Αρχική Blog Σελίδα 3

Η Ελλάδα διεκδικεί ρόλο περιφερειακού κόμβου Data Centers στη Νοτιοανατολική Ευρώπη – Παρουσιάστηκε μελέτη χωροθέτησης των Data Centers

Τη μελέτη για τη χωροθέτηση και ανάπτυξη Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) στην Ελλάδα παρουσίασε το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ σε συνεργασία με τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Ωδείο Αθηνών με τη συμμετοχή των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝΔημήτρη Παπαστεργίου και Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου.

Στο πλαίσιο της μελέτης, που εκπόνησε η PwC, αναδεικνύονται οι σημαντικές ευκαιρίες που δημιουργούνται για την Ελλάδα στον ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο των ψηφιακών υποδομών. Στόχος δεν είναι η άναρχη ανάπτυξη Data Centers, αλλά η ισορροπημένη και ορθολογική αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας, με γνώμονα τη βιωσιμότητα και τον περιορισμό του ενεργειακού αποτυπώματος. Η χώρα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης ως σταυροδρόμι τριών ηπείρων, της ενισχυμένης διεθνούς συνδεσιμότητας και της πρόσβασης σε αναδυόμενες αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου, μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντικό περιφερειακό κόμβο για την ανάπτυξη Κέντρων Δεδομένων και τη διακίνηση ψηφιακών υπηρεσιών.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η περιφερειακή ανάπτυξη του κλάδου δημιουργεί μια δυνητική αγορά έως και 5 GW στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προερχόμενη κυρίως από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, αλλά και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα εμφανίζεται ιδανικά τοποθετημένη ώστε να διεκδικήσει σημαντικό μερίδιο αυτής της αναπτυσσόμενης αγοράς, αξιοποιώντας τη γεωστρατηγική της θέση, τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές και τη διασύνδεσή της με διεθνή δίκτυα.

Ήδη καταγράφεται έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη Data Centers στη χώρα, το οποίο ξεπερνά το 1 GW, περισσότερο από είκοσι φορές τη σημερινή εγκατεστημένη ισχύ σε λειτουργία, με περισσότερα από 35 αιτήματα σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα, εκ των οποίων περίπου το 35% έχει ήδη λάβει όρους σύνδεσης. Το μεγαλύτερο μέρος των αιτημάτων αφορά την Αττική, ενώ επενδυτικό ενδιαφέρον εντοπίζεται επίσης στη Θεσσαλονίκη, τη Δυτική Μακεδονία, τη Βοιωτία, την Κόρινθο, τη Μεγαλόπολη και την Κρήτη. Οι επενδύσεις προέρχονται από hyperscalers, παρόχους Data Centers, δημόσιους φορείς, ενεργειακές εταιρείες και επενδυτές υποδομών.

Η μελέτη εξετάζει παράλληλα τις διεθνείς τάσεις που διαμορφώνουν το νέο τοπίο των ψηφιακών υποδομών. Η παγκόσμια ζήτηση συνολικής ισχύος Data Centers αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2034, από 18 GW σε 58 GW, ως αποτέλεσμα της εκθετικής ανάπτυξης εφαρμογών Tεχνητής Nοημοσύνης και υπηρεσιών cloud, της επέκτασης των δικτύων 5G και της αυξημένης χρήσης υπηρεσιών streaming υψηλής ανάλυσης. Την ίδια στιγμή, οι βασικοί ευρωπαϊκοί κόμβοι Data Centers παρουσιάζουν πληρότητα που ξεπερνά το 90% και αντιμετωπίζουν περιορισμούς στα ενεργειακά δίκτυα και καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις, γεγονός που οδηγεί ολοένα και περισσότερες επενδύσεις προς νέες περιφερειακές αγορές, όπως αυτή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η ανάπτυξη του κλάδου των Data Centers προϋποθέτει, ωστόσο, προσεκτικό σχεδιασμό. Η μελέτη επισημαίνει τη γεωγραφική ανισοκατανομή μεταξύ περιοχών υψηλής ζήτησης, κυρίως της Αττικής, και περιοχών όπου υπάρχει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων. Η συνολική δυναμικότητα του ηλεκτρικού συστήματος εκτιμάται σε περίπου 1,9 GW το 2025 και αναμένεται να φτάσει τα 2,9 GW έως το 2034 βάσει ΕΣΕΚ.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα βασικά κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη οι επενδυτές για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων Data Centers είναι η συνδεσιμότητα, η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, τα οικονομικά και αδειοδοτικά κίνητρα, καθώς και η εγγύτητα σε αστικά και επιχειρηματικά κέντρα με καλή προσβασιμότητα.

Τα συμπεράσματα της μελέτης καταδεικνύουν ότι, με τον κατάλληλο σχεδιασμό πολιτικών και υποδομών και με αξιοποίηση της διεθνούς εμπειρίας, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στον παγκόσμιο ψηφιακό χάρτη, προσελκύοντας επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και ενισχύοντας τον ρόλο της ως περιφερειακού κόμβου ψηφιακών υπηρεσιών.

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε: «Ζούμε σε μια εποχή όπου καθημερινά παράγονται δισεκατομμύρια δεδομένα, από κινητές συσκευές, από αισθητήρες, από πληροφοριακά συστήματα. Το ερώτημα όμως είναι πόσο «δεδομένα» είναι πραγματικά τα δεδομένα μας, πού βρίσκονται, πού φυλάσσονται, πόσα χρειάζεται η Τεχνητή Νοημοσύνη και με ποιον τρόπο αυτά μεταφέρονται. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον σημείο, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων: της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής. Αυτό ακριβώς το σημείο, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι από τη Μεσόγειο διέρχονται πάρα πολλά τηλεπικοινωνιακά καλώδια, οπτικές ίνες, αποτελεί ένα σημαντικό πλεονέκτημα που μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Κυβέρνησης του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας και την ανάπτυξη της ΤΝ, εργαζόμαστε ώστε η Ελλάδα να εξελιχθεί σε έναν ισχυρό κόμβο δεδομένων και υποδομών για τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Κι αυτό το κάνουμε με συγκεκριμένες επενδύσεις: τον νέο εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλο», το AI Factory «Pharos», τον δεύτερο υπερυπολογιστή στην Κοζάνη. Πρωτοβουλίες με τις οποίες φέρνουμε κοντά κρίσιμες υποδομές υπολογιστικής ισχύος, δεδομένων και καινοτομίας, δημιουργώντας τις βάσεις για να αποτελέσουμε ένα σύγχρονο περιφερειακό hub ΤΝ και ψηφιακών υπηρεσιών».

Ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, τόνισε: «Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα όλες τις προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε αξιόπιστο περιφερειακό κόμβο δεδομένων και ψηφιακών υποδομών, αξιοποιώντας τη στρατηγική της θέση, τα δίκτυα συνδεσιμότητας, την πρόσβαση στην πράσινη ενέργεια και το υψηλής κατάρτισης ανθρώπινο δυναμικό της. Στο Υπουργείο Ανάπτυξης εντάσσουμε τα data centers στο συνολικό σχέδιό μας για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας, την ενίσχυση της καινοτομίας και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της χώρας. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο, η Ελλάδα απέκτησε για πρώτη φορά σαφείς κανόνες για την αδειοδότηση και τη λειτουργία τους, ενισχύοντας την ελκυστικότητά της για σημαντικές επενδύσεις στον τομέα των ψηφιακών υποδομών. Αντιμετωπίζουμε τα data centers όχι ως απομονωμένες εγκαταστάσεις, αλλά ως ζωντανά οικοσυστήματα με ευρύτερο αποτύπωμα στην ανάπτυξη, την έρευνα και την καινοτομία, που συνδέονται ουσιαστικά με τις πόλεις, τα πανεπιστήμια και την πραγματική οικονομία. Στόχος μας είναι οι επενδύσεις αυτές να έρθουν με σχέδιο και ξεκάθαρους κανόνες, ώστε να μετατραπούν σε πραγματικό εθνικό πλεονέκτημα με ισχυρό αναπτυξιακό αποτέλεσμα».

Η παρουσίαση της μελέτης πραγματοποιήθηκε από τον Λευτέρη Κατσουλιέρη, Strategy Director, Deals & Strategy της PwC Ελλάδας.

Αμέσως μέτα ακολούθησαν δύο πάνελ. Στο πρώτο με τίτλο «Η Ελλάδα στο επίκεντρο του χάρτη των Data Centers στη Νοτιοανατολική Ευρώπη» συμμετείχαν ο Ελευθέριος Κρητικός, Γενικός Γραμματέας Βιομηχανίας, ο Ευθύμιος Μπακογιάννης, Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, ο Αλέξανδρος Μπεχράκης, Πρόεδρος της Ένωσης Data Centers, ο Ιωάννης Μάργαρης, Αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ, ο Αναστάσιος Μάνος, Διευθύνων Σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ, και ο Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στο δεύτερο πάνελ με θέμα «Συνδέοντας Ηπείρους: Υποθαλάσσια Καλώδια και Παγκόσμια Συνδεσιμότητα» συμμετείχαν ο Κωνσταντίνος Καράντζαλος, Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, ο Γιάννης Κωνσταντινίδης, Chief Officer Στρατηγικής, Μετασχηματισμού και Χονδρικής του ΟΤΕ, καθώς και ο Αλέξανδρος Σίνκας, Executive Director της TTSA. Τη συζήτηση και τα πάνελ της εκδήλωσης συντόνισε ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ, Απόστολος Μαγγηριάδης.

ΑΑΔΕ: Νέος σχεδιασμός έως το 2029 με ψηφιακό μετασχηματισμό, αυστηρότερους ελέγχους και νέους στόχους εξυπηρέτησης

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων δημοσιοποίησε το αναθεωρημένο Στρατηγικό Σχέδιο 2025-2029, στο οποίο αποτυπώνεται ο σχεδιασμός της για τη λειτουργία της επόμενης πενταετίας.

Η νέα στρατηγική της ΑΑΔΕ στηρίζεται στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και σε νέα αρχιτεκτονική ελέγχων και πληρωμών επιδομάτων και αγροτικών ενισχύσεων, με στόχο την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και με κεντρικό μήνυμα «εύκολο να συμμορφωθείς, δύσκολο να αποφύγεις», όπως αναφέρεται στο κείμενο του σχεδίου.

Το σχέδιο οργανώνεται σε έξι στρατηγικούς στόχους, με σκοπό τη μετάβαση στη «Φορολογική Διοίκηση 3.0», δηλαδή σε ένα μοντέλο λειτουργίας που στηρίζεται στα δεδομένα, διαχειρίζεται τους κινδύνους σε όλα τα επίπεδα και δίνει έμφαση στην εξυπηρέτηση πολιτών και επιχειρήσεων.

Τα έξι πεδία της στρατηγικής αυτής αφορούν:

  • τη διευκόλυνση της οικειοθελούς συμμόρφωσης,
  • την αναβάθμιση της εμπειρίας εξυπηρέτησης πολιτών και επιχειρήσεων,
  • την αντιμετώπιση φοροδιαφυγής, λαθρεμπορίου, απάτης και οικονομικού εγκλήματος,
  • την ενίσχυση της απόδοσης μέσω τεχνολογίας, δεδομένων και ανθρώπινου δυναμικού,
  • τη βελτίωση της οργανωτικής λειτουργίας, της λογοδοσίας και της διαφάνειας,
  • την ορθή και έγκαιρη καταβολή πληρωμών και ενισχύσεων με στοχευμένους ελέγχους.

Συγκεκριμένα:

  1. Στο πεδίο της συμμόρφωσης, η ΑΑΔΕ προβλέπει:

–              απλούστευση διαδικασιών,

–              εξατομικευμένη πληροφόρηση,

–              αυτόματη προσυμπλήρωση στοιχείων και δηλώσεων,

–              προληπτικές δράσεις συμμόρφωσης,

–              κίνητρα για συνεπείς φορολογούμενους.

Στους σχετικούς δείκτες έως το 2029 περιλαμβάνονται:

–              εμπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων φόρου εισοδήματος στο 96%,

–              εμπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ στο 99%,

–              εμπρόθεσμες πληρωμές στο 90%.

  1. Στο πεδίο της εξυπηρέτησης, το σχέδιο προβλέπει:

–              μοντέλο εξυπηρέτησης 360 μοιρών,

–              πολυκαναλική επικοινωνία,

–              ταχύτερη διεκπεραίωση ψηφιακών αιτημάτων,

–              επιτάχυνση επιστροφών φόρων,

–              περαιτέρω ψηφιοποίηση των τελωνειακών διαδικασιών.

Οι βασικοί στόχοι που τίθενται είναι:

–              το 95% των ψηφιακών αιτημάτων να ολοκληρώνεται εντός 24 ωρών κατά μέσο όρο,

–              οι αυτοματοποιημένες επιστροφές φόρων να διεκπεραιώνονται σε ποσοστό άνω του 95% μέσα σε 30 ημέρες,

–              οι ηλεκτρονικές end-to-end διαδικασίες εξυπηρέτησης να φθάσουν το 80%.

  1. Στο σκέλος των ελέγχων, το σχέδιο της ΑΑΔΕ προβλέπει:

–              αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης,

–              μαζικές ψηφιακές διασταυρώσεις,

–              κεντρικό συντονισμό φορολογικών και τελωνειακών ελέγχων,

–              νέα στρατηγική είσπραξης ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Στους σχετικούς δείκτες περιλαμβάνονται:

–              μείωση κατά 40% του ποσοστιαίου κενού εισοδήματος φυσικών προσώπων με επιχειρηματική δραστηριότητα,

–              μείωση του κενού ΦΠΑ έως το 2029 στον μέσο όρο της ΕΕ,

–              μείωση των απωλειών εσόδων από λαθρεμπόριο,

–              αύξηση κατά 100% της εισπραξιμότητας έναντι των πραγματικών ληξιπρόθεσμων χρεών.

  1. Για την χρήση της Τεχνολογίας και το ανθρώπινο δυναμικό προβλέπονται:

–              αναβάθμιση των βασικών πληροφοριακών συστημάτων,

–              στρατηγική αξιοποίησης δεδομένων στη λήψη αποφάσεων,

–              δημιουργία DataLab,

–              προστασία προσωπικών δεδομένων και απορρήτου,

–              εκπαίδευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων του προσωπικού,

–              ενίσχυση της συνεργασίας και της εργασιακής ευημερίας.

Οι ειδικοί δείκτες περιλαμβάνουν:

–              διατήρηση μέσης αποδοτικότητας υπηρεσιών άνω του 95%,

–              αύξηση της ικανοποίησης των εργαζομένων,

–              ποσοστό άνω του 30% των στελεχών να απασχολείται αποκλειστικά με ελέγχους,

–              εκπαίδευση του 100% του προσωπικού στα νέα συστήματα και τεχνολογίες.

  1. Στον τομέα της οργάνωσης και λογοδοσίας οι δράσεις αφορούν:

–              καταγραφή και τυποποίηση διαδικασιών,

–              εισαγωγή των αρχών Once Only και Single Point of Contact,

–              ενίσχυση της εξωστρέφειας και της επικοινωνιακής πολιτικής,

–              δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων,

–              εφαρμογή κριτηρίων ESG,

–              χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.

  1. Στις αλλαγές για την ορθή και έγκαιρη καταβολή πληρωμών και ενισχύσεων περιλαμβάνονται:

–              στοχευμένοι και πολυεπίπεδοι έλεγχοι,

–              ψηφιοποίηση της διαδικασίας από την αίτηση έως την πληρωμή,

–              αξιοποίηση γεωχωρικών δεδομένων και δορυφορικών εικόνων,

–              χρήση τεχνητής νοημοσύνης,

–              πλήρεις διασταυρωτικοί έλεγχοι στις αιτήσεις.

Σύμφωνα με το σχέδιο, στόχος είναι η διενέργεια διασταυρωτικών ελέγχων σε ποσοστό 100% για τις συστημικές αιτήσεις εντός ΟΣΔΕ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Λύση για την ισοτιμία πτυχίων 400.000 αποφοίτων των πρώην ΤΕΙ φέρνει ρύθμιση του υπουργείου Παιδείας

Τη διαδικασία, με την οποία θα μπορέσουν περισσότεροι από 400.000 απόφοιτοι των πρώην Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΤΕΙ) να αποκτήσουν ισότιμα πτυχία με τα αντίστοιχα τμήματα των πανεπιστημίων, καθορίζει ρύθμιση του υπουργείου Παιδείας, που θα ενσωματωθεί στο νομοσχέδιο για την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί την ερχόμενη Δευτέρα, 16 Μαρτίου 2026, στη Βουλή.

Πιο συγκεκριμένα, η ρύθμιση θα αφορά όσους αποφοίτησαν μετά το 2001, όταν με τον ν. 2916/2001 «ανωτατοποιήθηκαν» τα ΤΕΙ, και τα πτυχία των οποίων μέχρι σήμερα δεν έχουν αντιστοιχηθεί με τίτλους σπουδών των ΑΕΙ.

Για το «κλείσιμο μίας εκκρεμότητας δεκαετιών» και την «αποκατάσταση μίας αδικίας» έκανε λόγο η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σχολιάζοντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ την στόχευση της εν λόγω πρωτοβουλίας.

Όπως επεσήμανε, δίνεται η δυνατότητα ισοτίμησης των πτυχίων των ΤΕΙ με τα αντίστοιχα τμήματα των πανεπιστημίων, «μέσα από μια σαφή και διαφανή διαδικασία αξιολόγησης».

«Η διαδικασία βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, όπως το ευρωπαϊκό σύστημα πιστωτικών μονάδων (ECTS), το περιεχόμενο των προγραμμάτων σπουδών και τυχόν μεταπτυχιακές ή διδακτορικές σπουδές συναφούς αντικειμένου», εξήγησε η υπουργός.

«Δίνουμε καθαρή λύση σε ένα πραγματικό πρόβλημα και διασφαλίζουμε την ποιότητα και την αξιοπιστία της Ανώτατης Εκπαίδευσης», κατέληξε.

Τι θα περιλαμβάνει η ρύθμιση

Η ρύθμιση του υπουργείου Παιδείας θα καθορίζει επακριβώς τη διαδικασία ισοτίμησης των πτυχιούχων ΤΕΙ από το 2001 και μετά με τα αντίστοιχα των τμημάτων των πανεπιστημίων που έχουν προκύψει από την κατάργηση των ΤΕΙ και την μετατροπή τους σε ΑΕΙ.

Σύμφωνα με πηγές που πρόσκεινται στην ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, η ρύθμιση προβλέπει μία διαδικασία, με ακαδημαϊκά εχέγγυα και θεσμικές ασφαλιστικές δικλείδες. Προϋπόθεση για την εφαρμογή της θα είναι η ολοκλήρωση της πιστοποίησης του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών του οικείου πανεπιστημιακού Τμήματος ή της Μονοτμηματικής Σχολής από την ΕΘΑΑΕ, ώστε η αντιστοίχιση να εδράζεται σε πιστοποιημένα και ποιοτικά προγράμματα σπουδών.

Αναμένεται να υπάρξουν συγκεκριμένες κατηγορίες αποφοίτων, με βάση τη διάρκεια των σπουδών τους, το σύνολο των πιστωτικών μονάδων ECTS και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σπουδών. Ανάλογα με την εκάστοτε κατηγορία, σε ορισμένες περιπτώσεις αναμένεται η αντιστοίχιση των πτυχίων να αναγνωρίζεται αυτόματα, ενώ σε άλλες θα καθορίζεται παρακολούθηση και εξέταση σε συγκεκριμένα μαθήματα.

Οι ίδιες πηγές ανέφεραν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η ρύθμιση θα θεσπίσει έναν «σαφή, ενιαίο και διαφανή τρόπο», με τον οποίο τα μπορέσουν τα πτυχία των πρώην ΤΕΙ να αντιστοιχηθούν με τα αντίστοιχα πτυχία των πανεπιστημίων που προέκυψαν από τη συγχώνευση ή την ενσωμάτωση των ιδρυμάτων αυτών στον νέο, υφιστάμενο ελληνικό ακαδημαϊκό χάρτη.

Επιπλέον, οι ίδιες πηγές σημείωσαν ότι με την πρωτοβουλία αυτή της Σ. Ζαχαράκη πρόκειται να καλυφθεί ένα θεσμικό κενό, το οποίο ιδιαίτερα μετά από τη μεταρρύθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, την οποία χαρακτήρισαν «πρόχειρη», όπως εκτίμησαν «δημιούργησε περισσότερα προβλήματα και αδικίες από όσα επιχείρησε να επιλύσει».

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί, ότι από πλευράς υπουργείου Παιδείας, υπολογίζεται ότι η ρύθμιση θα αφορά έναν πολύ μεγάλο αριθμό πολιτών, καθώς οι απόφοιτοι των πρώην ΑΕΙ Τεχνολογικού Τομέα εκτιμάται ότι υπερβαίνουν συνολικά τις 400.000, ενώ το σχετικό αίτημα έχει υποστηριχθεί διαχρονικά και από δεκάδες φορείς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πόσο θα «χτυπηθούν» οι αγορές από τον πόλεμο; Οι «Μαύροι Κύκνοι» …εμφανίζονται σχεδόν κάθε Μάρτιο, τα τελευταία χρόνια

Τελικά, ο μήνας Μάρτιος «στοιχειώνει» τις αγορές και το Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι «Μαύροι Κύκνοι» εμφανίζονται στις αγορές σχεδόν κάθε Μάρτιο, τα τελευταία έτη: Μάρτιος 2020 η πανδημία, Μάρτιος 2022 ο πόλεμος στην Ουκρανία και Μάρτιος 2023 η πτώχευση της SVB και η κατάρρευση της Credit Suisse Group.

Οι αγορές μετοχών, μετά την έναρξη των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή κατέγραψαν πτώση και οι αποδόσεις των ομολόγων αυξήθηκαν, καθώς οι επενδυτές ενσωματώνουν πλέον σ’ αυτές πρόσθετο ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου, επαναξιολογούν τους κινδύνους πληθωρισμού και της οικονομικής ανάπτυξης.

Η Goldman Sachs εξετάζει ένα «δυσμενές σενάριο» όπου οι ροές ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ διαταράσσονται για 30 ημέρες (ωθώντας τις τιμές του πετρελαίου σε μια κορύφωση στα 130 δολ./βαρέλι) και ένα «πολύ δυσμενές» σενάριο με μια διαταραχή 60 ημερών (όπου οι τιμές του πετρελαίου φτάνουν τα 150 δολ./βαρέλι).

Ο πόλεμος δεν φαίνεται να τελειώνει σύντομα και όσο συνεχίζεται, «καίει» το βασικό σενάριο για βραχεία σύγκρουση, εντείνοντας την αβεβαιότητα στις αγορές.

Η Deutsche Bank εκτιμά ότι είναι πιθανή η επανάληψη του ιστορικού sell-off σε μετοχές και ομόλογα που είδαμε το 2022 και κατά την έξαρση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.

Όμως, όπως σημειώνει, οι αγορές δεν προεξοφλούν ακόμη ένα αποτέλεσμα τύπου 2022, όταν το Brent ήταν πάνω από 100 δολάρια/βαρέλι για περίπου 5 μήνες.

Επίσης, σε αντίθεση με τα πετρελαϊκά σοκ τόσο του 2022 όσο και της δεκαετίας του 1970, ο πληθωρισμός είναι γενικά γύρω από τον στόχο.

Τουλάχιστον προς το παρόν, δεν φτάνουμε ακόμη στα ιστορικά όρια που έχουν συμβαδίσει με σημαντικές κινήσεις risk-off σε προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις. Δεν έχουμε δει ακόμη, όμως, μια επιθετική στροφή από τις κεντρικές τράπεζες. Και δεδομένου του πόσο νωρίς είναι, δεν έχουμε δει ακόμη εμφανή σημάδια επιδείνωσης των οικονομικών δεδομένων.

Από την πλευρά της, η Morgan Stanley εκφράζει την άποψη ότι οι επενδυτές πρέπει να ετοιμάζουν «λίστες για τα… ψώνια τους», εν αναμονή της επανέναρξης της bull market αργότερα φέτος.

Εκτιμά ότι σε έξι μήνες, τα πράγματα πιθανότατα θα έχουν ηρεμήσει έπειτα από αυτήν την αρχική εκτόξευση, όπως ακριβώς συνέβη και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Είναι σημαντικό, όπως τονίζει, ότι η απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου είναι αποτέλεσμα ενός υλικοτεχνικού αδιεξόδου στα Στενά του Ορμούζ και όχι έλλειψης εφοδιασμού.

Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, οι μετοχές συνήθως αγγίζουν τα χαμηλά τους λίγες μέρες μετά την κορύφωση των τιμών του πετρελαίου.

Η BlackRock εστιάζει στον κίνδυνο ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ, αλλά δεν είναι δεδομένος, όπως υποδηλώνει η τιμολόγηση της αγοράς.

Πολλές φορές, «οι αγορές αναρριχώνται στο τείχος της ανασφάλειας» (stock market climbs a wall of worry), μια κλασική χρηματιστηριακή ρήση, η οποία έχει επιβεβαιωθεί αρκετές φορές στο παρελθόν, ίσως επιβεβαιωθεί κι αυτή την περίοδο.

Η χρηματιστηριακή ιστορία δείχνει ότι οι αγορές τείνουν να προεξοφλούν την αβεβαιότητα πριν από το γεγονός και να ανακάμπτουν πριν τελειώσουν οι συγκρούσεις.

Κάτι τέτοιο επισημαίνει και η Goldman Sachs: Τα περισσότερα γεωπολιτικά σοκ τα τελευταία χρόνια δεν είχαν μακροχρόνιο αντίκτυπο στα χρηματιστήρια. Η διόρθωση θα αποτελέσει αγοραστική ευκαιρία με σχετικά χαμηλό κίνδυνο.

Ανθεκτική η ελληνική οικονομία

Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι διεθνείς οίκοι με εκθέσεις τους εκτιμούν ότι η ελληνική οικονομία παρουσιάζεται ανθεκτική παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις.

Ο διεθνείς οίκος αξιολόγησης Fitch αναφέρει ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναμένεται να διαρκέσει λιγότερο από έναν μήνα, με την ελληνική οικονομία να εμφανίζει ισχυρότερες άμυνες σε σχέση με την Ευρωζώνη. Οι ελληνικές τράπεζες εκτιμάται ότι θα αντέξουν τυχόν βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις χάρη στους ισχυρούς ισολογισμούς τους.

Η Fitch «βλέπει» ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας 2,1% το 2026-2027.

Η Moody’s «βλέπει» σταθερές προοπτικές για τις ελληνικές τράπεζες παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις, καθώς οι ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες και η ισχυρή πιστωτική επέκταση αναμένεται να στηρίξουν τα βασικά χρηματοοικονομικά μεγέθη την περίοδο 2026-2027.

Παράλληλα, ο οίκος αξιολόγησης εκτιμά ότι οι ελληνικές τράπεζες θα αποφύγουν άμεση πιστωτική επιδείνωση λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Η ελληνική οικονομία είναι ανθεκτική και θωρακισμένη σε ένα ενεργειακό σοκ, σημειώνει η Goldman Sachs.

Η δυναμική ανάπτυξης στην Ελλάδα παραμένει ισχυρή και η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022, υποδηλώνει ότι η ελληνική οικονομία είναι σχετικά λιγότερο εκτεθειμένη σε κρίσεις τιμών ενέργειας από ό,τι οι περισσότερες χώρες της ευρωζώνης, τονίζει.

Επιπλέον, δεδομένης της τρέχουσας προσεκτικής δημοσιονομικής στάσης, η ελληνική κυβέρνηση διαθέτει δημοσιονομικό χώρο για να χρηματοδοτήσει μέτρα που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν μέρος των οικονομικών επιπτώσεων του σοκ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Φορολογικές δηλώσεις: Τη Δευτέρα ξεκινά η υποβολή – Μειώσεις τεκμηρίων και νέοι κωδικοί στο Ε1

Προσοχή σε προσυμπληρωμένα στοιχεία, τεκμήρια και ακίνητα.

Τη Δευτέρα 16 Μαρτίου θα ανοίξει η ηλεκτρονική πύλη myAADE για την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων για τα εισοδήματα του 2025, εγκαινιάζοντας μια διαδικασία, που από εφέτος συνδέεται με περισσότερα προσυμπληρωμένα στοιχεία, νέες ενδείξεις στο έντυπο δήλωσης Ε1, δραστικές μεώσεις στα τεκμήρια διαβίωσης, αλλά και ειδικά ζητήματα που χρήζουν προσοχής για ακίνητα, αναδρομικά και επαγγελματική δραστηριότητα.

Η προθεσμία υποβολής λήγει στις 15 Ιουλίου 2026, ενώ οι φορολογούμενοι που συμμετέχουν σε νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που τηρούν απλογραφικά βιβλία, μπορούν να υποβάλλουν δήλωση φορολογίας εισοδήματος μέχρι και Παρασκευή 31 Ιουλίου.

Ωστόσο, το ύψος της έκπτωσης για όσους επιλέξουν να εξοφλήσουν εφάπαξ τον φόρο, θα εξαρτηθεί και από τον χρόνο υποβολής της δήλωσης. Η έκπτωση ανέρχεται σε 4% για υποβολή έως τις 30 Απριλίου, 3% για υποβολή έως τις 15 Ιουνίου και 2% για υποβολή έως τις 15 Ιουλίου, υπό την προϋπόθεση ότι ο φόρος θα εξοφληθεί έως την προθεσμία καταβολής της πρώτης δόσης, δηλαδή έως τις 31 Ιουλίου.

Για μισθωτούς και συνταξιούχους, ισχύει και εφέτος ότι θα δουν προσυμπληρωμένα τα περισσότερα πεδία της δήλωσης. Πριν την υποβάλλουν, όμως, θα πρέπει να την ελέγξουν ή να συμπληρώσουν και τυχόν στοιχεία (π.χ.: για τόκους καταθέσεων κ.λπ.). Αν δεν προβούν οι ίδιοι στην υποβολή της, η δήλωση θα υποβληθεί αυτόματα στις 30 Απριλίου. Ωστόσο, δεν χάνουν το δικαίωμα για εκ των υστέρων διορθώσεις, μέχρι τη λήξη της διορίας υποβολής.

Το βασικό χαρακτηριστικό της φετινής διαδικασίας είναι ότι ο φορολογούμενος καλείται να ελέγξει πολύ πιο προσεκτικά όχι μόνο τα εισοδήματά του, αλλά και τα στοιχεία που επηρεάζουν την τελική εκκαθάριση μέσω αντικειμενικών δαπανών, εξαρτώμενων μελών, ακινήτων και ειδικών καθεστώτων.

Με άλλα λόγια, η ορθή συμπλήρωση δεν θα κριθεί μόνο στους μισθούς, τις συντάξεις ή τα ενοίκια, αλλά και σε λεπτομέρειες που μέχρι σήμερα συχνά περνούσαν απαρατήρητες.

Το νέο Ε1

Στο νέο έντυπο Ε1 ενσωματώνονται επικαιροποιημένοι κωδικοί για συνταξιούχους και νέες ενάρξεις επαγγελματικής δραστηριότητας, ενώ προστίθεται και ο κωδικός 079 για ενήλικο εξαρτώμενο άγαμο τέκνο έως 25 ετών που σπουδάζει, είναι εγγεγραμμένο στη ΔΥΠΑ ή υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία.

Πρόκειται για μία προσθήκη με ουσιαστική σημασία, καθώς αποσαφηνίζει τη φορολογική αποτύπωση μιας κατηγορίας νοικοκυριών, που μέχρι σήμερα αντιμετώπιζε προβλήματα με την τεκμαρτή επιβάρυνση για τα εξαρτώμενα μέλη τους. Πρακτικά, το παιδί δεν θα θεωρείται πλέον «τεκμήριο», επιβαρύνοντας φορολογικά τους γονείς.

Την ίδια στιγμή, το Ε1 εμφανίζει πλέον αναλυτικότερα τον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζεται το ελάχιστο καθαρό εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφέστερη για τον φορολογούμενο επαγγελματία, αφού στη δήλωση αποτυπώνονται τα στοιχεία υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος (έτη δραστηριότητας, τριετίες, ο κατώτατος μισθός, το κριτήριο της μισθοδοσίας υπαλλήλων, ο κύκλος εργασιών και οι προβλεπόμενες μειώσεις), ώστε ο υπόχρεος να μπορεί να ελέγξει πώς διαμορφώνεται η βάση φορολόγησής του.

Τεκμήρια και φόρος

Η μεγάλη ανατροπή που έρχεται από τις εφετινές δηλώσεις, αφορά στα τεκμήρια διαβίωσης (αντικειμενικές δαπάνες) για κατοικίες, πισίνες, σκάφη και ορισμένες κατηγορίες ΙΧ επιβατηγών αυτοκινήτων, καθώς επέρχονται σημαντικές αλλαγές και ελαφρύνσεις (της τάξεως του 30% έως 50%) σε σχέση με όσα ίσχυαν επί δεκαετίες για τους ιδιοκτήτες τους.

Οι φορολογούμενοι θα μπορέσουν να διαπιστώσουν τις μειώσεις, εφόσον εμπίπτουν στις κατηγορίες αυτές, βλέποντας προσυμπληρωμένα τα νέα ποσά, δίπλα από τους κωδικούς στους οποίους αναγράφονται τα περιουσιακά τους στοιχεία. Ωστόσο, θα πρέπει να ελέγξουν με ιδιαίτερη προσοχή (ή να διορθώσουν αν εντοπίσουν λάθη) όσα στοιχεία αφορούν στην κύρια ή δευτερεύουσα κατοικία τους: αν δηλώνεται σωστά ότι πρόκειται για φιλοξενία ή δωρεάν παραχώρηση, καθώς και όποια άλλα περιουσιακά δεδομένα επηρεάζουν τις αντικειμενικές δαπάνες.

Ε2 και ακίνητα

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το έντυπο Ε2, το οποίο επηρεάζει άμεσα την εκκαθάριση για τους φορολογουμένους με εισόδημα από ακίνητη περιουσία.

Οι ιδιοκτήτες οφείλουν να ελέγξουν προσεκτικά τον αριθμό παροχής ρεύματος, τα στοιχεία του μισθωτή, τον αριθμό δήλωσης μίσθωσης, τη διάρκεια της μίσθωσης μέσα στο 2025, τα ποσοστά συνιδιοκτησίας και τον ακριβή χαρακτηρισμό της χρήσης κάθε ακινήτου.

Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις ανείσπρακτων μισθωμάτων, δωρεάν παραχώρησης, ιδιοχρησιμοποίησης, υπεκμίσθωσης και βραχυχρόνιας μίσθωσης, επειδή κάθε κατηγορία δηλώνεται διακριτά και φορολογείται με διαφορετικό τρόπο.

Στο ίδιο έντυπο, πρέπει να περιλαμβάνονται και τα κενά ακίνητα, καθώς και ειδικά στοιχεία για όσα αποκτήθηκαν, μεταβιβάστηκαν ή παρέμειναν ημιτελή μέσα στο 2025.

Πώς υποβάλλουν σύζυγοι τα ζευγάρια

Σε περίπτωση που οι ετήσιες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος φορολογικού έτους 2025 των συζύγων/Μελών Συμφώνου Συμβίωσης υποβάλλονται ως κοινές, δεν απαιτείται καμία επιπλέον ενέργεια από τους συζύγους. Σε αυτή την περίπτωση, διενεργείται ξεχωριστή βεβαίωση του φόρου και εκδίδονται δύο πράξεις προσδιορισμού φόρου, μία για κάθε σύζυγο. Πιστωτικά ποσά του ενός συζύγου/ΜΣΣ δεν συμψηφίζονται με τυχόν χρεωστικά του άλλου και στην περίπτωση που έχουν και οι δύο πιστωτικά ποσά, επιστρέφονται στον κάθε δικαιούχο χωριστά.

Για τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος φορολογικού έτους 2024 και εφεξής, οι σύζυγοι, κατά τη διάρκεια του γάμου, υποβάλλουν κοινή δήλωση, αρχής γενομένης από το φορολογικό έτος σύναψης του γάμου και για τα εισοδήματα του έτους αυτού. Υπόχρεος για την υποβολή της κοινής δήλωσης είναι ο ένας εκ των δύο συζύγων που δηλώνεται ως υπόχρεος και για τα εισοδήματα του άλλου συζύγου.

Οι σύζυγοι, ωστόσο, δύνανται να υποβάλουν χωριστή δήλωση, εφόσον είχαν επιλέξει να υποβάλουν χωριστή δήλωση, μέχρι την 28η Φεβρουαρίου του έτους υποβολής της δήλωσης. Η επιλογή της χωριστής δήλωσης είναι δεσμευτική και για τον έτερο σύζυγο, είναι ανέκκλητη για το πρώτο έτος που αφορά και ισχύει για κάθε επόμενο φορολογικό έτος, αν δεν ανακληθεί μέχρι την 28η Φεβρουαρίου του αντίστοιχου έτους.

Οι σύζυγοι υποβάλλουν χωριστή φορολογική δήλωση, χωρίς να απαιτείται γνωστοποίηση στην ειδική ψηφιακή εφαρμογή, ο καθένας για τα εισοδήματά του, εφόσον έχει διακοπεί η έγγαμη συμβίωση κατά τον χρόνο υποβολής της δήλωσης ή ο ένας από τους δύο συζύγους είναι σε κατάσταση πτώχευσης ή έχει υποβληθεί σε δικαστική συμπαράσταση. Το βάρος της απόδειξης για τη διακοπή φέρει ο φορολογούμενος. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί να έχει ενημερωθεί το Φορολογικό Μητρώο για τις παραπάνω μεταβολές.

Τα φυσικά πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, εφόσον έχει ενημερωθεί το Φορολογικό Μητρώο, δύνανται να υποβάλλουν κοινή δήλωση για τα εισοδήματά τους. Στην περίπτωση αυτή, έχουν την ίδια φορολογική αντιμετώπιση με τους έγγαμους και υπόχρεος υποβολής δήλωσης είναι εκείνο το μέρος του συμφώνου συμβίωσης το οποίο, κατά την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, δηλώνεται ως υπόχρεος και για τα εισοδήματα του άλλου μέρους του συμφώνου συμβίωσης.

Κληρονόμοι

Οι δηλώσεις των αποβιωσάντων, για τα εισοδήματα που απέκτησαν το έτος 2025 μέχρι την ημερομηνία του θανάτου τους, υποβάλλονται από τους νόμιμους κληρονόμους τους, με χρήση ηλεκτρονικής μεθόδου επικοινωνίας μέσω διαδικτύου και συγκεκριμένα με τη χρήση της διαδικτυακής Υπηρεσίας Υποβολής Δηλώσεων Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων της ΑΑΔΕ, μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE, εμπρόθεσμα έως την 31.12.2026.

Στην περίπτωση αυτή απαιτείται να έχει προηγηθεί ενημέρωση του Φορολογικού Μητρώου, πριν από την υποβολή της δήλωσης, με την ημερομηνία θανάτου και τα στοιχεία των νόμιμων κληρονόμων εκ διαθήκης ή εξ αδιαθέτου, με την προσκόμιση των απαραίτητων δικαιολογητικών.

Ανήλικοι

Σε περιπτώσεις όπου ανήλικο άγαμο τέκνο υποβάλλει ξεχωριστή φορολογική δήλωση και, παράλληλα, αποκτά και εισοδήματα άλλης κατηγορίας (όπως για παράδειγμα εισόδημα από ακίνητη περιουσία) αυτά αναγράφονται στη δήλωση του υπόχρεου γονέα, όπως ορίζουν οι σχετικές διατάξεις.

 Σε περίπτωση υποβολής εντύπου Ε3 για ανήλικο τέκνο, η δήλωση του γονέα με το Ε3 του ανήλικου τέκνου υποβάλλεται στην αρμόδια για την παραλαβή της δήλωσης υπηρεσία.

Κάτοικοι εξωτερικού

Οι δηλώσεις των κατοίκων εξωτερικού υποβάλλονται έως την ημερομηνία που ορίζουν οι οικείες διατάξεις και για τους κατοίκους ημεδαπής.

Σε περίπτωση που φορολογικός κάτοικος Ελλάδας μετέφερε την κατοικία του στο εξωτερικό εντός του 2025, η δήλωση υποβάλλεται εμπρόθεσμα καθ’ όλη τη διάρκεια του φορολογικού έτους και το αργότερο έως τις 31.12.2026.

Δηλώσεις με επιφύλαξη

Δηλώσεις με επιφύλαξη υποβάλλονται με χρήση της διαδικτυακής Υπηρεσίας Υποβολής Δηλώσεων μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE. Εντός χρονικού διαστήματος 30 ημερών από την ημερομηνία υποβολής της δήλωσης, οι φορολογούμενοι οφείλουν να προσκομίσουν στην αρμόδια, για την εξέταση της επιφύλαξης, υπηρεσία τα απαραίτητα δικαιολογητικά, τα οποία αποδεικνύουν τους ισχυρισμούς τους και τον λόγο της επιφύλαξης, προκειμένου να εκκαθαριστούν οι δηλώσεις και να εκδοθούν οι πράξεις διοικητικού προσδιορισμού φόρου από την υπηρεσία αυτή εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας των 90 ημερών από την υποβολή της δήλωσης.

Σε περίπτωση που τα απαιτούμενα δικαιολογητικά δεν προσκομιστούν εντός της προαναφερθείσας προθεσμίας των 30 ημερών, οι δηλώσεις εκκαθαρίζονται, χωρίς να ληφθεί υπόψη η επιφύλαξη, δεδομένου ότι, η επιφύλαξη δεν συνεπάγεται την αναστολή της είσπραξης του φόρου.

Η δήλωση που υποβάλλεται με επιφύλαξη ελέγχεται μόνο ως προς το λόγο της επιφύλαξης, εκτός εάν κριθεί απαραίτητος ο έλεγχος δικαιολογητικών και ο φορολογούμενος ειδοποιηθεί μέσω μηνύματος.

Κατά την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων με χρήση της διαδικτυακής Υπηρεσίας Υποβολής Δηλώσεων μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE, καταχωρούνται πρώτα τα έντυπα Ε2 και Ε3, όταν απαιτούνται και κατόπιν το έντυπο Ε1. Η σειρά καταχώρησης των συνυποβαλλόμενων Εντύπων Ε2 και Ε3 επιλέγεται από τον φορολογούμενο.

Δήλωση στο λογιστή

Τα παραπάνω ισχύουν για δηλώσεις που υποβάλλονται είτε από τους ίδιους τους φορολογούμενους με τους προσωπικούς τους κωδικούς πρόσβασης είτε από εξουσιοδοτημένο φοροτεχνικό – λογιστή – λογιστικό γραφείο με τους προσωπικούς του κωδικούς πρόσβασης. Η εξουσιοδότηση αυτή αφορά στη διαχείριση των εντύπων Ε1, Ε2 και Ε3 και πραγματοποιείται διαδικτυακά στην εφαρμογή διαχείρισης εξουσιοδοτήσεων του λογαριασμού του φορολογούμενου, μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE.

Σε περίπτωση που λογιστής – φοροτεχνικός νοσηλευτεί για διάστημα τουλάχιστον τριών (3) ημερών σε δημόσιο ή ιδιωτικό νοσοκομείο, λόγω ασθένειας ή τοκετού, που αποδεικνύεται από τα σχετικά έγγραφα του νοσοκομείου νοσηλείας του, οι προθεσμίες υποβολής των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος του ιδίου και των εντολέων – πελατών του, οι οποίες λήγουν εντός του διαστήματος από την πρώτη (1η) μέχρι και την τριακοστή (30ή), κατ’ ανώτατο όριο, ημέρα νοσηλείας του, παρατείνονται μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα από αυτόν της έκδοσης του εξιτηρίου, εφόσον η νοσηλεία δεν υπερβαίνει τις τριάντα (30) ημέρες ή μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα από αυτόν εντός του οποίου συμπληρώθηκε νοσηλεία τριάντα (30) ημερών, για μεγαλύτερης διάρκειας νοσηλεία.

Τα ανωτέρω ισχύουν για τους εντολείς – πελάτες για τους οποίους ο λογιστής – φοροτεχνικός αποδεδειγμένα ήταν εξουσιοδοτημένος μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE, ήδη κατά τον προηγούμενο μήνα της ημερομηνίας εισαγωγής του στο νοσοκομείο και παραμένει εξουσιοδοτημένος

Σε περίπτωση θανάτου λογιστή – φοροτεχνικού, οι ανωτέρω αναφερόμενες προθεσμίες παρατείνονται μέχρι το τέλος του μεθεπόμενου μήνα από αυτόν του θανάτου.

Πτωχεύσεις

Σε περίπτωση πτώχευσης υποβάλλονται δύο δηλώσεις, μια δήλωση από τον σύνδικο πτώχευσης για τα εισοδήματα από την πτωχευτική περιουσία στην αρμόδια για την παραλαβή της δήλωσης υπηρεσία, κατά τα αναφερόμενα στην παρ. 1γ του παρόντος και μια δήλωση από τον πτωχό για τα τυχόν εισοδήματα από τη μη πτωχευτική περιουσία με χρήση της διαδικτυακής Υπηρεσίας Υποβολής Δηλώσεων μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE.

Πού απαιτείται «διπλή» προσοχή

Μισθωτοί και συνταξιούχοι πρέπει να επιβεβαιώσουν ότι έχουν προσυμπληρωθεί σωστά οι αποδοχές, οι παρακρατήσεις και τυχόν ποσά αλλοδαπής προέλευσης. Ενώ όσοι δηλώνουν εισοδήματα από ενοίκια, θα πρέπει να επαληθεύσουν τα στοιχεία και τα ποσά που δηλώνουν στο myProperty οι ίδιοι ή και τυχόν συνιδιοκτήτες τους.

Αυξημένος έλεγχος απαιτείται και για όσους έλαβαν αναδρομικά, καθώς στις περιπτώσεις αυτές χρειάζεται σωστή αποτύπωση και, όπου προβλέπεται, ξεχωριστή υποβολή τροποποιητικών δηλώσεων στο έτος όπου ανάγονται τα εισοδήματα.

Αντίστοιχα, οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά αν έχουν ληφθεί υπόψη οι μειώσεις που προβλέπονται για ειδικές κατηγορίες, όπως τα πρώτα έτη δραστηριότητας, οι πολύτεκνοι, τα άτομα με αναπηρία, οι μονογονεϊκές οικογένειες, οι εκμεταλλευτές ταξί, οι εκμεταλλευτές σχολικού κυλικείου και οι επαγγελματίες σε μικρούς οικισμούς, παραμεθόριες περιοχές και μικρά νησιά.

Οι κάτοικοι εξωτερικού χρειάζεται να ελέγξουν ιδιαίτερα τους σχετικούς κωδικούς φορολογικής κατοικίας, καθώς και τις ενδείξεις που συνδέονται με την απόκτηση εισοδήματος στην Ελλάδα υπό το ειδικό καθεστώς κατοίκων ΕΕ ή ΕΟΧ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τη νήσο Χαργκ του Ιράν (πρόεδρος Τραμπ μέσω Truth Social)

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ διεξήγαγαν αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον «κάθε στρατιωτικού στόχου» στο νησί Χαργκ του Ιράν, καίριας σημασίας εξαγωγικό κόμβο της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

«Για λόγους αξιοπρέπειας, επέλεξα να μην εξαλειφθούν οι πετρελαϊκές υποδομές στη νήσο», σημείωσε ο Αμερικανός πρόεδρος χθες Παρασκευή (λίγο πριν από τη 01:00 ώρα Ελλάδας).

«Όμως αν το Ιράν, ή οποιοσδήποτε άλλος, κάνει οτιδήποτε για να παρεμποδίσει την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση των πλοίων από το στενό του Χορμούζ, θα επανεξετάσω αυτή την απόφαση», απείλησε.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Χτυπήθηκε πλοίο ελληνικής σημαίας στη Μαύρη Θάλασσα – Επέβαιναν συνολικά 24 ναυτικοί, εκ των οποίων 10 Έλληνες και είναι καλά όλοι στην υγεία τους

Β. Kικίλιας: Θεωρώ απαράδεκτη τη στοχοποίηση πλοίων με ελληνική σημαία και ελληνόκτητων πλοίων

Την έντονη ανησυχία της ελληνικής κυβέρνησης για την κλιμάκωση της έντασης στη διεθνή ναυσιπλοΐα εξέφρασε ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, αναφερόμενος σε επίθεση που σημειώθηκε το πρωί σε δεξαμενόπλοιο με ελληνική σημαία έξω από το λιμάνι του Novorossiysk στη Μαύρη Θάλασσα.

Σύμφωνα με τον υπουργό, στο δεξαμενόπλοιο επέβαιναν συνολικά 24 ναυτικοί, εκ των οποίων 10 Έλληνες, 13 Φιλιππινέζοι και 1 Ρουμάνος, οι οποίοι,  είναι καλά στην υγεία τους. Από την επίθεση προκλήθηκαν μόνο υλικές ζημιές στο πλοίο. Ο κ. Κικίλιας σημείωσε ότι το περιστατικό ενδέχεται να συνδέεται με τις ευρύτερες γεωπολιτικές πιέσεις που ασκούνται στην περιοχή, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ίσως σχετίζεται με τις πρόσφατες αποφάσεις για μερική επανεκκίνηση της διακίνησης ρωσικού πετρελαίου για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Ο υπουργός γνωστοποίησε ότι έχει ήδη ενημερώσει τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει σε έντονες διαμαρτυρίες όπου απαιτείται, ακόμη και σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

«Θεωρώ απαράδεκτη τη στοχοποίηση πλοίων με ελληνική σημαία και ελληνόκτητων πλοίων», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι τα πλοία αυτά είναι ναυλωμένα και ότι οι Έλληνες ναυτικοί και οι ναυτιλιακές εταιρείες προσπαθούν απλώς να επιτελέσουν το έργο τους.

Παράλληλα υπογράμμισε ότι η εμπορική ναυτιλία θα πρέπει να παραμένει εκτός πολεμικών συγκρούσεων και γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων, καθώς, όπως ανέφερε, «χωρίς τη ναυτιλία δεν μπορεί να υπάρξει διεθνές εμπόριο».

Σύμφωνα με το υπουργείο Ναυτιλίας πρόκειται για το δεξαμενόπλοιο MARAN HOMER (Ν.Π. 12502), το οποίο είχε αποπλεύσει από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης με προορισμό το Novorossiysk και κατά τον χρόνο του περιστατικού ήταν άφορτο.Το πλοίο ήταν ναυλωμένο από την Chevron.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Δεν αρκεί να λες “θα τα καταφέρω”… το ζήτημα είναι αν μέσα σου το πιστεύεις» – Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Υπάρχει μια φράση που ακούμε συχνά στον χώρο της προσωπικής ανάπτυξης: «Πες στον εαυτό σου ότι μπορείς». Και πράγματι, το να μιλάμε θετικά στον εαυτό μας έχει σημασία. Όμως, αν σταθούμε λίγο πιο βαθιά στο ζήτημα, θα δούμε ότι υπάρχει μια λεπτή αλλά καθοριστική διαφορά ανάμεσα στο να λες κάτι και στο να το πιστεύεις πραγματικά.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Γιατί η αλήθεια είναι πως μπορεί κανείς να επαναλαμβάνει καθημερινά ότι είναι ικανός, ότι θα τα καταφέρει, ότι αξίζει — και παρ’ όλα αυτά, όταν έρθει η στιγμή να αναλάβει μια ευθύνη, να κάνει ένα βήμα μπροστά ή να διεκδικήσει κάτι για τον εαυτό του, να διστάζει, να μαζεύεται, να υποχωρεί.

Και τότε αποκαλύπτεται κάτι πολύ ουσιαστικό:
τα λόγια πολλές φορές λειτουργούν σαν επιθυμία, ενώ η συμπεριφορά αποκαλύπτει την πραγματική μας πεποίθηση.

Όταν κάποιος πιστεύει βαθιά ότι μπορεί να τα καταφέρει, αυτό δεν φαίνεται μόνο σε αυτά που λέει, αλλά κυρίως στον τρόπο που στέκεται απέναντι στις δυσκολίες. Θα προσπαθήσει λίγο περισσότερο, θα αντέξει λίγο παραπάνω την αβεβαιότητα, θα δεχτεί ότι μπορεί να αποτύχει χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο ίδιος είναι αποτυχημένος.

Αντίθετα, όταν η πίστη στον εαυτό είναι εύθραυστη, τα λόγια συχνά μοιάζουν περισσότερο με μια προσπάθεια να πείσουμε τον εαυτό μας για κάτι που μέσα μας ακόμη δεν έχει ριζώσει.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σημαντικό σημείο:
η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται με συνθήματα, αλλά με εμπειρίες.

Χτίζεται κάθε φορά που κάποιος δοκιμάζει, αποτυγχάνει, ξανασηκώνεται, μαθαίνει κάτι για τον εαυτό του και συνεχίζει. Σιγά-σιγά, σχεδόν αθόρυβα, η εσωτερική πεποίθηση αρχίζει να αλλάζει — και τότε τα λόγια παύουν να είναι απλώς λόγια, γιατί πλέον υποστηρίζονται από μια εσωτερική βεβαιότητα.

Και εκεί ακριβώς συμβαίνει η μετατόπιση:
δεν χρειάζεται πια να επαναλαμβάνεις ότι θα τα καταφέρεις, γιατί ο τρόπος που κινείσαι στη ζωή το δείχνει από μόνος του.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας

ΕΟΔΥ: Η ιλαρά συνεχίζει να προκαλεί σοβαρές επιπλοκές και θανάτους – Ο εμβολιασμός παραμένει κρίσιμος

Η ιλαρά εξακολουθεί να κυκλοφορεί στην Ευρώπη, με τη μεγάλη πλειονότητα των κρουσμάτων να αφορά ανεμβολίαστα ή ατελώς εμβολιασμένα άτομα.

Παρότι ο αριθμός των περιστατικών το 2025 ήταν σημαντικά μειωμένος σε σχέση με το 2024, η νόσος παραμένει ενεργή και συνεχίζει να προκαλεί σοβαρές επιπλοκές και θανάτους.

Δεδομένου ότι η ιλαρά παρουσιάζει εποχική αύξηση στα τέλη του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και ο ΕΟΔΥ συστήνουν σε όλους τους πολίτες να ελέγξουν εγκαίρως την εμβολιαστική τους κατάσταση και να διασφαλίσουν ότι είναι πλήρως προστατευμένοι.

Ιδιαίτερα ευάλωτα παραμένουν τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, τα οποία δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους. Η διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης στον πληθυσμό, με δύο δόσεις του εμβολίου MMR, αποτελεί το βασικό μέτρο για την πρόληψη νέων εξάρσεων και την προστασία των ευάλωτων ομάδων, αναφέρει ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).

Κρούσματα σε 30 χώρες της Ευρώπης

Σύμφωνα με την πρόσφατη μηνιαία έκθεση του ECDC, κατά το έτος 2025 καταγράφηκαν 7.655 περιστατικά ιλαράς σε 30 χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων οκτώ θανάτων (τέσσερις στη Γαλλία, τρεις στη Ρουμανία και έναν στις Κάτω Χώρες). Αν και ο αριθμός των περιστατικών είναι σημαντικά μειωμένος σε σχέση με το έτος 2024, οπότε δηλώθηκαν περισσότερα από 35.000 κρούσματα με 23 θανάτους, παραμένει σχεδόν διπλάσιος από τον αριθμό που καταγράφηκε το έτος 2023.

Όπως και το έτος 2024, η πλειονότητα των νοσούντων — περίπου οκτώ στους δέκα — ήταν ανεμβολίαστοι, αναδεικνύοντας τον κρίσιμο ρόλο του εμβολιασμού των επίνοσων με δύο δόσεις εμβολίου MMR για την πρόληψη νόσησης με ιλαρά, και την υψηλή εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού με ≥95% δύο δόσεων του εμβολίου, για την πρόληψη μετάδοσης του νοσήματος (ανοσία της αγέλης).

Ιδιαίτερα ευάλωτα τα βρέφη

Ο ΕΟΔΥ σημειώνει ότι περίπου το 30% των νοσούντων με ιλαρά εμφανίζει μία ή περισσότερες επιπλοκές κατά τη διάρκεια της λοίμωξης, ενώ τουλάχιστον ένας στους τέσσερις χρειάζεται νοσηλεία. Ιδιαίτερα ευάλωτα παραμένουν τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, με τα παιδιά κάτω των πέντε ετών να αποτελούν περίπου το 40% των περιστατικών για το 2025. Τα βρέφη κάτω του ενός έτους δεν είναι ακόμη σε ηλικία που να μπορούν να εμβολιαστούν και αποτελούν την ομάδα με τη μεγαλύτερη ευαλωτότητα στην ιλαρά και τις επιπλοκές της.

Η ιλαρά, ωστόσο, επηρεάζει όλες τις ηλικιακές ομάδες. Σύμφωνα με τα δεδομένα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) για τον Δεκέμβριο 2025, η κατανομή των περιστατικών ανά ηλικία δείχνει ότι το 4% αφορά βρέφη κάτω του ενός έτους, το 22% παιδιά ηλικίας 1-4 ετών, το 7% παιδιά 5-9 ετών, το 5% παιδιά 10-14 ετών, το 4% εφήβους 15-19 ετών, το 26% ενήλικες 20-29 ετών και το 32% ενήλικες άνω των 30 ετών.

Δεδομένα για την Ελλάδα

Στην Ελλάδα, κατά το έτος 2024, δηλώθηκαν 38 κρούσματα ιλαράς και κανένας θάνατος. Στη πλειοψηφία τους (72%) τα δηλωθέντα κρούσματα ιλαράς ήταν επίνοσα άτομα Ελληνικής υπηκοότητας, με συχνότερη την ηλικιακή ομάδα των 45-64 ετών (13 κρούσματα), ακολουθούμενη από την ηλικιακή ομάδα των 25-44 ετών (11 κρούσματα), ενώ το 25% των κρουσμάτων ήταν παιδιά και έφηβοι. Στα δηλωθέντα κρούσματα ιλαράς συμπεριλαμβάνονται 30% εργαζόμενοι σε μονάδες υγείας, ανεμβολίαστοι ή ατελώς εμβολιασμένοι και 19% Ρομά.

Το 50% των κρουσμάτων ήταν ενδημικά και τα υπόλοιπα ήταν εισαγόμενα ή επαφές με εισαγόμενο κρούσμα. Κατά το έτος 2025 δηλώθηκαν τέσσερα κρούσματα ιλαράς και κανένας θάνατος. Τα περιστατικά αφορούσαν άτομα ηλικίας 25 έως 45 ετών. Ένα κρούσμα ήταν εισαγόμενο, ενώ τα υπόλοιπα τρία ήταν άγνωστης προέλευσης και αφορούσαν άτομα ελληνικής υπηκοότητας. Από τα τέσσερα κρούσματα, τα τρία ήταν επίνοσα, καθώς δεν διέθεταν πλήρη εμβολιαστική κάλυψη, ενώ το τέταρτο αφορούσε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή με χρόνιο υποκείμενο νόσημα. Επιπλέον, ένα από τα περιστατικά καταγράφηκε σε εργαζόμενο σε μονάδα φροντίδας υγείας, γεγονός που αναδεικνύει εκ νέου την ιδιαίτερη σημασία του εμβολιασμού για τους επαγγελματίες υγείας.

Οδηγός εμβολιασμού

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, συνιστώνται δύο δόσεις του εμβολίου MMR μετά την ηλικία των 12 μηνών. Η δεύτερη δόση συστήνεται μεταξύ 24 και 35 μηνών, αλλά μπορεί να χορηγηθεί και νωρίτερα, αρκεί να έχουν περάσει τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες από την πρώτη. Παιδιά και έφηβοι που δεν έχουν λάβει τη δεύτερη δόση θα πρέπει να την αναπληρώσουν το ταχύτερο δυνατόν. Τα άτομα που έχουν γεννηθεί πριν από το 1970 θεωρούνται άνοσα, ενώ όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1970 θα πρέπει να έχουν λάβει δύο δόσεις MMR, εκτός εάν υπάρχει αντένδειξη ή ιστορικό νόσησης.

Σε περιόδους επιδημίας, και ειδικά πριν από ταξίδι σε χώρα όπου ενδημεί η ιλαρά, συστήνεται μία δόση MMR σε βρέφη ηλικίας 6 έως 11 μηνών, με επανεμβολιασμό με δύο δόσεις μετά τον 12ο μήνα, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Επειδή μετά τη χορήγηση εμβολίου απαιτούνται μέχρι και δύο εβδομάδες για αποτελεσματική προστασία, συνιστάται να γίνεται  έλεγχος της εμβολιαστικής κάλυψης αρκετό χρόνο πριν από κάθε ταξίδι. Ομάδες πληθυσμού με αυξημένο κίνδυνο, όπως εργαζόμενοι σε υπηρεσίες υγείας, εκπαιδευτικοί, φοιτητές και σπουδαστές, ενήλικες που πρόκειται να ταξιδέψουν στο εξωτερικό και μέλη οικογενειών ατόμων με ανοσοκαταστολή, καλούνται να είναι πλήρως εμβολιασμένοι, εκτός αντενδείξεων.

Πάνω από 1.100 παιδιά Ρομά εξετάστηκαν και 480 εμβολιασμοί πραγματοποιήθηκαν σε στοχευμένες δράσεις

Πάνω από 1.100 παιδιά Ρομά εξετάστηκαν και περισσότεροι από 480 εμβολιασμοί πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης στοχευμένων εμβολιαστικών δράσεων που υλοποίησε ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) σε καταυλισμούς και οικισμούς Ρομά σε όλη τη χώρα, από τις 29 Σεπτεμβρίου έως τις 24 Οκτωβρίου 2025.

Οι δράσεις επικεντρώθηκαν στον παιδικό πληθυσμό και στον εμβολιασμό κατά της ιλαράς, της ερυθράς και της παρωτίτιδας (MMR), συμβάλλοντας στην ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης και στην πρόληψη νοσημάτων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Επιστήμη-Βιολογία: Άτλας των γονιδίων και κυττάρων της εμβρυογένεσης ενός ψαριού ζέβρα

Πώς δημιουργείται ένα έμβρυο από μια μικροσκοπική ομάδα κυττάρων; Ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Βασιλείας χρησιμοποίησε μια νέα μέθοδο απεικόνισης και δημιούργησε έναν άτλαντα όλων των γονιδίων και των κυττάρων που εμπλέκονται στη μετατροπή των κυττάρων σε έμβρυο σε ένα ψάρι ζέβρα.

Η αλληλεπίδραση μεταξύ γονιδίων και κυττάρων κατά την ανάπτυξη ενός γονιμοποιημένου ωαρίου σε έμβρυο είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη. Μέχρι σήμερα, οι διαθέσιμες μέθοδοι μπορούσαν να καταγράψουν τη δραστηριότητα των γονιδίων μόνο σε δισδιάστατες τομές, παρέχοντας περιορισμένη λεπτομέρεια, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την απεικόνιση ολόκληρου του εμβρύου.

Η ερευνητική ομάδα του καθηγητή του Πανεπιστημίου της Βασιλείας, Άλεξ Σίερ, ανέπτυξε μια νέα τεχνολογία απεικόνισης που ονομάζεται weMERFISH και επιτρέπει την άμεση μέτρηση της δραστηριότητας σχεδόν 500 γονιδίων σε ολόκληρους ιστούς με υποκυτταρική ανάλυση. Η μέθοδος αυτή επιτρέπει πλέον στην ερευνητική ομάδα να οπτικοποιεί τη δραστηριότητα χιλιάδων γονιδίων σε ολόκληρο το έμβρυο και να τη συνδέει με την ωρίμανση και την κίνηση των κυττάρων.

Από αυτές τις μετρήσεις οι ερευνητές δημιούργησαν έναν άτλαντα της πρώιμης εμβρυϊκής ανάπτυξης, ενώ προέκυψαν και νέα στοιχεία για το πώς τα γονίδια και τα κύτταρα διαμορφώνουν το αναπτυσσόμενο έμβρυο. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science.

Τα δεδομένα είναι ελεύθερα προσβάσιμα μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας MERFISHEYES (http://schier.merfisheyes.com), με στόχο να αποτελέσουν πολύτιμο πόρο για τους αναπτυξιακούς βιολόγους σε όλο τον κόσμο.

Στο μέλλον η ομάδα σχεδιάζει να διερευνήσει πρόσθετα αναπτυξιακά στάδια για να ολοκληρώσει περαιτέρω την εικόνα της πρώιμης ανάπτυξης των σπονδυλωτών.

* Επισυνάπτεται η χαρτογράφηση ενός αναπτυσσόμενου εμβρύου ψαριού ζέβρας, με κάθε χρώμα να αντιπροσωπεύει μια ξεχωριστή ομάδα κυττάρων. Credit: Yinan Wan, Biozentrum, University of Basel

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου