Η πιθανότητα να ξαναρχίσουν σήμερα συνομιλίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν για να τερματιστεί ο πόλεμος έμοιαζε να παίρνει μορφή χθες Παρασκευή, καθώς αντιπρόσωποι των δυο χωρών, ορκισμένων εχθρών, στάλθηκαν στην πακιστανική πρωτεύουσα, το Ισλαμαμπάντ, αλλά χωρίς καμιά εγγύηση ότι θα διεξαχθούν απευθείας διαπραγματεύσεις, δυο εβδομάδες μετά την αποτυχία του πρώτου εγχειρήματος.

   Παράλληλα, η κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, το άλλο βασικό θέατρο των εχθροπραξιών, φάνταζε χθες εξαιρετικά επισφαλής.

   Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους–στη μεγάλη πλειονότητά τους στην Ισλαμική Δημοκρατία και στον Λίβανο–και έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία.

   Στην πακιστανική πρωτεύουσα Ισλαμαμπάντ αναμενόταν εδώ και μέρες να ξαναρχίσουν οι αμερικανοϊρανικές συνομιλίες που άρχισαν πριν από δυο εβδομάδες κι ανεστάλησαν έπειτα από δεκαπέντε ώρες, ενώ η κατάπαυση του πυρός ανανεώθηκε μονομερώς μέχρι νεοτέρας από τις ΗΠΑ.

   Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έφθασε χθες βράδυ στο Ισλαμαμπάντ για συνομιλίες με κορυφαίους πακιστανούς αξιωματούχους.

   Όμως «δεν σχεδιάζεται να γίνει καμιά συνάντηση Ιράν-ΗΠΑ», τόνισε μέσω X ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, απλώς θα μεταφερθούν θέσεις του Ιράν στην αμερικανική πλευρά από τους πακιστανούς μεσολαβητές.

   Απεσταλμένοι του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, προγραμματίζεται να μεταβούν σήμερα στο Πακιστάν ενόψει συνομιλιών «με αντιπροσώπους» του Ιράν, δήλωνε μολαταύτα προηγουμένως η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, η Κάρολαϊν Λέβιτ, κατά την οποία η συνάντηση ζητήθηκε από την Τεχεράνη.

   Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, που ήταν επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας πριν από δυο εβδομάδες, δεν αναμένεται να κάνει το ταξίδι αυτή τη φορά–κάτι όμως που μπορεί να αλλάξει αν σημειωθεί πρόοδος, διευκρίνισε η κ. Λέβιτ.

   Μετά το Πακιστάν, ο κ. Αραγτσί αναμένεται να συνεχίσει περιοδεία με τους άλλους σταθμούς του να είναι το Ομάν και τη Ρωσία.

   Παράλληλα, η παράλυση της ναυσιπλοΐας συνεχίζεται στο στενό του Χορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες περνά το 20% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) που προορίζεται για τις διεθνείς αγορές–καθώς η θαλάσσια οδός εξακολουθεί να υπόκειται σε διπλό αποκλεισμό, ιρανικό και αμερικανικό.

   Οι αγορές φάνηκαν να υποδέχονται με πολύ συγκρατημένη αισιοδοξία την προοπτική νέων διαπραγματεύσεων Ουάσιγκτον-Τεχεράνης. Η τιμή του WTI, αμερικανικής ποικιλίας αργού αναφοράς, υποχωρούσε στα 94,40 δολάρια το βαρέλι (-1,51%), αυτή του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, συνέχισε να ανεβαίνει μεν, αλλά με πιο βραδύ ρυθμό, κλείνοντας στα 105,33 δολάρια (+0,25%).

   Στο άλλο κύριο μέτωπο του πολέμου, το λιβανικό, η κατάπαυση του πυρός, που προχθές Πέμπτη ανακοινώθηκε από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ πως παρατείνεται για τρεις εβδομάδες έπειτα από συνομιλίες αντιπροσώπων του Λιβάνου και του Ισραήλ στον Λευκό Οίκο, ήδη τίθεται υπό σοβαρή δοκιμασία.

   «Αεροπορικά πλήγματα του ισραηλινού εχθρού στον νότιο Λίβανο (…) είχαν αποτέλεσμα να γίνουν μάρτυρες έξι πολίτες και να τραυματιστούν άλλοι δύο», ανέφερε το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου σε ανακοίνωση Τύπου που δημοσιοποίησε αργά χθες βράδυ.

   Ο ισραηλινός στρατός διαβεβαίωσε ότι μέλη του σκότωσαν έξι μαχητές της Χεζμπολά κατά τη διάρκεια ανταλλαγών πυρών, αφού ανέφερε πως το σιιτικό κίνημα κατέρριψε ισραηλινό μη επανδρωμένο εναέριο όχημα.

   Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κατηγόρησε τη Χεζμπολά ότι προσπαθεί να «σαμποτάρει» τη «διαδικασία για να επιτύχουμε ιστορική (σ.σ. συμφωνία) ειρήνης ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο».

   Το σιιτικό κίνημα, που κατηγορείται πως έσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο ξαναρχίζοντας εχθροπραξίες με το Ισραήλ τη 2η Μαρτίου, κάλεσε από την πλευρά του το λιβανικό κράτος να απέχει «από απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ» και έκρινε ότι η παράταση της κατάπαυσης του πυρός «δεν έχει νόημα» εξαιτίας των συνεχιζόμενων «εχθρικών ενεργειών» του ισραηλινού στρατού.

«Θα γυρίσουμε στο σπίτι μας»

   Ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε χθες Παρασκευή διαταγή να απομακρυνθούν εσπευσμένα οι κάτοικοι χωριού του νοτίου Λιβάνου, την πρώτη μετά την παράταση της κατάπαυσης του πυρός. Το λιβανικό επίσημο πρακτορείο ειδήσεων ANI έκανε κατόπιν λόγο για ισραηλινό βομβαρδισμό στο Ντέιρ Άμες.

   Η απευθείας διαπραγμάτευση με το Ισραήλ «σημαίνει αναγνώριση του εχθρού», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Άχμαντ Σουμάρι, 74 ετών, ο οποίος, παρά τους δισταγμούς του, αποφάσισε να φύγει από τη Σαΐντα, όπου είχε βρει καταφύγιο, και να γυρίσει στο χωριό του, έπειτα από την αμερικανική ανακοίνωση πως η κατάπαυση του πυρός παρατείνεται για τρεις εβδομάδες.

   «Θα γυρίσουμε στο σπίτι μας», είπε, έχοντας γύρω του σακούλες και στρώματα, εκφράζοντας την ελπίδα ότι «η κατάπαυση του πυρός θα μονιμοποιηθεί».

   Παράλληλα, η ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (FINUL στα γαλλικά, UNIFIL στα αγγλικά) ανακοίνωσε χθες τον θάνατο ακόμη ενός ινδονήσιου κυανόκρανου, ο οποίος είχε τραυματιστεί την 29η Μαρτίου στον νότο.

ΦΩΤΟ  EPA/PAKISTAN FOREIGN OFFICE 
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ολοένα περισσότεροι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί επενδύουν στην παραγωγή πυρηνικών όπλων, καταγγέλλουν μη κυβερνητικές οργανώσεις, προειδοποιώντας εναντίον του κινδύνου κλιμάκωσης, με φόντο τις επιτεινόμενες διεθνείς εντάσεις και τις στρατιωτικές δαπάνες, που συντρίβουν το ένα ρεκόρ πίσω από το άλλο.

Ειδικοί επισείουν τον κίνδυνο νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών, καθώς χώρες που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια έχουν εμπλακεί σε πολέμους—στην Ευρώπη, στην Ασία, στη Μέση Ανατολή—την ώρα που οι μακρόχρονες προσπάθειες υπέρ του πυρηνικού αφοπλισμού και της μη διάδοσης ασθμαίνουν.

Σε μελέτη τους που δίνουν στη δημοσιότητα σήμερα, η Διεθνής Εκστρατεία για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων (ICAN), που έχει τιμηθεί με Νόμπελ Ειρήνης, και η PAX, άλλη οργάνωση που τάσσεται κατά των πυρηνικών όπλων, υπογραμμίζουν τα μεγεθυνόμενα συμφέροντα πολλών χρηματοπιστωτικών οργανισμών σε εταιρείες που κατασκευάζουν, ή εκσυγχρονίζουν, τα πυρηνικά οπλοστάσια των εννέα χωρών που διαθέτουν τέτοια.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση, υπό τον τίτλο Don’t Bank on the Bomb («Μην επενδύετε στην πυρηνική βόμβα», σε ελεύθερη απόδοση), τα δεδομένα της οποίας φθάνουν μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, 301 τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες κι άλλοι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί χρηματοδότησαν ή επένδυσαν σε εταιρείες εμπλεκόμενες στην παραγωγή πυρηνικών όπλων.

Ο αριθμός είναι αυξημένος κατά 15% σε σύγκριση με την προηγούμενη ετήσια έκθεση και σηματοδοτεί την αντιστροφή της πολυετούς τάσης συρρίκνωσης, σημειώνει το κείμενο.

Κίνδυνος

«Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, ο αριθμός των επενδυτών που επιδιώκουν να αποκομίσουν κέρδη από κούρσα εξοπλισμών αυξάνεται», τονίζει η Σούζι Σνάιντερ, διευθύντρια προγραμμάτων της ICAN και εκ των βασικών συγγραφέων του κειμένου. «Πρόκειται για βραχυπρόθεσμη στρατηγική που ενέχει κίνδυνο, η οποία συμβάλλει σε επικίνδυνη κλιμάκωση», προειδοποίησε, τονίζοντας πως είναι «αδύνατο να αποκομίζεις κέρδη από μια κούρσα εξοπλισμών χωρίς να την τροφοδοτείς».

Τα εννιά κράτη που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια—η Ρωσία, οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Γαλλία, η Βρετανία, το Πακιστάν, η Ινδία, το Ισραήλ και η Βόρεια Κορέα—τα εκσυγχρονίζουν ή/και τα αναπτύσσουν το τρέχον διάστημα, σύμφωνα με τις δυο οργανώσεις, που αναφέρονται σε μεγέθυνση της ζήτησης για τα όπλα αυτά.

Καθώς η ισχύς της συνθήκης Νέα START, της τελευταίας που περιόριζε τον αριθμό των ανεπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών των δυο χωρών με τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια στην υφήλιο, της Ρωσίας και των ΗΠΑ, εξέπνευσε τον Φεβρουάριο, το κείμενο τονίζει τη μεγάλη άνοδο της κεφαλαιοποίησης πολλών μεγάλων ομίλων της στρατιωτικής βιομηχανίας στα διεθνή χρηματιστήρια.

Φωτίζει επίσης την αυξανόμενη πίεση που ασκείται από κυβερνήσεις, ιδίως στην Ευρώπη, σε επενδυτές για να αφήσουν καρά μέρος ηθικές αναστολές και να επενδύσεις σε βιομηχανίες όπλων.

Επικαλούμενες αυτή που εκλαμβάνουν ως ρωσική απειλή και την ανησυχία πως η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να λογαριάζει στην προστασία της Ουάσιγκτον, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διατείνονται πως οι επενδύσεις στον επανεξοπλισμό της Ευρώπης δεν πρέπει να περιορίζονται από ηθικές θεωρήσεις. Ορισμένες, όπως αυτή της Βρετανίας, έχουν φθάσει ως το σημείο να αναφέρονται σε ηθικό καθήκον.

Πόροι 709 δισεκατομμυρίων

Η έκθεση που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα αναφέρεται σε 25 εταιρείες που εμπλέκονται στην παραγωγή πυρηνικών όπλων. Η Honeywell International, η General Dynamics και η Northrop Grumman είναι αυτές που αποκομίζουν τα υψηλότερα κέρδη, εξαιρουμένων κοινοπραξιών και συμπράξεων. Ανάμεσα σε άλλες εταιρείες που έχουν εξασφαλίσει συμβάσεις παραγωγής ή συντήρησης οπλοστασίων είναι οι BAE Systems, Bechtel και Lockheed Martin.

Σύμφωνα με το κείμενο, οι τρεις κυριότεροι επενδυτές στις εταιρείες αυτές, σε όρους αξίας μετοχών ή αξιογράφων, είναι τα αμερικανικά κεφάλαια Vanguard, BlackRock και Capital Group. Κατά την περίοδο που αναλύθηκε, από τον Ιανουάριο του 2023 ως τον Σεπτέμβριο του 2025, επενδυτές διακρατούσαν πάνω από 709 δισεκατομμύρια δολάρια, σε μετοχές και αξιόγραφα, σε μια ή περισσότερες από τις 25 εταιρείες που παράγουν πυρηνικά όπλα, ποσό αυξημένο κατά 195 δισεκ. δολάρια και πλέον σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.

Παράλληλα, σχεδόν 300 δισεκατομμύρια δολάρια χορηγήθηκαν, υπό μορφή δανείων ή εγγυήσεων, σε εταιρείες που κατασκευάζουν πυρηνικά όπλα—πρόκειται για ποσό αυξημένο κατά σχεδόν 30 δισεκ. δολάρια σε σύγκριση με την προηγούμενη έκθεση.

Οι τρεις κυριότεροι δανειστές είναι οι αμερικανικοί τραπεζικοί κολοσσοί Bank of America, JPMorgan Chase και Citigroup, δείχνει πίνακας που παρατίθεται στην έκθεση (βλ. σελ. 11), η οποία βλέπει το φως της δημοσιότητας μερικές ημέρες πριν από τη απολογιστική σύνοδο των κρατών-συμβαλλομένων μερών στη σύμβαση για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (NPT), η οποία ξεκινά τη Δευτέρα στη Νέα Υόρκη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ