Οδηγός για πολίτες και επιχειρήσεις: Ποια δικαιολογητικά αντικαθίστανται από μια απλή υπεύθυνη δήλωση – Παραδείγματα

Σημαντική μείωση της γραφειοκρατίας και ουσιαστική ελάφρυνση στις συναλλαγές των πολιτών και των επιχειρήσεων με το Δημόσιο φέρνει η πλήρης εφαρμογή του νόμου 5293/2026. Η μεταρρύθμιση, η οποία θεσπίστηκε με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, στοχεύει στη διαμόρφωση ενός πιο φιλικού και ευέλικτου κράτους, καταργώντας την πολυδιάσπαση χαρτιών και πιστοποιητικών. Στο πλαίσιο του συντονισμού της διυπουργικής πρωτοβουλίας για την απλοποίηση των διαδικασιών του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών «ΜΙΤΟΣ», η επεξεργασία των δεδομένων της ηλεκτρονικής πλατφόρμας αποτυπώνει ήδη τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα από τους πρώτους μήνες της εφαρμογής της.

Η βασική τομή του νέου θεσμικού πλαισίου εστιάζει στην αντικατάσταση των 25 πιο συνηθισμένων δικαιολογητικών που απαιτούσαν έως τώρα οι δημόσιες υπηρεσίες με μία απλή υπεύθυνη δήλωση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία από το «ΜΙΤΟΣ», η αλλαγή αυτή οδηγεί στην άμεση απλοποίηση 1.007 διοικητικών διαδικασιών από τις 2.500 συνολικά που απαιτούν δικαιολογητικά. Δηλαδή, απλοποιείται το 40% των διαδικασιών του Μητρώου, εξοικονομώντας σε ετήσια βάση 42,5 εκατομμύρια δικαιολογητικά για πολίτες και επιχειρήσεις. Η μεταρρύθμιση έχει οριζόντιο χαρακτήρα, καθώς αφορά σε 32 φορείς του Δημοσίου, ενώ ειδικότερα απλοποιούνται 622 διαδικασίες που αφορούν πολίτες και 385 που αφορούν επιχειρήσεις.

Με το νέο σύστημα, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις δεν χρειάζεται πλέον να προσκομίζουν δικαιολογητικά τα οποία το Δημόσιο ήδη διαθέτει στις βάσεις δεδομένων του. Για παράδειγμα, αντί για πιστοποιητικά όπως το αντίγραφο ποινικού μητρώου, ο τίτλος σπουδών, η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας και μια σειρά ακόμη εγγράφων, θα αρκεί πλέον μία υπεύθυνη δήλωση. Η αναζήτηση, η επαλήθευση και η διασταύρωση των στοιχείων θα πραγματοποιείται εφεξής αυτεπάγγελτα από τις ίδιες τις δημόσιες υπηρεσίες.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε: «Πρόκειται για μια πολύ σημαντική μεταρρυθμιστική τομή! Ο νόμος για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη απλοποιεί το 40% των διαδικασιών, που είναι καταγεγραμμένες στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ και αφορούν στις σχέσεις κράτους και πολίτη. 1.000 από τις 2.500 περίπου διαδικασίες, που είναι καταγεγραμμένες εκεί, απλοποιούνται. Και οι πολίτες θα μπορούν πια με μια υπεύθυνη δήλωση να απαλλάσσονται από αναζήτηση πιστοποιητικών, που τα κατέχει το Δημόσιο και για διαφόρους λόγους δεν μπορεί ακόμα να τους τα δώσει. Ακολουθούμε τον δρόμο της Γαλλίας και της Ισπανίας σε αυτό και έτσι απαλλάσσονται οι πολίτες από το να αναζητούν συνολικά κάθε χρόνο 42,5 εκατομμύρια πιστοποιητικά».

Τα 25 πιο συνηθισμένα δικαιολογητικά

Πρόκειται για τα δικαιολογητικά, που οι πολίτες καλούνται συχνότερα να αναζητήσουν και να προσκομίσουν στις συναλλαγές τους με το Δημόσιο:

1             Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γέννησης

2             Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γάμου

3             Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης

4             Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου

5             Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών

6             Πιστοποιητικό εντοπιότητας

7             Πιστοποιητικό ιθαγένειας

8             Πιστοποιητικό εγγραφής στα μητρώα αρρένων

9             Βεβαίωση μόνιμης κατοικίας

10           Πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης

11           Αντίγραφο ποινικού μητρώου

12           Αντίγραφο τίτλου σπουδών

13           Πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλων σπουδών αλλοδαπής (ΔΟΑΤΑΠ)

14           Βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο / Βεβαίωση σπουδών

15           Αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας

16           Βεβαίωση φορολογικού μητρώου

17           Αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας

18           Βεβαίωση προϋπηρεσίας (e-ΕΦΚΑ)

19           Βεβαίωση χρόνου ανεργίας

20           Αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ

21           Ενιαίο πιστοποιητικό δικαστικής φερεγγυότητας

22           Πιστοποιητικό περί δημοσίευσης ή μη διαθήκης

23           Πιστοποιητικό περί αποποίησης ή μη κληρονομιάς

24           Πιστοποιητικό περί αμφισβήτησης- προσβολής ή μη κληρονομικού δικαιώματος

25           Βεβαίωση περί μη οφειλής ΤΑΠ

Τα δικαιολογητικά που χρησιμοποιούνται περισσότερο

• Το αντίγραφο ποινικού μητρώου απαιτείται σε 293 διαφορετικές διαδικασίες,
• το αντίγραφο τίτλου σπουδών σε 275 διαδικασίες,
• το αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας σε 158 διαδικασίες,
• το αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας σε 113 διαδικασίες και
• η βεβαίωση φορολογικού μητρώου σε 100 διαδικασίες.

Οι φορείς που επηρεάζονται περισσότερο

Η μεταρρύθμιση έχει οριζόντιο χαρακτήρα και επηρεάζει συνολικά 32 δημόσιους φορείς. Η μεγαλύτερη επίδραση εντοπίζεται:

–  Στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, όπου απλοποιούνται 230 περιπτώσεις προσκόμισης δικαιολογητικών,

–  στο υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με 226,

–  στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας με 135,

–  στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με 61 και

–  στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με 59.

Τι σημαίνει στην πράξη (Παραδείγματα)

Αίτηση για σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου του Δημοσίου

Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη

Μέχρι σήμερα, ένας πολίτης που υπέβαλλε αίτηση για σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου του Δημοσίου έπρεπε να αναζητήσει και να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, ληξιαρχική πράξη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών.

Μετά τον νόμο Χατζηδάκη

Πλέον, τα 3 αυτά δικαιολογητικά, από τα 13 συνολικά που απαιτούνται, αντικαθίστανται από υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος δηλαδή στη συγκεκριμένη διαδικασία είναι 23%

Διόρθωση στοιχείων μητρώου της ΔΥΠΑ

Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη

Ο πολίτης που υπέβαλλε αίτηση για διόρθωση στοιχείων στο μητρώο της ΔΥΠΑ έπρεπε να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ, βεβαίωση μόνιμης κατοικίας, βεβαίωση φορολογικού μητρώου και πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης.

Μετά τον νόμο Χατζηδάκη

Τα τέσσερα αυτά δικαιολογητικά, από τα 10 συνολικά που απαιτούνται, θα καλύπτονται πλέον με μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 40%.

Οριστική τοποθέτηση μόνιμου εκπαιδευτικού Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης μετά από μεταθέσεις και μετατάξεις

Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη

Ο εκπαιδευτικός που ολοκλήρωνε τη διαδικασία οριστικής τοποθέτησης μετά από μετάθεση ή μετάταξη έπρεπε να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης, βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο ή βεβαίωση σπουδών, βεβαίωση χρόνου ανεργίας και πιστοποιητικό εντοπιότητας.

Μετά τον νόμο Χατζηδάκη

Τα τέσσερα αυτά δικαιολογητικά, από τα 15 συνολικά που απαιτούνται, θα αντικαθίστανται από μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 27%.

Άδεια ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας (ΜοΠΠ)

Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη

Για την έκδοση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας (ΜοΠΠ), ο ενδιαφερόμενος έπρεπε να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, αντίγραφο ποινικού μητρώου, αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας και αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας.

Μετά τον νόμο Χατζηδάκη

Τα τρία αυτά δικαιολογητικά, από τα 16 συνολικά που απαιτούνται, θα καλύπτονται πλέον με μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 19%.

Γνωστοποίηση Ίδρυσης και Λειτουργίας Γυμναστηρίου ή Αθλητικής Σχολής

Πριν από τον νόμο Χατζηδάκη

Για τη γνωστοποίηση Ίδρυσης και Λειτουργίας Γυμναστηρίου ή Αθλητικής Σχολής, ο πολίτης έπρεπε να προσκομίσει αντίγραφο τίτλου σπουδών και, σε περίπτωση φοίτησης στο εξωτερικό, πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλων σπουδών αλλοδαπής (ΔΟΑΤΑΠ), αντίγραφο ποινικού μητρώου, αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας και αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας

Μετά τον νόμο Χατζηδάκη

Τα 5 αυτά πιστοποιητικά, από τα 24 που συνολικά απαιτούνται, θα καλύπτονται με μία μόνο υπεύθυνη δήλωση. Το όφελος για τον πολίτη είναι 21%.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε το πρωί το επιτηρητικό φυλάκιο του Αγαθονησίου, το Διαχρονικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το πολυδύναμο περιφερειακό ιατρείο του νησιού.

Ο πρωθυπουργός, συνοδευόμενος από τον υφυπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανο Γκίκα, τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργο Χατζημάρκο και τον δήμαρχο Αγαθονησίου Βαγγέλη Κόττορο, συνομίλησε με τους ένστολους που επανδρώνουν το φυλάκιο, τους ευχαρίστησε για την αδιάκοπη προσφορά τους και ενημερώθηκε από τον ταξίαρχο Εμμανουήλ Τουλουπάκη για τα τοπογραφικά χαρακτηριστικά της περιοχής.

«Για εμένα είναι ξεχωριστή χαρά και τιμή να επισκέπτομαι για πρώτη φορά ως πρωθυπουργός το Αγαθονήσι και φυσικά είναι υποχρέωσή μου, κ. Ταξίαρχε, να ξεκινήσω την επίσκεψή μου επισκεπτόμενος το φυλάκιο των ενόπλων δυνάμεων. Θέλω από καρδιάς να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ στους αξιωματικούς, στους στρατεύσιμους που στελεχώνουν 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες το χρόνο αυτό το φυλάκιο», δήλωσε ο πρωθυπουργός κατά την επίσκεψή του.

«Έχει ξεχωριστή σημασία για εμάς, για τους ακρίτες μας, για τους νησιώτες μας να γνωρίζουν ότι μπορούν να αισθάνονται ασφαλείς, με Ένοπλες Δυνάμεις οι οποίες είναι άρτια στελεχωμένες, άρτια εξοπλισμένες και οι οποίες διαρκώς εξελίσσονται.

Το φυλάκιο αυτό έχει και μια πρόσθετη χρησιμότητα, να υποβοηθά τη μεγάλη μάχη την οποία δίνουμε κατά της παράνομης μετανάστευσης. Μια μάχη την οποία οι νησιώτες μας γνωρίζουν καλά ότι μέρα με τη μέρα την κερδίζουμε, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα στα άθλια δίκτυα των διακινητών ότι θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να τους εμποδίσουμε να εκμεταλλεύονται απελπισμένους ανθρώπους για να τους φέρνουν στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

Κύριε Ταξίαρχε, είναι ξεχωριστή τιμή για εμένα να βρίσκομαι πίσω από αυτή την πολύ όμορφη και μεγάλη ελληνική σημαία η οποία κυματίζει υπερήφανη εδώ, στο ακριτικό Αγαθονήσι. Με ενημερώσατε ότι χρειάστηκαν οκτώ στρατεύσιμοι για να τη σηκώσουν σήμερα, με τον αέρα, και αυτό νομίζω ότι λέει πολλά για το πόσο σημαντικό είναι να μπορούμε να υπηρετούν εδώ τα νέα παιδιά τη θητεία τους και να στέλνουμε συνεχώς ένα ενεργητικό μήνυμα αποτροπής, υπευθυνότητας αλλά και πολύ μεγάλης εθνικής αυτοπεποίθησης», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Υποδεχόμαστε με μεγάλη χαρά και τιμή τον πρωθυπουργό μας, ο οποίος ενδιαφέρεται, νοιάζεται για τα μικρά νησιά και το ενδιαφέρον του φανερώνεται από αυτή την επίσκεψη», ανέφερε από την πλευρά του ο δήμαρχος Β. Κόττορος. «Τον καλωσορίζουμε με μεγάλη χαρά και του ευχόμαστε καλή επιτυχία στο έργο που επιτελεί, που ήδη είναι επιτυχημένο, αλλά του ευχόμαστε ακόμα καλύτερη επιτυχία», συνέχισε.

Στη συνέχεια, ο πρωθυπουργός μετέβη στο πολυδύναμο περιφερειακό ιατρείο, όπου έγινε δεκτός από τους δύο γιατρούς που υπηρετούν στο νησί, τους οποίους ευχαρίστησε για την αφοσίωσή τους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενημερώθηκε για την εγκατάσταση σταθμού τηλεϊατρικής στη δομή, ο οποίος ενισχύει την εξ αποστάσεως παροχή υποστήριξης σε κατοίκους και επισκέπτες. Το έργο έγινε στο πλαίσιο της ευρύτερης επέκτασης του εθνικού δικτύου τηλεϊατρικής σε νησιά του νοτίου Αιγαίου μέσω της ανάπτυξης συνολικά 20 σταθμών και την προμήθεια δεκάδων συσκευών κατ’ οίκον παρακολούθησης ασθενών.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενημερώθηκε, επίσης, για το σχέδιο ανάπτυξης ιατρείου διαχείρισης χρόνιων νοσημάτων στον χώρο, το οποίο θα αναβαθμίσει ουσιαστικά την παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Αμέσως μετά, ο πρωθυπουργός προήδρευσε σε σύσκεψη στο δημαρχείο όπου συζητήθηκαν οι ανάγκες του Αγαθονησίου, μαζί με τον υφυπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανο Γκίκα και τον δήμαρχο Βαγγέλη Κόττορο.

Επόμενος σταθμός του Κυριάκου Μητσοτάκη ήταν το Διαχρονικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το 33ο κατά σειρά νέο ή ανακαινισμένο μουσείο που αποδόθηκε στο κοινό από το υπουργείο Πολιτισμού την τελευταία επταετία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεναγήθηκε στο μουσείο, που βρίσκεται στον χώρο του αρχαίου οχυρού του 4ου αιώνα πΧ, και ενημερώθηκε για τα εκθέματα, στα οποία περιλαμβάνονται τεκμήρια κατοίκησης ήδη από την 3η χιλιετία πΧ.

Ο πρωθυπουργός είχε, ακόμη, την ευκαιρία να δει το Gov Access Booth που λειτουργεί πιλοτικά στο Αγαθονήσι, αποτέλεσμα πρωτοβουλίας του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, με την αρωγή της Cosmote. Πρόκειται για σταθμό εξυπηρέτησης που, με την αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακού βοηθού, επιτρέπει σε κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών οι οποίοι δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία να έχουν ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες της πύλης Gov.gr.

ΑΠΕ-ΜΠΕ