Μπορεί η γεωργία να καλύψει τις ανάγκες επιβίωσης της ανθρωπότητας υπό συνθήκες κλιματικής κρίσης;

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις και οι δράσεις που πρέπει να ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε οι αποφάσεις να κινούνται προς τη θετική κατεύθυνση; Ποιος είναι ο ρόλος των νέων τεχνολογιών, της τεχνητής νοημοσύνης και ποια τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι εκπρόσωποι της αλυσίδας αγροδιατροφής;
Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά, αλλά και τη δική του επιστημονική θέση για τους χειρισμούς που επιχειρούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να μετριαστούν οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αλλά και να εξασφαλιστεί η επισιτιστική επάρκεια και ασφάλεια των πληθυσμών, έδωσε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), τακτικό μέλος της Ελληνικής Γεωργικής Ακαδημίας (ΕΓΑ) και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΓΠΑ), Ηλίας Ελευθεροχωρινός.
Απειλείται η επισιτιστική ασφάλεια λόγω κλιματικής αλλαγής;
«Η δυνατότητα της γεωργίας να καλύψει τις ανάγκες επιβίωσης της ανθρωπότητας υπό συνθήκες κλιματικής κρίσης είναι μεγάλη, αλλά υπό προϋποθέσεις», επισημαίνει ο κ. Ελευθεροχωρινός, τονίζοντας ότι η προσέγγιση αυτού του στόχου επιτάσσει σειρά μέτρων που πρέπει να ληφθούν άμεσα και αφορούν πολιτικές, αλλά και την προσαρμογή των ανθρώπων του πρωτογενούς τομέα στα νέα δεδομένα της εποχής.
Έτσι, όπως λέει ο ίδιος, για να επιτευχθεί ο στόχος και η γεωργία να μπορεί να συνεχίσει να καλύπτει τις ανάγκες επιβίωσης της ανθρωπότητας, μέσω κλιματικής κρίσης, απαιτούνται τα εξής: αποδοχή εκ μέρους ασφαλούς χρήσης των σύγχρονων και καινοτόμων τεχνολογιών, όπως γενετική μηχανική και επεξεργασία γονιδιώματος για δημιουργία ανθεκτικών ποικιλιών, τεχνητή νοημοσύνη, νανοτεχνολογία και ψηφιακή τεχνολογία, λήψη μέτρων μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και ανάληψη δράσεων προσαρμογής της γεωργίας στις αναμενόμενες επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής και των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Επιπλέον, κατά τον ίδιο απαιτείται «αλλαγή των αρχών και των “ανέφικτων” στόχων της Πράσινης Συμφωνίας, της διαχείρισης και αύξησης των ενισχύσεων-επιδοτήσεων της γεωργίας από την ΕΕ μέσω της αναμόρφωσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και των Οικολογικών Σχημάτων, τα οποία μάλιστα σύμφωνα με τον κ. Ελευθεροχωρινό «όπως ανακοινώθηκαν, αποσκοπούν στην ενίσχυση της γεωργίας για μειωμένη παραγωγή».
Βέβαια, όπως σπεύδει να σημειώσει, για να πετύχει ο πρωτογενής τομέας την επισιτιστική ασφάλεια και επάρκεια των καταναλωτών μέσω της κλιματικής αλλαγής, «ιδιαίτερα σημαντική είναι η αντικειμενική ενημέρωση της κοινωνίας, η εκπαίδευση και η κατάρτιση όλων των εμπλεκόμενων με τη γεωργία, η συνεργασία, η εγρήγορση και κυρίως η άμεση δράση».
Όλα τα προαναφερόμενα, σύμφωνα με τον ίδιο, «αποτελούν μονόδρομο για την κάλυψη των αναγκών επιβίωσης της ανθρωπότητας υπό τις αντίξοες συνθήκες της αναμενόμενης κλιματικής αλλαγής».
Μάλιστα, όπως διευκρινίζει, σε αντίθετη περίπτωση, «η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, η υδατική ανασφάλεια, οι καταστροφές των καλλιεργειών, οι ζημιές των ζώων, η επισιτιστική ανασφάλεια, η οικονομική αναστάτωση και οι συγκρούσεις μεταξύ των λαών θα είναι αναπόφευκτες».

Ποια είναι η κατάσταση σήμερα;

Η άνοδος της θερμοκρασίας της γης, λόγω της αύξησης της συγκέντρωσης των αερίων του θερμοκηπίου (διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο, υποξείδιο του αζώτου, ενώσεις φθορίου) στη γήινη ατμόσφαιρα, είναι τα κυριότερα αίτια που σύμφωνα με τον κ. Ελευθεροχωρινό συντελούν στη μεταβολή του κλίματος, η οποία εξελίσσεται σε κλιματική αλλαγή και δημιουργεί κλιματική κρίση (κατάσταση έκτακτης και επείγουσας ανάγκης λήψης μέτρων για το κλίμα).
Όπως εξηγεί, οι μεγαλύτερες ανθρωπογενείς πηγές εκπομπής αερίων θερμοκηπίου είναι η ενέργεια (34%), η βιομηχανία (24%) και οι μεταφορές (14%), ενώ η γεωργία, η δασοκομία-χρήση γης και τα κτήρια συμμετέχουν με 11%, 11% και 6%, αντιστοίχως.
Ειδικότερα για τη γεωργία, τα ζώα συμμετέχουν με 67% στην εκπομπή αερίων θερμοκηπίου, ενώ οι καλλιέργειες με 33%. Επίσης, τα ζώα, αν και χρησιμοποιούν ζωοτροφές καλλιεργειών και 32 δισ. στρ. λιβαδιών και βοσκοτόπων, παρέχουν το 17% των θερμίδων και το 33% των πρωτεϊνών, ενώ η αντίστοιχη συμμετοχή των καλλιεργειών (καλύπτουν έκταση 16 δισ. στρ.) είναι 83% σε θερμίδες και 67% σε πρωτεΐνες.
Τα πειραματικά δεδομένα, όπως μας λέει ο ίδιος, δείχνουν ότι η μελλοντική αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα κατά 100-200 ppm θα αυξήσει σημαντικά την απόδοση των καλλιεργειών σιταριού, ρυζιού και σόγιας (γνωστές ως C3 καλλιέργειες), ενώ η ως εκ τούτου προκαλούμενη άνοδος της θερμοκρασίας κατά 1-2 oC θα αυξήσει την απόδοση του αραβοσίτου (γνωστή ως C4 καλλιέργεια). Οι τέσσερις προαναφερθείσες καλλιέργειες παρέχουν το 60% των θερμίδων παγκοσμίως.
Βέβαια, τα αποτελέσματα αυτά, αν και επιτρέπουν εφησυχασμό και αισιοδοξία, ωστόσο «δεν επιτυγχάνονται πάντοτε στην πράξη εξαιτίας της μη ομαλής ανόδου της θερμοκρασίας ως προς την εποχή εμφάνισης, τη συχνότητα, τη διάρκεια και την ένταση, με αποτέλεσμα η προσαρμογή της γεωργίας να γίνεται εξαιρετικά δύσκολη», σημειώνει.
Τα μέτρα μετριασμού που είναι επιτακτική ανάγκη να ληφθούν ανά κατηγορία
Υπό το πρίσμα των προαναφερόμενων διαπιστώσεων, σύμφωνα με τον ομότιμο καθηγητή, καθίσταται σαφές ότι «είναι επιτακτική η λήψη μέτρων μετριασμού της μεταβολής του κλίματος (επιβράδυνσης ρυθμού εξέλιξης και μείωση έντασης), καθώς και δράσεων προσαρμογής για την αντιμετώπιση των αναμενόμενων επιδράσεων της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία».
Κατά τον ίδιο, τα μέτρα μετριασμού πρέπει να εστιάζονται στη μείωση εκπομπής αερίων θερμοκηπίου μέσω της ορθότερης διαχείρισης των φυσικών πόρων (μειωμένη κατεργασία εδάφους, ορθή διαχείριση νερού) και της ορθής χρήσης των εισροών (λιπάσματα βραδείας αποδέσμευσης, λιπάσματα με παρεμποδιστές, βιολιπάσματα, βιοδιεγέρτες, βιοφυτοπροστατευτικά, χημικώς συντιθέμενα φυτοπροστατευτικά) στην καλλιέργεια φυτών, ενώ τα αντίστοιχα μέτρα για τα ζώα είναι η βελτίωση της διατροφής των μηρυκαστικών και των συστημάτων διαχείρισης κόπρου.
Οι δράσεις προσαρμογής των φυτών στην κλιματική αλλαγή περιλαμβάνουν δημιουργία και καλλιέργεια ποικιλιών με ανθεκτικότητα σε αβιοτικές ή/και βιοτικές καταπονήσεις και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση λιπασμάτων και νερού, μειωμένες απαιτήσεις σε χαμηλές θερμοκρασίες. Οι αντίστοιχες δράσεις για το νερό και το έδαφος είναι κατά τον ίδιο, η κατασκευή έργων συλλογής επιφανειακών υδάτων και σύγχρονων αρδευτικών δικτύων, η προμήθεια σύγχρονου εξοπλισμού άρδευσης, η βελτίωση εδαφών ως προς τη συγκράτηση νερού και την αποστράγγιση, και η επένδυση σε αντιπλημμυρικά έργα.
Αναφερόμενος στις δράσεις σχετικά με τις υποδομές και τα δάση, αυτές θα πρέπει σύμφωνα με τον ίδιο να περιλαμβάνουν τα εξής: κατασκευή και συντήρηση αγροτικών δρόμων, κατασκευή ανθεκτικών κτιρίων και αποθηκών, προμήθεια σύγχρονου γεωργικού εξοπλισμού και σύγχρονου εξοπλισμού καταγραφής καιρικών και κλιματικών δεδομένων και επιλογή δασικών ειδών και δασοκομικών πρακτικών, λιγότερο ευάλωτων στις καταιγίδες και τις πυρκαγιές.
Για την προσαρμογή των ζώων, οι δράσεις εστιάζονται σε βελτίωση των φυλών και του φυσικού χώρου των ζώων, αλλαγές στις καλλιέργειες ζωοτροφών και στη διαχείριση των βοσκοτόπων, των ασθενειών και των παρασίτων.
Εξίσου αναγκαία, χαρακτηρίζει και τα χρηματοδοτικά προγράμματα, που κατά τον κ. Ελευθεροχωρινό θα πρέπει να εστιάζουν στην ενίσχυση της ασφάλισης των γεωργικών υποδομών και των καλλιεργειών, στην άμεση αντιμετώπιση ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα, στην ανάπτυξη της αγροτικής έρευνας και στην παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών.
Βέβαια, διερωτώμενος ο ίδιος εάν όλες οι προαναφερόμενες δράσεις μετριασμού μπορούν να προσεγγίσουν την κλιματική ουδετερότητα, ο ίδιος απαντά χαρακτηριστικά ότι «αυτή είναι περιορισμένη, σύμφωνα με τη μεγάλη αβεβαιότητα που εμπεριέχουν τα μοντέλα εκτίμησής της, αφού βασίζονται κυρίως σε δεδομένα εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα από ανθρωπογενείς και όχι από φυσικές πηγές».
Η επίδραση κλιματικών μεταβολών στην ανάπτυξη των ΦΜΚ και ζιζανίων
Τη θέση του ότι μελλοντικά θα είναι ακόμη πιο αναγκαία η αποτελεσματική αντιμετώπιση των ζιζανίων στα Φυτά Μεγάλης Καλλιέργειας, συνεπεία της έντασης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, διατυπώνει ο πρόεδρος, καθηγητής στο Τμήμα Γεωπονίας του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας (ΔΙΠΑΕ), Δρ. Κίτσιος Δήμας.
Κατά τον ίδιο, η αύξηση της συγκέντρωσης του CO2 θα ευνοήσει τη φωτοσύνθεση και θα αυξήσει την απόδοση των C3 καλλιεργειών (σιτάρι, ρύζι, σόγια, ζαχαρότευτλα, βαμβάκι, ελαιοκράμβη, ηλίανθος, καπνός, πατάτα, τομάτα, κηπευτικά και δενδρώδη οπωροφόρα), ενώ ο συνδυασμός της αύξησης CO2 και θερμοκρασίας θα αυξήσει την ανταγωνιστική ικανότητα των C3 ζιζανίων έναντι των καλλιεργούμενων φυτών.
Όπως εξηγεί, τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η αύξηση του CΟ2 στην ατμόσφαιρα προκάλεσε σημαντική αύξηση στην απόδοση των C3 καλλιεργειών σιταριού, ρυζιού και σόγιας, ενώ μείωσε την περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες στο σιτάρι, κριθάρι, ρύζι, πατάτα, σόγια, μπιζέλι και αραβόσιτο από 1,4 έως και 15%. Επίσης, η αύξηση του CO2 (σε σύγκριση με την τρέχουσα συγκέντρωση), αύξησε τη βιομάζα των C3 ζιζανίων αγριοβρώμης, κόκκινου ρυζιού και κίρσιου.
Στο πλαίσιο αυτό, όπως σημειώνει ο ίδιος, τα προαναφερόμενα δεδομένα ενισχύουν την άποψη ότι η αύξηση του CΟ2 είναι σημαντικότερος παράγοντας για τις C3 καλλιέργειες σόγια, ρύζι και σιτάρι από ό,τι η άνοδος της θερμοκρασίας, ενώ το αντίθετο συμβαίνει με τον C4 αραβόσιτο.
Έτσι, «η αύξηση του CO2 αναμένεται να αυξήσει την απόδοση των C3 καλλιεργούμενων ειδών αλλά και την ανταγωνιστική ικανότητα των C3 ειδών ζιζανίων έναντι των C3 και C4 καλλιεργειών συνεπώς, η αποτελεσματική αντιμετώπιση των ζιζανίων στο μέλλον θα είναι ακόμη περισσότερο αναγκαία, προκειμένου να αποφευχθούν μεγαλύτερες μειώσεις των αποδόσεων των καλλιεργειών».
Οι προαναφερόμενες πληροφορίες/ γνώσεις, όπως υπογραμμίζει χαρακτηριστικά, μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στην καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεων της μεταβολής του κλίματος στα φυτά μεγάλης καλλιέργειας και ζιζάνια και να αναληφθούν έγκαιρα οι δράσεις μετριασμού των αιτίων που την προκαλούν. Στόχος, η προσαρμογή των φυτών μεγάλης καλλιέργειας στις αρνητικές επιδράσεις και η αποτελεσματική αξιοποίηση των θετικών επιδράσεων των κλιματικών μεταβολών.
Τα προαναφερόμενα θέματα, θα τεθούν επί τάπητος στην εκδήλωση που διοργανώνει στο πλαίσιο της 30ης φετινής επετειακής Agrotica το ΔΙΠΑΕ, από τις 10.30 το πρωί σε αίθουσα του Συνεδριακού Κέντρου Νικόλαος Γερμανός εντός της ΔΕΘ.

Έλενα Αλεξιάδου / ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με τίτλο «Ενίσχυση της πρότυπης κτηνοτροφίας, ρυθμίσεις για την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες, διατάξεις για τη φυτοϋγεία, τα βιοκτόνα προϊόντα και την ποιότητα τροφίμων και άλλες διατάξεις για την τόνωση της αγροτικής ανάπτυξης».

Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η προώθηση της βιώσιμης κτηνοτροφίας και αλιείας, η ενίσχυση της προστασίας της φυτικής παραγωγής και της εποπτείας της ποιότητας των τροφίμων, καθώς και η αντιμετώπιση ζητημάτων που λειτουργούν ως τροχοπέδη στην αγροτική ανάπτυξη, είτε μέσω ανάληψης ουσιαστικών πρωτοβουλιών, είτε σε οργανωτικό επίπεδο, μέσω της ρύθμισης ζητημάτων επιμέρους φορέων και διαδικασιών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της Βουλής, το νομοσχέδιο θα εισαχθεί προς επεξεργασία στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή την ερχόμενη Τρίτη 6 Φεβρουαρίου (13:00′).-

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ένας 23χρονος συνελήφθη στη Θεσσαλονίκης με την κατηγορία της προσβολής γενετήσιας αξιοπρέπειας μέσω του διαδικτύου, σε βάρος 15χρονου.

Είχε προηγηθεί καταγγελία της μητέρας του ανηλίκου στην εισαγγελία Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με την οποία ο 23χρονος, μέσω διαδικτυακής εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων, ανέπτυξε επικοινωνία με το γιο της και προσπάθησε να τον πείσει να συναντηθούν δια ζώσης, προσβάλλοντας την τιμή του κατ’ εξακολούθηση με προτάσεις που αφορούσαν σε γενετήσιες πράξεις, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ.
Ο 23χρονος παραπέμφθηκε να δικαστεί με την αυτόφωρη διαδικασία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υποτονική χαρακτηρίζεται από τον εμπορικό κόσμο η κίνηση τον Ιανουάριο, πρώτο μήνα των εκπτώσεων, με την αγορά να συνεχίζει να βρίσκεται αντιμέτωπη με τον περιορισμό του διαθέσιμου προς κατανάλωση εισοδήματος για την πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών.

Μπορεί οι έμποροι να ξεκίνησαν την εκπτωτική περίοδο με μεγάλες προσφορές στα προϊόντα τους, ωστόσο το καταναλωτικό κοινό πραγματοποίησε μικρότερης αξίας αγορές καθώς τα βασικά είδη «τραβούν» το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του.
Όπως αναφέρει μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος ΕΒΕΠ & ΠΕΣΑ, Βασίλης Κορκίδης «ο πρώτος μήνας των εκπτώσεων πέρασε με το βλέμμα στην ακρίβεια των τροφίμων και με την αγοραστική κίνηση στο υπόλοιπο λιανικό εμπόριο να κινείται τον Ιανουάριο με μια πληθωριστική άνοδο του τζίρου. Το «manual των εκπτώσεων» έδειξε άλλη μια φορά πως οι πρώτες εβδομάδες των εκπτώσεων και μέχρι τέλος του Ιανουαρίου ήταν πιο έντονες σε αγοραστικό ενδιαφέρον και κίνηση με πρώτη προτίμηση τα επώνυμα προϊόντα. Αν και τα ποσοστά των εκπτώσεων κυμαίνονται σε υψηλά επίπεδα 40%-50% για την πλειονότητα των εμπορευμάτων, εντούτοις πραγματοποιήθηκαν αγορές μικρότερης αξίας, καθώς η δυσκολία στα οικονομικά των νοικοκυριών οδήγησε σε περικοπές στα απαραίτητα και σε χαμηλότερης αξίας αγαθά. Αρκετός κόσμος πέρασε συνολικά από τα εμπορικά της Αττικής, αλλά τα καταστήματα που άνοιξαν τις Κυριακές του Ιανουαρίου δεν είχαν τις αναμενόμενες πωλήσεις».
Σύμφωνα με τον κ. Κορκίδη, άξιο αναφοράς είναι το νέο τοπίο που έχει αρχίζει να διαμορφώνεται στο λιανικό εμπόριο τα τελευταία δύο χρόνια στην καταναλωτική πίστη, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο δανείζονται τα νοικοκυριά για την ικανοποίηση προσωπικών και οικογενειακών τους αναγκών. «Το παιχνίδι του ανταγωνισμού μεταφέρεται με γρήγορους ρυθμούς από τα πιστωτικά ιδρύματα στο γήπεδο της πραγματικής αγοράς, δηλαδή στις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, που διαθέτουν προϊόντα και υπηρεσίες online ή μέσω των φυσικών καταστημάτων τους. Στην προκειμένη περίπτωση, σύμφωνα με τον ίδιο, η πίστωση παρέχεται τη στιγμή της συναλλαγής, αφού ο καταναλωτής έχει αποφασίσει τι θα ψωνίσει με τη μέθοδο «buy now, pay later». Στο ταμείο, ηλεκτρονικό ή φυσικό, του δίνεται η δυνατότητα αντί της εφάπαξ πληρωμής, να εξοφλήσει το ποσό σε έντοκες ή άτοκες δόσεις. Η πίστωση παρέχεται από τράπεζα και εγκρίνεται την ίδια στιγμή για την ολοκλήρωση της πληρωμής στην επιχείρηση. «Μετά λοιπόν την ‘‘μάχη των εκπτώσεων” τραπεζικές πηγές κάνουν λόγο για τη ‘‘μάχη των δόσεων”, που αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια και να επεκταθεί σε όλους τους κλάδους της λιανικής. Η αγορά μιας τηλεόρασης, ενός ενδύματος, ενός αυτοκινήτου, ακόμη και το κόστος της επίσκεψης σε οδοντίατρο ή το σέρβις ενός οχήματος, μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί με ευκολίες πληρωμής. Κι αυτό χωρίς να διαθέτει ο καταναλωτής πιστωτική κάρτα ή να πρέπει να πάρει δάνειο, αλλά με τη μορφή ενός «ψηφιακού τεφτεριού» τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κορκίδης.
Σε χαμηλό επίπεδο οι πωλήσεις
Ειδικότερα στην περιοχή του Πειραιά, όπως προκύπτει από την έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς, οι πωλήσεις των χειμερινών εκπτώσεων κινήθηκαν τον Ιανουάριο σε χαμηλότερο επίπεδο, σε σύγκριση με την περυσινή περίοδο, για το μεγαλύτερο ποσοστό των μικρών εμπορικών καταστημάτων. Αναλυτικά, 6 στις 10 εμπορικές επιχειρήσεις κινήθηκαν πτωτικά με την πλειονότητα να καταγράφει μείωση έως 20%. Στα ίδια επίπεδα με την προηγούμενη χρονιά κινήθηκε για 2 στις 10 επιχειρήσεις, ενώ 2 στις 10 κινήθηκαν έστω και σε χαμηλό ποσοστό ανοδικά. «Οι προσδοκίες της πλειονότητας των επιχειρήσεων για την πορεία των εκπτώσεων το επόμενο διάστημα, είναι συγκρατημένες, αφού δεν διαβλέπουν σημαντική ανοδική την πορεία του τζίρου τον μήνα Φεβρουάριο. Η αγορά θα συνεχίσει και τον Φεβρουάριο να βρίσκεται αντιμέτωπη με τον περιορισμό του διαθέσιμου προς κατανάλωση εισοδήματος για την πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών, αλλά είναι παρήγορο πως το οικονομικό κλίμα στη χώρα μας κινείται με θετικό πρόσημο. Ο περυσινός στόχος για τζίρο άνω των 6 δις ευρώ το πρώτο δίμηνο του έτους είναι βέβαιο πως θα επιτευχθεί και μάλιστα, κυρίως λόγω πληθωρισμού, θα αυξηθεί» επισημαίνει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κορκίδης.
«Δεν είναι ψυχολογικός ο παράγοντας που φρενάρει τις πωλήσεις» σημειώνει μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Μάκης Σαββίδης, αντιπρόεδρος Εμπορικού Συλλόγου Αθήνας και αντιπρόεδρος GRECA και συμπληρώνει: «έχει να κάνει ξεκάθαρα με το περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών το οποίο κατευθύνεται κυρίως στην αγορά βασικών αγαθών».
Σύμφωνα με τον κ. Σαββίδη η αγοραστική κίνηση κατά τον πρώτο μήνα των εκπτώσεων ήταν υποτονική ενώ αντίστοιχη ήταν η εικόνα και κατά την διάρκεια των δύο προηγούμενων Κυριακών (14 και 21 Ιανουαρίου) που λειτούργησε η αγορά. «Οι έμποροι από νωρίς ξεκίνησαν με μεγάλες προσφορές στα προϊόντα προκειμένου να προσελκύσουν τους καταναλωτές αλλά και να ρευστοποιήσουν το διαθέσιμο απόθεμά τους. Ωστόσο, οι καταναλωτές ήταν συγκρατημένοι στις αγορές τους γιατί δεν υπάρχει διαθέσιμο εισόδημα. Για το επόμενο διάστημα και συγκεκριμένα μέχρι το τέλος του Φεβρουαρίου δεν περιμένουμε σημαντικές αλλαγές στο καταναλωτικό κλίμα. Η κατάσταση έχει δυσκολέψει για το διαθέσιμο εισόδημα, μετά την μεγάλη άνοδο τιμών στα βασικά είδη πρώτης ανάγκης και την μεγάλη άνοδο στα ενοίκια».
Ερωτηθείς σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνει η κυβέρνηση για την καταπολέμηση της ακρίβειας, ο κ. Σαββίδης υπογραμμίζει ότι κινούνται στη σωστή κατεύθυνση. «Είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι η αγορά ελέγχεται. Ο Εμπορικός Σύλλογος της Αθήνας ήταν ο πρώτος που διατύπωσε την ανησυχία του από την αρχή της περυσινής χρονιάς οπότε και ξεκίνησε να αυξάνει ο πληθωρισμός υπέρμετρα πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Από τον Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο, λόγω της προεκλογικής περιόδου, αφέθηκε η κατάσταση και τώρα γίνονται έλεγχοι σε μια παγιωμένη κατάσταση. Οι έλεγχοι πρέπει να γίνονται κάθε μέρα στο σύνολο της αγοράς. Επίσης πρέπει να θεσμοθετηθούν, όχι να στηρίζονται στη διάθεση του κάθε υπουργού και της εκάστοτε κυβέρνησης. Είναι στη σωστή κατεύθυνση και πρέπει να συνεχιστούν και να ενταθούν. Αυτός άλλωστε είναι ο ρόλος του κράτους. Να ελέγχει την αγορά».
Τις μεγάλες αλλαγές στην καταναλωτική συμπεριφορά, λόγω των πληθωριστικών πιέσεων, καταδεικνύει έρευνα που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), με δείγμα 1.000 καταναλωτές τον Νοέμβριο 2023. Συγκεκριμένα, ξεκάθαρη είναι η τάση των καταναλωτών για εξοικονόμηση χρημάτων για τις αγορές βασικών αγαθών και υπηρεσιών και δευτερευόντως διαχείρισης χρημάτων. Μάλιστα, μεγαλύτερη είναι η πίεση στη μείωση των δαπανών για βασικές υπηρεσίες και λιγότερο για βασικά αγαθά.
Αναλυτικότερα, ποσοστό 75% (έναντι 71% τον Ιανουάριο 2023) του κοινού δηλώνει ότι έχει ακυρώσει δαπάνες διασκέδασης όπως είναι η εστίαση, οι διακοπές, τα ταξίδια κ.α. Το 52% (έναντι 50% τον Ιανουάριο) του κοινού δηλώνει ότι έχει αναβάλει εργασίες συντήρησης και επισκευής, π.χ. στο σπίτι ή στο αυτοκίνητο. Το 55% (έναντι 55% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει μειώσει συνολικά τις αγορές σε είδη τροφίμων και είδη παντοπωλείου. Το 48% (έναντι 40% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει αλλάξει μάρκα-επωνυμία προϊόντος. Το 28% (έναντι 24% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει χρησιμοποιήσει χρήματα από τις αποταμιεύσεις του προκειμένου να καλύψει τις αγορές του. Το 28% (έναντι 29% τον Ιανουάριο) έχει αναβάλει την πληρωμή λογαριασμών ή έχει προχωρήσει σε στάση πληρωμής των υποχρεώσεων του. Το 15% (έναντι 11% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει αυξήσει τον χρόνο εργασίας ή έχει βρει δεύτερη εργασία προκειμένου να αυξήσει το εισόδημα του. Μόλις 4% του κοινού δηλώνουν ότι δεν έχουν λάβει κανένα απολύτως μέτρο για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων.
Όσον αφορά τα μέτρα της πολιτείας για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, ένα χρόνο μετά την εφαρμογή του, το καλάθι του νοικοκυριού παρουσιάζει θετική εικόνα. Έχει αυξηθεί η χρήση του από το καταναλωτικό κοινό, από 28% σε 61%, ενώ το κοινό που θεωρεί ότι δεν προσφέρει τίποτα έχει μειωθεί από 44% σε 29%.
Σύμφωνα με την έρευνα, το καλάθι του νοικοκυριού καταλαμβάνει την τελευταία θέση, σε σχέση με τα μέτρα που θεωρούν οι ίδιοι οι καταναλωτές ότι θα τους βοηθούσαν στην αντιμετώπιση της ακρίβειας με μόλις 3%. Το κύριο μέτρο που επιθυμούν οι καταναλωτές, είναι με διαφορά η μείωση του ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα σε ποσοστό 81%, ακολουθούν τα προϊόντα με μόνιμη δέσμευση τιμής με 10% και με 6% το market pass.

ΑΠΕ-ΜΠΕ