Ανθεκτική παραμένει η ελληνική αγορά καφέ σε ένα απαιτητικό σκηνικό που συνθέτουν οι νέες καταναλωτικές τάσεις, οι αλλεπάλληλες αναταράξεις στις τιμές των πρώτων υλών και των μεταφορών καθώς και η κλιματική κρίση που απειλεί ευθέως τις καλλιέργειες και τις σοδιές σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Ο καταναλωτής εξακολουθεί να θεωρεί τον καφέ σημαντικό μέρος της καθημερινότητάς του, αλλά προσαρμόζει τον τρόπο με τον οποίο τον αγοράζει και τον τόπο που τον καταναλώνει, σύμφωνα με όσα επισημαίνει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Καφέ (ΕΕΚ) Αναστάσιος Γιάγκογλου. Εκτός σπιτιού, η συχνότητα των επισκέψεων μπορεί να περιορίζεται υπό την πίεση του κόστους ζωής, σύμφωνα με τον ίδιο. Εντός σπιτιού, όμως, ο καφές παραμένει βασικό προϊόν του καλαθιού, ενώ οι καταναλωτές δείχνουν ενδιαφέρον για espresso, κάψουλες, νέες συσκευές και λύσεις που προσφέρουν ευκολία ή εμπειρία αντίστοιχη με εκείνη της καφετέριας. Η αγορά, επομένως, δεν καταγράφει απλώς αύξηση της αξίας της. Βρίσκεται σε διαδικασία μετασχηματισμού: από τον παραδοσιακό ελληνικό καφέ προς ένα περισσότερο διαφοροποιημένο οικοσύστημα προϊόντων, μορφών παρασκευής και περιστάσεων κατανάλωσης.

Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα διαρκώς εξελισσόμενο κανονιστικό περιβάλλον. Σύμφωνα με τον κ. Γιάγκογλου για τις εταιρείες του κλάδου, η άνοδος των διεθνών τιμών συνδυάζεται με ένα εσωτερικό περιβάλλον αυξημένου κόστους. Ενέργεια, ενοίκια, μισθοδοσία και, κυρίως, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στον καφέ, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που θέτει ζητήματα βιωσιμότητας. Παράλληλα, ο ΕΦΚ επιβλήθηκε το 2017 και αποτελεί καίρια δυσχέρεια για την αγορά. Η Ελληνική Ένωση Καφέ έχει τονίσει επανειλημμένα ότι ο ΕΦΚ, όχι μόνο δεν προσφέρει ουσιαστικά έσοδα για την ενίσχυση της αλυσίδας αξίας, αλλά έχει ανοίξει τον δρόμο για παράνομη διακίνηση και λαθρεμπόριο προϊόντων. Την ίδια στιγμή, αυξάνει την τελική τιμή για τον καταναλωτή, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. «Πάγιο αίτημά μας είναι η κατάργηση ή έστω η μείωση του ΕΦΚ, με στόχο την ανακούφιση επιχειρήσεων και καταναλωτών» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γιάγκογλου και συμπληρώνει: «Είναι χαρακτηριστικό ότι χώρες όπως η Δανία, αναγνωρίζοντας το βάρος της ακρίβειας, κατήργησαν πρόσφατα φόρους στον καφέ και τη σοκολάτα για να ανακουφίσουν τα νοικοκυριά. Προτείνουμε στην πολιτεία να ακολουθήσει παραδείγματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών».

Εστιάζοντας στις προκλήσεις του κλάδου, ο πρόεδρος της ΕΕΚ, τονίζει ότι «οι επιχειρήσεις είναι σημαντικό να λειτουργούν σε περιβάλλον υγιούς ανταγωνισμού χωρίς στρεβλώσεις και αγκυλώσεις που επιβάλλονται από πρακτικές μέτρων παρεμβατικού χαρακτήρα, με κίνδυνο μάλιστα αυτές να λαμβάνουν μόνιμο χαρακτήρα». Σύμφωνα με τον κ. Γιάγκογλου, οι επιχειρήσεις του κλάδου καλούνται να ανταποκριθούν στις προκλήσεις διατηρώντας την ποιότητα, την αξιοπιστία και την ανταγωνιστικότητά τους. Καλούνται να επενδύσουν, να καινοτομήσουν, να προσαρμοστούν σε νέες απαιτήσεις και να λειτουργούν με μεγαλύτερη υπευθυνότητα σε κάθε στάδιο της δραστηριότητάς τους. «Αυτή είναι μια δύσκολη ισορροπία. Είναι όμως και προϋπόθεση για έναν κλάδο ανθεκτικό και βιώσιμο».

Το νέο προφίλ του Έλληνα καταναλωτή

Ο καφές αποδεικνύεται για ακόμη μία φορά ιδιαίτερα ανθεκτική κατηγορία στην ελληνική αγορά. Τα στοιχεία της NielsenIQ, που παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο 1ο Πανελλαδικό Συμπόσιο Καφέ, σκιαγραφούν έναν καταναλωτή περισσότερο προσεκτικό στις δαπάνες του, αλλά ταυτόχρονα αποφασισμένο να διατηρήσει μικρές καθημερινές απολαύσεις, μεταξύ των οποίων και ο καφές. Σχεδόν δύο στους τρεις καταναλωτές δηλώνουν ότι σκοπεύουν να μειώσουν τις εξόδους για φαγητό, ενώ το 45,7% αναφέρει ότι θα επισκέπτεται λιγότερο συχνά καφέ και καφετέριες.

Παράλληλα, ο καφές παραμένει μία από τις πλέον δημοφιλείς επιλογές στο out-of-home περιβάλλον. Στην έρευνα της NielsenIQ για την Ελλάδα, ο καφές -ζεστός ή κρύος- συγκεντρώνει 57,9% μεταξύ των ποτών που καταναλώνονται σε χώρους φιλοξενίας, κοντά στην μπύρα, ενώ τα εστιατόρια και τα fast food εμφανίζουν 78,2% επισκεψιμότητα και οι καφετέριες και αλυσίδες καφέ 74,2%. Οι καφετέριες και οι αλυσίδες καφέ παραμένουν, επομένως, ο φυσικός χώρος κατανάλωσης. Το 43% δηλώνει ότι επισκέπτεται χώρους καφέ μία έως δύο φορές την εβδομάδα, ενώ σχεδόν εννέα στους δέκα επισκέπτονται καφετέρια. Στα ίδια σημεία, ο καφές -ζεστός ή κρύος- αποτελεί μακράν την κυρίαρχη επιλογή, με ποσοστό 74%.

Η δύναμη της κατηγορίας γίνεται ακόμη πιο εμφανής στο οργανωμένο λιανεμπόριο. Σχεδόν έξι στους δέκα αγοραστές δηλώνουν ότι αγόρασαν συσκευασμένο καφέ ή τσάι στην τελευταία αγοραστική επίσκεψή τους στο σούπερ μάρκετ. Παράλληλα, η κατηγορία λειτουργεί ως παράγοντας που μπορεί να προκαλέσει την επίσκεψη στο κατάστημα, με ποσοστό 22,6%.

Σε επίπεδο αξίας, ο καφές κινείται ακόμη ταχύτερα από τη συνολική αγορά FMCG. Η NielsenIQ καταγράφει αύξηση 10,1% στο οργανωμένο λιανεμπόριο, έναντι 5,5% για το σύνολο των FMCG κατηγοριών που παρακολουθεί. Η σημασία του αποτυπώνεται και στον τζίρο: ο καφές βρίσκεται στην τρίτη θέση μεταξύ των 171 κατηγοριών FMCG που εξετάζει η NielsenIQ, πίσω από το τυρί και το γάλα. Επιπλέον, δύο κωδικοί καφέ βρίσκονται στις δύο πρώτες θέσεις μεταξύ περίπου 100.000 κωδικών που διακινούνται στο οργανωμένο λιανεμπόριο.

Κερδίζει έδαφος ο espresso

Συνολικά, η αγορά καφέ στο οργανωμένο λιανεμπόριο και στα convenience stores ακολουθεί ανοδική πορεία. Η αξία των πωλήσεων έφθασε το 2025 στα 501,4 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 13,7% σε σχέση με το 2024. Για το πρώτο επτάμηνο του 2026, οι πωλήσεις ανήλθαν σε 304,7 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 8,9% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2025. Η μέση ετήσια ανάπτυξη της κατηγορίας την περίοδο 2018-2025 ανέρχεται σε 6,5%. Η ανάπτυξη αυτή αποτελεί μείγμα αυξημένου όγκου ζήτησης, ιδιαίτερα από την πανδημία και έπειτα, και αυξήσεων στις τιμές λόγω πρώτων υλών και ΕΦΚ.

Οι αλλαγές στην αγορά δεν αφορούν μόνο τις πωλήσεις, αλλά και το είδος του καφέ που επιλέγουν οι καταναλωτές για το σπίτι. Ο ελληνικός καφές εξακολουθεί να είναι ο δημοφιλέστερος τύπος σε όγκο, όμως το μερίδιό του υποχωρεί σταδιακά. Στο YTD έως τον Ιούλιο του 2026 αντιστοιχεί στο 44,4% των όγκων, έναντι 51,3% το 2019. Αντίθετα, ο στιγμιαίος καφές ανακάμπτει τα τελευταία χρόνια και φθάνει το 27,1% στο ίδιο διάστημα. Παράλληλα, οι διάφορες μορφές espresso κερδίζουν σταθερά έδαφος. Οι κόκκοι espresso αντιστοιχούν πλέον στο 1,3%, ο αλεσμένος espresso στο 6,1% και οι κάψουλες στο 7,6% των όγκων.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη μετατόπιση των καταναλωτών προς προϊόντα και λύσεις που επιτρέπουν να αναπαραχθεί στο σπίτι η εμπειρία της καφετέριας. Οι κάψουλες, ειδικότερα, διατηρούν υψηλότερη μέση τιμή σε σχέση με τις περισσότερες άλλες μορφές καφέ, γεγονός που δείχνει ότι ένα μέρος των καταναλωτών είναι διατεθειμένο να πληρώσει περισσότερο για ευκολία και σταθερότητα στο αποτέλεσμα.

Η μετατόπιση προς τον espresso δεν περιορίζεται στο προϊόν. Αντικατοπτρίζεται και στις συσκευές παρασκευής. Οι πωλήσεις μηχανών ζεστών ροφημάτων στην Ελλάδα έφθασαν τις 403.000 τεμάχια το 2025, αυξημένες κατά 17,5% σε σχέση με το 2023. Η μέση τιμή διαμορφώθηκε στα 83 ευρώ. Στο YTD Ιουλίου 2026, οι μηχανές espresso με κάψουλες κατέχουν το 43,2% των πωλήσεων σε τεμάχια, ενώ αναπτύσσονται επίσης οι πλήρως αυτόματες μηχανές espresso και οι μηχανές αλεσμένου espresso.

Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός καταναλωτή που δεν αναζητά απλώς έναν καφέ στο σπίτι, αλλά διαφορετικές εμπειρίες: από την ταχύτητα και την ευκολία έως την αναπαραγωγή της εμπειρίας της καφετέριας και την πιο premium καθημερινή κατανάλωση. Παράλληλα, αναπτύσσεται και η αγορά των έτοιμων (ready-to-drink) καφέδων. Η αξία της κατηγορίας έφθασε το 2025 στα 16,8 εκατ. ευρώ, αυξημένη κατά 6,3% σε σχέση με το 2024. Η κατηγορία εξυπηρετεί κυρίως την κατανάλωση «grab and go», με το convenience να αποτελεί το βασικό κανάλι αγοράς. Ωστόσο, στο πρώτο επτάμηνο του 2026 η εικόνα είναι πιο συγκρατημένη: η αξία αυξήθηκε μόλις κατά 0,6%, καθώς η αύξηση της τιμής κατά 2,4% συνδυάστηκε με υποχώρηση του όγκου κατά 1,8%.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ποιος θα αναλάβει μια οικογενειακή επιχείρηση όταν αποχωρήσει ο άνθρωπος που τη δημιούργησε; Η απάντηση σπάνια περιορίζεται στην επιλογή ενός ονόματος. Μαζί με τη διοίκηση πρέπει να αποσαφηνιστούν οι ρόλοι των μελών της οικογένειας, η μεταβίβαση της ιδιοκτησίας, ο τρόπος λήψης των αποφάσεων και η διαχείριση της περιουσίας που έχει δημιουργηθεί γύρω από την επιχείρηση.

Για πολλές ελληνικές οικογενειακές επιχειρήσεις, η συζήτηση αυτή δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε συγκεκριμένο σχέδιο. Σύμφωνα με το EY Entrepreneurship Barometer Greece 2025, το 59% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα ήταν οικογενειακές. Μεταξύ των βασικότερων προκλήσεών τους αναδείχθηκαν ο σχεδιασμός της διαδοχής και της μετάβασης μεταξύ των γενεών, με 45%, και η εξισορρόπηση οικογενειακών και επιχειρηματικών συμφερόντων, με 42%.

Μόλις το 31% των οικογενειακών επιχειρήσεων της έρευνας είχε καταρτίσει επίσημο σχέδιο διαδοχής. Το 16%, έναντι 31% στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες που εξετάστηκαν, διαχειριζόταν το θέμα κυρίως μέσα από άτυπες οικογενειακές συζητήσεις, το 33% δεν το είχε ακόμη αντιμετωπίσει, ενώ μόλις το 3% είχε αναζητήσει τη συνδρομή εξωτερικών συμβούλων. Αντίστοιχα, στην ελληνική έκδοση της Family Business Survey της PwC το 2021, μόνο το 24% δήλωνε ότι διέθετε ισχυρό και καταγεγραμμένο σχέδιο διαδοχής, από 9% στην έρευνα του 2018.

Οι τρεις βασικές προκλήσεις στην Ελλάδα

Η πρώτη πρόκληση, όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θεόδωρος Κρίντας, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Koubaras Ltd που εξειδικεύεται στον τομέα αυτό, συνδέεται με τη δημογραφική συρρίκνωση. Καθώς οι οικογένειες μικραίνουν, περιορίζεται και ο αριθμός των πιθανών διαδόχων. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει επόμενη γενιά, αλλά αν υπάρχει άνθρωπος που θέλει και μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της επιχείρησης. Η δεύτερη πρόκληση είναι η καθυστερημένη προετοιμασία. Πολλοί επιχειρηματίες αντιμετωπίζουν τη διαδοχή όταν πλησιάζει η αποχώρηση ή όταν προκύψει ένα έκτακτο γεγονός. Τότε απευθύνονται χωριστά σε μέλη της οικογένειας, στον λογιστή, στον δικηγόρο ή σε άλλους συνεργάτες. Καθένας μπορεί να καλύψει ένα μέρος, όχι όμως κατ’ ανάγκη ολόκληρη τη διαδικασία: την επιλογή του διαδόχου, τη μετάβαση της διοίκησης, τις σχέσεις μεταξύ των μετόχων, τις νομικές και φορολογικές παραμέτρους και την επιχειρηματική συνέχεια. Η τρίτη πρόκληση είναι τα στερεότυπα του ίδιου του ιδρυτή για το ποιος «ταιριάζει» να αναλάβει. Η ηλικία, το φύλο, οι σπουδές, η προϋπηρεσία ή η μέχρι τώρα σχέση με την επιχείρηση δεν αρκούν ως αυτόματα κριτήρια επιλογής ή αποκλεισμού. Τα δύο βασικά κριτήρια πρέπει να είναι η θέληση και η ικανότητα του υποψηφίου να ασκήσει τον συγκεκριμένο ρόλο. Η συγγένεια από μόνη της δεν απαντά αν διαθέτει διοικητική ικανότητα, γνώση της επιχείρησης και την εμπιστοσύνη των ανθρώπων της.

Πότε αρχίζει και πόσο διαρκεί

Όπως εξηγεί ο κ. Κρίντας, δεν υπάρχει μία προκαθορισμένη ηλικία του ιδρυτή ούτε μια κοινή διάρκεια για όλες τις επιχειρήσεις. Η ασφαλέστερη απάντηση, όμως, είναι «όσο νωρίτερα τόσο καλύτερα». Η έναρξη της διαδικασίας δεν πρέπει να συνδέεται με την επικείμενη αποχώρηση, αλλά με την προετοιμασία της επόμενης ημέρας. Όσο πιο σύνθετη είναι η εταιρική και οικογενειακή δομή, τόσο περισσότερος χρόνος χρειάζεται για να δοκιμαστούν ρόλοι, να αντιμετωπιστούν διαφωνίες και να διορθωθούν επιλογές χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η λειτουργία της επιχείρησης.

Το πρώτο βήμα είναι η αποτύπωση της σημερινής κατάστασης: ποιος διοικεί, ποιος κατέχει μετοχές, ποια μέλη της οικογένειας εργάζονται στην επιχείρηση, ποια θέλουν να συμμετάσχουν στο μέλλον και πόσο εξαρτάται η καθημερινή λειτουργία από τον ιδρυτή. Ακολουθούν η επιλογή του μοντέλου διαδοχής και ο καθορισμός των μελλοντικών ρόλων, των αρμοδιοτήτων και του τρόπου λήψης αποφάσεων.

Στη συνέχεια εξετάζονται η νομική και φορολογική δομή, η μεταβίβαση της ιδιοκτησίας και οι συμφωνίες μεταξύ των μετόχων. Παράλληλα προετοιμάζονται οι άνθρωποι: ο υποψήφιος διάδοχος αναλαμβάνει σταδιακά ουσιαστικές ευθύνες, η παλαιά και η νέα διοίκηση συνυπάρχουν για ένα διάστημα και η αγορά, τα στελέχη, οι πελάτες και οι προμηθευτές γνωρίζουν ποιος αποφασίζει για τι. Η διαδικασία ολοκληρώνεται όταν η νέα διοίκηση μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την καθημερινή παρουσία του ιδρυτή, όχι απλώς όταν αλλάξει ο τίτλος στην κορυφή.

Η διάρκειά της εξαρτάται από το μέγεθος και τη δομή της επιχείρησης, τον αριθμό των συγγενών που εμπλέκονται, την ετοιμότητα της επόμενης γενιάς, την ύπαρξη επαγγελματικής διοίκησης και τα νομικά ή φορολογικά ζητήματα που πρέπει να ρυθμιστούν. Γι’ αυτό ένα σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει τόσο την ομαλή, προγραμματισμένη μετάβαση όσο και ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση που ο επικεφαλής αδυνατεί ξαφνικά να ασκήσει τα καθήκοντά του.

‘Αλλο η διοίκηση και άλλο η ιδιοκτησία

Μία από τις δυσκολότερες αποφάσεις είναι ότι η διοίκηση και η ιδιοκτησία δεν περνούν αναγκαστικά στα ίδια χέρια ή την ίδια στιγμή. Ο ιδρυτής μπορεί να αποσυρθεί από την καθημερινή διοίκηση και να διατηρήσει μετοχές. Κάποια από τα παιδιά μπορεί να εργάζονται στην επιχείρηση, ενώ άλλα να συμμετέχουν μόνο ως μέτοχοι. Εκείνος που είναι καταλληλότερος να διοικήσει μπορεί επίσης να μην είναι εκείνος που θα αποκτήσει το μεγαλύτερο μερίδιο.

Οι διαφορετικοί αυτοί ρόλοι χρειάζονται σαφείς κανόνες για τις αρμοδιότητες, την ενημέρωση των μετόχων, τα μερίσματα, την είσοδο συγγενών στην επιχείρηση και την επίλυση διαφωνιών. Η σταδιακή ανάθεση ευθύνης επιτρέπει να φανεί στην πράξη πώς ο υποψήφιος διάδοχος αντιμετωπίζει αποφάσεις, κρίσεις και σχέσεις με τα στελέχη, πριν του ανατεθεί συνολικά η διοίκηση.

Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη όταν η οικογένεια διαθέτει, πέρα από τις μετοχές της εταιρείας, ακίνητα, συμμετοχές σε άλλες επιχειρήσεις ή επενδύσεις. Τότε πρέπει να διαχωριστούν δύο διαφορετικές αποφάσεις. Ποιος είναι καταλληλότερος να διοικήσει την επιχείρηση και πώς θα κατανεμηθεί ή θα διαχειριστεί η οικογενειακή περιουσία. Αν τα δύο ζητήματα συγχέονται, η ανάγκη για ίση ή δίκαιη μεταχείριση των παιδιών μπορεί να οδηγήσει σε μια διοικητική λύση που δεν εξυπηρετεί την επιχείρηση.

Ο κίνδυνος αλλάζει ανάλογα με το μέγεθος

Η διαδοχή αφορά όλες τις επιχειρήσεις, αλλά ο κίνδυνος παίρνει διαφορετική μορφή. Στις μικρές επιχειρήσεις, η εταιρεία συχνά ταυτίζεται με τον ιδρυτή. Αν αποχωρήσει χωρίς προετοιμασία, μπορεί να κλονιστεί η εμπιστοσύνη πελατών και προμηθευτών ή ακόμη και να διακοπεί η λειτουργία.

Στις μεσαίες επιχειρήσεις, όπου συνήθως συμμετέχουν περισσότερα μέλη της οικογένειας, το βασικό πρόβλημα είναι η ασάφεια των ρόλων. Χρειάζονται καθορισμένες αρμοδιότητες και πλαίσιο συνεργασίας, ώστε οι οικογενειακές διαφωνίες να μη μεταφέρονται στη διοίκηση και να μην οδηγούν σε αποχώρηση ικανών στελεχών. Στις μεγάλες επιχειρήσεις, αναφέρει ο κ.Κρίντας, η οργανωμένη δομή δεν εξαλείφει τον κίνδυνο• τον μεταφέρει στο επίπεδο της εταιρικής διακυβέρνησης και της αγοράς.

Η LVMH είναι χαρακτηριστικό διεθνές παράδειγμα. Όπως μετέδωσε το Reuters τον Ιανουάριο του 2026, επενδυτές ζητούσαν μεγαλύτερη σαφήνεια για τη διαδοχή του Bernard Arnault, ενώ ο όμιλος δήλωνε ότι διαθέτει σχέδια διαδοχής τα οποία δεν δημοσιοποιεί. Και τα πέντε παιδιά του εργάζονται στον όμιλο, χωρίς να έχει ανακοινωθεί ποιος θα αναλάβει την ηγεσία, ενώ το ανώτατο ηλικιακό όριο για τις θέσεις του προέδρου και του διευθύνοντος συμβούλου έχει αυξηθεί στα 85 έτη.

Ελληνικά παραδείγματα μοντέλων διαδοχής αποτελούν, σύμφωνα με τον κ. Κρίντα, ο ΤΙΤΑΝ, ο όμιλος Αγγελικούση και η Motor Oil.  Στην περίπτωση του ΤΙΤΑΝ, η μετάβαση στηρίχθηκε σε πολυετή προετοιμασία και σταδιακή ανάληψη ευθυνών από την επόμενη γενιά. Στον όμιλο Αγγελικούση, η Μαρία Αγγελικούση είχε ήδη μακρά παρουσία στην επιχείρηση πριν αναλάβει την ηγεσία το 2021, ενώ στη Motor Oil η μετάβαση χαρακτηρίστηκε από τη σταδιακή ανάληψη ενεργού ρόλου από τη δεύτερη γενιά και τη συνύπαρξη των γενεών. Όπως αναφέρει επίσης ο διευθύνων σύμβουλος της Koubaras, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Aegean-Autohellas, όπου ο Ευτύχιος Βασιλάκης ανέλαβε τη συνέχεια του έργου του Θεόδωρου Βασιλάκη, έχοντας ήδη διαμορφώσει τη δική του επαγγελματική πορεία και συμβολή μέσα στον όμιλο. Πρόκειται για περιπτώσεις που αναδεικνύουν μια κοινή παράμετρο. Η διαδοχή δεν είναι μια στιγμιαία αλλαγή προσώπου, αλλά διαδικασία που προετοιμάζεται σε βάθος χρόνου.

Πέντε ερωτήματα που δείχνουν την ετοιμότητα

Ένας πρακτικός πρώτος έλεγχος μπορεί να αρχίσει με πέντε ερωτήματα. Αν ο ιδρυτής δεν μπορεί αύριο να εργαστεί, ποιος λαμβάνει τις κρίσιμες αποφάσεις; Έχουν διαχωριστεί η διοίκηση από την ιδιοκτησία; Υπάρχει υποψήφιος διάδοχος που θέλει και μπορεί να αναλάβει; Έχει δοκιμαστεί σε πραγματικές ευθύνες; Υπάρχουν γραπτοί κανόνες για τους ρόλους των μελών της οικογένειας και την επίλυση διαφορών; Αν οι απαντήσεις παραμένουν ασαφείς, η επιχείρηση δεν έχει ακόμη σχέδιο διαδοχής, ακόμη κι αν μέσα στην οικογένεια θεωρείται αυτονόητο ποιος θα αναλάβει. Η διαδοχή κρίνεται τελικά από το αν η επιχείρηση συνεχίζει να παίρνει αποφάσεις, να διατηρεί τις σχέσεις της και να λειτουργεί αποτελεσματικά χωρίς να εξαρτάται από ένα μόνο πρόσωπο.

Συμπερασματικά, στη διαδοχή, ο χρόνος της προετοιμασίας μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η διαδικασία, τόσο περισσότερα περιθώρια υπάρχουν για να δοκιμαστούν πρόσωπα και ρόλοι, να διορθωθούν επιλογές και να αντιμετωπιστούν έγκαιρα οι διαφωνίες. Η πραγματική δοκιμασία μιας οικογενειακής επιχείρησης δεν είναι μόνο ποιος θα αναλάβει, αλλά αν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί αποτελεσματικά και μετά την αλλαγή σκυτάλης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γ. Κοντόπουλος (CEO Euronext Athens): «Η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια ιστορία ανάκαμψης είναι μια ιστορία ευκαιριών, ανάπτυξης»

Η ελληνική αγορά αλλάζει «πίστα» και στο μέτωπο της ρευστότητας της αγοράς, μετά την πρόσδεσή της στο άρμα του Euronext και την άνοδο της στη «super league 1» των αγορών, στις ανεπτυγμένες αγορές.

Η αγορά έχει ανακτήσει πλήρως τον διττό ρόλο της ως μηχανής άντλησης κεφαλαίων και προσέλκυσης επενδυτών από το εξωτερικό.

«Η ελληνική κεφαλαιαγορά επέστρεψε στον διεθνή επενδυτικό χάρτη, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια ουσιαστική επιστροφή της εμπιστοσύνης που αποτυπώνεται και στα στοιχεία», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθύνων Σύμβουλος (CEO) του Euronext Athens, Γιάννoς Κοντόπουλος.

Επισημαίνει ότι το Χρηματιστήριο Αθηνών συγκαταλέγεται σταθερά μεταξύ των αγορών με τις καλύτερες επιδόσεις παγκοσμίως ως προς την απόδοση του Γενικού Δείκτη τα τελευταία πέντε χρόνια, καταγράφοντας θετική απόδοση για έκτη συνεχόμενη χρονιά το 2026 και σημειώνοντας συνολική άνοδο 231% από το τέλος του 2020.

Η συμμετοχή των ξένων επενδυτών στη ρευστότητα ανέβηκε στο 64,1% το 2025 – σε επίπεδο που δεν είχε παρατηρηθεί από την προ-κρίσης περίοδο σηματοδοτώντας μια σταθερή άνοδο από το επίπεδο βάσης 50,8% το 2020.

Το 2026 η συνύπαρξη της υψηλότερης ιστορικά ιδιοκτησίας (69%) των ξένων επενδυτών και της κυριαρχίας τους στο trading (64%) επιβεβαιώνει ότι η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά έχει μεταβεί από μια περιφερειακή αγορά σε έναν προορισμό με ισχυρή πεποίθηση για το παγκόσμιο θεσμικό κεφάλαιο.

«Η συμμετοχή των διεθνών επενδυτών έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με τους ξένους επενδυτές να αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% της ημερήσιας συναλλακτικής δραστηριότητας το 2026» τονίζει ο κ. Γιάννος Κοντόπουλος και προσθέτει: «η συνολική κεφαλαιοποίηση της αγοράς πλέον υπερβαίνει το 75% του ΑΕΠ της Ελλάδας, σημειώνοντας εντυπωσιακή αύξηση σε σχέση με τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας και αντανακλώντας τις βελτιωμένες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας».

Σύμφωνα με τον διευθύνοντα Σύμβουλο του Euronext Athens «Τα στοιχεία αυτά είναι κάτι περισσότερο από απλοί αριθμοί. Μας λένε κάτι θεμελιώδες για το πώς έχει αλλάξει η Ελλάδα, η οποία δεν είναι πλέον απλώς μια ιστορία ανάκαμψης. Είναι μια ιστορία ευκαιριών, ανάπτυξης και επιστροφής της εμπιστοσύνης. Το Χρηματιστήριο Αθηνών έχει διαδραματίσει και συνεχίζει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο σε αυτό το νέο κεφάλαιο, εργαζόμενο για την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της ελληνικής αγοράς, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της ελκυστικότητάς της και τη δημιουργία ισχυρότερων διασυνδέσεων μεταξύ των ελληνικών εταιρειών και των διεθνών επενδυτών.»

Σχολιάζοντας την επίσημη επανένταξη της ελληνικής αγοράς στις ανεπτυγμένες αγορές για τρεις από τους τέσσερις μεγάλους διεθνείς οίκους (STOXX, FTSE Russell και S&P Dow Jones Indices) ο κ. Γιάννoς Κοντόπουλος τονίζει ότι «ουσιαστικά πρόκειται για την κορύφωση μιας πορείας αναβάθμισης που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια μέσα από συστηματική προσπάθεια και στρατηγικές επιλογές και αντανακλά τη συνολικότερη πρόοδο, τη θεσμική ωρίμανση και την ενισχυμένη ανταγωνιστικότητα της ελληνικής κεφαλαιαγοράς».

Ο διευθύνων Σύμβουλος (CEO) του Euronext Athens, Γιάννoς Κοντόπουλος επισημαίνει:« ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: να καταστήσουμε την ελληνική κεφαλαιαγορά πιο εξωστρεφή, πιο ανταγωνιστική και πιο ελκυστική για εταιρείες και επενδυτές από όλο τον κόσμο».

Τα διεθνή funds «ποντάρουν» στις ελληνικές μετοχές

Η HSBC σημειώνει ότι το Euronext Athens είναι η αγορά της περιοχής στην οποία τα funds είναι περισσότερο  overweight τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και σε ευρωπαϊκό και μάλιστα εδώ και μήνες.

Η εικόνα των τοποθετήσεων αναδεικνύει την Ελλάδα ως μία από τις αγορές που έχουν συγκεντρώσει ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον.

Σε πρόσφατη έκθεση της η HSBC καταγράφει ισχυρή παρουσία της Ελλάδος στα χαρτοφυλάκια διεθνών funds (ενεργών και παθητικών κεφαλαίων στις αναδυόμενες αγορές) με δύο στα τρία ενεργά funds να κατέχουν ελληνικές μετοχές και την Εθνική να ξεχωρίζει.

Η HSBC παρακολουθεί περίπου 300 ενεργά funds αναδυόμενων αγορών, με συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαια 797 δισ. δολαρίων, καθώς και 359 global και global ex-US funds, συνολικού ενεργητικού 1,9 τρισ. δολαρίων.

Παράλληλα, η βάση δεδομένων περιλαμβάνει περιφερειακά funds και περίπου 2.500 παθητικά επενδυτικά κεφάλαια, τα οποία κατέχουν σχεδόν 2 τρισ. δολάρια σε μετοχές αναδυόμενων αγορών.

Και το πιο σημαντικό είναι ότι η παρουσία της χώρας στα χαρτοφυλάκια των διεθνών διαχειριστών δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, καθώς κατέχουν ελληνικές μετοχές εδώ και μία πενταετία.

Στην τρίτη θέση παγκοσμίως μεταξύ των assets με τις υψηλότερες αποδόσεις βρέθηκε το Euronext Athens στο τρίτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με την Deutsche Bank ,επιβεβαιώνοντας την ισχυρή δυναμικής που έχει αναπτύξει η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά με μοχλό και την επανένταξη τους ελληνικού χρηματιστηρίου στις ανεπτυγμένες αγορές. Στο τρίτο τρίμηνο 2026 το Euronext Athens κατέγραψε απόδοση 11,3% και μπροστά του βρέθηκαν μόνο δύο βασικοί δείκτες του πετρελαίου (Brent +42% και το αμερικανικό WTI + 30%).

Τέλος, η ελληνική κεφαλαιαγορά διανύει μια πρωτόγνωρη περίοδο κινητικότητας, αντίστοιχη μόνο με εκείνην του 2007. Το 2025 οι εταιρικές πράξεις άντλησης κεφαλαίων ανήλθαν σε 2,53 δισ. ευρώ, εφέτος το αντίστοιχο μέγεθος έχει ήδη εκτοξευθεί στα 8,1 δισ. ευρώ μέσα σε μόλις 6,5 μήνες. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αναδεικνύει τη σημαντική αναβάθμιση της αγοράς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ