Αρχική Blog Σελίδα 3

Οικογενειοκρατία και επιχειρήσεις: Ποιος παίρνει τη σκυτάλη από τον ιδρυτή και πώς προετοιμάζεται η επόμενη μέρα – Οι ουσιαστικές προκλήσεις

Από
Έμβολος
-

Ποιος θα αναλάβει μια οικογενειακή επιχείρηση όταν αποχωρήσει ο άνθρωπος που τη δημιούργησε; Η απάντηση σπάνια περιορίζεται στην επιλογή ενός ονόματος. Μαζί με τη διοίκηση πρέπει να αποσαφηνιστούν οι ρόλοι των μελών της οικογένειας, η μεταβίβαση της ιδιοκτησίας, ο τρόπος λήψης των αποφάσεων και η διαχείριση της περιουσίας που έχει δημιουργηθεί γύρω από την επιχείρηση.

Για πολλές ελληνικές οικογενειακές επιχειρήσεις, η συζήτηση αυτή δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε συγκεκριμένο σχέδιο. Σύμφωνα με το EY Entrepreneurship Barometer Greece 2025, το 59% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα ήταν οικογενειακές. Μεταξύ των βασικότερων προκλήσεών τους αναδείχθηκαν ο σχεδιασμός της διαδοχής και της μετάβασης μεταξύ των γενεών, με 45%, και η εξισορρόπηση οικογενειακών και επιχειρηματικών συμφερόντων, με 42%.

Μόλις το 31% των οικογενειακών επιχειρήσεων της έρευνας είχε καταρτίσει επίσημο σχέδιο διαδοχής. Το 16%, έναντι 31% στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες που εξετάστηκαν, διαχειριζόταν το θέμα κυρίως μέσα από άτυπες οικογενειακές συζητήσεις, το 33% δεν το είχε ακόμη αντιμετωπίσει, ενώ μόλις το 3% είχε αναζητήσει τη συνδρομή εξωτερικών συμβούλων. Αντίστοιχα, στην ελληνική έκδοση της Family Business Survey της PwC το 2021, μόνο το 24% δήλωνε ότι διέθετε ισχυρό και καταγεγραμμένο σχέδιο διαδοχής, από 9% στην έρευνα του 2018.

Οι τρεις βασικές προκλήσεις στην Ελλάδα

Η πρώτη πρόκληση, όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θεόδωρος Κρίντας, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Koubaras Ltd που εξειδικεύεται στον τομέα αυτό, συνδέεται με τη δημογραφική συρρίκνωση. Καθώς οι οικογένειες μικραίνουν, περιορίζεται και ο αριθμός των πιθανών διαδόχων. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει επόμενη γενιά, αλλά αν υπάρχει άνθρωπος που θέλει και μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της επιχείρησης. Η δεύτερη πρόκληση είναι η καθυστερημένη προετοιμασία. Πολλοί επιχειρηματίες αντιμετωπίζουν τη διαδοχή όταν πλησιάζει η αποχώρηση ή όταν προκύψει ένα έκτακτο γεγονός. Τότε απευθύνονται χωριστά σε μέλη της οικογένειας, στον λογιστή, στον δικηγόρο ή σε άλλους συνεργάτες. Καθένας μπορεί να καλύψει ένα μέρος, όχι όμως κατ’ ανάγκη ολόκληρη τη διαδικασία: την επιλογή του διαδόχου, τη μετάβαση της διοίκησης, τις σχέσεις μεταξύ των μετόχων, τις νομικές και φορολογικές παραμέτρους και την επιχειρηματική συνέχεια. Η τρίτη πρόκληση είναι τα στερεότυπα του ίδιου του ιδρυτή για το ποιος «ταιριάζει» να αναλάβει. Η ηλικία, το φύλο, οι σπουδές, η προϋπηρεσία ή η μέχρι τώρα σχέση με την επιχείρηση δεν αρκούν ως αυτόματα κριτήρια επιλογής ή αποκλεισμού. Τα δύο βασικά κριτήρια πρέπει να είναι η θέληση και η ικανότητα του υποψηφίου να ασκήσει τον συγκεκριμένο ρόλο. Η συγγένεια από μόνη της δεν απαντά αν διαθέτει διοικητική ικανότητα, γνώση της επιχείρησης και την εμπιστοσύνη των ανθρώπων της.

Πότε αρχίζει και πόσο διαρκεί

Όπως εξηγεί ο κ. Κρίντας, δεν υπάρχει μία προκαθορισμένη ηλικία του ιδρυτή ούτε μια κοινή διάρκεια για όλες τις επιχειρήσεις. Η ασφαλέστερη απάντηση, όμως, είναι «όσο νωρίτερα τόσο καλύτερα». Η έναρξη της διαδικασίας δεν πρέπει να συνδέεται με την επικείμενη αποχώρηση, αλλά με την προετοιμασία της επόμενης ημέρας. Όσο πιο σύνθετη είναι η εταιρική και οικογενειακή δομή, τόσο περισσότερος χρόνος χρειάζεται για να δοκιμαστούν ρόλοι, να αντιμετωπιστούν διαφωνίες και να διορθωθούν επιλογές χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η λειτουργία της επιχείρησης.

Το πρώτο βήμα είναι η αποτύπωση της σημερινής κατάστασης: ποιος διοικεί, ποιος κατέχει μετοχές, ποια μέλη της οικογένειας εργάζονται στην επιχείρηση, ποια θέλουν να συμμετάσχουν στο μέλλον και πόσο εξαρτάται η καθημερινή λειτουργία από τον ιδρυτή. Ακολουθούν η επιλογή του μοντέλου διαδοχής και ο καθορισμός των μελλοντικών ρόλων, των αρμοδιοτήτων και του τρόπου λήψης αποφάσεων.

Στη συνέχεια εξετάζονται η νομική και φορολογική δομή, η μεταβίβαση της ιδιοκτησίας και οι συμφωνίες μεταξύ των μετόχων. Παράλληλα προετοιμάζονται οι άνθρωποι: ο υποψήφιος διάδοχος αναλαμβάνει σταδιακά ουσιαστικές ευθύνες, η παλαιά και η νέα διοίκηση συνυπάρχουν για ένα διάστημα και η αγορά, τα στελέχη, οι πελάτες και οι προμηθευτές γνωρίζουν ποιος αποφασίζει για τι. Η διαδικασία ολοκληρώνεται όταν η νέα διοίκηση μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την καθημερινή παρουσία του ιδρυτή, όχι απλώς όταν αλλάξει ο τίτλος στην κορυφή.

Η διάρκειά της εξαρτάται από το μέγεθος και τη δομή της επιχείρησης, τον αριθμό των συγγενών που εμπλέκονται, την ετοιμότητα της επόμενης γενιάς, την ύπαρξη επαγγελματικής διοίκησης και τα νομικά ή φορολογικά ζητήματα που πρέπει να ρυθμιστούν. Γι’ αυτό ένα σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει τόσο την ομαλή, προγραμματισμένη μετάβαση όσο και ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση που ο επικεφαλής αδυνατεί ξαφνικά να ασκήσει τα καθήκοντά του.

‘Αλλο η διοίκηση και άλλο η ιδιοκτησία

Μία από τις δυσκολότερες αποφάσεις είναι ότι η διοίκηση και η ιδιοκτησία δεν περνούν αναγκαστικά στα ίδια χέρια ή την ίδια στιγμή. Ο ιδρυτής μπορεί να αποσυρθεί από την καθημερινή διοίκηση και να διατηρήσει μετοχές. Κάποια από τα παιδιά μπορεί να εργάζονται στην επιχείρηση, ενώ άλλα να συμμετέχουν μόνο ως μέτοχοι. Εκείνος που είναι καταλληλότερος να διοικήσει μπορεί επίσης να μην είναι εκείνος που θα αποκτήσει το μεγαλύτερο μερίδιο.

Οι διαφορετικοί αυτοί ρόλοι χρειάζονται σαφείς κανόνες για τις αρμοδιότητες, την ενημέρωση των μετόχων, τα μερίσματα, την είσοδο συγγενών στην επιχείρηση και την επίλυση διαφωνιών. Η σταδιακή ανάθεση ευθύνης επιτρέπει να φανεί στην πράξη πώς ο υποψήφιος διάδοχος αντιμετωπίζει αποφάσεις, κρίσεις και σχέσεις με τα στελέχη, πριν του ανατεθεί συνολικά η διοίκηση.

Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη όταν η οικογένεια διαθέτει, πέρα από τις μετοχές της εταιρείας, ακίνητα, συμμετοχές σε άλλες επιχειρήσεις ή επενδύσεις. Τότε πρέπει να διαχωριστούν δύο διαφορετικές αποφάσεις. Ποιος είναι καταλληλότερος να διοικήσει την επιχείρηση και πώς θα κατανεμηθεί ή θα διαχειριστεί η οικογενειακή περιουσία. Αν τα δύο ζητήματα συγχέονται, η ανάγκη για ίση ή δίκαιη μεταχείριση των παιδιών μπορεί να οδηγήσει σε μια διοικητική λύση που δεν εξυπηρετεί την επιχείρηση.

Ο κίνδυνος αλλάζει ανάλογα με το μέγεθος

Η διαδοχή αφορά όλες τις επιχειρήσεις, αλλά ο κίνδυνος παίρνει διαφορετική μορφή. Στις μικρές επιχειρήσεις, η εταιρεία συχνά ταυτίζεται με τον ιδρυτή. Αν αποχωρήσει χωρίς προετοιμασία, μπορεί να κλονιστεί η εμπιστοσύνη πελατών και προμηθευτών ή ακόμη και να διακοπεί η λειτουργία.

Στις μεσαίες επιχειρήσεις, όπου συνήθως συμμετέχουν περισσότερα μέλη της οικογένειας, το βασικό πρόβλημα είναι η ασάφεια των ρόλων. Χρειάζονται καθορισμένες αρμοδιότητες και πλαίσιο συνεργασίας, ώστε οι οικογενειακές διαφωνίες να μη μεταφέρονται στη διοίκηση και να μην οδηγούν σε αποχώρηση ικανών στελεχών. Στις μεγάλες επιχειρήσεις, αναφέρει ο κ.Κρίντας, η οργανωμένη δομή δεν εξαλείφει τον κίνδυνο• τον μεταφέρει στο επίπεδο της εταιρικής διακυβέρνησης και της αγοράς.

Η LVMH είναι χαρακτηριστικό διεθνές παράδειγμα. Όπως μετέδωσε το Reuters τον Ιανουάριο του 2026, επενδυτές ζητούσαν μεγαλύτερη σαφήνεια για τη διαδοχή του Bernard Arnault, ενώ ο όμιλος δήλωνε ότι διαθέτει σχέδια διαδοχής τα οποία δεν δημοσιοποιεί. Και τα πέντε παιδιά του εργάζονται στον όμιλο, χωρίς να έχει ανακοινωθεί ποιος θα αναλάβει την ηγεσία, ενώ το ανώτατο ηλικιακό όριο για τις θέσεις του προέδρου και του διευθύνοντος συμβούλου έχει αυξηθεί στα 85 έτη.

Ελληνικά παραδείγματα μοντέλων διαδοχής αποτελούν, σύμφωνα με τον κ. Κρίντα, ο ΤΙΤΑΝ, ο όμιλος Αγγελικούση και η Motor Oil.  Στην περίπτωση του ΤΙΤΑΝ, η μετάβαση στηρίχθηκε σε πολυετή προετοιμασία και σταδιακή ανάληψη ευθυνών από την επόμενη γενιά. Στον όμιλο Αγγελικούση, η Μαρία Αγγελικούση είχε ήδη μακρά παρουσία στην επιχείρηση πριν αναλάβει την ηγεσία το 2021, ενώ στη Motor Oil η μετάβαση χαρακτηρίστηκε από τη σταδιακή ανάληψη ενεργού ρόλου από τη δεύτερη γενιά και τη συνύπαρξη των γενεών. Όπως αναφέρει επίσης ο διευθύνων σύμβουλος της Koubaras, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Aegean-Autohellas, όπου ο Ευτύχιος Βασιλάκης ανέλαβε τη συνέχεια του έργου του Θεόδωρου Βασιλάκη, έχοντας ήδη διαμορφώσει τη δική του επαγγελματική πορεία και συμβολή μέσα στον όμιλο. Πρόκειται για περιπτώσεις που αναδεικνύουν μια κοινή παράμετρο. Η διαδοχή δεν είναι μια στιγμιαία αλλαγή προσώπου, αλλά διαδικασία που προετοιμάζεται σε βάθος χρόνου.

Πέντε ερωτήματα που δείχνουν την ετοιμότητα

Ένας πρακτικός πρώτος έλεγχος μπορεί να αρχίσει με πέντε ερωτήματα. Αν ο ιδρυτής δεν μπορεί αύριο να εργαστεί, ποιος λαμβάνει τις κρίσιμες αποφάσεις; Έχουν διαχωριστεί η διοίκηση από την ιδιοκτησία; Υπάρχει υποψήφιος διάδοχος που θέλει και μπορεί να αναλάβει; Έχει δοκιμαστεί σε πραγματικές ευθύνες; Υπάρχουν γραπτοί κανόνες για τους ρόλους των μελών της οικογένειας και την επίλυση διαφορών; Αν οι απαντήσεις παραμένουν ασαφείς, η επιχείρηση δεν έχει ακόμη σχέδιο διαδοχής, ακόμη κι αν μέσα στην οικογένεια θεωρείται αυτονόητο ποιος θα αναλάβει. Η διαδοχή κρίνεται τελικά από το αν η επιχείρηση συνεχίζει να παίρνει αποφάσεις, να διατηρεί τις σχέσεις της και να λειτουργεί αποτελεσματικά χωρίς να εξαρτάται από ένα μόνο πρόσωπο.

Συμπερασματικά, στη διαδοχή, ο χρόνος της προετοιμασίας μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η διαδικασία, τόσο περισσότερα περιθώρια υπάρχουν για να δοκιμαστούν πρόσωπα και ρόλοι, να διορθωθούν επιλογές και να αντιμετωπιστούν έγκαιρα οι διαφωνίες. Η πραγματική δοκιμασία μιας οικογενειακής επιχείρησης δεν είναι μόνο ποιος θα αναλάβει, αλλά αν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί αποτελεσματικά και μετά την αλλαγή σκυτάλης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Επιστρέφει στον διεθνή επενδυτικό χάρτη το ελληνικό Χρηματιστήριο

Από
Έμβολος
-

Γ. Κοντόπουλος (CEO Euronext Athens): «Η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια ιστορία ανάκαμψης είναι μια ιστορία ευκαιριών, ανάπτυξης»

Η ελληνική αγορά αλλάζει «πίστα» και στο μέτωπο της ρευστότητας της αγοράς, μετά την πρόσδεσή της στο άρμα του Euronext και την άνοδο της στη «super league 1» των αγορών, στις ανεπτυγμένες αγορές.

Η αγορά έχει ανακτήσει πλήρως τον διττό ρόλο της ως μηχανής άντλησης κεφαλαίων και προσέλκυσης επενδυτών από το εξωτερικό.

«Η ελληνική κεφαλαιαγορά επέστρεψε στον διεθνή επενδυτικό χάρτη, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια ουσιαστική επιστροφή της εμπιστοσύνης που αποτυπώνεται και στα στοιχεία», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθύνων Σύμβουλος (CEO) του Euronext Athens, Γιάννoς Κοντόπουλος.

Επισημαίνει ότι το Χρηματιστήριο Αθηνών συγκαταλέγεται σταθερά μεταξύ των αγορών με τις καλύτερες επιδόσεις παγκοσμίως ως προς την απόδοση του Γενικού Δείκτη τα τελευταία πέντε χρόνια, καταγράφοντας θετική απόδοση για έκτη συνεχόμενη χρονιά το 2026 και σημειώνοντας συνολική άνοδο 231% από το τέλος του 2020.

Η συμμετοχή των ξένων επενδυτών στη ρευστότητα ανέβηκε στο 64,1% το 2025 – σε επίπεδο που δεν είχε παρατηρηθεί από την προ-κρίσης περίοδο σηματοδοτώντας μια σταθερή άνοδο από το επίπεδο βάσης 50,8% το 2020.

Το 2026 η συνύπαρξη της υψηλότερης ιστορικά ιδιοκτησίας (69%) των ξένων επενδυτών και της κυριαρχίας τους στο trading (64%) επιβεβαιώνει ότι η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά έχει μεταβεί από μια περιφερειακή αγορά σε έναν προορισμό με ισχυρή πεποίθηση για το παγκόσμιο θεσμικό κεφάλαιο.

«Η συμμετοχή των διεθνών επενδυτών έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με τους ξένους επενδυτές να αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% της ημερήσιας συναλλακτικής δραστηριότητας το 2026» τονίζει ο κ. Γιάννος Κοντόπουλος και προσθέτει: «η συνολική κεφαλαιοποίηση της αγοράς πλέον υπερβαίνει το 75% του ΑΕΠ της Ελλάδας, σημειώνοντας εντυπωσιακή αύξηση σε σχέση με τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας και αντανακλώντας τις βελτιωμένες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας».

Σύμφωνα με τον διευθύνοντα Σύμβουλο του Euronext Athens «Τα στοιχεία αυτά είναι κάτι περισσότερο από απλοί αριθμοί. Μας λένε κάτι θεμελιώδες για το πώς έχει αλλάξει η Ελλάδα, η οποία δεν είναι πλέον απλώς μια ιστορία ανάκαμψης. Είναι μια ιστορία ευκαιριών, ανάπτυξης και επιστροφής της εμπιστοσύνης. Το Χρηματιστήριο Αθηνών έχει διαδραματίσει και συνεχίζει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο σε αυτό το νέο κεφάλαιο, εργαζόμενο για την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της ελληνικής αγοράς, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της ελκυστικότητάς της και τη δημιουργία ισχυρότερων διασυνδέσεων μεταξύ των ελληνικών εταιρειών και των διεθνών επενδυτών.»

Σχολιάζοντας την επίσημη επανένταξη της ελληνικής αγοράς στις ανεπτυγμένες αγορές για τρεις από τους τέσσερις μεγάλους διεθνείς οίκους (STOXX, FTSE Russell και S&P Dow Jones Indices) ο κ. Γιάννoς Κοντόπουλος τονίζει ότι «ουσιαστικά πρόκειται για την κορύφωση μιας πορείας αναβάθμισης που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια μέσα από συστηματική προσπάθεια και στρατηγικές επιλογές και αντανακλά τη συνολικότερη πρόοδο, τη θεσμική ωρίμανση και την ενισχυμένη ανταγωνιστικότητα της ελληνικής κεφαλαιαγοράς».

Ο διευθύνων Σύμβουλος (CEO) του Euronext Athens, Γιάννoς Κοντόπουλος επισημαίνει:« ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: να καταστήσουμε την ελληνική κεφαλαιαγορά πιο εξωστρεφή, πιο ανταγωνιστική και πιο ελκυστική για εταιρείες και επενδυτές από όλο τον κόσμο».

Τα διεθνή funds «ποντάρουν» στις ελληνικές μετοχές

Η HSBC σημειώνει ότι το Euronext Athens είναι η αγορά της περιοχής στην οποία τα funds είναι περισσότερο  overweight τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και σε ευρωπαϊκό και μάλιστα εδώ και μήνες.

Η εικόνα των τοποθετήσεων αναδεικνύει την Ελλάδα ως μία από τις αγορές που έχουν συγκεντρώσει ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον.

Σε πρόσφατη έκθεση της η HSBC καταγράφει ισχυρή παρουσία της Ελλάδος στα χαρτοφυλάκια διεθνών funds (ενεργών και παθητικών κεφαλαίων στις αναδυόμενες αγορές) με δύο στα τρία ενεργά funds να κατέχουν ελληνικές μετοχές και την Εθνική να ξεχωρίζει.

Η HSBC παρακολουθεί περίπου 300 ενεργά funds αναδυόμενων αγορών, με συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαια 797 δισ. δολαρίων, καθώς και 359 global και global ex-US funds, συνολικού ενεργητικού 1,9 τρισ. δολαρίων.

Παράλληλα, η βάση δεδομένων περιλαμβάνει περιφερειακά funds και περίπου 2.500 παθητικά επενδυτικά κεφάλαια, τα οποία κατέχουν σχεδόν 2 τρισ. δολάρια σε μετοχές αναδυόμενων αγορών.

Και το πιο σημαντικό είναι ότι η παρουσία της χώρας στα χαρτοφυλάκια των διεθνών διαχειριστών δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, καθώς κατέχουν ελληνικές μετοχές εδώ και μία πενταετία.

Στην τρίτη θέση παγκοσμίως μεταξύ των assets με τις υψηλότερες αποδόσεις βρέθηκε το Euronext Athens στο τρίτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με την Deutsche Bank ,επιβεβαιώνοντας την ισχυρή δυναμικής που έχει αναπτύξει η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά με μοχλό και την επανένταξη τους ελληνικού χρηματιστηρίου στις ανεπτυγμένες αγορές. Στο τρίτο τρίμηνο 2026 το Euronext Athens κατέγραψε απόδοση 11,3% και μπροστά του βρέθηκαν μόνο δύο βασικοί δείκτες του πετρελαίου (Brent +42% και το αμερικανικό WTI + 30%).

Τέλος, η ελληνική κεφαλαιαγορά διανύει μια πρωτόγνωρη περίοδο κινητικότητας, αντίστοιχη μόνο με εκείνην του 2007. Το 2025 οι εταιρικές πράξεις άντλησης κεφαλαίων ανήλθαν σε 2,53 δισ. ευρώ, εφέτος το αντίστοιχο μέγεθος έχει ήδη εκτοξευθεί στα 8,1 δισ. ευρώ μέσα σε μόλις 6,5 μήνες. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αναδεικνύει τη σημαντική αναβάθμιση της αγοράς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πτήση flydubai: Ο συγκυβερνήτης επιτέθηκε με τσεκούρι στον πιλότο, αποπειράθηκε να διαπράξει “τρομοκρατική” ενέργεια, σύμφωνα με τον γενικό εισαγγελέα των ΗΑΕ

Από
Έμβολος
-

Ο συγκυβερνήτης της πτήσης FZ1073  της εταιρείας flydubai αποπειράθηκε να διαπράξει “τρομοκρατική” επίθεση στη διάρκεια της πτήσης από το Ντουμπάι στο Τελ Αβίβ του Ισραήλ, ανακοίνωσε σήμερα ο γενικός εισαγγελέας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο της χώρας WAM.

Ο συγκυβερνήτης επιτέθηκε στον πιλότο μέσα στο πιλοτήριο με ένα τσεκούρι και αποπειράθηκε να πάρει τον έλεγχο του αεροσκάφους, πρόσθεσε ο γενικός εισαγγελέας.

Σε εξέλιξη βρίσκονται έρευνες για τον προσδιορισμό των συνθηκών του περιστατικού, των κινήτρων και τυχόν διασυνδέσεων του συγκυβερνήτη, καθώς και για την εξέταση υλικών και ψηφιακών στοιχείων, σημείωσε.

Από την πλευρά της εκπρόσωπος της αεροπορικής εταιρείας των Εμιράτων δήλωσε  ότι οι συνθήκες γύρω από το περιστατικό εξακολουθούν να ερευνώνται, ενώ πρόσθεσε ότι δεν είναι σε θέση να κάνει άλλα σχόλια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εφορία: 4+1 «παράθυρα» για κούρεμα προστίμων έως 50% – Πώς «κλείνουν» οι υποθέσεις με αποδοχή των αποτελεσμάτων ελέγχου

Από
Έμβολος
-

Έως και πέντε ευκαιρίες για να μειώσουν ακόμα και στο μισό τα πρόστιμα από φορολογικό έλεγχο έχουν οι φορολογούμενοι, εφόσον αποδεχθούν την κύρια οφειλή, μέσα στα χρονικά όρια που προβλέπει η διαδικασία. Το ύψος του προστίμου της Εφορίας δεν εξαρτάται πλέον έτσι μόνο από το αποτέλεσμα του ελέγχου, αλλά και από το πότε θα επιλέξει ο φορολογούμενος να κλείσει την υπόθεση.

Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει τέσσερα διαδοχικά στάδια αποδοχής, με έκπτωση που κλιμακώνεται από 25% και φτάνει έως 50%. Η διαδικασία γίνεται σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένα, μέσω ειδικής πλατφόρμας την οποία έχει θέσει σε  λειτουργία η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων για δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου.

Για τους μικρομεσαίους, τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους που βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με φορολογικούς ελέγχους, ο χρόνος αντίδρασης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός. Όσο νωρίτερα γίνει η αποδοχή της οφειλής, τόσο μεγαλύτερη είναι η μείωση του προστίμου.

Όσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα

Η ρύθμιση περιλαμβάνεται στο νέο άρθρο 75 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας και προβλέπει κλιμακωτή μείωση των προστίμων, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο έχει φτάσει ο φορολογικός έλεγχος.

Ο οφειλέτης που επιθυμεί να κλείσει με συνοπτικές διαδικασίες τον έλεγχο, πρέπει να κάνει χρήση της ψηφιακής υπηρεσίας για την υποβολή της δήλωσης αποδοχής, στον υπηρεσία myAADE  (στη διεύθυνση myaade.gov.gr) επιλέγοντας: Εφαρμογές – Φορολογικές Υπηρεσίες –  Δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου, άρθρο 75 ν.5104/24.

Η μεγαλύτερη έκπτωση (50%) παρέχεται όταν ο φορολογούμενος αποδεχθεί τα αποτελέσματα του ελέγχου στο αρχικό στάδιο, πριν καν την οριστικοποίηση του καταλογισμού. Πρόκειται για το σημείο στο οποίο ο ελεγχόμενος έχει ήδη ενημερωθεί για τα ευρήματα της φορολογικής διοίκησης, αλλά δεν έχει ακόμη περάσει στη διαδικασία της ενδικοφανούς προσφυγής.

Για μια μικρή επιχείρηση ή έναν αυτοαπασχολούμενο, η επιλογή αυτή μπορεί να περιορίσει σημαντικά το συνολικό βάρος, υπό τον όρο ότι η παράβαση και ο καταλογισμός γίνονται δεκτοί από τον ελεγχόμενο και υπό την προϋπόθεση ότι ο φορολογούμενος διαθέτει και την οικονομική ευχέρεια να τηρήσει τους όρους της διαδικασίας.

Και αυτό διότι η αποδοχή δεν είναι απλά μιας δήλωση πρόθεσης. Συνδέεται με συγκεκριμένες προθεσμίες και προϋποθέτει την εμπρόθεσμη καταβολή των ποσών που απαιτούνται.

Η έκπτωση μειώνεται όσο εκκρεμεί η υπόθεση

Εάν ο φορολογούμενος δεν αποδεχθεί τα ευρήματα στο αρχικό στάδιο, διατηρεί τη δυνατότητα να περιορίσει το πρόστιμο έως 40% μετά την κοινοποίηση της οριστικής πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, τέλους ή εισφοράς.

Η επιλογή αυτή είναι διαθέσιμη όσο διαρκεί η προθεσμία για την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών. Ο φορολογούμενος γνωρίζει πλέον το ακριβές ποσό που του καταλογίζεται και μπορεί είτε να αμφισβητήσει την πράξη ώστε να ακυρώσει πλήρως τα πρόστιμα αν δεν αποδέχεται την παράβαση, είτε να κλείσει τη διαφορά αποδεχόμενος την κύρια οφειλή. Στο στάδιο αυτό πια όμως εξασφαλίζει μικρότερη έκπτωση από εκείνη στο αρχικό σταδίου, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά και τους λόγους που επικαλείται.

Η διαδικασία έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους δεν διαθέτουν την οικονομική άνεση  να πληρώνουν δικηγόρους, λογιστές και έξοδα της δίκης για να φτάσουν μέχρι τέλους την φορολογική αντιδικία τους με το δημόσιο. Αν και συχνά αρκεί μία δωρεάν αίτηση που υποβάλλεται ηλεκτρονικά προς την Διεύθυνση Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών (ΔΕΔ) μέσω της πλατφόρμας της ΑΑΔΕ, η προσφυγή στη ΔΕΔ απαιτεί χρόνο, προετοιμασία και σοβαρή νομική τεκμηρίωση. Επιπλέον η εκκρεμότητα παραμένει ανοικτή έως ότου ο ελεγχόμενος λάβει την απόφαση της ΔΕΔ,  ή μέχρι να παρέλθει η προβλεπόμενη προθεσμία για να εκδοθεί απάντηση (“σιωπηρή απόρριψη”).

Ακόμη και αν δεν δικαιωθεί όμως με την προσφυγή στη ΔΕΔ, υπάρχει «παράθυρο» συμβιβασμού και έκπτωσης: στο στάδιο αυτό όμως, η μείωση του προστίμου περιορίζεται στο 30%. Η αποδοχή των αποτελεσμάτων του ελέγχου μπορεί να γίνει ηλεκτρονικά και μετά την κοινοποίηση της απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ, ή και μετά από σιωπηρή απόρριψη, εφόσον διαρκεί η προθεσμία για άσκηση δικαστικής προσφυγής.

Το στάδιο αυτό επιτρέπει στον φορολογούμενο να αλλάξει πορεία, ακόμη και αν αρχικά είχε επιλέξει να αμφισβητήσει τον καταλογισμό. Το οικονομικό όφελος είναι μικρότερο μεν σε σχέση με τα προηγούμενα στάδια, για τον ελεγχόμενο όμως παραμένει μία διαθέσιμη λύση για οριστική διευθέτηση της φορολογικής εκκρεμότητας, με μειωμένο κόστος.

Ακόμη και πριν από τη δικάσιμο

Η τέταρτη δυνατότητα προβλέπει μείωση του προστίμου κατά 25%, όταν πλέον η διαφορά έχει οδηγηθεί στα διοικητικά δικαστήρια. Η αποδοχή όμως μπορεί και πάλι να γίνει, μέχρι και την προηγουμένη ακριβώς ημέρα από την αρχικά ορισθείσα ημερομηνία συζήτησης της υπόθεσης.

Με αυτόν τον τρόπο, ο ελεγχόμενος μπορεί να σταματήσει τη δικαστική διαμάχη ακόμη και σε προχωρημένο στάδιο, λίγες ώρες πριν φτάσει στο δικαστήριο. Η έκπτωση είναι η μικρότερη από τις τέσσερις εναλλακτικές, λειτουργεί όμως ως ύστατο περιθώριο αποφυγής της συνέχισης της αντιδικίας.

Σε κάθε περίπτωση απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στις ημερομηνίες. Η απώλεια της σχετικής προθεσμίας σε κάθε στάδιο, μπορεί να σημαίνει απώλεια και του αντίστοιχου ευεργετήματος. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή ανάμεσα στην αποδοχή και στην αμφισβήτηση της πράξης πρέπει να γίνεται αφού έχει υπολογιστεί το συνολικό ποσό, το περιθώριο πληρωμής και η πιθανότητα επιτυχίας κάθε βήματος ή προσφυγής.

Η προκαταβολή και μέχρι 12 δόσεις το υπόλοιπο

Κοινός όρος για την κατοχύρωση της μείωσης σε όλα τα στάδια, είναι η καταβολή του 25% του οφειλόμενου ποσού μέσα σε μόλις τρεις ημέρες από την αποδοχή των αποτελεσμάτων του ελέγχου.

Για το υπόλοιπο ποσό (75%) προβλέπεται δυνατότητα εξόφλησης μέσω της πάγιας ρύθμισης σε έως και 12 δόσεις, ενώ για φορολογούμενους που δεν μπορούν να καταβάλουν ολόκληρη την οφειλή εφάπαξ, προσφέρεται ειδική διευκόλυνση -η οποία δεν αίρει όμως την ανάγκη για αυστηρή τήρηση του προγράμματος πληρωμών.

Αν οι δόσεις δεν καταβάλλονται κανονικά και χαθούν οι όροι της διαδικασίας, υπάρχει κίνδυνος να χαθεί και η μείωση, με την οφειλή να επανέρχεται στο αρχικό ύψος της, αφού συνυπολογιστούν οι χρηματικές καταβολές που έχουν ήδη γίνει.

Η βασική λογική του συστήματος είναι: μεγαλύτερη έκπτωση στην αρχή του καταλογισμού, μικρότερη όσο η υπόθεση προχωρά από τον φορολογικό έλεγχο μέχρι την οριστική πράξη, τη ΔΕΔ ή τελικά στα δικαστήρια. Η διαδικασία αυτή συνδέεται με την προσπάθεια αποσυμφόρησης των δικαστηρίων και μείωσης των εκκρεμών υποθέσεων, καθώς και με την σύγχρονη τάση προς μία φορολογική διοίκηση που δεν περιορίζεται στην επιβολή κυρώσεων, αλλά δίνει πραγματικό περιθώριο συμμόρφωσης και τακτοποίησης. Στο πνεύμα αυτό, όπως έχει αναφέρει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, «ρόλος της Πολιτείας είναι να δίνει το χέρι και όχι να κουνάει το δάχτυλο στον πολίτη».

Η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης

Παράλληλα και πέρα από τη διαδικασία του άρθρου 75, η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών εξακολουθεί να αποτελεί και έναν επιπλέον μηχανισμό εξωδικαστικής διευθέτησης, για υποθέσεις που εμπίπτουν στο πεδίο της αρμοδιότητός της.

Με τον νόμο που δημοσιεύθηκε στις 25 Ιουνίου 2026, προβλέφθηκαν  νέες προθεσμίες λειτουργίας και ολοκλήρωσης των διαδικασιών της Επιτροπής, τροποποιώντας το άρθρο 16 του ν. 4714/2020.

Με βάση το νέο νόμο που ψηφίστηκε το καλοκαίρι (ν.5313/2026) η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως τις 30 Ιουνίου 2027. Το αίτημα πρέπει να αφορά μόνον υποθέσεις που εκκρεμούν -αλλά δεν έχουν ακόμα συζητηθεί- ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων έως τις 29 Ιουνίου 2027.

Η ρύθμιση καταλαμβάνει και τις υποθέσεις που παραμένουν εκκρεμείς ενώπιον της Επιτροπής. Επίσης επιτρέπεται, εντός της ίδιας προθεσμίας, η υποβολή νέας αίτησης για υποθέσεις στις οποίες είχε ήδη υποβληθεί αρχικά αλλά απορρίφθηκε από την Επιτροπή για τυπικούς λόγους, καθώς και για ματαιωθείσες υποθέσεις ή απορριφθείσες αιτήσεις για τις οποίες έχουν προκύψει νέα στοιχεία ή νομολογία, ή έχει εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου.

Η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης δεν ταυτίζεται πάντως με τη διεύθυνση επίλυσης φορολογικών διαφορών της ΑΑΔΕ , ούτε με τη ηλεκτρονική δήλωση αποδοχής του άρθρου 75. Πρόκειται για διαφορετικές διαδικασίες, με διαφορετικό πεδίο και προϋποθέσεις. Για τον φορολογούμενο, ιδίως για μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση, η κρίσιμη παράμετρος είναι να ελεγχθεί εγκαίρως ποια διαδικασία είναι διαθέσιμη και ποια προθεσμία εξακολουθεί να ισχύει για τη συγκεκριμένη υπόθεση.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ιστορική συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας για ανταλλαγή κειμηλίων και λειψάνων, παρουσία Κυρ. Μητσοτάκη και Ρ. Ράντεφ

Από
Έμβολος
-

Έναν αιώνα και πλέον μετά την αφαίρεσή τους, 48 ιερά κειμήλια επιστρέφουν στην Ελλάδα. Σήμερα το πρωί (10:30), στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, υπογράφονται τα πρωτόκολλα για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Στην τελετή θα παρευρεθούν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Βούλγαρος ομόλογός του Ρούμεν Ράντεφ.

Η τελετή ολοκληρώνει το Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψαν πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, η Λίνα Μενδώνη και ο Εφτίμ Μιλόσεφ. Προηγήθηκαν πολυετείς και συστηματικές διαπραγματεύσεις από την πλευρά του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού.

Τα κειμήλια που επιστρέφουν είχαν αφαιρεθεί το 1917, εν μέσω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και από τότε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια. Προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.

Μέχρι τις 5 Νοεμβρίου 2026 θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Στη συνέχεια θα παραδοθούν οριστικά στις Μονές και στη Μητρόπολη από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί.

Η συμφωνία προβλέπει ανταλλαγή. Η ελληνική πλευρά θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ταυτοποιήθηκαν ως του Τσάρου Σαμουήλ (997-1014), καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Τα ευρήματα είχε φέρει στο φως το 1965 ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.

Με ανακοίνωσή της, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέφρασε την ιδιαίτερη ικανοποίησή της και χαιρέτισε την επιστροφή των 48 κειμηλίων «ύστερα από έναν και πλέον αιώνα» και πολυετείς, επίπονες διαπραγματεύσεις. Χαρακτήρισε τη συμφωνία επιτυχία για την πατρίδα, που αντανακλά τη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας για την επίτευξη εθνικών στόχων.

Η Σύνοδος εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι το Μνημόνιο θα είναι «μόνον η καλή αρχή» και ότι θα ακολουθήσουν συμφωνίες για την επιστροφή και των υπόλοιπων εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί από ναούς, μονές και άλλους χώρους της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.

Θερμά συγχαρητήρια απηύθυνε στους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο για τις επίμονες προσπάθειές τους. Με ιδιαίτερη συγκίνηση μνημόνευσε τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο, τον οποίο χαρακτήρισε «αρχιτέκτονα και πρωτεργάτη» του εγχειρήματος.

Όπως τονίζει το υπουργείο Πολιτισμού, η σημερινή υπογραφή δεν σημαίνει το τέλος της διαδικασίας. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επόμενη συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος, που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα.

ΦΩΤΟ: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΓΕΛΑΚΗΣ
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ψυχολογία: Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να αλλάξουμε γνώμη; – Γράφει ο Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ξηντάρας

Από
Έμβολος
-

Υπάρχουν φορές που μέσα σε μια συζήτηση αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι ο άλλος μπορεί και να έχει δίκιο.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ξηντάρας

Το επιχείρημά του είναι λογικό, κάτι που είχαμε θεωρήσει δεδομένο αρχίζει να κλονίζεται και για μια στιγμή περνά από το μυαλό μας η σκέψη ότι ίσως χρειάζεται να ξαναδούμε τα πράγματα. Παρ’ όλα αυτά, αντί να πούμε «ξέρεις κάτι, μπορεί να έκανα λάθος», συνεχίζουμε να υπερασπιζόμαστε τη θέση μας.

Βρίσκουμε ένα ακόμη επιχείρημα, θυμόμαστε μια εξαίρεση, μετακινούμε λίγο τη συζήτηση. Σαν να έχει γίνει ξαφνικά πιο σημαντικό να μη χάσουμε τη θέση μας παρά να καταλάβουμε τι πραγματικά πιστεύουμε.

Γιατί είναι μερικές φορές τόσο δύσκολο να αλλάξουμε γνώμη;

Θα μπορούσαμε εύκολα να απαντήσουμε ότι φταίει ο εγωισμός. Σίγουρα υπάρχει κι αυτός. Η εικόνα όμως είναι λίγο πιο σύνθετη, γιατί οι απόψεις μας δεν είναι απλώς σκέψεις που κατοικούν για λίγο στο μυαλό μας. Με τον καιρό κάποιες από αυτές συνδέονται με την ιστορία μας, με τις επιλογές που έχουμε κάνει, με τους ανθρώπους στους οποίους ανήκουμε και τελικά με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον ίδιο μας τον εαυτό.

Άλλο είναι να αλλάζω γνώμη για ένα εστιατόριο και άλλο για έναν τρόπο ζωής που υπερασπίζομαι εδώ και είκοσι χρόνια.

Στη δεύτερη περίπτωση, η αναθεώρηση μπορεί να φέρει μαζί της πολύ περισσότερα ερωτήματα. Αν τώρα βλέπω διαφορετικά τα πράγματα, τι σημαίνει αυτό για όσα έλεγα τόσα χρόνια; Τι γίνεται με τις αποφάσεις που πήρα στηριζόμενος σε αυτή την πεποίθηση; Τι θα σκεφτούν οι άνθρωποι στους οποίους την υποστήριζα με τόση βεβαιότητα;

Μερικές φορές η αλλαγή γνώμης μοιάζει σαν μια μικρή ομολογία ήττας.

Ιδιαίτερα όταν η συζήτηση έχει πάρει τη μορφή αντιπαράθεσης. Από τη στιγμή που ο ένας βρίσκεται απέναντι στον άλλον και κάθε πλευρά προσπαθεί να αποδείξει ότι έχει δίκιο, γίνεται όλο και δυσκολότερο να μετακινηθεί κάποιος χωρίς να αισθανθεί ότι «έχασε».

Αυτό φαίνεται πολύ καθαρά στους καβγάδες των σχέσεων. Μπορεί κάποια στιγμή να συνειδητοποιήσουμε ότι υπερβάλαμε ή ότι δεν καταλάβαμε σωστά τι εννοούσε ο άλλος, όμως έχουμε ήδη θυμώσει, έχουμε μιλήσει έντονα και έχουμε υπερασπιστεί τη θέση μας για αρκετή ώρα. Η απλή φράση «ναι, τώρα που το λες, το βλέπω διαφορετικά» απαιτεί εκείνη τη στιγμή περισσότερη εσωτερική ασφάλεια απ’ όσο φανταζόμαστε.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη λόγος που μας δυσκολεύει να αναθεωρήσουμε: έχουμε την τάση να προσέχουμε περισσότερο τις πληροφορίες που συμφωνούν με όσα ήδη πιστεύουμε.

Αν έχω πειστεί ότι ένας άνθρωπος είναι αδιάφορος, θα παρατηρήσω ευκολότερα τις φορές που δεν με πήρε τηλέφωνο και μπορεί να προσπεράσω τις στιγμές που προσπάθησε να είναι κοντά μου. Αν θεωρώ ότι δεν είμαι καλός σε κάτι, κάθε αποτυχία θα μοιάζει με επιβεβαίωση, ενώ οι επιτυχίες μπορεί να αποδίδονται στην τύχη. Κάπως έτσι, χωρίς να το κάνουμε συνειδητά, χτίζουμε γύρω από ορισμένες πεποιθήσεις ένα ολόκληρο σύστημα αποδείξεων που τις κρατά στη θέση τους.

Αυτός είναι και ένας λόγος που δύο άνθρωποι μπορούν να κοιτάζουν την ίδια πραγματικότητα και να αισθάνονται απολύτως βέβαιοι ότι βλέπουν κάτι διαφορετικό.

Η βεβαιότητα, άλλωστε, είναι ανακουφιστική.

Μας προσφέρει την αίσθηση ότι γνωρίζουμε πού πατάμε. Το «ξέρω» έχει μια σταθερότητα που το «δεν είμαι πια τόσο σίγουρος» δεν μπορεί να προσφέρει. Η αμφιβολία ανοίγει χώρο, και ο ανοιχτός χώρος δεν είναι πάντοτε άνετος. Χρειάζεται να μείνουμε για λίγο χωρίς μια καθαρή απάντηση και να επιτρέψουμε σε κάτι καινούργιο να διαμορφωθεί.

Ίσως γι’ αυτό η ψυχική ευελιξία δεν φαίνεται τόσο στο πόσες απόψεις έχουμε, όσο στο πόσο ελεύθεροι αισθανόμαστε να τις ξανακοιτάξουμε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να αμφιβάλλουμε διαρκώς για τα πάντα. Υπάρχουν αξίες, πεποιθήσεις και επιλογές που έχουν δοκιμαστεί μέσα στον χρόνο και αποτελούν σταθερά σημεία της ζωής μας. Ούτε κάθε διαφωνία είναι λόγος να εγκαταλείψουμε όσα πιστεύουμε.

Έχει όμως ενδιαφέρον να μπορούμε να ακούμε χωρίς να προετοιμάζουμε ταυτόχρονα την απάντησή μας.

Να αναρωτιόμαστε κάποιες φορές «κι αν υπάρχει εδώ κάτι που δεν έχω δει;». Να αφήνουμε μια διαφορετική άποψη να σταθεί για λίγο δίπλα στη δική μας πριν αποφασίσουμε ότι πρέπει να την απορρίψουμε. Και όταν κάτι μας πείσει, να μπορούμε να μετακινηθούμε χωρίς να αισθανόμαστε ότι αυτή η μετακίνηση αφαιρεί κάτι από την αξία μας.

Γιατί το «έκανα λάθος» δεν ακυρώνει όσα γνωρίζουμε.

Δείχνει ότι μπορούμε να μάθουμε κάτι που χθες δεν γνωρίζαμε.

Ίσως μάλιστα όσο μεγαλώνουμε να γίνεται όλο και πιο σημαντικό να διατηρούμε αυτή τη δυνατότητα. Οι εμπειρίες αλλάζουν, οι άνθρωποι γύρω μας αλλάζουν, εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε ακριβώς εκείνοι που ήμασταν πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια. Θα ήταν παράξενο να περιμένουμε ότι όλες οι απόψεις που σχηματίσαμε κάποτε θα παραμένουν αναλλοίωτες.

Υπάρχει μια ιδιαίτερη ελευθερία στο να μπορούμε να πούμε «τότε το έβλεπα έτσι, σήμερα το βλέπω διαφορετικά».

Δεν χρειάζεται να απολογηθούμε για κάθε προηγούμενη εκδοχή του εαυτού μας. Εκείνος ο άνθρωπος σκεφτόταν με όσα γνώριζε, είχε ζήσει όσα είχε ζήσει και προσπαθούσε να καταλάβει τον κόσμο από το σημείο στο οποίο βρισκόταν.

Σήμερα μπορεί να βρισκόμαστε λίγο πιο πέρα.

Και ίσως το να αλλάζουμε γνώμη κάποιες φορές να μην είναι ένδειξη ότι δεν ξέρουμε ποιοι είμαστε, αλλά ένας από τους τρόπους με τους οποίους συνεχίζουμε να ανακαλύπτουμε ποιοι γινόμαστε.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ξηντάρας

Υγεία και Διάστημα: Μελέτη συνδέει τις διαστημικές πτήσεις άνω των 90 ημερών με υψηλότερα ποσοστά καταγμάτων ισχίου στους αστροναύτες

Από
Έμβολος
-

Την ώρα που πολλαπλές διαστημικές αποστολές με διάρκεια άνω των έξι μηνών σχεδιάζονται από τη NASA, μια νέα έρευνα διαπιστώνει ότι ο αυξημένος χρόνος παραμονής των αστροναυτών στο Διάστημα μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη μακροπρόθεσμη σκελετική υγεία τους.

Η απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας λόγω του περιβάλλοντος μικροβαρύτητας στο Διάστημα αποτελεί συχνό φαινόμενο στους αστροναύτες και υποδηλώνει τον κίνδυνο αυξημένης ευθραυστότητας. Ωστόσο, οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται άμεσα τις επιπτώσεις της απώλειας οστικής μάζας και μετά την επιστροφή τους από το Διάστημα και την αποκατάσταση της φυσικής τους κατάστασης, ενδέχεται να επανέλθουν σε σωματικά απαιτητικές δραστηριότητες.

Ωστόσο, ερευνητές εντόπισαν ότι το ποσοστό καταγμάτων ισχίου στους αστροναύτες μετά την επιστροφή τους στη Γη ήταν υψηλότερο για όσους είχαν παραμείνει στο Διάστημα για περισσότερες από 90 ημέρες σε σύγκριση με εκείνους που είχαν πραγματοποιήσει μικρότερης διάρκειας πτήσεις και με τον γενικό πληθυσμό. Συγκεκριμένα, η αύξηση των καταγμάτων ισχίου παρατηρήθηκε σε μικρότερη ηλικία από εκείνη που θα αναμενόταν στον αντίστοιχο πληθυσμό στη Γη που δεν έχει ταξιδέψει στο Διάστημα. Παράλληλα, το ποσοστό καταγμάτων ισχίου ήταν υψηλότερο σε σχέση τόσο με το αντίστοιχο ποσοστό πριν από μια μακράς διάρκειας διαστημική αποστολή όσο και με εκείνο ανθρώπων χωρίς προηγούμενη έκθεση σε διαστημική πτήση.

Οι ερευνητές μελέτησαν, με χρηματοδότηση της NASA,  στοιχεία για αστροναύτες από τις ΗΠΑ καταγράφοντας όλα τα κατάγματα που αναφέρθηκαν κατά τη διάρκεια ετήσιων κλινικών εξετάσεων και ανέλυσαν τα δεδομένα χρησιμοποιώντας το πιθανοτικό μπεϋζιανό μοντέλο.

Τα ευρήματα της μελέτης, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Mayo Clinic Proceedings», υπογραμμίζουν την ανάγκη για εκτενέστερη αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης υγείας του σκελετού των αστροναυτών. Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη επέκτασης του τρέχοντος προγράμματος της NASA για την παρακολούθηση της υγείας των οστών, προκειμένου να αξιολογηθεί καλύτερα ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος κατάγματος για τους αστροναύτες. Η πληρέστερη αποτύπωση των μεταβολών στη σκελετική μάζα, την πυκνότητα, τη δομή και τη μικροαρχιτεκτονική, που προκαλούνται από τη διαστημική πτήση θα καθορίσει ποιες παρεμβάσεις (φάρμακα, άσκηση ή διατροφικές προσαρμογές) είναι οι πλέον ωφέλιμες για τη μακροπρόθεσμη σκελετική υγεία των αστροναυτών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Ευρώπη: Θερμική καταπόνηση-ρεκόρ το πιο ζεστό καλοκαίρι στα χρονικά (Copernicus)

Από
Έμβολος
-

Το 52% της Ευρώπης, επίπεδο-ρεκόρ, εκτέθηκε σε έντονη θερμική καταπόνηση το εξαιρετικά θερμό καλοκαίρι που βίωσε η ήπειρος φέτος, αναφέρει σήμερα το παρατηρητήριο της ΕΕ για το κλίμα.

Εν μέρει λόγω της κλιματικής αλλαγής, η γηραιά ήπειρος υπερθερμαίνεται με τον ταχύτερο ρυθμό στον κόσμο και υπέστη σχεδόν ακατάπαυστα κύματα ζέστης που άρχισαν ασυνήθιστα νωρίς, την άνοιξη, καταρρίπτοντας ρεκόρ θερμοκρασιών και προκαλώντας δεκάδες χιλιάδες πλεονάζοντες θανάτους. Η θερμική καταπόνηση καταγράφεται όταν οι φυσικοί μηχανισμοί για να κατεβάζει τη θερμοκρασία ο οργανισμός αδυνατούν να αντεπεξέλθουν, προκαλώντας συμπτώματα από ζαλάδες και πονοκεφάλους ως ακόμη και πολυοργανική ανεπάρκεια και τον θάνατο.

«Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του 2026 ήταν ότι η ζέστη ήταν αξιοσημείωτη όχι μόνο λόγω της έντασής της, αλλά και εξαιτίας της γεωγραφικής έκτασής της», σημείωσε η Σαμάνθα Μπέρτζες, ερευνήτρια για το κλίμα στο ευρωπαϊκό κέντρο μεσοπρόθεσμων μετεωρολογικών προγνώσεων (CEPMMT), που διαχειρίζεται το πρόγραμμα Κοπέρνικος.

Αυτό που μόλις τέλειωσε ήταν το πιο θερμό που μετρήθηκε ποτέ στη δυτική Ευρώπη, με τέσσερα από τα δέκα πιο εντατικά κύματα ζέστης που έζησε ποτέ η ήπειρος, ιδίως στη Γαλλία, στη Βρετανία και στο Βέλγιο, σύμφωνα με την υπηρεσία. Το κύμα ζέστης του 2003 παραμένει πάντως χειρότερο, αν ληφθεί υπόψη η διάρκεια και η ένταση των φαινομένων συνδυαστικά, διευκρίνισε ο Κοπέρνικος.

Το 2026 εξάλλου «καταμετρήθηκαν 17 ημέρες κατά τη διάρκεια των οποίων σε τουλάχιστον 60% της δυτικής Ευρώπης καταγράφτηκαν θερμοκρασίες υψηλότερες από 30° Κελσίου, έναντι 11 το 2003 και 7 το 2025. Η κατάσταση αυτή εξέθεσε το 52% των Ευρωπαίων σε «πολύ ισχυρή» θερμική καταπόνηση, που αντιστοιχεί σε αίσθηση θερμοκρασίας πάνω από τους 38° Κελσίου, σημείωσε η υπηρεσία.

Περί το 80% της ηπείρου έζησε «ισχυρή» θερμική καταπόνηση, αίσθηση θερμοκρασίας ανώτερης των 32° Κελσίου. Οι συνθήκες αυτές παρατηρήθηκαν σε αριθμό-ρεκόρ (41) ημερών της εποχής, πέντε περισσότερες από ό,τι το 2023, χρονιά ιστορικού καύσωνα.

«Το καλοκαίρι του 2026 έδειξε σε ποιον βαθμό η θερμική καταπόνηση γίνεται πιο εκτεταμένη και πιο επίμονη», ανέλυσε η κ. Μπέρτζες, συμπληρώνοντας πως πρόκειται για την κυριότερη αιτία της θνησιμότητας που συνδέεται με τις μετεωρολογικές συνθήκες σε παγκόσμια κλίμακα.

Το καλοκαίρι αυτό σημαδεύτηκε ακόμη από ξηρές συνθήκες, με τις πιο χαμηλές ποτάμιες ροές που έχουν καταγραφτεί ποτέ από την έναρξη της τήρησης στοιχείων για αυτές το 1992, προκαλώντας προβλήματα στις μεταφορές εμπορευμάτων κι επιτείνοντας τις εντάσεις όσον αφορά την άρδευση, την ψύξη πυρηνικών αντιδραστήρων και τη λειτουργία υδροηλεκτρικών σταθμών, σύμφωνα με τον Κοπέρνικο.

Οι ξηρασίες πολλαπλασιάζονται στην Ευρώπη εδώ και 45 χρόνια. Περί τα τέλη Αυγούστου, σχεδόν η μισή Ευρώπη αντιμετώπιζε ξηρασία, σημείωσε η κ. Μπέρτζες. Ενώ στις θάλασσες και στους ωκεανούς της Ευρώπης καταγράφτηκαν «θερμοκρασίες επιφάνειας ρεκόρ, ή σχεδόν, σε μεγάλο μέρος των ακτών στον Ατλαντικό καθώς και σε μεγάλο μέρος της δυτικής και της κεντρικής Μεσογείου», που συνοδεύτηκαν από κύματα θαλάσσιας ζέστης «ισχυρά και εξαιρετικά».

Πρόκειται για «ένα από τα καθοριστικά χαρακτηριστικά αυτού του καλοκαιριού: δεν σημειώθηκε κάποιο μεμονωμένο ρεκόρ», το ανησυχητικό στοιχείο «ήταν ο τρόπος που πολλαπλά ρεκόρ εκδηλώθηκαν ταυτόχρονα στο κλιματικό σύστημα», συνόψισε η Σαμάνθα Μπέρτζες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Έπαρση και κυνισμός! – Γράφει ο Γιάννης Καφάτος

Από
Έμβολος
-

Οι υπουργοί, οι υφυπουργοί και οι άλλοι γαλάζιοι πολιτικοί, όχι όλοι αλλά πάντως οι πιο θορυβώδεις, χρόνια τώρα μας πετάνε στη μούρη ένα σωρό ατάκες και συμπεριφορές που δείχνουν πρωτίστως την ποιόητητά τους ως μελών του ανθρώπινου είδους.

Γιάννης Καφάτος
Γράφει ο συνεργάτης του Έμβολος δημοσιογράφος Γιάννης Καφάτος

Η αγοραία συμπεριφορά έχει γίνει κανονικότητα.
Οι κυνικές ατάκες πέφτουν σύννεφο. Σε τηλεοπτικά πάνελ, ραδιοφωνικές εκπομπές σε αναρτήσεις τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όλα αυτά τα καλοβολεμένα, με τις δικές μας ψήφους, ανθρωπάκια μετράνε την αγωνία και τις ανάγκες των πολιτών με σοφιστείες «αφού βλέπω τόσους μαυρισμένους από τον ήλιο, τι δεν έχετε λεφτά» ή με αλητείες του στιλ «αν δεν εχετε για βενζίνη πάρτε το λεωφορείο».

Τι κερδίζουν αυτοί οι τύποι που μιλάνε τόσο υποτιμητικά για μια τεράστια μερίδα του λαού που υποφέρει από τις πολιτικές τους; Τι κερδίζουν όταν υποβαθμίζουν την αγωνία μας για να βγει ο μήνας με μια στοιχειώδη ευπρέπεια;
Δεν ξέρω πια ακριβώς την απάντηση.
Το σίγουρο είναι ότι έχουν ένα κοινό που τους επικροτεί.

Η Ντόρα Μπακογιάννη με την ατάκα για τα καβαλημένα καλάμια το έστειλε το μήνυμα. Ο αδελφός Κυριάκος όμως είπε ότι αυτός μόνος… ως άλλος αυτοκράτωρ κρίνει τις συμπεριφορές.
Όμως καμία κρίση δεν έχουμε δει ως τώρα.
Ας μας πετάνε τις γνώμες τους εναντίον μας, σαν πολυχρησιμοποιημένες σφουγγαρίστρες οι υπουργοί. Δεν τρέχει κάστανο!

Κρίση όμως οφείλουμε να έχουμε οι πολίτες.

Ξέρεις σκέφτομαι ότι η μεγαλύτερη αντίσταση είναι να πάμε να ψηφίσουμε. Να μην γυρίζουμε την πλάτη στην Πολιτικοί λόγω εξαθλιωμένων πολιτικών προσώπων που με τις πολιτικές τους μας οδηγούν στην απόγνωση και την αγωνία να βγει ο μήνας.

Μην απαντάμε με κυνισμό στον κυνισμό τους. Είναι κι αυτό μια αντίσταση. Ας μείνουμε άνθρωποι εμείς που έχουμε ανάγκες απέναντι στους άλλους ανθρώπους

Γιάννης Καφάτος

Αλγερία: Το κοινοβούλιο επεκτείνει τη θανατική ποινή σε εμπρηστές δασών

Από
Έμβολος
-

Η κάτω Βουλή της Αλγερίας αποφάσισε να επεκταθεί η δυνατότητα επιβολής της ποινής του θανάτου σε δράστες εμπρησμών δασών, παρότι η χώρα εφαρμόζει μορατόριουμ στην εφαρμογή της, μέτρο που απαίτησε ο πρόεδρος της χώρας έπειτα από τις φονικές πυρκαγιές του καλοκαιριού.

Το κείμενο, που συμβουλεύτηκε το Γαλλικό Πρακτορείο, επεκτείνει επίσης τη δυνατότητα επιβολής της εσχάτης των ποινών σε υποθέσεις απαγωγών παιδιών συνοδευόμενες από την άσκηση βίας, καθώς οι αρχές αναφέρονται σε αναζωπύρωση των ενεργειών αυτής της φύσης τα τελευταία χρόνια.

«Η υιοθέτηση της ποινής του θανάτου για τέτοιες πράξεις αποτελεί την προσήκουσα νομική αντίδραση για να εξαλειφθούν τα εγκλήματα αυτά», σχολίασε με ικανοποίηση ο υπουργός Δικαιοσύνης Λότφι Μπουτζέμα. Στη Βουλή, το κείμενο εξασφάλισε την υποστήριξη των παρατάξεων της πλειοψηφίας, ενώ μικρό κόμμα της αντιπολίτευσης επαναβεβαίωσε πως απορρίπτει τη θανατική ποινή.

«Ψηφίσαμε υπέρ αυτού του νομοσχεδίου, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του σε νομικό επίπεδο, καθώς επίσης και σε πολιτικό επίπεδο και σε κοινωνικό επίπεδο για την αλγερινή κοινωνία», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Φατίμα Ζαχρά Μπενσάφι, βουλεύτρια του Εθνικού Δημοκρατικού Συναγερμού (RND, πρόσκειται στην εξουσία). Σύμφωνα με την πολιτικό σκοπός είναι να «ενισχυθεί η αποτρεπτική ισχύς του αλγερινού κράτους».

Η Συνέλευση για τον Πολιτισμό και τη Δημοκρατία (RCD, αντιπολίτευση τασσόμενη υπέρ του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους), μικρό κόμμα με 4 βουλευτές, καταψήφισε το νομοσχέδιο. «Είμαστε αντίθετοι στην ποινή του θανάτου, αυτό δεν είναι νέα θέση του RCD. Από την ίδρυσή του, το κόμμα αγωνίζεται εναντίον (της)», δήλωσε ο Ρασίντ Χασάνι, βουλευτής της παράταξης. «Διότι θεωρούμε ότι το κράτος δεν εκδικείται και δεν σκοτώνει».

Στην Αλγερία συνεχίζουν να αποφασίζονται από τη δικαιοσύνη καταδίκες στην εσχάτη των ποινών, ιδίως σε υποθέσεις τρομοκρατίας και ανθρωποκτονιών από πρόθεση, αλλά τηρεί μορατόριουμ στην εφαρμογή της από το 1993. Η αλλαγή της νομοθεσίας προβλέπει την επιβολή της θανατικής ποινής σε πρόσωπα που κρίνονται ένοχα για «εμπρησμούς δασών».

«Οποιοσδήποτε απαγάγει παιδί με οποιονδήποτε τρόπο, το βασανίζει, το κακοποιεί σεξουαλικά ή/και το ακρωτηριάζει» να αντιμετωπίζει επίσης το ενδεχόμενο να του επιβληθεί η ίδια ποινή. Ως τώρα τα αδικήματα αυτά επέσυραν ποινές 20 ετών και ισόβιας κάθειρξης αντίστοιχα, εξήγησε τη Δευτέρα ο Λότφι Μπουτζέμα στους βουλευτές.

Ως τώρα ο ποινικός κώδικας, που εγκρίθηκε το 1966, προέβλεπε τη δυνατότητα επιβολής της θανατικής ποινής μόνο σε υποθέσεις πυρκαγιών που προκάλεσαν θανάτους ανθρώπων και απαγωγές παιδιών που συνοδεύονταν από κτηνωδία, απαίτηση για λύτρα ή οδηγούσαν στο θάνατο του θύματος, θύμισε ο υπουργός.

Τον Αύγουστο, ο πρόεδρος Αμπντελματζίντ Ταμπούν είχε απαιτήσει από την κυβέρνησή του να «τροποποιηθεί ο ποινικός κώδικας» με διαδικασία κατεπείγοντος, έπειτα από σειρά φονικών πυρκαγιών στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας. Σύμφωνα με επίσημους αριθμούς, οι πυρκαγιές εκείνες είχαν στοιχίσει τη ζωή σε 12 ανθρώπους. Ωστόσο, αυτόπτες μάρτυρες είχαν κάνει λόγο για δεκάδες θανάτους.

«Θα γίνονται εκτελέσεις» αφού εξαντλούνται τα ένδικα μέσα όσων καταδικάζονται, επέμεινε ο πρόεδρος Ταμπούν τότε. Η Διεθνής Αμνηστία κάλεσε το Αλγέρι να ακυρώσει την αναθεώρηση του ποινικού κώδικα και την επανέναρξη των εκτελέσεων, χαρακτηρίζοντας το σχέδιο νόμου «βαθιά οπισθοδρομικό».

Ο κ. Μπουτζέμα, ο υπουργός Δικαιοσύνης, διαβεβαίωσε πως προφέρονται εγγυήσεις από το δικαστικό σύστημα, ιδίως δυνατότητα προσφυγής και αμφισβήτησης των ποινών. Κατά την άποψή του, η σκλήρυνση των ποινών δικαιολογείται από το ότι οι πυρκαγιές φέτος έφτασαν σε «επίπεδο οργανωμένου εγκλήματος» και κάποιες έρευνες υπέδειξαν σχέσεις με «ξένες» δυνάμεις.

Το γεγονός ότι στοχοποιούνται «το περιβάλλον και η οικονομία» και γίνονται εμπρησμοί «ενίοτε με υποκίνηση από το εξωτερικό» αποτελούν μορφή «προδοσίας» και «επίθεσης κατά της εδαφικής ακεραιότητας» της Αλγερίας, είπε ο υπουργός. Το κείμενο μένει πλέον να εξεταστεί από το Συμβούλιο του Έθνους (την άνω Βουλή), προτού υπογραφτεί και επικυρωθεί από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας και δημοσιευτεί στην επίσημη Εφημερίδα της Κυβέρνησης για να τεθεί σε ισχύ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ
1234...18,348Σελίδα 3 από 18,348