Στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, παραχώρησε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στον δημοσιογράφο του ΑΠΕ/ΜΠΕ, Πάνο Οπλοποιό, αναλύοντας τον ριζικό μετασχηματισμό της Δημόσιας Υγείας στην Ελλάδα μέσα από τον άξονα της πρόληψης.

Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», το οποίο, όπως τόνισε η κ. Αγαπηδάκη, «αποτελεί πλέον τον βασικό πυλώνα πρόληψης στη χώρα. Στόχος του υπουργείου είναι να εξεταστούν δωρεάν 6 εκατομμύρια πολίτες. Ήδη, 200.000 πολίτες έχουν πραγματοποιήσει τις εξετάσεις τους με τα αποτελέσματα να είναι εντυπωσιακά: ο έγκαιρος εντοπισμός ευρημάτων επιτρέπει στους πολίτες να ζήσουν περισσότερο και με καλύτερη ποιότητα ζωής. Μάλιστα, ειδικά για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, το πρόγραμμα έχει ήδη αποτρέψει 60.000 εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια.

Το γεγονός αυτό είναι υψίστης σημασίας για τη χώρα μας, η οποία διαθέτει γηρασμένο πληθυσμό και καταγράφει υψηλά ποσοστά πρόωρων θανάτων από καρδιαγγειακά. Η ευρωπαϊκή κοινότητα αναγνωρίζει πλέον την ελληνική επιτυχία στο συγκεκριμένο πεδίο, καθώς η χώρα μας έδωσε και κέρδισε μια δύσκολη μάχη σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την εφαρμογή τέτοιων προληπτικών πολιτικών».

Πέραν των οριζόντιων δράσεων, η αναπληρώτρια υπουργός υπογράμμισε τη στρατηγική για την καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία. Για την εξυπηρέτηση των πιο ευάλωτων πολιτών, όπως ηλικιωμένοι και άτομα με αναπηρία που αδυνατούν να μετακινηθούν, έχουν αναπτυχθεί 180 κινητές ομάδες (ιατρικά κλιμάκια) σε όλη την επικράτεια. Μέσω της τηλεφωνικής γραμμής 1135 οι πολίτες μπορούν να κλείσουν ραντεβού για δωρεάν κατ’ οίκον εξέταση από γιατρούς και νοσηλευτές. Παράλληλα, λειτουργούν ιατρεία στην κοινότητα για την κάλυψη απομακρυσμένων, ορεινών και νησιωτικών περιοχών.

Αναφορικά με την πίεση που δέχεται το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), η κ. Αγαπηδάκη ξεκαθάρισε πως «η πρόληψη δεν επιβαρύνει τις δομές, αλλά αντίθετα αποτρέπει ένα εκατονταπλάσιο βάρος που θα προέκυπτε αν οι ασθενείς κατέληγαν στα νοσοκομεία σε προχωρημένο στάδιο νοσημάτων». Ωστόσο, αναγνώρισε πως απαιτείται περαιτέρω βελτίωση στη διασύνδεση του προληπτικού ελέγχου με τη διάγνωση και τη θεραπεία. Ιδιαίτερα στον τομέα του καρκίνου, τόνισε την ανάγκη υποστήριξης των ασθενών ώστε να μην «χάνονται» μέσα στο σύστημα μετά από ένα θετικό εύρημα, ρόλο που καλούνται να αναλάβουν ο προσωπικός γιατρός, οι κινητές ομάδες και ο Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας.

Ένα εξίσου κρίσιμο μέτωπο είναι αυτό της παιδικής παχυσαρκίας. Η εθνική δράση κατά της παιδικής παχυσαρκίας, σε συνεργασία με τη UNICEF, απέσπασε για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας βραβείο από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, 135.000 παιδιά συμμετέχουν σε δωρεάν αθλητικές δραστηριότητες, ενώ έχουν διανεμηθεί 20 τόνοι φρούτων και λαχανικών σε οικογένειες που δυσκολεύονται οικονομικά να τα προμηθευτούν. Επιπρόσθετα, προσφέρεται δωρεάν διατροφική συμβουλευτική μέσω του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, στην οποία έχουν απευθυνθεί 1.700 οικογένειες. Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, καθώς το 80% των παιδιών μείωσε τον δείκτη μάζας σώματος, ενώ όσα αντιμετώπιζαν προβλήματα όπως υπέρταση ή διαβήτη βελτίωσαν τους κλινικούς τους δείκτες κατά 40%.

Κλείνοντας τη συνέντευξη, ερωτηθείσα για τη μετάβασή της από τον ακαδημαϊκό και ερευνητικό χώρο στην υψηλόβαθμη πολιτική διοίκηση, η κ. Αγαπηδάκη παραδέχτηκε τη δυσκολία της συνύπαρξης της τεχνοκρατικής με την πολιτική οπτική. Όπως επισήμανε η πολιτική, με τη στήριξη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, της έδωσε τη δυνατότητα να κάνει πραγματικότητα το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», έναν στόχο για τον οποίο πάλευε χρόνια μέσα από την ακαδημαϊκή της πορεία. Έχοντας βιώσει και η ίδια δυσκολίες στην οικογένειά της, τόνισε ότι προσπαθεί να συνδυάζει την κατανόηση των πραγματικών κοινωνικών αναγκών (το πολιτικό σκέλος) με τις τεκμηριωμένες από την έρευνα λύσεις (το τεχνοκρατικό σκέλος) για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μια πρόσφατη επιστημονική δημοσίευση για τον καύσωνα και τους νεφρούς, στο The Lancet Planetary Health φέρει, μεταξύ των συγγραφέων, τον Καθηγητή του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Γεώργιο Σακκά.

Ο ίδιος μιλώντας στο Αθηναϊκό -Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, για το τι προσθέτει αυτή η νέα δημοσίευση τονίζει: «Προσθέτει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Η δημοσίευση υποστηρίζει ότι η ακραία ζέστη δεν επιβαρύνει μόνο άμεσα τους νεφρούς μέσω αφυδάτωσης και υποογκαιμίας, αλλά μπορεί να επηρεάζει και έναν ευρύτερο βιολογικό άξονα που συνδέει έντερο, νεφρούς και εγκέφαλο. Η θερμική καταπόνηση αυξάνει τον κίνδυνο οξείας νεφρικής βλάβης και επιτάχυνσης της χρόνιας νεφρικής νόσου, ιδιαίτερα όταν η έκθεση επαναλαμβάνεται».

Αναφερόμενος για το πώς συνδέεται το έντερο με τη νεφρική λειτουργία, αφού τονίζει πως αυτό είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της εργασίας, προσθέτει πως «Στη μελέτη εξηγούμε ότι η ζέστη μπορεί να διαταράξει τον εντερικό φραγμό, δηλαδή τη φυσική «άμυνα» που εμποδίζει μικροβιακά προϊόντα και τοξίνες να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος. Όταν αυτή η άμυνα αποδυναμώνεται, ενισχύεται η συστηματική φλεγμονή, η οποία μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω τους νεφρούς και να εντείνει τη βλάβη. Με απλά λόγια, ο καύσωνας ίσως δεν δρα μόνο με την αφυδάτωση, αλλά και μέσω φλεγμονωδών μηχανισμών που επηρεάζουν πολλά όργανα μαζί».

Όσον αφορά στα άτομα που βρίσκονται στις ομάδες υψηλού κινδύνου, ο κ. Σακκάς υπογραμμίζει πως οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με διαβήτη ή χρόνια νεφρική νόσο, όσοι εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους, αλλά και πληθυσμοί με περιορισμένη πρόσβαση σε νερό, δροσερό περιβάλλον και υπηρεσίες υγείας κινδυνεύουν περισσότερο. Η μελέτη δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στις κοινωνικές ανισότητες, επισημαίνοντας ότι «η ευαλωτότητα δεν είναι μόνο βιολογική αλλά και κοινωνική».

Στο ερώτημα αν είναι όλα αυτά αποδεδειγμένα στον άνθρωπο, ο καθηγητής τονίζει: «Όχι πλήρως ακόμη. Η δημοσίευση είναι πολύ σημαντική, αλλά τονίζουμε ότι αρκετά από αυτά τα μονοπάτια στηρίζονται κυρίως σε πειραματικά και μηχανιστικά δεδομένα και χρειάζονται επιβεβαίωση σε πραγματικές συνθήκες και σε μακροχρόνιες μελέτες ανθρώπων». Αναφερόμενος στο βασικό μήνυμα για το κοινό, ο ίδιος σημειώνει ότι ο καύσωνας δεν είναι ένα απλό επεισόδιο δυσφορίας. Μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής κινδύνου για τη νεφρική υγεία, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν αφυδάτωση, σωματική καταπόνηση και προϋπάρχουσα νόσος. Η πρόληψη με σωστή ενυδάτωση, αποφυγή έκθεσης στις θερμές ώρες και προστασία των ευάλωτων ομάδων είναι ουσιαστική, αλλά εξίσου σημαντικές είναι και οι ευρύτερες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας.

«Η νέα αυτή προσέγγιση μας θυμίζει ότι η ζέστη δεν επηρεάζει ένα μόνο όργανο, αλλά ολόκληρα βιολογικά συστήματα. Η προστασία της νεφρικής υγείας στις ημέρες του καύσωνα δεν είναι μόνο θέμα ατομικής προσοχής, αλλά και θέμα έγκαιρης ενημέρωσης, πρόληψης και κοινωνικής μέριμνας» καταλήγει ο κ. Σακκάς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης