Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, προσυπέγραψε χθες Πέμπτη, μολονότι μίλησε για επιφυλάξεις, τη συμφωνία-πλαίσιο που υπέγραψαν τη νύχτα η Ουάσιγκτον για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ενώ οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν από την πλευρά τους την άρση του αποκλεισμού που επέβαλαν στα λιμάνια του Ιράν.
Στην πρώτη του αντίδραση μετά την υπογραφή του «μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», ο ανώτατος ηγέτης τόνισε σε μήνυμά του ότι ενέκρινε τη συμφωνία παρότι υπήρχε και η «αντίθετη γνώμη», χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες. Ωστόσο επικρατεί αβεβαιότητα όσον αφορά την έναρξη, που προβλεπόταν σήμερα στην Ελβετία, των διμερών συνομιλιών για τη σύναψη οριστικής συμφωνίας ειρήνης, με τον αμερικανό αντιπρόεδρο να αναβάλει το ταξίδι.
Οι διαπραγματεύσεις αυτές, με διάρκεια 60 ημερών —που πάντως μπορεί να παραταθεί αν συμφωνήσουν τα μέρη— θα είναι επικεντρωμένες στο πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, μετά τη συμφωνία που έβαλε τέλος στον πόλεμο που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους καταιγιστικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, ενώ κλόνισε την παγκόσμια οικονομία.
Επρόκειτο να ξεκινήσουν αμέσως μετά την επίσημη τελετή υπογραφής που προγραμματιζόταν σήμερα σε πολυτελές ξενοδοχείο στο Μπίργκενστοκ, όρος που επιβλέπει τη λίμνη της Λουκέρνης, στην Ελβετία. Αλλά ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, που επρόκειτο να αντιπροσωπεύσει τις ΗΠΑ, ανέβαλε το ταξίδι, όπως και ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ, η μεσολάβηση του οποίου υπήρξε αποφασιστική.
«Τα σχέδια για τις επικείμενες τεχνικές συνομιλίες δεν έχουν οριστικοποιηθεί», σε κάθε περίπτωση «η αμερικανική αντιπροσωπεία είναι προετοιμασμένη να αναχωρήσει με την πρώτη ευκαιρία», ωστόσο, οι λεπτομέρειες «αυτών των διαπραγματεύσεων δεν ήταν ποτέ απλές ούτε προβλέψιμες» και «προς το παρόν, ο αντιπρόεδρος δεν θα αναχωρήσει απόψε», ανέφερε ανακοίνωση της αμερικανικής προεδρίας κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Ο κ. Βανς είχε πει νωρίτερα ότι ανέμενε να μεταβεί στην Ελβετία «αυτό το σαββατοκύριακο», χωρίς όμως να είναι βέβαιος. Στην άλλη πλευρά, δεν έχει δημοσιοποιηθεί καμιά πληροφορία σχετικά με ταξίδι αντιπροσωπείας του Ιράν στην Ελβετία. Το πρωτόκολλο της συμφωνίας υπογράφτηκε εξ αποστάσεως και διαβιβάστηκε από την μια πλευρά στην άλλη ηλεκτρονικά, από τους προέδρους των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν. Ο ιρανός ανώτατος ηγέτης ανέφερε χθες πως το ενέκρινε παρά τις επιφυλάξεις.
«Είναι προφανές ότι οι διαπραγματεύσεις πρόσωπο με πρόσωπο που θα διεξαχθούν στο μέλλον δεν συνεπάγονται την αποδοχή των απόψεων του εχθρού», τόνισε ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που δεν έχει κάνει καμιά δημόσια εμφάνιση αφότου διαδέχτηκε τον Μάρτιο τον πατέρα του, τον Αλί Χαμενεΐ, που σκοτώθηκε τις πρώτες ώρες των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών.
Εν αναμονή, η κίνηση έχει ξαναρχίσει στο στενό του Ορμούζ, θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, που έκλεισε de facto το Ιράν όταν άρχισε ο πόλεμος οδηγώντας τις ΗΠΑ να προχωρήσουν στην επιβολή αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια — που ανακοινώθηκε ότι αίρεται χθες, όπως προέβλεπε η συμφωνία. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επέτρεψαν «να περάσουν πάνω από δέκα πλοία», είπε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Βανς.
Η ιρανική κρατική τηλεόραση, επικαλούμενη ανακοίνωση του ανωτάτου συμβουλίου εθνικής ασφαλείας της χώρας, ανέφερε πως όσα πλοία θέλουν να διασχίσουν το στενό θα πρέπει να υποβάλλουν αίτημα σε νέο κυβερνητικό οργανισμό. Όπως προβλέπει η συμφωνία-πλαίσιο , οι διελεύσεις θα γίνονται «ατελώς» για «περίοδο 60 ημερών», υπενθύμισε.
«Αποτυχία των ΗΠΑ»
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πανηγύρισε μέσω Truth Social την πτώση των τιμών του πετρελαίου, την «επιτυχία» του, καθώς το κόστος του αργού πλησιάζει τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα σε προπολεμικά επίπεδα. Ωστόσο δέχεται έντονες επικρίσεις από μερίδα του αμερικανικού Τύπου και κάποιους πολιτικούς των ρεπουμπλικάνων, που κατακεραύνωσαν τη συμφωνία-πλαίσιο διότι τη θεωρούν ευνοϊκή για το Ιράν, καθώς του δίνει μεγάλα οικονομικά πλεονεκτήματα χωρίς να εξασφαλίσει τη διάλυση του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας της χώρας.
Η Τεχεράνη εξασφάλισε την υπόσχεση πως θα αποδεσμευτούν αν συναφθεί οριστική συμφωνία πόροι της παγωμένοι στο εξωτερικό, αξίας 300 δισεκ. δολαρίων, καθώς και ότι θα αρθούν αμερικανικές κυρώσεις που εμπόδιζαν τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου από τη στιγμή που άρχισε να εφαρμόζεται η συμφωνία. Ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, που υπέγραψε τη συμφωνία, έκανε λόγο για «ιστορικό» έγγραφο που προέκυψε επειδή το Ιράν είναι «ισχυρό».
Το κείμενο απλούστατα «καταγράφει την αποτυχία των ΗΠΑ», σχολίασε ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Τεχεράνης, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, διαμηνύοντας ταυτόχρονα πως θα υπάρξει «συντριπτική ανταπόδοση» στον «εχθρό» σε περίπτωση παραβίασης των δεσμεύσεων που περιέχει. Νικήθηκαν «ήδη μια φορά στον πόλεμο, κι αν θέλουν να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο, θα υποστούν ακόμη πιο σκληρό χαστούκι», ανέφερε τις πρώτες πρωινές ώρες ο κ. Γαλιμπάφ μέσω X.
Στην Τεχεράνη όμως κάποιοι, όπως η Μίνα, ψυχολόγος 54 ετών, διατηρούν τις αμφιβολίες τους για το κατά πόσον η συμφωνία θα έχει «διάρκεια». Δεν αποκλείεται «μετά τις 60 ημέρες οι εχθροπραξίες να ξαναρχίσουν», είπε τηλεφωνικά απαντώντας σε ερωτήσεις που της έκαναν δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου από το Παρίσι. Παρά την αποκλιμάκωση, «η μάχη δεν τέλειωσε», είπε από την πλευρά του χθες ο Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο ισραηλινός πρωθυπουργός δεν σχολίασε άμεσα τη συμφωνία, που επικρίνεται έντονα στο Ισραήλ — και από στελέχη της κυβέρνησής του.
«Αν ήμουν στην ισραηλινή κυβέρνηση, ίσως να μην εξαπέλυα επίθεση στον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που μου απομένει στον πλανήτη», αντέτεινε δηκτικά ο κ. Βανς, καλώντας όσους στο Ισραήλ αμφισβητούν τις αμερικανικές αποφάσεις «να αντιληφθούν την πραγματικότητα».
Καλώντας να διατηρηθεί η «σχέση ζωτικής σημασίας» με τις ΗΠΑ, ο κ. Νετανιάχου επιμένει ότι οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις θα παραμείνουν στον νότιο Λίβανο «για όσο το απαιτούν οι ανάγκες ασφαλείας», μολονότι η συμφωνία-πλαίσιο προβλέπει ρητώς τον τερματισμό των εχθροπραξιών «σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Αφότου ανακοινώθηκε η σύναψη της συμφωνίας τη Δευτέρα, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις συνεχίζουν τα πλήγματά τους εναντίον του κινήματος Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν· έχουν σκοτώσει οκτώ ανθρώπους, τρεις χθες. Το σιιτικό κίνημα ανακοίνωσε χθες το απόγευμα ότι μαχητές του ενεπλάκησαν σε συγκρούσεις με μονάδα του ισραηλινού στρατού στον νότιο Λίβανο και κατέστρεψαν τρία ισραηλινά άρματα μάχης.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
