Όταν πριν από περίπου 10 χρόνια, η Ιωάννα Πάντα, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής, πήρε «φύλλο πορείας» από την υπηρεσία της, ως αναπληρώτρια, βρέθηκε συγκυριακά σε ένα από τα μικρότερα νησιά των ανατολικών Κυκλάδων:  Την Ηρακλειά. Ούτε στον χάρτη δεν το είχε προσέξει μέχρι τότε. Τοποθετήθηκε στο μονοθέσιο σχολείο του νησιού που τότε είχε 6 παιδιά. «Για να πάρω τα μόρια» όπως δηλώνει σήμερα, χαριτολογώντας, στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Προερχόμενη από ένα μεγάλο αστικό κέντρο, ενώ στην αρχή «τρόμαξε» με την ησυχία που αντίκρισε το πρώτο βράδυ που κατέβηκε από το πλοίο στο νησί, στη συνέχεια λάτρεψε τους ανθρώπους του και την ηρεμία του.

Γνωρίστηκε σε λίγους μήνες με τον σύντροφό της, κάτοικο της Ηρακλειάς Κυκλάδων κι έμεινε εκεί για πάντα. Δημιουργώντας μια οικογένεια με τρία παιδιά.

Η Ιωάννα, σήμερα, παραμένει ως εκπαιδευτικός στο Δημοτικό Σχολείο της Ηρακλειάς κι έχει μία μαθήτρια, στη δεύτερη τάξη, τη Σοφία. Με την οποία μπορούν να εργάζονται και να συνεργάζονται καθημερινά. Να «ταξιδεύουν» σε πελάγη γνώσεων, να συμμετάσχουν σε προγράμματα εκπαιδευτικά και να καλλιεργούν πραγματική γνώση, όπως δήλωσε μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο επόπτης Ποιότητας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Κυκλάδων Σταύρος Παπαδόπουλος.

«Στην αρχή, νέα όπως ήμουν κι όπως συμβαίνει με όλα τα επαγγέλματα, ήταν πολύ δύσκολα για μένα – επισημαίνει η Ιωάννα Πάντα. Είχα έναν πολλαπλό ρόλο, ο οποίος εναλλάσσονταν μέσα στις τάξεις.  Πρώτη πρόκληση: διδασκαλία σε τέσσερις διαφορετικές τάξεις ταυτόχρονα, με συνολικά έξι παιδιά, καλύπτοντας όλα τα μαθήματα, ακόμη και ΣΤ’ Δημοτικού. Παράλληλα, εκτελούσα και καθήκοντα διευθυντή, χωρίς προηγούμενη εμπειρία, γεγονός που προσέθετε σε μένα ένα γραφειοκρατικό βάρος. Υπήρχε επίσης, οργάνωση σχολικών δραστηριοτήτων και συνεργασίες που έπρεπε να διαχειριστώ».

Το σχολείο είναι μονοθέσιο με νηπιαγωγείο και όλες οι γιορτές, παρελάσεις και οργανωτικά ζητήματα τα διαχειρίζονταν η ίδια. Παλαιότερα υπήρχε Γυμνάσιο στο νησί, με καθηγητές που μοιράζονταν το φορτίο, αλλά έχει τα τελευταία χρόνια κλείσει, δυσχεραίνοντας διοικητικές και εορταστικές υποχρεώσεις.

«Τον χειμώνα ο πληθυσμός στην Ηρακλειά, είναι γύρω στα 80 άτομα αν υπολογίζω σωστά, σημείωσε η κ. Πάντα.  Το καλοκαίρι φτάνει έως περίπου 1.000, με σταδιακή άφιξη πιο εναλλακτικών επισκεπτών από Μάιο και κορύφωση τον Αύγουστο όπως γίνεται σε όλα τα νησιά μας.  Η Ηρακλειά, διαθέτει πολλές όμορφες παραλίες, προσβάσιμες με πεζοπορία, αυτοκίνητο ή καραβάκι, καθώς και σπήλαιο που απαιτεί ώρες πεζοπορίας. Το νησί δεν έχει υπεραναπτυχθεί τουριστικά, κι αυτό κατά την άποψή μου κάτι θετικό».

Η συγκοινωνία, τα έκτακτα περιστατικά αλλά και οι ανάγκες μετακίνησης για λόγους εκπαιδευτικούς, ψυχαγωγικούς ή για λόγους υγείας, παραμένουν πάντα στην πρώτη γραμμή των προβλημάτων που μπορεί να αντιμετωπίσει κάποιος που διαμένει σε ένα μικρό νησί. Όπως τονίζει η ίδια, υπάρχουν καθημερινές μετακινήσεις προς και από τη Νάξο, αλλά πάντα «καιρού επιτρέποντος».

Για παράδειγμα, όταν το τοπικό πλοίο που εκτελεί τα δρομολόγια, σταματά για συντήρηση περίπου 40 ημέρες, σε όλους εμάς προκαλούνται σοβαρά θέματα πρόσβασης και μετακίνησης κάτι βέβαια που φανερώνει μια γενικότερη κατάσταση της νησιωτικότητας που συχνά παρουσιάζει τέτοια θέματα».

Σε ό,τι αφορά τα πλεονεκτήματα που μπορεί κάποιος που διαμένει σε ένα νησί να έχει, η Ιωάννα Πάντα, ξεχώρισε με ιδιαίτερη ευκολία, την ελευθερία και την ασφάλεια που νιώθει, όταν τα τρία παιδιά της, προσχολικής ηλικίας ακόμα, μπορούν να έχουν ελευθερία κίνησης και υψηλή αίσθηση ασφάλειας, κυκλοφορώντας μόνα από πολύ μικρή ηλικία. Οι οικογένειες ζουν σε μονοκατοικίες με αυλές, προσφέροντας ποιοτικό χρόνο εκτός διαμερισμάτων και μακριά από το άγχος των μεγάλων πόλεων.

Στα μειονεκτήματα κατέταξε τις περιορισμένες δραστηριότητες και την πρόσβαση σε υπηρεσίες για εξειδικευμένες δραστηριότητες (βιολί, θεατρική αγωγή, ρομποτική, παραδοσιακούς χορούς) όπου απαιτούνται μετακινήσεις στη Νάξο. Συχνά ο καιρός εμποδίζει τη μετάβαση και υποχρεωτικά, κάποιες δραστηριότητες γίνονται διαδικτυακά (π.χ. Αγγλικά).

Παρά τις δυσκολίες όμως, σε όλα τα επίπεδα, η ίδια, 10 χρόνια μετά την παραμονή της στην Ηρακλειά των Κυκλάδων, χωρίς ενδοιασμούς περιγράφει και προτρέπει με δυό λέξεις συναδέλφους της να μην διστάσουν να επισκεφθούν τα λεγόμενα δυσπρόσιτα σχολεία: «Ναι, αξίζει.»

Η εμπειρία, καταλήγει η ίδια, είναι μοναδική και σπάνια. Η υπηρεσία σε απομακρυσμένα μέρη είναι μοναδική εμπειρία που «αξίζει» και έχει ιδιαίτερη αξία στο βιογραφικό. Ωστόσο απαιτεί προσαρμογή, αντοχή και οργάνωση. Για κάποιους είναι δύσκολο και επιλέγουν να φύγουν. Η σταδιακή συνήθεια βοηθά, αλλά οι συνθήκες παραμένουν απαιτητικές».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ελλάδα είναι μια από τις ελάχιστες χώρες της Ευρώπης όπου καταγράφεται τα τελευταία χρόνια αισθητή αύξηση του κλασικού καπνίσματος και του ηλεκτρονικού τσιγάρου ( άτμισμα) στους εφήβους.

Παρότι τα διαθέσιμα στοιχεία για τη χώρα μας δείχνουν ότι το κάπνισμα στους ενήλικες μειώνεται -αν και παραμένει στο 30%- στους εφήβους καταγράφονται ανησυχητικά επίπεδα χρήσης τόσο συμβατικών όσο και ηλεκτρονικών τσιγάρων. Το ποσοστό των 16χρονων στην Ελλάδα που δηλώνουν ότι έχουν καπνίσει συμβατικά ή ηλεκτρονικά τσιγάρα αυξήθηκε σημαντικά, από 43% το 2019 σε 54% το 2024 σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δύο τελευταίων κύκλων της Ευρωπαϊκής Έρευνας στον Σχολικό Πληθυσμό για τη Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών & Άλλες Εξαρτητικές Συμπεριφορές (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs – ESPAD).

Πώς όμως εξηγείται αυτή η «φαινομενική» αντίφαση, να μειώνεται το κάπνισμα στους ενήλικες και να αυξάνεται με όλες τις μορφές καπνιστικής συνήθειας στους εφήβους;

Ο Δρ João Breda, επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, ειδικός απεσταλμένος του περιφερειακού διευθυντή του ΠΟΥ/Ευρώπης και επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ στην Ελλάδα εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι οι πολιτικές σχεδιάστηκαν για τα προϊόντα του χθες.

«Η φορολογία, οι αντικαπνιστικοί νόμοι, οι προειδοποιήσεις στις συσκευασίες και οι περιορισμοί στη διαφήμιση διαμορφώθηκαν αρχικά με γνώμονα τα συμβατικά τσιγάρα και άλλα καπνιζόμενα προϊόντα. Τα σύγχρονα προϊόντα -ιδίως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα σακουλάκια νικοτίνης- με γλυκές γεύσεις, ελκυστικό σχεδιασμό και επιθετικό διαδικτυακό μάρκετινγκ συχνά εκμεταλλεύονται τα κενά του νομοθετικού πλαισίου και την ανεπαρκή εφαρμογή των κανόνων για την προστασία των ανηλίκων» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δρ João Breda. Όπως επισημαίνει ένας άλλος λόγος είναι το γεγονός πως η προώθηση των προϊόντων από την καπνοβιομηχανία στρέφεται συστηματικά προς τους νέους. «Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια, ο ΠΟΥ και ανεξάρτητοι ερευνητές καταγράφουν ένα ξεκάθαρο μοτίβο: γλυκές γεύσεις, συνεργασίες με δημοφιλείς δημιουργούς περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χορηγίες που συνδέονται με τη μουσική και τα ψηφιακά παιχνίδια, καθώς και συσκευές που μοιάζουν περισσότερο με ηλεκτρονικές συσκευές παρά με προϊόντα καπνού. Οι πρακτικές αυτές δεν απευθύνονται σε έναν 55χρονο χρόνιο καπνιστή, αλλά σε έναν 15χρονο», τονίζει.

Επίσης ο ίδιος επισημαίνει ότι έχει ατονίσει η εφαρμογή των κανονισμών και είναι πιο αδύναμη ακριβώς στα σημεία όπου οι έφηβοι προμηθεύονται τα προϊόντα. Ακόμη και όταν προβλέπονται ηλικιακοί περιορισμοί στην πώληση, η εφαρμογή τους συχνά αποδεικνύεται ανεπαρκής σε σημεία όπως περίπτερα, μικρά καταστήματα και διαδικτυακές πωλήσεις, αλλά και μέσω άτυπων δικτύων, όπως φίλοι ή μεγαλύτερα αδέλφια. «Έτσι, παρότι το νομικό πλαίσιο μπορεί να εμφανίζεται αυστηρό, στην πράξη παραμένουν κενά που αξιοποιούνται, με αποτέλεσμα ένας έφηβος να μπορεί σχετικά εύκολα να αποκτήσει προϊόντα καπνού και νικοτίνης», επισημαίνει.

Στη χώρα μας το φαινόμενο είναι σαφώς ανησυχητικό επισημαίνει από την πλευρά της η Ζένια Σαριδάκη, παθολόγος-ογκολόγος και ενεργό μέλος του δικτύου «Γυναίκες στην Ογκολογία» (w4o). Όπως εξηγεί στον Μιχάλη Κεφαλογιάννη, αυτό «οφείλεται κυρίως στο ότι τα νέα προϊόντα νικοτίνης δεν παρουσιάστηκαν στους εφήβους ως κάτι επικίνδυνο, αλλά ως κάτι μοντέρνο, ”αθώο”, εύχρηστο και κοινωνικά αποδεκτό. Επιπλέον, η κανονικοποίηση μέσω social media, influencers, ελκυστικών γεύσεων, αλγοριθμικά στοχευμένου περιεχομένου και επιθετικού marketing έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η εξάρτηση συχνά μεταμφιέζεται σε τάση. Σήμερα, οι νέοι δεν βλέπουν απλώς σχετικά μηνύματα. Τα συναντούν ξανά και ξανά μέσα σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που αναπαράγει διαρκώς αυτό που μοιάζει ”δημοφιλές”, ”ακίνδυνο” ή ”cool” κάνοντας τη νικοτίνη να φαίνεται μέρος της καθημερινής κουλτούρας τους».

Την ίδια στιγμή, η πρόσβαση παραμένει πολύ εύκολη. Στην Ελλάδα, πάνω από το 50% των μαθητών έχει ήδη δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο, γεγονός που δείχνει ότι η χρήση έχει διεισδύσει πλέον πολύ έντονα στις σχολικές ηλικίες.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκφράζει έντονη ανησυχία για τη ραγδαία αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων (με νικοτίνη ή άλλες ουσίες) και προϊόντων θερμαινόμενου καπνού, ιδίως μεταξύ παιδιών και εφήβων. «Υπάρχουν ήδη επαρκή δεδομένα για να πούμε καθαρά ότι τα προϊόντα αυτά δεν είναι αβλαβή. Πρώτα απ’ όλα, περιέχουν νικοτίνη, δηλαδή μια εξαιρετικά εθιστική ουσία, η οποία είναι ιδιαίτερα ανησυχητική ιδίως σε παιδιά και εφήβους, επειδή επηρεάζει τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο και δημιουργεί από πολύ νωρίς τις προϋποθέσεις για εξάρτηση. Πέρα όμως από τη νικοτίνη, στα προϊόντα ατμίσματος το αερόλυμα περιέχει και άλλες χημικές ουσίες που μπορεί να είναι τοξικές για την υγεία, ενώ στα υγρά και στα αερολύματα έχουν περιγραφεί βαρέα μέταλλα, αλδεΰδες, πτητικές οργανικές ενώσεις, νιτροζαμίνες, πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες και άλλες ουσίες. Στη σχετική βιβλιογραφία επισημαίνεται επίσης ότι οι ουσίες αυτές συνδέονται με οξειδωτικό στρες και φλεγμονώδη απόκριση στο αναπνευστικό και στο καρδιαγγειακό σύστημα, ενώ ορισμένες από αυτές είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνες» τονίζει ο J.Breda μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Η κυρία Σαριδακη από την πλευρά της επισημαίνει πως σήμερα η επιστήμη μπορεί να πει ξεκάθαρα ότι τα προϊόντα αυτά έχουν ήδη συσχετιστεί με βλάβες στους πνεύμονες και με κίνδυνο εξάρτησης. «Δεν έχει όμως ακόμη αποτυπώσει πλήρως όλες τις μακροχρόνιες συνέπειές τους, όπως έχει συμβεί με το κλασικό κάπνισμα μετά από δεκαετίες μελέτης. Και αυτό γιατί τα προϊόντα, οι συσκευές και οι χημικές συνθέσεις τους αλλάζουν διαρκώς, άρα η μακροχρόνια παρακολούθηση είναι πιο δύσκολη. Παράλληλα, γνωρίζουμε ότι για να αποτυπωθεί με πληρότητα η πιθανή συσχέτισή τους με τον καρκίνο απαιτούνται πολλές δεκαετίες παρακολούθησης, καθώς η καρκινογένεση είναι μια διαδικασία που εξελίσσεται σε βάθος χρόνου», εξηγεί.

Επομένως, το σωστό επιστημονικό μήνυμα δεν είναι «δεν ξέρουμε, άρα μπορεί να είναι ασφαλή», αλλά «γνωρίζουμε ήδη ότι συνδέονται με βλάβες και με κίνδυνο εξάρτησης, ενώ για τις πλήρεις μακροχρόνιες συνέπειές τους αναμένουμε ακόμη περισσότερα δεδομένα» καταλήγει.

Η σύστασή -όπως λέει- προς όλους είναι σαφής: να μην ξεκινά κανείς αυτά τα προϊόντα και να μην τα αντιμετωπίζει ως αθώα εναλλακτική. «Για τους εφήβους, το μήνυμα πρέπει να είναι απόλυτο: καμία νικοτίνη. Για τους ενήλικες καπνιστές που θέλουν να διακόψουν, η προσέγγιση πρέπει να είναι ιατρική και οργανωμένη, με συμβουλή γιατρού και τεκμηριωμένες μεθόδους διακοπής, όχι με αυθαίρετη στροφή σε προϊόντα ατμίσματος. Με βάση τα στοιχεία και τη βιβλιογραφία που έχουμε αξιοποιήσει, το vaping δεν αποτελεί τεκμηριωμένη και αξιόπιστη μέθοδο διακοπής, ενώ οι επιστημονικοί φορείς σε ΗΠΑ και Ευρώπη δεν το προτείνουν ως μέσο διακοπής του καπνίσματος», αναφέρει.

Αλήθεια πώς αντιμετωπίζει ο ΠΟΥ το άτμισμα ηλεκτρονικού τσιγάρου (με νικοτίνη ή άλλες ουσίες) και τον θερμαινόμενο καπνό; Τα διαχωρίζει από το κλασικό κάπνισμα και ποιες ενέργειες κάνει ή σκέφτεται να κάνει όσον αφορά́ την χρήση τους κυρίως από νέους;

«Ο ΠΟΥ αναγνωρίζει ότι τα προϊόντα αυτά λειτουργούν διαφορετικά από τα συμβατικά τσιγάρα, αλλά ο βασικός στόχος τής δημόσιας υγείας παραμένει ο ίδιος: η προστασία της υγείας του πληθυσμού και η πρόληψη της εξάρτησης. Τα συμβατικά τσιγάρα παραμένουν τα πλέον επιβλαβή, καθώς η καύση του καπνού παράγει πολύ υψηλά επίπεδα τοξικών χημικών ουσιών. Τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού θερμαίνουν τον καπνό αντί να τον καίνε, ωστόσο εξακολουθούν να εκθέτουν τους χρήστες σε νικοτίνη και άλλες επιβλαβείς ουσίες. Συνεπώς, δεν είναι ακίνδυνα. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν περιέχουν φύλλα καπνού, ωστόσο πολλά από αυτά εμπεριέχουν νικοτίνη και άλλες χημικές ουσίες. Το αερόλυμα που παράγουν δεν είναι απλώς ”υδρατμός” και εμπεριέχει κινδύνους τόσο για τους χρήστες όσο και για όσους βρίσκονται στον ίδιο χώρο», επισημαίνει ο επικεφαλής του ΠΟΥ στη χώρα μας.

Παραδέχεται άραγε ο ΠΟΥ ότι υπάρχει μείωση της βλάβης σε σχέση με το κλασικό τσιγάρο; Ποιες είναι οι επίσημες συστάσεις του;

Σε ό,τι αφορά τη λεγόμενη «μείωση της βλάβης», ο ΠΟΥ δεν θεωρεί τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ή τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού ασφαλείς εναλλακτικές λύσεις ούτε τα προτείνει ως μέσα διακοπής του καπνίσματος, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Breda και συνεχίζει:

 «Η ασφαλέστερη επιλογή παραμένει η πλήρης διακοπή όλων των προϊόντων καπνού και νικοτίνης. Η χρήση τους από παιδιά και εφήβους, ή σε συνδυασμό με άλλα προϊόντα καπνού, αυξάνει τον κίνδυνο, και οι κίνδυνοι διαφέρουν ανάλογα με το προϊόν και τον χρήστη» εξηγεί ενώ αναφερόμενος στις συστάσεις του ΠΟΥ προς τις κυβερνήσεις λέει πως είναι σαφείς και περιλαμβάνουν: Πρόληψη της έναρξης χρήσης από τους νέους· περιορισμό ή απαγόρευση γεύσεων που προσελκύουν παιδιά· απαγόρευση της διαφήμισης, της προώθησης και των χορηγιών, συμπεριλαμβανομένου του διαδικτυακού μάρκετινγκ· αυστηρή εφαρμογή ηλικιακών ορίων και μείωση της προσιτότητας μέσω φορολογικών και τιμολογιακών μέτρων· υποχρεωτική εφαρμογή ισχυρών προειδοποιήσεων για την υγεία· θέσπιση προδιαγραφών για τα προϊόντα και υποχρέωση γνωστοποίησης της σύνθεσης και των εκπομπών τους· καθώς και ένταξη αυτών των προϊόντων στη νομοθεσία για χώρους χωρίς καπνό, ώστε να προστατεύονται τα άτομα που δεν χρησιμοποιούν αυτά τα προϊόντα από την έκθεση.

Ο ΠΟΥ καλεί επίσης τα κράτη να εφαρμόσουν πλήρως τη Σύμβαση-Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Έλεγχο του Καπνού(WHO Framework Convention on Tobacco Control), συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την προστασία των πολιτικών δημόσιας υγείας από παρεμβάσεις της καπνοβιομηχανίας (Άρθρο 5.3).

«Η ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική όταν εταιρείες επιχειρούν να παρουσιάσουν τα νέα προϊόντα νικοτίνης και καπνού ως ”λιγότερο επιβλαβή” και να χρησιμοποιήσουν αυτή την επιχειρηματολογία για να επηρεάσουν τόσο τη χάραξη πολιτικής όσο και την κοινή γνώμη. Οι πολιτικές δημόσιας υγείας πρέπει να βασίζονται σε ανεξάρτητα επιστημονικά δεδομένα και να δίνουν προτεραιότητα στην πρόληψη της χρήσης από τους νέους» ξεκαθαρίζει.

Τι δείχνουν οι διάφορες που εντοπίζονται όσον αφορά τη χρήση καπνικών προϊόντων σε αγόρια και κορίτσια;

Σε ό,τι αφορά στις διαφορές αγοριών και κοριτσιών, χρειάζεται προσοχή, αναφέρει η κυρία Σαριδάκη και εξηγεί: «Δεν θα λέγαμε ότι έχουμε τόσο απλά και ομοιόμορφα δεδομένα ώστε να μιλήσουμε με βεβαιότητα ειδικά για την Ελλάδα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο ΠΟΥ δείχνει ότι η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου στους εφήβους είναι υψηλότερη στα αγόρια από ό,τι στα κορίτσια (8,6% έναντι 5,7%). Όμως στην Ευρώπη η εικόνα είναι πιο σύνθετη: στα e-cigarettes τα κορίτσια εμφανίζονται οριακά υψηλότερα από τα αγόρια (15,% έναντι 13,6%), ενώ και στο συμβατικό τσιγάρο η ευρωπαϊκή περιοχή δείχνει ελαφρώς υψηλότερη επίδοση στα κορίτσια (8,7% έναντι 8,2%). Άρα μιλάμε για ένα ευαίσθητο και σύνθετο ζήτημα, όχι για ένα στερεότυπο «αγορίστικης» συμπεριφοράς».

«Αν μας ζητούσατε μια προσεκτική ερμηνεία και όχι μια απόλυτη επιστημονική διαπίστωση, θα λέγαμε ότι στα κορίτσια ίσως λειτουργούν πιο έντονα η αισθητική ”κανονικοποίηση”, η σύνδεση με την εικόνα, την παρέα και την κοινωνική ταυτότητα, ενώ στα αγόρια συχνά παίζουν ρόλο η περιέργεια, η μίμηση και η δοκιμή ρίσκου. Αυτές όμως είναι εύλογες κοινωνικές παρατηρήσεις και όχι συμπέρασμα που θα έπρεπε να παρουσιαστεί ως τεκμηριωμένο εύρημα ειδικά για τον ελληνικό εφηβικό πληθυσμό» προσθέτει η κυρία Σαριδάκη.

Πάντως η θέση του ΠΟΥ είναι ξεκάθαρη: η νομοθεσία χρειάζεται να ενισχυθεί, ώστε να προστατευθεί η δημόσια υγεία -ιδίως των παιδιών και των εφήβων- και να διασφαλιστεί ότι τα σύγχρονα προϊόντα δεν θα υπονομεύσουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στον έλεγχο του καπνού.

Όπως λέει ο κ. Breda: «Απαιτείται μια ολοκληρωμένη νομοθετική και ρυθμιστική προσέγγιση, επικεντρωμένη σε τρεις βασικούς στόχους: την αποτροπή έναρξης του καπνίσματος, τη μείωση της ελκυστικότητας των προϊόντων και τον περιορισμό της έκθεσης. Αυτό περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς στη διαφήμιση, την προώθηση και τις χορηγίες -συμπεριλαμβανομένης της διαδικτυακής προβολής και της προώθησης από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης-, περιορισμούς στις γεύσεις και στα χαρακτηριστικά προϊόντων που προσελκύουν τους νέους, ηλικιακά όρια στην πώληση που θα τηρούνται μέσω της ουσιαστικής εφαρμογής και του ελέγχου στις διαδικτυακές πωλήσεις, εμφανείς προειδοποιήσεις υγείας στη συσκευασία και απαγόρευση παραπλανητικών ενδείξεων, προδιαγραφές προϊόντων και υποχρεωτική γνωστοποίηση των συστατικών και των εκπομπών, καθώς και την ένταξη των προϊόντων αυτών στους αντικαπνιστικούς νόμους, ώστε να προστατεύεται ο πληθυσμός από την έκθεση». Ο ίδιος εξηγεί πως εξίσου σημαντικά εργαλεία αποτελούν η τιμολόγηση και η φορολογία και καλεί τις κυβερνήσεις να συνεργάζονται στενά με τον ΠΟΥ.

Πολλοί έφηβοι δεν ξεκινούν πλέον από το κλασικό τσιγάρο, αλλά από το άτμισμα προειδοποιεί η κυρία Σαριδάκη. «Στα δεδομένα που στηρίζεται η καμπάνια μας επισημαίνεται ότι πολλά παιδιά ξεκινούν άτμισμα χωρίς να έχουν καπνίσει ποτέ, ενώ η ηλικία πρώτης επαφής μειώνεται ανησυχητικά. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, αυτή η συμπεριφορά δεν φαίνεται να λειτουργεί ως ασφαλής ”βαλβίδα εκτόνωσης”, αλλά συχνά ως πύλη εισόδου στη νικοτίνη και στη συνέχεια και στο συμβατικό κάπνισμα. Με βάση όσα γνωρίζουμε σήμερα, οι έφηβοι που ατμίζουν είναι περίπου τρεις φορές πιο πιθανό να ξεκινήσουν και το συμβατικό τσιγάρο. Άρα, το κυρίαρχο δημόσιο μήνυμα δεν μπορεί να είναι ότι ”καλύτερα να ξεκινήσουν από vape”. Το ακριβώς αντίθετο: η νικοτίνη εγκαθιδρύει εξάρτηση, αλλάζει τη συμπεριφορά και νομιμοποιεί τη σχέση του παιδιού με ένα εξαρτησιογόνο προϊόν».

Αλήθεια, πώς οι νέοι μπορούν να πειστούν ώστε να μην ξεκινούν αυτή τη νέα συνήθεια; Εκτιμάται ότι ο καλύτερος τρόπος είναι να τους μιλήσουμε στη δική τους γλώσσα;

«Ναι, πιστεύουμε βαθιά ότι για να φτάσει το μήνυμα στους νέους πρέπει να ειπωθεί στη δική τους γλώσσα, όχι με εκφοβισμό, όχι με ηθικολογία, όχι με διδακτισμό. Η ίδια η καμπάνια της W4O Hellas σχεδιάστηκε ακριβώς πάνω σε αυτή τη λογική: να απομακρυνθεί από το παραδοσιακό, αυστηρό, καταγγελτικό ύφος και να μιλήσει στους εφήβους με όρους ταύτισης, χιούμορ, εικόνας, σύγχρονων πολιτισμικών κωδίκων και αυθεντικών προτύπων. Όπως έχουμε αναφέρει στην καμπάνια μας, δεν αρκεί να λες το σωστό μήνυμα, πρέπει να το πεις με τρόπο που να ακούγεται», λέει η κυρία Σαριδάκη και συνεχίζει:

«Αυτό ακριβώς υπηρετούν και τα δύο video spots της εκστρατείας μας. Το πρώτο, ”Το vape είναι λίγο σάντ. Εσύ όχι!”, αποδομεί με χιούμορ και σάτιρα τη δήθεν “cool” εικόνα του ατμίσματος. Το δεύτερο, ”Το vape δεν είναι cool. Εσύ είσαι!”, μετατοπίζει το μήνυμα από τη σάτιρα στην έμπνευση, με τη συμμετοχή των παγκόσμιων πρωταθλητριών της Εθνικής Ομάδας Υδατοσφαίρισης, ώστε οι νέοι να ακούσουν ένα μήνυμα ζωής από πρόσωπα που μπορούν να θαυμάζουν και εμπιστεύονται. Η επιλογή μας ήταν ξεκάθαρη: ταύτιση αντί για απόσταση, πρότυπα ζωής αντί για κούνημα του δαχτύλου, συμμετοχή αντί για διδαχή. Και αυτό δεν είναι μια αφηρημένη επικοινωνιακή ιδέα».

Ο στόχος, λοιπόν, δεν είναι να φοβίσουμε τα παιδιά, είναι να τα ενδυναμώσουμε. Να τους δώσουμε έναν λόγο να πουν «όχι», όχι επειδή κάποιος τους το επέβαλε, αλλά επειδή καταλαβαίνουν ότι η αληθινή δύναμη, η ελευθερία και η αυτοπεποίθηση δεν έχουν ανάγκη τη νικοτίνη, καταλήγει.

Τι μπορούν να κάνουν σήμερα οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και η κοινωνία συνολικά για να προστατεύσουν τα παιδιά από αυτή τη νέα μορφή εξάρτησης;

Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτή η νέα μορφή εξάρτησης δεν αντιμετωπίζεται μόνο με απαγορεύσεις ή μόνο με ενημερωτικά συνθήματα. Χρειάζεται μια κοινή στάση από γονείς, σχολείο, επιστημονική κοινότητα, Πολιτεία και κοινωνία συνολικά τονίζει η κυρία Σαριδάκη. «Οι γονείς πρέπει να μιλούν στα παιδιά νωρίς, ανοιχτά και χωρίς πανικό, όχι μόνο όταν εμφανιστεί το πρόβλημα. Οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να έχουν τα κατάλληλα εργαλεία για να αναγνωρίζουν το φαινόμενο και να ανοίγουν μια ουσιαστική συζήτηση μέσα στο σχολικό περιβάλλον. Θεωρούμε, επίσης, ότι η ενημέρωση πρέπει να ξεκινά ήδη από το δημοτικό σχολείο, μέσα από δράσεις και μαθήματα αγωγής υγείας που καλλιεργούν στα παιδιά μια σταθερή κουλτούρα πρόληψης. Και η κοινωνία οφείλει να σταματήσει να αντιμετωπίζει το άτμισμα ως κάτι ”μικρό”, ”ακίνδυνο” ή ”μόδα”.

Χρειάζεται επίσης πολύ πιο ουσιαστική προστασία των ανηλίκων στην πράξη: εφαρμογή του νόμου, πραγματικός έλεγχος πρόσβασης, περιορισμός της ψηφιακής έκθεσης και πολύ αυστηρή στάση απέναντι σε γεύσεις και προϊόντα που είναι εμφανώς σχεδιασμένα για να προσελκύουν παιδιά και εφήβους. Γιατί η πρόληψη δεν είναι μόνο θέμα ατομικής ευθύνης, είναι πρωτίστως θέμα δημόσιας υγείας.

Από τη δική μας πλευρά, στη W4O Hellas, θεωρούμε ότι αυτή η προσπάθεια πρέπει να έχει συνέχεια και συνέπεια. Η καμπάνια μας δεν είναι μια μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά η αρχή μιας ευρύτερης στρατηγικής πρόληψης που θέλουμε να αναπτυχθεί με νέες δράσεις ενημέρωσης, παρεμβάσεις με νεανικό κοινό, συνεργασίες με επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς και ισχυρότερη παρουσία σε χώρους όπου διαμορφώνονται στάσεις και συμπεριφορές».

Όσον αφορά την Ελλάδα και το πώς ο επικεφαλής του γραφείου του ΠΟΥ βλέπει τις δράσεις που αναλαμβάνονται για το θέμα αυτό, λέει: «Το νέο πακέτο ψηφιακών εργαλείων για την ενίσχυση της εφαρμογής της νομοθεσίας στην Ελλάδα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, προσφέρει σημαντικές δυνατότητες για αποτελεσματικότερη εφαρμογή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη παρουσιάσει ένα ”σχέδιο επαλήθευσης ηλικίας”, ενώ αρκετά κράτη μέλη -μεταξύ αυτών και η Ελλάδα- δοκιμάζουν ψηφιακές λύσεις επαλήθευσης ηλικίας που συνδέονται με το μελλοντικό Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας. Σε ορισμένες χώρες, προβλέπονται, επίσης, ψηφιακοί έλεγχοι επαλήθευσης ηλικίας για τις εξ αποστάσεως πωλήσεις προϊόντων καπνού και ηλεκτρονικών τσιγάρων».

Θα έλεγα, λοιπόν, καταλήγει ο J.Breda, ότι «η Ελλάδα κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Οι προοπτικές είναι ενθαρρυντικές, όμως η επιτυχία θα εξαρτηθεί από την πλήρη και ουσιαστική εφαρμογή των μέτρων, από το πόσο αυστηρά θα αντιμετωπίζονται οι παραβάσεις και από το κατά πόσο θα ενταχθεί σε μια ευρύτερη και συνεκτική πολιτική ελέγχου των προϊόντων καπνού και νικοτίνης».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η αμυντική βιομηχανία, πέρα από τη στρατηγική της διάσταση για την εθνική ασφάλεια, αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο σε σημαντικό πυλώνα οικονομικής ανάπτυξης. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και ανακατατάξεων στην παγκόσμια ισορροπία ισχύος, ο κλάδος της άμυνας φαίνεται να αποκτά νέα δυναμική, η οποία δεν αφορά μόνο τα κράτη και τις ένοπλες δυνάμεις, αλλά και την ίδια την οικονομία.

Η Ευρώπη φαίνεται πλέον να έχει λάβει μια στρατηγική απόφαση: Να διαδραματίσει πιο ενεργό και επιχειρησιακό ρόλο στον παγκόσμιο αμυντικό χάρτη. Η αλλαγή αυτή δεν είναι θεωρητική. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών αυξάνονται σταθερά, φτάνοντας περίπου τα 381 δισ. ευρώ το 2025, με σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2020 και με στόχο περαιτέρω ενίσχυση τα επόμενα χρόνια.

Η τάση αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική «επανεξοπλισμού». Σχέδια, όπως το πρόγραμμα ReArm Europe, στοχεύουν να κινητοποιήσουν έως και 800 δισ. ευρώ για επενδύσεις στην άμυνα μέχρι το τέλος της δεκαετίας, μετατρέποντας την αμυντική πολιτική σε βασικό άξονα της οικονομικής και βιομηχανικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αμυντική βιομηχανία αρχίζει να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως στρατηγικός τομέας, αλλά και ως αναπτυξιακό εργαλείο.

Η αύξηση των αμυντικών δαπανών έχει άμεση επίδραση και στην οικονομία. Σύμφωνα με αναλύσεις, μια σημαντική ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών προϋπολογισμών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του ευρωπαϊκού ΑΕΠ έως και κατά 0,9%-1,5%, καθώς οι δημόσιες επενδύσεις μετατρέπονται σε παραγωγή, έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και θέσεις εργασίας.

Παράλληλα, η αύξηση των αμυντικών προγραμμάτων δημιουργεί σημαντική ζήτηση για βιομηχανικά προϊόντα, τεχνολογικές εφαρμογές και εξειδικευμένες υπηρεσίες. Στην πράξη, μεγάλα αμυντικά προγράμματα ενεργοποιούν ολόκληρες αλυσίδες αξίας:

• βιομηχανία μετάλλων και υλικών,
• ηλεκτρονικά και αισθητήρες,
• λογισμικό και κυβερνοασφάλεια,
• τεχνητή νοημοσύνη,
• αεροναυπηγική και ναυπηγική τεχνολογία.

Η εμπειρία από μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες δείχνει ότι η αμυντική παραγωγή μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ανάπτυξης, ενεργοποιώντας βιομηχανικές επενδύσεις, έρευνα και νέες τεχνολογίες.

Δημόσιος και ιδιωτικός τομέας: ένα αναγκαίο «πάντρεμα»

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε κρατικές εταιρείες ή σε καθαρά ιδιωτικές πρωτοβουλίες. Αντίθετα, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα πιο επιτυχημένα μοντέλα βασίζονται σε μια στρατηγική σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Το κράτος διαμορφώνει τη στρατηγική, καθορίζει τις επιχειρησιακές ανάγκες και παρέχει χρηματοδότηση για μεγάλα προγράμματα. Ο ιδιωτικός τομέας, από την άλλη πλευρά, φέρνει τεχνογνωσία, ευελιξία, καινοτομία και πρόσβαση σε διεθνείς αγορές.

Η συνεργασία αυτή εκτείνεται σε πολλαπλά επίπεδα:

• συμπαραγωγές οπλικών συστημάτων,
• συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών σε αμυντικά προγράμματα,
• ερευνητικά προγράμματα μεταξύ βιομηχανίας και πανεπιστημίων,
• χρηματοδοτικά εργαλεία για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ήδη, σε ευρωπαϊκό επίπεδο παρατηρείται μια αυξανόμενη κινητοποίηση κεφαλαίων προς την αμυντική τεχνολογία. Ενδεικτικά, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει ξεκινήσει χρηματοδοτικά προγράμματα για την ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον κλάδο της άμυνας και της κυβερνοασφάλειας.

Η συμμετοχή τραπεζών, επενδυτικών κεφαλαίων και ιδιωτικών επιχειρήσεων στο οικοσύστημα της άμυνας, δείχνει ότι ο κλάδος παύει να θεωρείται αποκλειστικά κρατικός και εξελίσσεται σε νέο βιομηχανικό οικοσύστημα υψηλής τεχνολογίας.

Για την Ελλάδα, η συγκυρία αυτή δημιουργεί μια ιδιαίτερη ευκαιρία. Η χώρα διαθέτει ήδη σημαντική εμπειρία στον αμυντικό τομέα, ενώ διαχρονικά διατηρεί υψηλές αμυντικές δαπάνες σε σχέση με το ΑΕΠ της, λόγω της γεωπολιτικής της θέσης. Το 2024, για παράδειγμα, οι αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας έφτασαν περίπου τα 7,1 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας σε περίπου 3,1% του ΑΕΠ, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο.

Ταυτόχρονα, η χώρα υλοποιεί ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων, το οποίο εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 25 δισ. ευρώ σε βάθος δωδεκαετίας, με στόχο να ενισχυθεί και η συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας στα εξοπλιστικά προγράμματα.

Η ενεργότερη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στα προγράμματα αυτά θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες βιομηχανικές δυνατότητες σε τομείς όπως:

• drones και μη επανδρωμένα συστήματα,
• ηλεκτρονικά συστήματα άμυνας,
• κυβερνοασφάλεια,
• ναυπηγική τεχνολογία,
• διαστημικές εφαρμογές.

Παράλληλα, το ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργασίας δίνει τη δυνατότητα σε ελληνικές εταιρείες να συμμετέχουν σε κοινά προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία τους.

Ένα «νέο Ταμείο Ανάκαμψης» για την οικονομία;

Σε αυτό το ευρύτερο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, ολοένα και περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η αμυντική βιομηχανία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένας νέος μοχλός οικονομικής ανάπτυξης για την Ευρώπη. Η κλίμακα των επενδύσεων που σχεδιάζονται -εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε βάθος δεκαετίας- θυμίζει σε πολλούς την κινητοποίηση κεφαλαίων, που πραγματοποιήθηκε μετά την πανδημία μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Υπό αυτή την έννοια, η αμυντική βιομηχανία ενδέχεται να εξελιχθεί σε ένα νέο «ευρωπαϊκό επενδυτικό κύμα», το οποίο θα χρηματοδοτήσει τεχνολογία, παραγωγή, υποδομές και καινοτομία.

Για χώρες όπως η Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: να διασφαλίσουν την επιχειρησιακή τους επάρκεια, αλλά ταυτόχρονα να αξιοποιήσουν την ευρωπαϊκή στροφή προς την άμυνα ως ευκαιρία για παραγωγική ανασυγκρότηση και τεχνολογική αναβάθμιση της οικονομίας.

Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο θα καταστεί δυνατή μια ουσιαστική συνεργασία μεταξύ κράτους, βιομηχανίας, πανεπιστημίων και επενδυτικών φορέων.

Σε μια περίοδο όπου η ασφάλεια και η οικονομία διασταυρώνονται όλο και περισσότερο, το «πάντρεμα» δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στο χώρο της αμυντικής βιομηχανίας μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο εργαλείο στρατηγικής αυτονομίας, αλλά και έναν από τους βασικούς πυλώνες ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τα προγράμματα κατάρτισης της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) αποδεικνύονται σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης της απασχόλησης, σύμφωνα με τα απολογιστικά στοιχεία της τελευταίας τριετίας.

Συνολικά, περισσότεροι από 260.731 πολίτες έχουν βρει ή διατηρήσει εργασία μέσα από τα προγράμματα κατάρτισης, ενώ η συνολική επένδυση ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση για τον εκσυγχρονισμό του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας.

Να σημειωθεί ότι, πριν από λίγες ημέρες, άνοιξαν οι αιτήσεις για το νέο πρόγραμμα αναβάθμισης και επανακατάρτισης σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες και οικονομικό εγγραμματισμό, με εκπαιδευτικό επίδομα (voucher) έως 750 ευρώ. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε εργαζόμενους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι επιθυμούν να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους και να ενισχύσουν τις επαγγελματικές τους προοπτικές σε σύγχρονους και δυναμικούς τομείς της οικονομίας και στο πλαίσιο της πρόσκλησης διατίθενται 114.384 θέσεις.

Η εικόνα απορρόφησης ανά πρόγραμμα

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΔΥΠΑ:

Στα «προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανακατάρτισης σε κλάδους υψηλής ζήτησης, με έμφαση στις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες», ο α’ κύκλος κατέγραψε ποσοστό απορρόφησης 52%, καθώς, από τους 102.477 συμμετέχοντες ανέργους, οι 53.272 εντάχθηκαν στην αγορά εργασίας.

Στον β΄ κύκλο, το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 50%, με 18.801 απορροφήσεις σε σύνολο 37.602 καταρτισθέντων ανέργων.

Ιδιαίτερα υψηλή είναι η επίδοση στο «πρόγραμμα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανακατάρτισης εργαζομένων σε όλους τους κλάδους της οικονομίας, με έμφαση στις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες», όπου το 92% των συμμετεχόντων (104.322 από 113.394) διατήρησαν ή ενίσχυσαν τη θέση τους στην αγορά εργασίας.

Θετικά είναι τα αποτελέσματα και στην «Ολοκληρωμένη Δράση Κατάρτισης και Απασχόλησης Ανέργων 25–45 ετών», με ποσοστό απορρόφησης 66% (5.117 από 7.753).

Στο «πρόγραμμα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Κατάρτισης για αναβάθμιση πράσινων δεξιοτήτων» για ανέργους, το ποσοστό ανήλθε σε 46% (18.429 από 40.063 που συμμετείχαν), ενώ στα «προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Κατάρτισης για αναβάθμιση πράσινων δεξιοτήτων» για εργαζόμενους  καταγράφηκε ιδιαίτερα υψηλή επίδοση 93%, με 60.790 απορροφήσεις σε σύνολο 65.366 συμμετεχόντων.

Τα προγράμματα κατάρτισης σε ειδικότητες «αιχμής» και τα προγράμματα ανοικτού τύπου «scale up», που βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, εμφανίζουν, μέχρι στιγμής, ποσοστά απορρόφησης 26% και 25% αντίστοιχα, ωστόσο τα ποσοστά αυτά αναμένεται να αναθεωρηθούν με την ολοκλήρωσή τους.

Γιάννα Χορμόβα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: Τα προγράμματα κατάρτισης της ΔΥΠΑ οδηγούν σε πραγματικές θέσεις εργασίας

Σε δήλωσή της στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η διοικήτρια της ΔΥΠΑ, Γιάννα Χορμόβα, υπογραμμίζει την αξία της στόχευσης των προγραμμάτων, επισημαίνοντας:

«Τα στοιχεία αποδεικνύουν ότι τα προγράμματα κατάρτισης της ΔΥΠΑ οδηγούν σε πραγματικές θέσεις εργασίας. Σχεδιάζουμε δράσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες της οικονομίας, με έμφαση στις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες, που αποτελούν το διαβατήριο για την απασχόληση της νέας εποχής.

Ήδη περισσότεροι από 260.000 πολίτες έχουν βρει ή διατηρήσει εργασία μέσα από τα προγράμματά μας.

Θα συνεχίσουμε να αξιοποιούμε όλους τους διαθέσιμους πόρους, σχεδιάζοντας ακόμη πιο εξειδικευμένα και στοχευμένα προγράμματα, με φιλοδοξία την ακόμη μεγαλύτερη διείσδυση στην αγορά εργασίας, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ των δεξιοτήτων που διαθέτει το εργατικό δυναμικό και των αναγκών των επιχειρήσεων».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κ. Κατσαφάδος: Ουσιαστική μεταρρύθμιση ευθύνης απέναντι στους πολίτες

Αλλαγές στο πλαίσιο χορήγησης της πρώτης αρωγής αλλά και ειδικές ρυθμίσεις για την ενίσχυση των πληγέντων μετά από φυσικές καταστροφές προωθεί το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με τίτλο «Νέο πλαίσιο μέτρων Στεγαστικής Αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές».

Το νέο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, αφορά την εφαρμογή της πρώτης αρωγής μόνο σε μεγάλες καταστροφές, την ψηφιοποίηση των διαδικασιών για την χορήγηση της στεγαστικής αρωγής καθώς και τη διεύρυνση των δικαιούχων χορήγησης οικονομικών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, ειδικά στις περιπτώσεις συνιδιοκτησίας ή πολυιδιοκτησίας των ακινήτων. Ταυτόχρονα επιχειρεί να διευθετήσει το ζήτημα των αυθαιρέτων σε ρέματα ή αρχαιολογικούς χώρους δίνοντας τη δυνατότητα έκδοσης άδειας στους ιδιοκτήτες υπό την προϋπόθεση κατεδάφισης και ανακατασκευής σε άλλο σημείο καθώς και να ενισχύσει τη διαφάνεια κατά τη διάρκεια ελέγχου των φακέλων

Αντικείμενο του νομοσχεδίου, όπως εξηγούν πηγές του υπουργείου, είναι η θεσμοθέτηση ενός νέου, σύγχρονου και ολοκληρωμένου πλαισίου οικονομικών ενισχύσεων, το οποίο περιλαμβάνει τη χορήγηση α) στεγαστικής συνδρομής (εφεξής στεγαστικής αρωγής), β) της πρώτης αρωγής έναντι στεγαστικής αρωγής, γ) της προσωρινής στέγασης με τη μορφή επιδότησης ενοικίου ή συγκατοίκησης, δ) εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις, και ε) την παραχώρηση ενιαία μεταφερόμενων οικίσκων.

«Για πρώτη φορά, η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοινωνική στόχευση. Δεν αντιμετωπίζουμε πλέον τη στεγαστική αποκατάσταση ως μια ενιαία, δυσκίνητη διαδικασία. Διαχωρίζουμε τις ανάγκες, κατηγοριοποιούμε τις παρεμβάσεις και ενεργοποιούμε στοχευμένα εργαλεία» επισημαίνει, μεταξύ άλλων, σε δήλωσή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, αρμόδιος για την Κρατική Αρωγή, Κώστας Κατσαφάδος.

Ειδικότερα στο νέο σχέδιο νόμου δρομολογούνται αλλαγές που σχετίζονται κατ΄αρχάς με το πλαίσιο χορήγησης της πρώτης αρωγής.

Πιο συγκεκριμένα:

1. Η πρώτη αρωγή θα εφαρμόζεται πλέον μόνο σε μεγάλες καταστροφές και μόνο σε ακατάλληλα για χρήση πληγέντα κτίρια. Όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, το ισχύον πλαίσιο χορήγησης της πρώτης αρωγής μετά από φυσικές καταστροφές έχει αποδειχθεί «ανεπαρκές και ανορθολογικό», καθώς όπως τονίζουν «ο μη περιορισμένος χαρακτήρας του μέτρου οδήγησε σε καταχρήσεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μικρότερης σημασίας ζημιών». Παράλληλα, δεν υπήρχε θεσμικό πλαίσιο για έκτακτους ελέγχους από τη Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών (ΓΔΑΕΦΚ), με αποτέλεσμα να μην μπορεί να διασφαλιστεί η σωστή εφαρμογή των διαδικασιών και η προστασία του δημοσίου χρήματος. Για παράδειγμα στην περίπτωση των πλημμυρών του φαινομένου Daniel, όπως σημειώνουν οι αρμόδιες πηγές, η πρώτη αρωγή ύψους 10.000 και 5.000 ευρώ) δόθηκε σε όλους, χωρίς την υποβολή σχετικών εγγράφων. Με την αλλαγή που προωθείται, όπως προσθέτουν, διασφαλίζεται ότι οι πόροι του κράτους κατευθύνονται μόνο εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη, χωρίς σπατάλη ή καταχρήσεις.
2. Θεσμοθετούνται έκτακτοι έλεγχοι. Για πρώτη φορά η Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών (ΓΔΑΕΦΚ), αποκτά νομικό εργαλείο για έκτακτους ελέγχους, ώστε να διαπιστώνεται η τήρηση των διαδικασιών χορήγησης οικονομικών ενισχύσεων.
3. Θεσπίζεται σαφές πλαίσιο για τη χορήγηση επιδόματος πρώτων βιοτικών αναγκών, που θα καλύπτει δηλαδή τις άμεσες ανάγκες διαβίωσης μετά την καταστροφή. Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα που διαμένουν στην πρώτη κατοικία τους, είτε ως κύριοι (πλήρους ή ψιλής κυριότητας), επικαρπωτές, νομείς, χρήστες κατά δωρεάν παραχώρηση, μισθωτές. Όπως τονίζουν πηγές του υπουργείου, η στήριξη δεν περιορίζεται μόνο στον ιδιοκτήτη αλλά στρέφεται σε αυτόν που πραγματικά κατοικεί και πλήττεται.
4. Προβλέπονται νέες οικονομικές ενισχύσεις χωρίς άδειες. Οι ενισχύσεις δηλαδή για βασικές επισκευαστικές εργασίες σε βοηθητικούς χώρους, μηχανοστάσια ανελκυστήρων, καυστήρες και λέβητες, θα χορηγούνται χωρίς να απαιτείται η διαδικασία έκδοσης άδειας, επιτρέποντας, με αυτό τον τρόπο, όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, την άμεση αποκατάσταση κρίσιμων λειτουργιών της κατοικίας και μείωση καθυστερήσεων.
5. Αλλάζει η διαχείριση των οικίσκων προσωρινής στέγασης. Όπως διευκρινίζουν πηγές του υπουργείου, η διαχείρισή τους δεν ήταν θεσμικά καθορισμένη, με αποτέλεσμα να παρατηρείται αδυναμία βέλτιστης κατανομής, παρακολούθησης και μελλοντικής αξιοποίησης των οικίσκων. Με το σχέδιο νόμου προβλέπεται η μελλοντική επαναχρησιμοποίηση των οικίσκων, η οποία θα βρίσκεται στην ευχέρεια των δήμων, για έργα ή σκοπούς ωφέλιμους για τους πολίτες, εξασφαλίζοντας «αποδοτική αξιοποίηση δημόσιων πόρων».
6. Προβλέπεται οικονομική ενίσχυση για απλές επισκευαστικές εργασίες κατοικιών και αντικατάσταση οικοσκευής που καταστράφηκε. Το μέτρο, αυτό, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, καλύπτει τόσο την πρώτη όσο και τη δευτερεύουσα κατοικία, όπου αυτό προβλέπεται, αναγνωρίζοντας ότι η ζημία δεν περιορίζεται μόνο στην κύρια διαμονή.

Δεύτερος άξονας του νέου σχεδίου νόμου είναι η ανάπτυξη ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τη διαδικασία χορήγησης της στεγαστικής αρωγής. Ειδικότερα προβλέπεται η αξιοποίηση του πληροφοριακού συστήματος «e-Άδειες» σε όλη τη διαδικασία χορήγησης της στεγαστικής αρωγής. Η πλατφόρμα αναμένεται να καλύπτει ολόκληρη τη διαδικασία: υποβολή αιτήσεων, έλεγχο δικαιολογητικών και καταβολή οικονομικών ενισχύσεων. Η διαπίστωση του σταδίου των εργασιών θα γίνεται πλέον ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας «e-Άδειες» από πιστοποιημένους ιδιώτες μηχανικούς, τους Ελεγκτές Δόμησης.

Τέλος τρίτος άξονας του νέου νομοθετικού πλαισίου αποτελεί η διεύρυνση των δικαιούχων, ιδίως σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας. Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές το σχέδιο νόμου προβλέπει την αντικατάσταση της «άκαμπτης» υποχρέωσης προσκόμισης τίτλων ιδιοκτησίας με πιστοποιητικά που αποδεικνύουν την κυριότητα, ώστε κανείς πραγματικός ιδιοκτήτης να μη μένει εκτός στήριξης για τυπικούς λόγους. Παράλληλα δίνεται η δυνατότητα χορήγησης στεγαστικής αρωγής σε συνδικαιούχους χωρίς την απαίτηση συναίνεσης του 100% των συνιδιοκτητών, ενώ προβλέπεται και ρύθμιση για ακίνητα που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις έκδοσης άδειας, όπως για παράδειγμα αυθαίρετα, κοντά σε ρέματα υπό τον όρο ωστόσο, κατεδάφισης και ανακατασκευής σε άλλη θέση με σκοπό την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος.

«Το νομοσχέδιο επιλύει τις δυσλειτουργίες του υφιστάμενου πλαισίου στεγαστικής αρωγής, το οποίο χαρακτηρίζεται από χρονοβόρες και γραφειοκρατικές διαδικασίες, έγχαρτη και αναχρονιστική υποβολή αιτήσεων, ανελαστικά κριτήρια δικαιούχων και έλλειψη σύγχρονων εργαλείων άμεσης ενίσχυσης. Οι αδυναμίες αυτές οδηγούν σε μεγάλες καθυστερήσεις στην καταβολή ενισχύσεων, περιορισμένο αριθμό τελικών δικαιούχων, ελλιπή ενημέρωση των πολιτών και ενίσχυση της δυσπιστίας προς τον κρατικό μηχανισμό, ενώ συχνά αποκλείονται πληγέντες λόγω τυπικών ελλείψεων, όπως η απουσία τίτλων ιδιοκτησίας», υπογραμμίζουν πηγές του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Κ. Κατσαφάδος: Για πρώτη φορά, η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοινωνική στόχευση

«Σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση εντείνει τη συχνότητα και την ένταση των φαινομένων, δεν αρκεί η αποζημίωση. Απαιτείται ταχύτητα, εκσυγχρονισμός, και λειτουργικότητα. Και αυτό ακριβώς θεσπίζουμε», σημειώνει μεταξύ άλλων στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Κατσαφάδος ενώ προσθέτει ότι πρόκειται για «μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στον τρόπο με τον οποίο το κράτος παρεμβαίνει μετά από φυσικές καταστροφές».

«Με την πλήρη αξιοποίηση της πλατφόρμας ”e-Άδειες”, την ανάπτυξη νέας, ενιαίας ηλεκτρονικής πλατφόρμας για την υποβολή, τον έλεγχο και την καταβολή των ενισχύσεων, και τη χρήση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων διαφάνειας και διαλειτουργικότητας, προχωρούμε σε έναν βαθύ και ουσιαστικό εκσυγχρονισμό της στεγαστικής πολιτικής απέναντι στις φυσικές καταστροφές. Μετατρέπουμε ένα γραφειοκρατικό σύστημα σε ένα γρήγορο, διαφανές και πλήρως ψηφιακό πλαίσιο στήριξης των πολιτών. Απλοποιούμε την απόδειξη κυριότητας και αίρουμε αδιέξοδα που καθυστερούσαν την αποκατάσταση, όπως η απαίτηση συναίνεσης του 100% των συνιδιοκτητών. Θεσπίζουμε εφάπαξ ενίσχυση ανά τετραγωνικό μέτρο για επισκευάσιμα κτίρια, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν άμεσα το ύψος της στήριξης και να μπορούν να προχωρούν χωρίς καθυστερήσεις. Κατοχυρώνουμε ρητά την επιδότηση ενοικίου για προσωρινή στέγαση και θεμελιώνουμε ένα ορθολογικό πλαίσιο διαχείρισης οικίσκων», τονίζει ο κ. Κατσαφάδος.

Όπως επισημαίνει για πρώτη φορά, «η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοινωνική στόχευση».

«Δεν αντιμετωπίζουμε πλέον τη στεγαστική αποκατάσταση ως μια ενιαία, δυσκίνητη διαδικασία. Διαχωρίζουμε τις ανάγκες, κατηγοριοποιούμε τις παρεμβάσεις και ενεργοποιούμε στοχευμένα εργαλεία. Η στήριξη δεν περιορίζεται στον τυπικό ιδιοκτήτη. Στρέφεται σε αυτόν που πραγματικά κατοικεί και πλήττεται. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση ευθύνης απέναντι στους πολίτες και προσαρμογής στις απαιτήσεις της εποχής», καταλήγει ο κ. Κατσαφάδος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ