Τέσσερις ισχυρές γραμμές άμυνας απέναντι στη διεθνή αναταραχή στις αγορές ομολόγων έχει η ελληνική οικονομία. Σε μία περίοδο κατά την οποία η αύξηση του κόστους δανεισμού και οι ανησυχίες για τη δημοσιονομική κατάσταση μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών, αλλά και για τις ΗΠΑ, προκαλούν ισχυρές αναταράξεις στις αγορές, το δίχτυ ασφαλείας της ελληνικής οικονομίας περιορίζει τους κραδασμούς

Τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, σε συνδυασμό με το ταμειακό μαξιλάρι των 32 δισ. ευρώ, οι διαδοχικές πρόωρες αποπληρωμές δημόσιου χρέους, οι αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης και οι ρυθμοί ανάπτυξης που παραμένουν σχεδόν διπλάσιοι από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, είναι τα τέσσερα βασικά πλεονεκτήματα της χώρας όπως τα καταγράφουν τραπεζικοί και οικονομικοί παράγοντες. Αυτό αποτυπώνεται και στις αποδόσεις των ομολόγων που δείχνουν ότι η Ελλάδα δανείζεται με χαμηλότερο κόστος από τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Βρετανία και τι ΗΠΑ. Το κόστος δανεισμού μέσω 10ετών ομολόγων για τη Γαλλία ξεπέρασε το 5% λόγω των διεθνών ανησυχιών για τη δημοσιονομική κατάσταση της γαλλικής οικονομίας. Η απόδοση των 10ετών ομολόγων της Ιταλίας βρίσκεται στα επίπεδα του 4,5%, της Βρετανίας στο 5,3%, των ΗΠΑ πάνω 5% ενώ η απόδοση για την Ελλάδα βρίσκεται στο 4,4% και για τη Γερμανία στο 3,3%.Επιπλέον, το πλεονέκτημα για τη χώρα μας, όπως σημειώνουν τα ίδια στελέχη, είναι οι περιορισμένες χρηματοδοτικές ανάγκες και η ευνοϊκή ρύθμιση του χρέους που μαζί με το ισχυρό δημοσιονομικό μαξιλάρι των 32 δισ. ευρώ δίνουν την ευχέρεια επιλογών στην ηγεσία του οικονομικού επιτελείου και στον ΟΔΔΗΧ σε ότι αφορά την πολιτική δανεισμού.

Αναλυτικότερα, τα δεδομένα στις τέσσερις ελληνικές γραμμές άμυνας απέναντι στην αναταραχή στις διεθνείς αγορές ομολόγων – που τροφοδοτείται όχι μόνο από τον γαλλικό κίνδυνο αλλά και από τον υψηλό πληθωρισμό που προκαλούν οι δύο πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν, την επακόλουθη αύξηση των επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών σε Ευρώπη και ΗΠΑ, όπως και από την ξέφρενη κούρσα δανεισμού των κολοσσών της τεχνητής νοημοσύνης- είναι τα ακόλουθα:

Ανάπτυξη

Ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται το 2026 να κυμανθεί στο 2% καταγράφοντας σχεδόν διπλάσιες επιδόσεις από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (0,9%). Για το 2027, με βάση τις προβλέψεις του προσχεδίου του προϋπολογισμού, η ανάπτυξη στη χώρα μας θα τρέξει με ρυθμό 2,3% ενώ η ευρωζώνη εκτιμάται ότι θα καταγράψει επίδοση 1,2%. Πρόκειται για ρυθμούς ανάπτυξης που παραμένουν σταθερά πάνω από 2% τα τελευταία χρόνια και τροφοδοτούνται από την αύξηση των επενδύσεων (ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου), οι οποίες εκτιμάται ότι θα τρέξουν με ρυθμό 7,7% και 7,9% φέτος και το 2027 αντίστοιχα.

Πρωτογενή πλεονάσματα

Οι υψηλές επιδόσεις στα πρωτογενή πλεονάσματα που πρέπει να παράγει η χώρα μας για να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος αναμένεται να συνεχιστούν φέτος και τα επόμενα χρόνια. Το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2026 προβλέπεται να ανέλθει στο 3,6% του ΑΕΠ και στο 3,3% του ΑΕΠ για το 2027. Είναι επίσης ενδεικτικό ότι η Ελλάδα έχει πλεόνασμα και το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το οποίο αναμένεται να διαμορφωθεί στο 0,6% του ΑΕΠ φέτος και στο 0,3% του ΑΕΠ το 2027.

Δημόσιο Χρέος

Λόγω των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων ο Οργανισμός Διαχείρισης του Δημοσίου Χρέους έχει τη δυνατότητα να προχωρά σε πρόωρες αποπληρωμές του δημοσίου χρέους. Τον περασμένο Ιούνιο αποπληρώθηκαν μνημονιακά δάνεια 6,94 δισ. ευρώ, στις αρχές Οκτωβρίου επιπλέον 2,5 δισ. ευρώ, ενώ μέχρι το τέλος του χρόνου σύμφωνα με τον προγραμματισμό θα αποπληρωθούν πρόωρα άλλα 2,2 δισ. ευρώ. Αποτέλεσμα της πολιτικής αυτής και των ρυθμών ανάπτυξης είναι η μείωση του δημόσιου χρέους στο 136,7% του ΑΕΠ φέτος με προοπτική να περιοριστεί στο 128,8% του ΑΕΠ το 2027, σύμφωνα με τις προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών. Ο στόχος είναι το δημόσιο χρέος να μειωθεί κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2029 με προοπτική να πέσει κάτω από το 110% του ΑΕΠ το 2030.

Οι αναβαθμίσεις των ξένων οίκων

Τα δεδομένα αυτά, όπως και προτροπές για επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, επισημαίνονται στις εκθέσεις των ξένων οίκων αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας. Η επενδυτική βαθμίδα που έχει εξασφαλίσει η Ελλάδα από όλους τους μεγάλους οίκους και η προοπτική για περαιτέρω αναβαθμίσεις αποτελούν μήνυμα εμπιστοσύνης για την ελληνική οικονομία όπως επισημαίνεται από την Τράπεζα της Ελλάδος και το υπουργείο Οικονομικών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υπέρβαση 1,43 δισ. ευρώ στα φορολογικά έσοδα το εννεάμηνο

Πάνω από τον στόχο κινήθηκαν τα φορολογικά έσοδα και το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού στο εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026, με το πρωτογενές πλεόνασμα να διαμορφώνεται στα 7,554 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 5,129 δισ. ευρώ. Η βασική στήριξη προήλθε από τα έσοδα του ΦΠΑ και των φόρων εισοδήματος, ενώ η καθαρή υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος, μετά την αφαίρεση ετεροχρονισμών και ειδικών εισπράξεων, ανήλθε στα 305 εκατ. ευρώ.

Τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης δείχνουν ότι τα τακτικά φορολογικά έσοδα, χωρίς τις ειδικές εισπράξεις, υπερέβησαν τον στόχο κατά 1,426 δισ. ευρώ ή 2,6%. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει την επίδραση των υψηλότερων τιμών στη φορολογία κατανάλωσης, αλλά και την αύξηση των εισοδημάτων στη φορολογία εισοδήματος.

Καθαρή υπέρβαση 305 εκατ. ευρώ στο πρωτογενές αποτέλεσμα

Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για το 9μηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου το οποίο ανακοίνωσε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 7,554 δισ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 5,129 δισ. ευρώ. Το αντίστοιχο πρωτογενές πλεόνασμα την ίδια περίοδο του 2025 είχε διαμορφωθεί σε 9,449 δισ. ευρώ.

Το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού παρουσίασε πλεόνασμα 127 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για έλλειμμα 1,897 δισ. ευρώ. Το αντίστοιχο διάστημα του 2025 είχε καταγραφεί πλεόνασμα 2,401 δισ. ευρώ.

Η υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι των στόχων περιορίζεται σε 305 εκατ. ευρώ, εφόσον εξαιρεθούν ποσά που συνδέονται με ετεροχρονισμούς πληρωμών και ειδικές εισπράξεις. Συγκεκριμένα, εξαιρούνται 695 εκατ. ευρώ από ετεροχρονισμό πληρωμών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, 385 εκατ. ευρώ από ετεροχρονισμό πληρωμών σε εξοπλιστικά προγράμματα, 905 εκατ. ευρώ από ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό.

Τα ποσά των ετεροχρονισμών δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους. Παράλληλα, η είσπραξη των 135 εκατ. ευρώ από το καζίνο στο Ελληνικό είχε προβλεφθεί να πραγματοποιηθεί στο τέλος του 2025, ενώ δημοσιονομικά καταγράφεται κατά τη διάρκεια των ετών της παραχώρησης.

Τα έσοδα του εννεαμήνου

Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν στο εννεάμηνο σε 57,811 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,501 δισ. ευρώ έναντι του στόχου που περιλαμβάνεται στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.

Η σύγκριση επηρεάζεται από τον χρόνο είσπραξης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Στη στοχοθεσία είχε περιληφθεί για τον Ιούνιο είσπραξη 1,258 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, 884 εκατ. ευρώ εισπράχθηκαν νωρίτερα, τον Απρίλιο, ενώ τα υπόλοιπα 374 εκατ. ευρώ αναμένεται να εισπραχθούν εντός του 2026.

Εξαιρουμένου του ποσού από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα καθαρά έσοδα εμφανίζουν αύξηση 2,876 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 55,967 δισ. ευρώ. Στο ποσό περιλαμβάνονται 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό.

Με την εξαίρεση των δύο αυτών ποσών, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 55,526 δισ. ευρώ και ήταν υψηλότερα κατά 1,426 δισ. ευρώ ή 2,6% έναντι του στόχου.

ΦΠΑ και φόροι εισοδήματος

Η μεγαλύτερη υπέρβαση καταγράφηκε στα έσοδα από τον ΦΠΑ. Στο εννεάμηνο ανήλθαν σε 23,062 δισ. ευρώ και, χωρίς τα 306 εκατ. ευρώ που συνδέονται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, ήταν υψηλότερα κατά 1,093 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους εισοδήματος ανήλθαν σε 20,171 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 360 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Από αυτά, ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων ήταν υψηλότερος κατά 408 εκατ. ευρώ. Ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων ήταν μειωμένος κατά 58 εκατ. ευρώ, ενώ οι λοιποί φόροι εισοδήματος αυξήθηκαν κατά 10 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης διαμορφώθηκαν σε 5,326 δισ. ευρώ, σημειώνοντας υστέρηση κατά 239 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Οι εισπράξεις από φόρους ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 2,100 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 63 εκατ. ευρώ.

Οι λοιπές κατηγορίες εσόδων

Στις υπόλοιπες κατηγορίες, οι κοινωνικές εισφορές ανήλθαν σε 40 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 5 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από μεταβιβάσεις ανήλθαν σε 4,764 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 79 εκατ. ευρώ, αν και τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων μέσα σε αυτή την κατηγορία ήταν αυξημένα κατά 72 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών ανήλθαν σε 1,465 δισ. ευρώ. Εξαιρουμένων των 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, διαμορφώθηκαν σε 1,159 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 274 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα λοιπά τρέχοντα έσοδα ανήλθαν σε 2,300 δισ. ευρώ και ήταν υψηλότερα κατά 518 εκατ. ευρώ. Από αυτά, 319 εκατ. ευρώ αφορούσαν έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, αυξημένα κατά 206 εκατ. ευρώ έναντι του αντίστοιχου στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 6,727 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 520 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου των 6,206 δισ. ευρώ, κυρίως εξαιτίας της επιστροφής ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.

Η εικόνα του Σεπτεμβρίου

Τον Σεπτέμβριο, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 6,460 δισ. ευρώ, με υπέρβαση κατά 170 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Τα έσοδα από φόρους διαμορφώθηκαν σε 6,486 δισ. ευρώ, σημειώνοντας υπέρβαση 74 εκατ. ευρώ ή 1,1% έναντι του στόχου. Τα έσοδα από τον ΦΠΑ ανήλθαν σε 2,518 δισ. ευρώ και ήταν υψηλότερα κατά 188 εκατ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, τα έσοδα από φόρους εισοδήματος έφτασαν τα 2,490 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 79 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Η υστέρηση προήλθε από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, ο οποίος ήταν μειωμένος κατά 25 εκατ. ευρώ, από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων, ο οποίος μειώθηκε κατά 49 εκατ. ευρώ, και από τους λοιπούς φόρους εισοδήματος, οι οποίοι μειώθηκαν κατά 5 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από ειδικούς φόρους κατανάλωσης ανήλθαν σε 665 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 8 εκατ. ευρώ. Οι φόροι ακίνητης περιουσίας έφτασαν τα 123 εκατ. ευρώ, πλησίον του στόχου.

Στις λοιπές κατηγορίες, τα έσοδα από κοινωνικές εισφορές ήταν 4 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 1 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από μεταβιβάσεις ανήλθαν σε 271 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 146 εκατ. ευρώ, ενώ τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων μέσα στην κατηγορία ήταν μειωμένα κατά 26 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών ανήλθαν σε 61 εκατ. ευρώ, πλησίον του στόχου, ενώ τα λοιπά τρέχοντα έσοδα ανήλθαν σε 264 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 31 εκατ. ευρώ.

Οι επιστροφές εσόδων τον Σεπτέμβριο ανήλθαν σε 626 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 79 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου των 548 εκατ. ευρώ. Τα συνολικά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων διαμορφώθηκαν σε 94 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 26 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι δαπάνες

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού στο εννεάμηνο ανήλθαν σε 57,683 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 477 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου των 57,206 δισ. ευρώ. Σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, ήταν αυξημένες κατά 5,423 δισ. ευρώ.

Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού, οι πληρωμές εμφανίστηκαν μειωμένες κατά 1,094 δισ. ευρώ έναντι του στόχου. Αντίθετα, οι δαπάνες στο επενδυτικό σκέλος ανήλθαν σε 10,395 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 1,571 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο, λόγω της επιτάχυνσης των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ήταν επίσης αυξημένες κατά 2,209 δισ. ευρώ σε σύγκριση με τις αντίστοιχες δαπάνες του 2025.

Μεταξύ των σημαντικότερων μεταβιβάσεων και πληρωμών περιλαμβάνονται η επιχορήγηση 1,544 δισ. ευρώ προς τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας και η επιχορήγηση 1,994 δισ. ευρώ προς τον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων Κοινωνικής Ασφάλισης.

Παράλληλα, καταγράφηκε επιχορήγηση 131 εκατ. ευρώ προς την Κοινωνία της Πληροφορίας για την πληρωμή του Fuel Pass, πληρωμή 136 εκατ. ευρώ για την επιδότηση στο diesel κίνησης και έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά ύψους 232 εκατ. ευρώ.

Επιπλέον, καταγράφηκε επιχορήγηση 917 εκατ. ευρώ προς την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας για την προμήθεια φαρμακευτικών σκευασμάτων, προϊόντων και υπηρεσιών υγείας για λογαριασμό των δημόσιων νοσοκομείων, καθώς και μεταβιβάσεις 1,032 δισ. ευρώ προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.

Οι επιχορηγήσεις προς τους συγκοινωνιακούς φορείς ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ ανήλθαν σε 327 εκατ. ευρώ.

Από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διευκρινίζεται ότι τα στοιχεία αφορούν το πρωτογενές αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης σε τροποποιημένη ταμειακή βάση και όχι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης. Το αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από το αποτέλεσμα σε ταμειακούς όρους, ενώ η Γενική Κυβέρνηση περιλαμβάνει, εκτός από την Κεντρική Διοίκηση, τα Νομικά Πρόσωπα και τους υποτομείς των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ