναν άνθρωπο βαθιά και να μην είναι ο καλύτερος συνομιλητής μας για κάθε θέμα. Μπορεί να έχουμε εξαιρετική συντροφικότητα και εντελώς διαφορετικά ενδιαφέροντα. Υπάρχουν πράγματα που ίσως συζητάμε πολύ πιο εύκολα με έναν παλιό φίλο, έναν αδελφό ή μια φίλη που γνωρίζουμε από τα σχολικά μας χρόνια.
Αυτό δεν αφαιρεί απαραίτητα κάτι από τη σχέση.
Μπορεί, αντίθετα, να την ανακουφίζει.
Όταν έχουμε ανθρώπους γύρω μας με τους οποίους μοιραζόμαστε διαφορετικές πλευρές του εαυτού μας, δεν χρειάζεται ένας μόνο άνθρωπος να ανταποκρίνεται σε κάθε ανάγκη μας. Ένας φίλος μπορεί να καταλαβαίνει καλύτερα τη δουλειά μας, κάποιος άλλος να μοιράζεται ένα ενδιαφέρον που ο σύντροφός μας βρίσκει αδιάφορο, ένας τρίτος να μας γνωρίζει από μια περίοδο της ζωής μας που ο άνθρωπός μας δεν έζησε μαζί μας.
Οι σχέσεις αυτές δεν ανταγωνίζονται υποχρεωτικά το ζευγάρι.
Το εμπλουτίζουν, επειδή εμπλουτίζουν εμάς.
Ένας άνθρωπος που εξακολουθεί να έχει φίλους, ενδιαφέροντα και σχέσεις έξω από το ζευγάρι επιστρέφει σε αυτό έχοντας εμπειρίες, σκέψεις και ιστορίες που δεν γεννήθηκαν όλες μέσα στον κοινό χώρο. Διατηρεί κομμάτια της προσωπικής του ταυτότητας και δεν χρειάζεται να περιμένει από τη σχέση να γίνει ολόκληρος ο κόσμος του.
Φυσικά, υπάρχει και η άλλη πλευρά.
Αν μοιραζόμαστε όλα όσα μας απασχολούν με τρίτους και σχεδόν τίποτα με τον σύντροφό μας, αν οι σημαντικότερες χαρές και δυσκολίες της ζωής μας πηγαίνουν πάντοτε πρώτα κάπου αλλού ή αν έχουμε πάψει να αναζητούμε την παρέα του, τότε ίσως δεν μιλάμε απλώς για μια υγιή ζωή έξω από τη σχέση.
Μπορεί να έχει δημιουργηθεί πραγματική απόσταση.
Το ζήτημα επομένως δεν είναι να αποφασίσουμε ποιος δικαιούται τον τίτλο του «καλύτερου φίλου».
Περισσότερο έχει σημασία αν υπάρχει ανάμεσα στους συντρόφους εκείνη η ποιότητα φιλίας που επιτρέπει στη σχέση να αναπνέει: να μπορούμε να μιλήσουμε, να γελάσουμε, να νιώσουμε ασφάλεια, να ενδιαφερθούμε πραγματικά για τον κόσμο του άλλου και να ξέρουμε ότι στις δύσκολες στιγμές μπορούμε να στραφούμε προς αυτόν.
Δεν χρειάζεται να μας αρέσουν όλα τα ίδια πράγματα για να συμβεί αυτό.
Ούτε να είμαστε οι μόνοι άνθρωποι που χρειάζεται ο ένας τον άλλον.
Μάλιστα, ίσως υπάρχει κάτι πολύ όμορφο στο να ακούμε τον σύντροφό μας να γελά με έναν φίλο του, να τον βλέπουμε να επιστρέφει ενθουσιασμένος από μια δραστηριότητα που δεν μοιραζόμαστε ή να γνωρίζουμε ότι έχει ανθρώπους στους οποίους μπορεί να στηριχθεί εκτός από εμάς.
Γιατί η αγάπη δεν χρειάζεται να σημαίνει αποκλειστικότητα σε κάθε επίπεδο της ζωής.
Μπορούμε να είμαστε εξαιρετικά σημαντικοί ο ένας για τον άλλον χωρίς να χρειάζεται να είμαστε τα πάντα ο ένας για τον άλλον.
Ίσως, τελικά, το πιο ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι αν ο σύντροφός μας είναι και ο καλύτερός μας φίλος.
Είναι αν μέσα στη σχέση μας υπάρχει χώρος και για φιλία – αλλά και αρκετός χώρος ώστε να εξακολουθούν να υπάρχουν γύρω της κι άλλοι άνθρωποι, άλλες σχέσεις, άλλες πλευρές της ζωής μας.
Γιατί μια σχέση μπορεί να είναι ο πιο σημαντικός τόπος στον οποίο επιστρέφουμε, χωρίς να χρειάζεται να είναι ο μοναδικός τόπος στον οποίο ζούμε.
Η καθημερινότητα μέσα στο σπίτι αλλάζει σταδιακά, καθώς οι νέες τεχνολογίες επιτρέπουν στις οικιακές συσκευές όχι μόνο να συνδέονται μεταξύ τους, αλλά και να προσαρμόζουν τη λειτουργία τους στις συνήθειες των ανθρώπων.
Από τον φωτισμό και τη θέρμανση μέχρι την παρακολούθηση της κατανάλωσης ενέργειας και τη φροντίδα ηλικιωμένων, το λεγόμενο «έξυπνο σπίτι» αποκτά νέες δυνατότητες, με στόχο την απλούστευση της καθημερινότητας.
Η έκταση που αποκτά η διασύνδεση συσκευών αποτυπώνεται και στα διεθνή στοιχεία. Σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών IoT Analytics, ο αριθμός των συνδεδεμένων συσκευών του Διαδικτύου των Πραγμάτων (Internet of Things – IoT) εκτιμάται ότι έφθασε τα 21,1 δισεκατομμύρια παγκοσμίως στο τέλος του 2025, ενώ προβλέπεται να αγγίξει τα 39 δισεκατομμύρια έως το 2030. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται συσκευές και συστήματα που επικοινωνούν μεταξύ τους, από οικιακές εφαρμογές έως βιομηχανικές εγκαταστάσεις, χωρίς να υπολογίζονται τα κινητά τηλέφωνα και οι προσωπικοί υπολογιστές.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η πλατφόρμα SmartThings της Samsung αριθμεί πλέον 470 εκατομμύρια εγγεγραμμένους χρήστες και υποστηρίζει περισσότερες από 430 πιστοποιημένες συνεργαζόμενες μάρκες παγκοσμίως, σύμφωνα με στοιχεία που ανακοίνωσε η εταιρεία τον Οκτώβριο του 2026. Με τη νεότερη αναβάθμιση της πλατφόρμας και την εισαγωγή του SmartThings Now, οι χρήστες μπορούν να λαμβάνουν εξατομικευμένες προτάσεις για τη διαχείριση των συνδεδεμένων συσκευών τους, να ενεργοποιούν τον φωτισμό πριν φτάσουν στο σπίτι, να δημιουργούν αυτοματοποιημένες καθημερινές λειτουργίες και να αξιοποιούν δυνατότητες υποστήριξης ηλικιωμένων μελών της οικογένειας.
H βασική αλλαγή αφορά τη μετάβαση από τις συσκευές που περιμένουν μια εντολή για να λειτουργήσουν σε συστήματα που μπορούν να προτείνουν ενέργειες, αξιοποιώντας πληροφορίες για τις καθημερινές συνήθειες των χρηστών.
Για παράδειγμα, όταν ένας χρήστης πλησιάζει την κατοικία που έχει καταχωρίσει στην εφαρμογή, το σύστημα μπορεί να του προτείνει να ενεργοποιήσει τα φώτα πριν φτάσει. Στη συνέχεια, μπορεί να τον καθοδηγήσει στη δημιουργία μιας ρουτίνας, ώστε η ίδια ενέργεια να πραγματοποιείται αυτόματα στο μέλλον.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εφαρμογές που συνδέονται με τη φροντίδα ηλικιωμένων. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Samsung, εάν ένα μέλος της υπηρεσίας Family Care, όπως ένας ηλικιωμένος γονέας, δεν εμφανίζει δραστηριότητα στις συσκευές του για μεγάλο χρονικό διάστημα, η εφαρμογή εμφανίζει στον φροντιστή σχετική ειδοποίηση, προσφέροντας τη δυνατότητα να ελέγξει αν είναι καλά ή να επικοινωνήσει μαζί του.
H αναβάθμιση επιτρέπει επίσης στην εφαρμογή να αναλύει τη δραστηριότητα της προηγούμενης εβδομάδας και να προτείνει αλλαγές στις αγαπημένες συσκευές, υπηρεσίες και ρουτίνες. Για παράδειγμα, καθώς μειώνεται η χρήση του κλιματιστικού τους ψυχρότερους μήνες, μπορεί να προτείνει την αφαίρεσή του από τις αγαπημένες επιλογές.
Μια ακόμη εξέλιξη είναι η δυνατότητα τοπικού ελέγχου συμβατών συσκευών, ακόμη και σε περίπτωση προσωρινής διακοπής της σύνδεσης στο διαδίκτυο. Όταν το κινητό τηλέφωνο και ο κατάλληλος κόμβος SmartThings βρίσκονται στο ίδιο δίκτυο Wi-Fi, οι εντολές μπορούν να μεταφέρονται απευθείας, χωρίς να περνούν από το cloud. Σύμφωνα με δοκιμές της Samsung, ο χρόνος απόκρισης μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 30%.
Παράλληλα, η υποστήριξη του προτύπου Matter 1.6 επεκτείνει τις δυνατότητες συνδεσιμότητας σε νέες κατηγορίες συσκευών, όπως μετρητές ενέργειας, συστήματα κλεισίματος θυρών και πυλών, συστήματα άρδευσης και αισθητήρες εδάφους.
Η εξέλιξη των τεχνολογιών αυτών αποτυπώνει τη σταδιακή μετάβαση σε ένα διαφορετικό μοντέλο οικιακής διαχείρισης, όπου οι συνδεδεμένες συσκευές δεν περιορίζονται στην εκτέλεση μεμονωμένων εντολών, αλλά μπορούν να συνεργάζονται και να προσαρμόζονται στις ανάγκες της καθημερινότητας.
Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων καταλήγουν κάθε χρόνο στα απόβλητα στην Ελλάδα, την ώρα που περίπου 930.000 τόνοι τροφικών αποβλήτων προέρχονται από τα νοικοκυριά και το 12,7% του πληθυσμού αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια.
Παράλληλα, το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων εκτιμάται ότι ευθύνεται μόλις για το 4%-5% της συνολικής σπατάλης, ενώ η χώρα καταλαμβάνει την τρίτη υψηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ ως προς την κατά κεφαλήν παραγωγή τροφικών αποβλήτων, με περίπου 201 κιλά ανά κάτοικο ετησίως. Τα παραπάνω επισημαίνει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ-Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συστηματικής καταγραφής των απωλειών, ενίσχυσης των δωρεών και αλλαγής του τρόπου διαχείρισης των αποβλήτων. Μάλιστα, προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τον κλάδο και επισημαίνει ότι χωρίς αξιόπιστα δεδομένα δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική αποτίμηση της προόδου προς τη μείωση της σπατάλης τροφίμων.
Πιο συγκεκριμένα, όπως εξηγεί, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για το 2023, περισσότεροι από 2 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων σπαταλώνται ετησίως στην Ελλάδα, σε όλα τα στάδια της αλυσίδας αξίας των τροφίμων, από την πρωτογενή παραγωγή έως τα νοικοκυριά. Τα ελληνικά νοικοκυριά παράγουν κατά μέσο όρο 89 κιλά τροφικών αποβλήτων ανά κάτοικο ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί συνολικά σε περίπου 930.000 τόνους. Την ίδια στιγμή, το 12,7% του πληθυσμού βρίσκεται αντιμέτωπο με επισιτιστική ανασφάλεια. Η εικόνα αυτή κατατάσσει την Ελλάδα στην τρίτη υψηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την κατά κεφαλήν συνολική σπατάλη τροφίμων, με περίπου 201 κιλά ανά κάτοικο ετησίως, όταν συνυπολογίζονται όλα τα στάδια της αλυσίδας τροφίμων.
Ιδιαίτερη διάσταση στο πρόβλημα προσδίδει και η περιορισμένη κατανόηση των ημερομηνιών επισήμανσης των τροφίμων. Μόλις το 22% των καταναλωτών κατανοεί σωστά την ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» (best before date), γεγονός που κατατάσσει την Ελλάδα στην τρίτη χειρότερη θέση στην ΕΕ στον συγκεκριμένο δείκτη και αναδεικνύει την ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης.
Μόλις 4%-5% η συμμετοχή του οργανωμένου λιανεμπορίου
Παρά το γεγονός ότι τα σούπερ μάρκετ αποτελούν ένα από τα πιο ορατά σημεία στα οποία καταλήγουν προϊόντα που δεν διατίθενται προς πώληση, το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων εκτιμάται ότι συμμετέχει μόλις κατά 4%-5% στη συνολική σπατάλη τροφίμων, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της ΕΣΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση πραγματοποιεί εκτεταμένη έρευνα, σε συνεργασία με ακαδημαϊκούς και συμβούλους, με στόχο την αναλυτική καταγραφή των αποβλήτων που παράγονται στα σούπερ μάρκετ.
Τα πρώτα αποτελέσματα από πιλοτική καταγραφή σε 15 καταστήματα έδειξαν ότι η εβδομαδιαία ποσότητα αποβλήτων ανά κατάστημα κυμαίνεται από έναν έως 15 τόνους, ανάλογα με τον τζίρο. Με βάση εκτίμηση για 245 δήμους και 2.500 καταστήματα, η ετήσια παραγωγή αποβλήτων από τα σούπερ μάρκετ υπολογίζεται σε περίπου 100.000 τόνους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύνθεση των αποβλήτων, αφού κατά τον ίδιο, περίπου το 50% αφορά οργανικά βιοαπόβλητα από τη μαναβική, το 32% χαρτοκιβώτια και πλαστικό φιλμ, το 10% ζωικά υποπροϊόντα (ΖΥΠ), το 3% μικτά απόβλητα, ενώ το υπόλοιπο 5% αφορά άλλες κατηγορίες. Παράλληλα, περισσότερο από το 50% των συγκεκριμένων αποβλήτων διαχειρίζεται απευθείας από τα ίδια τα σούπερ μάρκετ και δεν καταλήγει στους δημοτικούς κάδους. Σε αυτά περιλαμβάνονται κυρίως χαρτί, πλαστικό φιλμ, ζωικά υποπροϊόντα και βιοαπόβλητα.
Από το ράφι στη δωρεά, την ανακύκλωση ή την απόρριψη
Η απόσυρση ενός προϊόντος από το ράφι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό θα καταλήξει στα απορρίμματα. Όπως εξηγεί ο κ. Πεταλάς, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να επιστραφεί στον προμηθευτή, να ανακυκλωθεί, να δωρισθεί ή τελικά να καταστεί απόβλητο. Ωστόσο, για το σύνολο της αγοράς δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη καταγραφή της συνολικής ποσότητας τροφίμων που αποσύρονται και απορρίπτονται. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι μεγαλύτερες απώλειες εντοπίζονται στα οργανικά της μαναβικής, τα οποία αντιστοιχούν στο 48,9% των απωλειών τροφίμων. Πολύ μικρότερες ποσότητες αφορούν γαλακτοκομικά, κρέας, αρτοσκευάσματα και έτοιμα τρόφιμα. Η ακριβής καταγραφή των απωλειών παρουσιάζει δυσκολίες, ιδιαίτερα στα φρούτα και τα λαχανικά, καθώς εφαρμόζονται διαφορετικές πρακτικές καθαρισμού και διαχείρισης. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί ο ανανάς, όπου η ποσότητα που απομένει μετά τον καθαρισμό δεν μπορεί να συγκριθεί εύκολα με την αρχική ποσότητα του προϊόντος.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει, παράλληλα, η καταναλωτική συμπεριφορά. Όπως επισημαίνει ο κ. Πεταλάς, η απαίτηση για γεμάτα ράφια και προϊόντα με «τέλεια» εμφάνιση ενδέχεται να επηρεάζει τις ποσότητες που αποσύρονται. Στην ίδια κατεύθυνση, παραμένει η σύγχυση μεταξύ των ενδείξεων «ανάλωση έως» και «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από».
Οι δυνατότητες αξιοποίησης των τροφίμων που αποσύρονται
Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της ΕΣΕ, σημαντικό μέρος των υλικών που αποσύρονται από τα καταστήματα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αντί να οδηγηθεί στην απόρριψη. Ειδικότερα, τα οργανικά απόβλητα μπορούν, ανάλογα με την περίπτωση, να κατευθυνθούν σε ζωοτροφή, κομποστοποίηση ή παραγωγή βιοαερίου, ενώ τα πλεονάσματα και οι επιστροφές προϊόντων μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο δωρεάς. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη οριστική καταγραφή ούτε των ποσοτήτων τροφίμων που δωρίζονται ούτε εκείνων που θα μπορούσαν, με βάση τις υφιστάμενες συνθήκες, να διανεμηθούν σε ανθρώπους. Η δημιουργία σαφέστερης εικόνας για τις πραγματικές ποσότητες και τις δυνατότητες αξιοποίησης των τροφίμων αποτελεί, επομένως, βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό της σπατάλης.
Το ευρωπαϊκό μοντέλο και η χρέωση βάσει βάρους
Στο πεδίο της διαχείρισης των αποβλήτων, η Ελλάδα ακολουθεί το μοντέλο της δημοτικής διαχείρισης, όπως συμβαίνει επίσης στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία. Αντίθετα, σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, η ευθύνη βρίσκεται περισσότερο στο ίδιο το σούπερ μάρκετ, το οποίο προμηθεύεται τις σχετικές υπηρεσίες από την αγορά. Όπως εξηγεί ο κ. Πεταλάς, στην Ελλάδα η δημοτική χρέωση βασίζεται κυρίως στα τετραγωνικά μέτρα των καταστημάτων και όχι στην πραγματική ποσότητα αποβλήτων που παράγεται. Για τον λόγο αυτό, αναδεικνύει ως άμεσα εφαρμόσιμη παρέμβαση τη μετάβαση σε σύστημα χρέωσης βάσει βάρους, γνωστό ως PAYT («πληρώνω όσο πετάω»), ώστε το κόστος διαχείρισης να συνδέεται με την πραγματική ποσότητα αποβλήτων.
Για τη βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων στα σούπερ μάρκετ, ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ υπογραμμίζει τρεις βασικές παρεμβάσεις: χρέωση βάσει βάρους (PAYT) προκειμένου το κόστος διαχείρισης να συνδέεται με την πραγματική ποσότητα αποβλήτων που παράγεται, υποχρεωτικό διαχωρισμό αποβλήτων ώστε χαρτόνι, πλαστικό φιλμ και οργανικά απόβλητα να διαχωρίζονται σε όλα τα καταστήματα και ενιαία καταγραφή και δημοσιοποίηση δεδομένων με στόχο να δημιουργηθεί συγκρίσιμη εικόνα για την παραγωγή και τη διαχείριση των αποβλήτων ανά αλυσίδα και κατάστημα.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι σήμερα δεν υπάρχει ενιαία εικόνα για την πορεία της ελληνικής αγοράς προς την κυκλική οικονομία και το zero waste. Στα βασικά εμπόδια περιλαμβάνονται η έλλειψη διαθέσιμου χώρου για τη συλλογή και τον διαχωρισμό των αποβλήτων, οι διαφορετικές προσεγγίσεις που ακολουθούνται στα πληροφοριακά συστήματα και η απουσία επαρκούς συντονισμού.
Οι στόχοι για το 2030
Αναφερόμενος στους στόχους για τη μείωση των αποβλήτων τροφίμων, ο κ. Πεταλάς σημειώνει ότι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030 προβλέπονται δύο βασικές παρεμβάσεις. Η πρώτη αφορά τη μείωση κατά 10% των αποβλήτων τροφίμων κατά την επεξεργασία και τη μεταποίηση, σε σύγκριση με την ετήσια μέση ποσότητα που δημιουργήθηκε την περίοδο 2021-2023. Η δεύτερη προβλέπει μείωση κατά 30% της κατά κεφαλήν ποσότητας αποβλήτων τροφίμων από κοινού στο λιανικό εμπόριο και στις άλλες μορφές διανομής τροφίμων, στα εστιατόρια και στις υπηρεσίες εστίασης, καθώς και στα νοικοκυριά, σε σύγκριση με την ετήσια μέση ποσότητα της περιόδου 2021-2023. Οι στόχοι αυτοί καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη συστηματικής καταγραφής, καλύτερου συντονισμού και υιοθέτησης πρακτικών που περιορίζουν τις απώλειες σε κάθε στάδιο της αλυσίδας τροφίμων.
Τι καταλήγει τελικά στους κάδους των σούπερ μάρκετ
Συνοψίζοντας την εικόνα που διαμορφώνεται στα καταστήματα, ο κ. Πεταλάς επισημαίνει ότι στους κάδους πίσω από ένα μεγάλο σούπερ μάρκετ καταλήγουν κυρίως μικτά απόβλητα και οργανικά από τη μαναβική. Ωστόσο, σημαντικό μέρος αυτών των υλικών θα μπορούσε να ακολουθήσει διαφορετική διαδρομή. Τα οργανικά μπορούν να αξιοποιηθούν μέσω κομποστοποίησης, παραγωγής βιοαερίου ή ζωοτροφών, ενώ επιστροφές και πλεονάσματα προϊόντων μπορούν, εφόσον πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις, να κατευθυνθούν προς δωρεές. Το βασικό ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας ενιαίας και αξιόπιστης εικόνας για τις ποσότητες, τις κατηγορίες και τις διαδρομές των τροφικών αποβλήτων, ώστε η προσπάθεια περιορισμού της σπατάλης να περάσει από την καταγραφή στην πράξη.
Υπενθυμίζεται ότι η Ένωση Σούπερ-Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ) υπέγραψε Εθελοντικό Σύμφωνο Συνεργασίας με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο τίθεται σε εφαρμογή τον Σεπτέμβριο του 2026, με στόχο την πρόληψη και τη μείωση της σπατάλης τροφίμων. Στο πλαίσιο αυτό, οι 19 επιχειρήσεις-μέλη της ΕΣΕ συντονίζουν τις δράσεις τους, συμβάλλοντας στην ευρωπαϊκή δέσμευση για μείωση των αποβλήτων τροφίμων κατά 30% στο λιανεμπόριο και τη διανομή έως το 2030, μέσω της καλύτερης διαχείρισης αποθεμάτων, της δωρεάς τροφίμων και της ενημέρωσης εργαζομένων και καταναλωτών.
*Τη φωτογραφία διέθεσε για χρήση στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Απόστολος Πεταλάς
Σύσταση προς τους Έλληνες πολίτες να αποφεύγουν τις μετακινήσεις προς τη Σαουδική Αραβία, εκτός εάν είναι απολύτως απαραίτητες, απευθύνει το υπουργείο Εξωτερικών, λόγω της κατάστασης που διαμορφώνεται στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Σε ανακοίνωσή του, το ΥΠΕΞ επισημαίνει ότι λαμβάνει υπόψη τόσο τις τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή όσο και τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί στην κυκλοφορία του εναέριου χώρου της Σαουδικής Αραβίας.
Παράλληλα, καλεί τους Έλληνες πολίτες που βρίσκονται ήδη στη χώρα να βρίσκονται σε επικοινωνία με την αεροπορική εταιρεία με την οποία πρόκειται να ταξιδέψουν, να παρακολουθούν την ενημέρωση από επίσημες πηγές και να ακολουθούν τις οδηγίες των τοπικών Αρχών.
Για περιπτώσεις ανάγκης ή για περαιτέρω ενημέρωση, οι Έλληνες πολίτες μπορούν να επικοινωνούν με την Πρεσβεία της Ελλάδας στο Ριάντ στο τηλέφωνο +966 (0) 50 6090207 και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση gremb.ria@mfa.gr.
