Ομιλία Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής στο σ/ν Υπουργείου Πολιτισμού.
α. Για την αποπομπή Πρέσβειρας ΗΠΑ
Η χθεσινή πολύ σοβαρή εξέλιξη με την αποπομπή της κ. Γκιλφόιλ από τη θέση της Πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα, γεννά ακόμη σοβαρότερα ερωτήματα, τα οποία αφορούν άμεσα και στην Ελλάδα. Τα ζητήματα αφορούν τόσο στον ρόλο της πρεσβείας και στις απειλές παρέμβασης στην πολιτική ζωή της χώρας, όσο και στη συναλλακτική διπλωματία που ακολουθήθηκε ιδίως στο ενεργειακό πεδίο.
Η Ελληνική Κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει αν ζήτησε ποτέ εξηγήσεις από την Πρέσβειρα, καθώς και πώς πρόκειται να τοποθετηθεί απέναντι στις εξελίξεις.
Δεν είναι ανεκτό, με όρους συναλλακτικούς, να υποβιβάζεται η χώρα σε θέατρο οικονομικών και επιχειρηματικών ανταγωνισμών και πολέμων συμφερόντων. Ιδίως όσον αφορά σε κρίσιμα έργα και υποδομές εθνικής σημασίας. Και το τελευταίο που περιμέναμε να ακούσουμε ήταν τον Κοινοβουλευτικό Εκπρόσωπο της πλειοψηφίας κ. Σιμόπουλο να υπερασπίζει τα έργα και τις ημέρες τις αποπεμφθείσας Πρέσβειρας, την επομένη της αποπομπής της, συνδέοντάς την μάλιστα, με ενεργειακά έργα μεγάλης σημασίας, που είχαν σχεδιαστεί από τις Κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ, δέκα πέντε χρόνια πριν!
Όπως είναι ευνόητο, πλέον -κατά μείζονα λόγο-απαιτείται αναλυτική ενημέρωση για το τι συμφωνήθηκε, σε ενέργεια και άμυνα, αλλά και τα άλλα αντικείμενα, μεταξύ των οποίων, κυρία Υπουργέ, και το ζήτημα της πολιτιστικής κληρονομιάς και της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών. Είναι αναγκαίο να ενημερωθεί η Βουλή τι και γιατί συμφωνήθηκε, σε τι συνίσταται αυτή η συνεργασία;
Διότι κάθε μορφή διπλωματίας -και η πολιτιστική διπλωματία, που, όπως σωστά σημείωσε η Νάγια Γρηγοράκου έχει ιδιαίτερη αξία για τη χώρα μας- οφείλει να διακρίνεται από στοχοθεσία, προετοιμασία, ορθή υλοποίηση και λογοδοσία.
Β. Ελληνοβουλγαρική συμφωνία για πολιτιστικά κειμήλια
Αυτή η αναφορά στην πολιτιστική διπλωματία είναι η καταλληλότερη γέφυρα για το επόμενο ζήτημα.Τη συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας, που ανακοινώθηκε με περισσή επικοινωνία και υλοποιήθηκε τάχιστα, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή κύρωση από τη Βουλή, με πολύ σοβαρές συνέπειες, που θα αναλύσουμε.Ένα κείμενο που παραμένει μυστικό και αδημοσίευτο ως σήμερα. Γιατί;
Ακριβώς λόγω της σοβαρότητας του ζητήματος, είναι απολύτως αναγκαίο, κ. Υπουργέ, να προσέλθετε στην αρμόδια Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, να δώσετε στη δημοσιότητα το «Μνημόνιο Κατανόησης» και να παράσχετε κάθε αναγκαία ενημέρωση και εξήγηση για τα μέχρι σήμερα πεπραγμένα -όπως ζητήσαμε ήδη από χθες επισήμως με γραπτό αίτημά μας προς τον πρόεδρο της επιτροπής.
Μέχρι τότε, ορισμένα σημεία είναι κρίσιμο να επισημανθούν:
Πρώτο σημείο. Τα αντικείμενα που αποτελούν πεδίο της συμφωνίας είναιαρπαγέντα πολιτιστικά αγαθά.Δεν μεταφέρθηκαν στη Σόφια για να φυλαχθούν ή να εκτεθούν εκεί. Αποτελούν αντικείμενο λεηλασίας, κατά τη διάρκεια τωνΠαγκοσμίων Πολέμων -τμήμα μόνο των πολιτιστικών θησαυρών που κλάπηκε.
Η δε ανταλλαγή ανόμοιων αγαθών δημιουργεί σοβαρά ζητήματα. Πώς μπορεί να μπαίνει στην ίδια διαπραγμάτευση αφ’ ενός ένα ανασκαφικό εύρημα με κλαπέντα κατά τη διάρκεια πολέμου αντικείμενα;
Δεύτερο σημείο. Δεν πρέπει να υπάρχει αμοιβαιότητα εδώ.Μιλάμε για την ανάγκη οριστικής αποκατάστασης, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Δεν είναι θέμα διαπραγμάτευσης, ως καλύτερης λύσης έναντι των δικαστικών διεκδικήσεων, όπως είπε προχθές η Υπουργός στην επιτροπή. Εδώ μιλάμε για αρπαγέντα αντικείμενα, που γνωρίζαμε πού ανήκαν πριν κλαπούν, σε Δράμα, Σέρρες, Ξάνθη, Καβάλα και αλλού.Που έχουν καταγραφεί από αρχαιολογικές και ιστορικές έρευνες και μελέτες, ελληνικών πανεπιστημίων, δημοσιευμένες. Ιδίως τα χειρόγραφα, που έχουν σπάνια, ανεκτίμητη αξία.
Εδώ, λοιπόν, ισχύει, πέραν της Συνθήκης του Νεϊγύ του 1919, που ανμαγνωρίζει τις απαράγραπτες αξιώσεις της χώρας μας, τόσο η Σύμβαση της Χάγης του 1954όσο και οι σχετικές συνθήκες της UNESCO.Η ίδια βάση, δηλαδή, που επικαλούμαστε τόσο για τις λεηλατημένες κατά τον Β΄ ΠαγκόσμιοΠόλεμο αρχαιότητες της χώρας όσο όμως και για τα πολιτιστικά αγαθά της κατεχόμενης από την Τουρκία Κύπρου.
Αυτή η στρεβλή ανταλλακτική λογική που φαίνεται να ακολουθήθηκε στην ελληνοβουλγαρική συμφωνία, δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες, αν προβληθεί στο επίπεδο των ιστορικών αξιώσεων της χώρας για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα. Πρέπει να μάθουμε πού βρισκόμαστε εκεί, ποιοι διαπραγματεύονται και τι;
Τρίτο σημείο. Είναι κρίσιμο να διευκρινιστεί σε τι συνίσταται η «αμοιβαία κατάθεση». Τι σημαίνει αυτός ο όρος; Διότι από τις ανακοινώσεις και τα δελτία Τύπου και τις δηλώσεις, κυρίως από τη Βουλγαρία, αυτό προκύπτει. Δεν αποδόθηκαν, δεν επέστρεψαν, δεν επαναπατρίστηκαν, όπως έσπευσε να πει ο κ. Πρωθυπουργός, τα κειμήλια, απλώς παραχωρήθηκαν προσωρινά; Τι ισχύει με την κυριότητα; Πρέπει σε νομικό επίπεδο, να είμαστε σαφείς για να μην καταλείπονται περιθώρια παρερμηνειών και σε άλλες κρίσιμες υποθέσεις, όπως τα γλυπτά του Παρθενώνα.
Τέταρτο σημείο. Πρέπει να είναι αποσαφηνισμένο αν για την εξαγωγή και παράδοση των λειψάνων, που είναι αναμφίβολα κινητά μνημεία, επειδή είναι ανασκαφικά ευρήματα, τηρήθηκαν οι όροι και οι νόμιμες προϋποθέσεις του Κώδικα Αρχαιολογίας.
Τα ερωτήματα, κ. Υπουργέ, είναι πολλά, πολύ σοβαρά και δυστυχώς αναπάντητα. Πρέπει να απαντηθούν τεκμηριωμένα και με στοιχεία. Θεωρούμε, επομένως, απολύτως αναγκαίο να δοθεί στη δημοσιότητα το Μνημόνιο και όλοι οι όροι αυτού και να υπάρξει ειδική συζήτηση στη Βουλή, με όρους διαφάνειας και λογοδοσίας. Καμία αμοιβαία κατανόηση ή αμοιβαία κατάθεση δεν μπορεί να είναι ισχυρότερη από το εθνικό συμφέρον και την ιστορική αλήθεια.
