Υπό ευνοϊκότερες συνθήκες θα εκκινήσει το 2025 για την ελληνική οικονομία, καθώς, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το πρωτογενές πλεόνασμα στον προϋπολογισμό θα κυμανθεί εφέτος κοντά στην περιοχή του 2,5% του ΑΕΠ, έναντι της αρχικής πρόβλεψης για 2,1% του ΑΕΠ.

   Αυτό θα οφείλεται, εν πολλοίς, στις αισθητά καλύτερες επιδόσεις στα φορολογικά έσοδα από την εφαρμογή των τεκμηρίων φορολόγησης σε επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, το MyData, τα μέτρα για το λαθρεμπόριο και την πάταξη της φοροδιαφυγής, αλλά και από τις εισπράξεις, λόγω ανατιμήσεων, σε καύσιμα και τρόφιμα. Το «μαξιλάρι» αυτό θα κάνει εφικτό να συμπεριληφθούν στον νέο προϋπολογισμό οι παρεμβάσεις και οι ελαφρύνσεις συνολικού ύψους περίπου 880 εκατ. ευρώ, όπως έχει δεσμευθεί η κυβέρνηση. Θα πρόκειται για τη νέα αύξηση των συντάξεων σύμφωνα με την άνοδο του ΑΕΠ και τον πληθωρισμό (κόστος περίπου 400 εκατ. ευρώ), τη μείωση κατά 0,5% των ασφαλιστικών εισφορών (κόστος 225 εκατ. ευρώ), την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος (κόστος 120 εκατ. ευρώ), τη μονιμοποίηση της επιστροφής του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο με τη νέα μέθοδο (εκτιμώμενο κόστος περίπου 100 εκατ. ευρώ), την παράταση της αναστολής του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές (κόστος 20 εκατ. ευρώ) και την αύξηση του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος (κόστος 15 εκατ. ευρώ).

   Οι προβλέψεις για το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να αποτυπωθούν και στο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό και Διαρθρωτικό Πρόγραμμα της περιόδου 2025- 2028 που θα υποβληθεί στις Βρυξέλλες μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου.

   Ωστόσο, ακόμη και εάν η ελληνική οικονομία σημειώνει σημαντικές αποδόσεις πάνω από τον στόχο, π.χ. λόγω των εσόδων από τον τουρισμό, αυτές οι επιπλέον εισπράξεις εσόδων δεν θα μπορούν πλέον να διατεθούν για κοινωνική πολιτική, καθώς υπεράνω όλων τίθενται οι «κόφτες» των δαπανών. Και τα υπερπλεονάσματα θα οδεύουν προς την εξυπηρέτηση του χρέους.

   Με βάση τις κατευθύνσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο Ιούνιο, οι δαπάνες τα επόμενα χρόνια μπορούν να αυξηθούν κατά: 3% το 2025, 3,2% το 2026, 3,1% το 2027 και 3% το 2028. Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό για το νέο Μεσοπρόθεσμο, με βάση τις οδηγίες της Κομισιόν, είναι ότι αυτό θα είναι απολύτως δεσμευτικό έως και το 2028, καθώς δεν θα προβλέπεται επικαιροποίηση των παραδοχών για τις δαπάνες, όπως συνέβαινε με το προηγούμενο Πρόγραμμα. Ήτοι, ακόμη και εάν μεταβληθούν οι παραδοχές για το ΑΕΠ και τα πλεονάσματα, οι κατευθύνσεις για τις δαπάνες έως το 2028 δεν μπορούν να αλλάξουν.

   Οι μόνες εξαιρέσεις από το ασφυκτικό αυτό πλαίσιο είναι οι έκτακτες δαπάνες (one off) για αποζημιώσεις από μεγάλες θεομηνίες (χωρίς ακόμη να έχουν προσδιοριστεί τα κριτήρια), ενώ για τις αμυντικές δαπάνες θα υπάρχει αξιολόγηση για το εάν η όποια υπέρβασή τους είναι δικαιολογημένη ή πρέπει να κινηθεί Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος. Σημειώνεται ότι στο στόχαστρο της Κομισιόν βρίσκονται ήδη η Γαλλία και η Ιταλία, για τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος.

   Σημειώνεται, πάντως, ότι με βάση πάντα τον προγραμματισμό του οικονομικού επιτελείου, στην «τελική ευθεία» φέρεται να εισέρχεται η νέα πρόωρη αποπληρωμή δανειακών υποχρεώσεων ύψους 8 δισ. ευρώ από το πρώτο μνημόνιο. Το θέμα αυτό αναμένεται να τεθεί στο πρώτο Eurogroup του Σεπτεμβρίου, ώστε να εγκριθεί στη συνέχεια από τα κοινοβούλια της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Φινλανδίας, της Ολλανδίας, της Αυστρίας και της Σλοβακίας. Παράλληλα, ο ΟΔΔΗΧ από την πλευρά του αναμένεται να υποβάλει τον ίδιο μήνα αίτημα στον ESM για τη λήψη ειδικής άδειας, προκειμένου μέρος της εξαγοράς να πραγματοποιηθεί με χρήματα από το «μαξιλάρι» των διαθεσίμων των 15,8 δισ. ευρώ.

   Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, προβλέπεται η περαιτέρω πρόωρη αποπληρωμή δόσεων δανείων ύψους 2,645 δισ. ευρώ για κάθε ένα έτος που λήγουν το 2026, το 2027 και το 2028 και στην τριετία ανέρχονται σε 7,930 δισ. δισ. ευρώ συνολικά. Στόχος αυτή της κίνησης είναι να μειωθεί το δημόσιο χρέος, τόσο ως ποσοστό του ΑΕΠ όσο και σε απόλυτα μεγέθη, και κατ’ επέκταση η μείωση στις δαπάνες του προϋπολογισμού για τόκους και η απελευθέρωση πόρων για την ανάπτυξη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στην πρώτη γραμμή ενδιαφέροντος των ελληνικών νοικοκυριών βρίσκονται, αυτές τις μέρες, τα σχολικά είδη λόγω της έναρξης της νέας χρονιά ενώ συνεχίζεται η προσπάθεια της κυβέρνησης για βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών και έλεγχο της ακρίβειας.

Ταυτόχρονα, το υπουργείο Ανάπτυξης διατηρεί στραμμένο το ενδιαφέρον του στη σωστή λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά αλλά ετοιμάζει, δυναμικά, και το νέο βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο στη χώρας.

Ειδικά για την πορεία των τιμών των σχολικών ειδών υπενθυμίζεται ότι το υπουργείο Ανάπτυξης έχει θέσει σε εφαρμογή, έως και τις 15 Οκτωβρίου, το καλάθι του μαθητή και ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία, οι τιμές των βασικών σχολικών προϊόντων που συμπεριλαμβάνονται σε αυτό το καλάθι φαίνεται να είναι μειωμένες, φέτος σε σχέση με πέρυσι, κατά 5% με 10%. Επίσης, διενεργείται  έλεγχος, αυτή την περίοδο, σε 26 μεγάλες εταιρείες – σούπερ μάρκετ και προμηθευτές – για 2.500 κωδικούς.

Για το καλάθι του μαθητή, όπως έχει ξεκαθαρίσει ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, «εντάχθηκε στον πολύ αυστηρό νόμο για το περιθώριο κέρδους, που αν παραβιαστεί θα επιβληθούν πρόστιμα που φτάνουν μέχρι και τα 6 εκατ. ευρώ». Σε ό,τι αφορά, γενικότερα, στην πορεία των τιμών, όπως έχει αναφέρει ο υπουργός, για τέταρτο συνεχόμενο μήνα έχουν μειωθεί στα τρόφιμα και τα βασικά είδη διαβίωσης κατά 1% με 2% μέσο όρο, παρότι δεν έχει μειωθεί η κατανάλωση και ο τζίρος στην αγορά.

Σε δηλώσεις του στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, Απόστολος Πεταλάς σημειώνει ότι η μεγάλη πρόκληση που υπήρχε και συνεχίζει να υπάρχει είναι το γεγονός ότι «το μεγαλύτερο μέρος των σχολικών ειδών εισάγονται από την Ασία στην Ελλάδα, κάνοντας τον γύρο της Αφρικής λόγω των προβλημάτων στην Ερυθρά Θάλασσα, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια σημαντική επιβάρυνση στα κόστη αυτών των προϊόντων 10-12%. Παρά ταύτα, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ κατανοούν την ανάγκη να υποστηριχθεί το μέσο νοικοκυριό με παιδιά σε σχολική ηλικία και στο πλαίσιο αυτό, προχώρησαν σε μειώσεις τιμών στα σχολικά είδη μέχρι και 10% σε σχέση με την περυσινή χρονιά». Αυτό δημιουργεί σημαντική πίεση στο αποτέλεσμα των σούπερ μάρκετ ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, είναι μέρος της κοινωνικής ευθύνης των εταιρειών.

Γενικότερα, όπως τονίζει ο κ. Πεταλάς, σύμφωνα με τα στοιχεία, οι τιμές των καταναλωτικών προϊόντων στα σούπερ μάρκετ βρίσκονται σε καθοδικό κύκλο και η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι αποτέλεσμα της αποκλιμάκωσης των τιμών, διεθνώς, αλλά και των μέτρων που έχει λάβει η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Ο ίδιος εκτιμά ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί με αποτέλεσμα και τον Σεπτέμβριο να καταγραφεί, για πέμπτο συνεχόμενο μήνα, αρνητικός πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ στο σύνολο των προϊόντων. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), τον Αύγουστο ο πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ ήταν αρνητικός με τις τιμές των προϊόντων να καταγράφονται μειωμένες κατά μέσο όρο 1,08% σε σχέση με τον Αύγουστο 2023.

Εστιάζοντας στα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο κ. Πεταλάς σημειώνει ότι ο πληθωρισμός ενισχύθηκε στο 3% τον Αύγουστο, από 2,7% που ήταν τον Ιούλιο. Οι κατηγορίες που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη ήταν η στέγαση, η εκπαίδευση, η υγεία και η ενέργεια. Στα τρόφιμα τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ έδειξαν ότι σε σχέση με πέρυσι, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 2,8%.

Συνεχείς έλεγχοι στην αγορά

Από την πλευρά του υπουργείου Ανάπτυξης, οι έλεγχοι στην αγορά είναι καθημερινοί και σε όλο το εύρος της, επιβάλλονται πρόστιμα όταν και όπου χρειαστεί, ενώ ενισχύονται οι ανεξάρτητες αρχές (Επιτροπή Ανταγωνισμού, Συνήγορος του Καταναλωτή) για να προστατευτεί ο καταναλωτής.

Στο μεταξύ όμως το υπουργείο Ανάπτυξης έχει στραμμένο το ενδιαφέρον του και στο μέλλον ετοιμάζοντας το νέο βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο στη χώρας.

Σε πρόσφατες δηλώσεις του ο υπουργός σημείωσε: «το υπουργείο, στα μάτια τμήματος της πλειοψηφίας της κοινής γνώμης είχε μεταλλαχθεί σε υπουργείο της ακρίβειας», κάτι που χαρακτήρισε «μια πολύ λαθεμένη εξέλιξη γιατί η ταυτότητα του υπουργείου σχετίζεται με το πώς θα φέρει επενδύσεις, πώς θα διευκολύνει την επιχειρηματικότητα, να γίνει πιο παραγωγική και ανταγωνιστική η ελληνική οικονομία, με πιο πολλές θέσεις εργασίας». «Αυτή είναι η βασική αποστολή, αυτή έχουμε κληθεί να υπηρετήσουμε», είπε ο υπουργός.

Στον τομέα της αντιμετώπισης του κόστους ζωής, ο κ. Θεοδωρικάκος ξεκαθάρισε ότι το υπουργείο Ανάπτυξης σχετίζεται με το 1/3 της ακρίβειας – τρόφιμα και βασικά είδη διαβίωσης- αλλά ταυτόχρονα δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής ότι η χώρα μας έχει νομοθετήσει μία πάρα πολύ αυστηρή νομοθεσία, που στοχεύει στο ότι, κανείς, δεν μπορεί να ξεπερνά το ποσοστό κέρδους που ίσχυε τον Δεκέμβριο του 2021.

Έτσι, εκτός από την πορεία των τιμών, το υπουργείο Ανάπτυξης εστιάζει, μεθοδικά και δυναμικά – όπως έχει δηλώσει ο ίδιος ο κ. Θεοδωρικάκος – στον σχεδιασμό του νέου βιώσιμου παραγωγικού μοντέλου της χώρα μας με βασικό άξονα να εντοπιστούν και να αναδειχθούν οι επιχειρηματικές δραστηριότητες που μπορούν να αναπτυχθούν περισσότερο ανά περιφέρεια.

Αυτό θα επιτευχθεί σε συνεργασία και με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ώστε να κατευθυνθούν σωστά οι διαθέσιμοι πόροι προκειμένου να ενισχυθούν επιχειρηματικές δραστηριότητες που δημιουργούν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα.

Υπενθυμίζεται ότι η βιώσιμη ανάπτυξη και η πράσινη μετάβαση αποτελούν κύριες στρατηγικές επιλογές του νέου παραγωγικού μοντέλου καθώς η Ελλάδα έχει πολλαπλά συγκριτικά πλεονεκτήματα στον τομέα αυτόν.

Σε ό,τι αφορά στις επενδύσεις, τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται, όποιος θέλει να καταθέσει επενδυτική πρόταση προς το ελληνικό κράτος, να μπορεί να απευθύνεται σε μια υπηρεσία του υπουργείου Ανάπτυξης.

Τέλος ο τομέας που αναμένεται να δοθεί, άμεσα, ιδιαίτερη έμφαση είναι η έρευνα και η καινοτομία καθώς αποτελούν βασικό πυλώνα για να γίνουν οι επιχειρήσεις πιο ανταγωνιστικές. Σε αυτό το πλαίσιο, τις επόμενες μέρες θα εξειδικευτεί το μέτρο της «Golden Visa» για κεφάλαια που θα εισάγονται για την χρηματοδότηση startup εταιριών με τουλάχιστον 250.000 ευρώ, ενώ θα δίνονται φορολογικές εκπτώσεις μέχρι και 315% για επενδύσεις στην έρευνα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ