Η Ράνια Θρασκιά, Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης και Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας, και η Κατερίνα Καζάνη, Βουλευτής Ευβοίας και Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, κατέθεσαν κοινή Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων για την παραμονή ανηλίκων στη ΓΑΔΑ υπό καθεστώς «προστατευτικής φύλαξης».
Με αφορμή την ανακοίνωση της ΓΑΔΑ και τις καταγγελίες της Ένωσης Ποινικολόγων και Μαχόμενων Δικηγόρων, ζητούν απαντήσεις για τις συνθήκες και τη διάρκεια παραμονής των παιδιών, τις εναλλακτικές λύσεις φιλοξενίας και την ψυχοκοινωνική υποστήριξή τους. Τονίζουν ότι η παραμονή σε κρατητήριο μπορεί να επιβαρύνει την ψυχική τους υγεία και να ενέχει κίνδυνο επανατραυματισμού.
Οι δύο βουλευτές ζητούν την επέκταση της προστασίας του άρθρου 43 του ν. 4760/2020 σε όλα τα παιδιά, ώστε η έλλειψη ασφαλούς διαμονής να μην οδηγεί σε αστυνομική φύλαξη, καθώς και επείγουσα ανταπόκριση με κατάλληλη φιλοξενία και εξειδικευμένη φροντίδα.
Παράλληλα, ζητούν στοιχεία και έγγραφα για την προστατευτική φύλαξη ανηλίκων από το 2020 έως σήμερα, τις διαθέσιμες θέσεις φιλοξενίας και τα εκκρεμή αιτήματα τοποθέτησης, καθώς και απαντήσεις για τον ρόλο του ΕΚΚΑ, τη στελέχωση και τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών. Κανένα παιδί δεν πρέπει να πληρώνει με την ελευθερία και την ψυχική του υγεία τα κενά της κρατικής φροντίδας.
Το πλήρες κείμενο της Ερώτησης και της Αίτησης Κατάθεσης Εγγράφων έχει ως εξής:
ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Προς τους κ.κ. Υπουργούς:
Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
Προστασίας του Πολίτη
Δικαιοσύνης
Υγείας
Θέμα: «Παραμονή ανηλίκων στη ΓΑΔΑ υπό καθεστώς προστατευτικής φύλαξης και κενά στην επείγουσα προστασία παιδιών που στερούνται ασφαλούς περιβάλλοντος φροντίδας»
Σοβαρά ερωτήματα για το σύστημα παιδικής προστασίας προκαλούν οι καταγγελίες για παραμονή ανήλικων κοριτσιών σε κρατητήρια της ΓΑΔΑ υπό καθεστώς «προστατευτικής φύλαξης». Με ανακοίνωσή της στις 6 Νοεμβρίου 2026, η ΓΑΔΑ επιβεβαίωσε τη φύλαξη 3 κοριτσιών ηλικίας 15 και 16 ετών, κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών. Ανέφερε ότι ένα είχε παραδοθεί στη μητέρα του, ενώ τα άλλα δύο παρέμεναν στην αστυνομική υπηρεσία, με προγραμματισμένη μεταφορά του 16χρονου σε Μονάδα Προστασίας στις 9 Νοεμβρίου. Δεν διευκρίνισε πλήρως τη διάρκεια και τις συνθήκες παραμονής ούτε τις εναλλακτικές λύσεις που εξετάστηκαν.
Η Ένωση Ποινικολόγων και Μαχόμενων Δικηγόρων, με Δελτίο Τύπου της 8ης Νοεμβρίου 2026, καταγγέλλει ότι παιδιά, θύματα κακοποίησης και παραμέλησης, κρατούνται λόγω έλλειψης υποδομών και όχι λόγω διάπραξης εγκλήματος, χαρακτηρίζοντας την πρακτική ως δευτερογενή κακοποίηση. Οι καταγγελίες απαιτούν διερεύνηση, καθώς η επείγουσα προστασία προϋποθέτει κατάλληλη φιλοξενία και εξατομικευμένη φροντίδα.
Η παραμονή παιδιών σε αστυνομικά κρατητήρια μπορεί να εντείνει τον φόβο, την ανασφάλεια και το αίσθημα εγκατάλειψης. Ιδίως για παιδιά που έχουν βιώσει κακοποίηση ή παραμέληση, ενέχει κίνδυνο επανατραυματισμού και επιδείνωσης της ψυχικής τους υγείας, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς που οφείλουν να τα προστατεύουν.
Σημειώνεται ότι το άρθρο 43 του ν. 4760/2020 περιορίζεται στην απαγόρευση της προστατευτικής φύλαξης ασυνόδευτου ανηλίκου, υπηκόου τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς, αποκλειστικά λόγω έλλειψης ασφαλούς ή γνωστής διαμονής, και δεν θεσπίζει αντίστοιχη εγγύηση για κάθε παιδί. Σήμερα, οι καταγγελίες για τη ΓΑΔΑ αναδεικνύουν τις συνέπειες αυτής της αποσπασματικής αντιμετώπισης και την απουσία καθολικού πλαισίου, ώστε να αποκλείεται η παραμονή ενός παιδιού σε αστυνομικό κρατητήριο λόγω έλλειψης κατάλληλης φροντίδας.
Αντίστοιχα, ο Εθνικός Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης (του άρθρου 66ΛΓ του ν. 4939/2022, που προστέθηκε με το άρθρο 39 του ν. 4960/2022), αφορά στον ασυνόδευτο ανήλικο και δεν εξασφαλίζει από μόνος του την κάλυψη κάθε παιδιού που χρειάζεται επείγουσα προστασία.
Επειδή η έλλειψη κατάλληλης φιλοξενίας αποτελεί ευθύνη του συστήματος παιδικής προστασίας και δεν μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω τα ίδια τα παιδιά.
Επειδή οι αστυνομικές υπηρεσίες δεν μπορούν να υποκαθιστούν την εξειδικευμένη κοινωνική και ψυχοκοινωνική φροντίδα.
Επειδή η παράγραφος 4 του άρθρου 118 του π.δ. 141/1991 προβλέπει ότι τα πρόσωπα υπό προστατευτική φύλαξη δεν κλείνονται σε κρατητήριο, εκτός αν οι κίνδυνοι για τα ίδια ή για άλλους δεν μπορούν να αποτραπούν με άλλο τρόπο.
Επειδή τα άρθρα 20 και 37 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ν. 2101/1992) κατοχυρώνουν ειδική κρατική προστασία και επιτρέπουν την κράτηση μόνο ως έσχατο μέτρο, εγγυήσεις που δεν αίρονται με τον χαρακτηρισμό «προστατευτική φύλαξη».
Επειδή η Ευρωπαϊκή Εγγύηση για το Παιδί (Child Guarantee), που θεσπίστηκε με τη Σύσταση (ΕΕ) 2021/1004 του Συμβουλίου, καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν την αποτελεσματική πρόσβαση των παιδιών σε ανάγκη σε κατάλληλη στέγαση και βασικές υπηρεσίες, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά που βιώνουν επισφαλείς οικογενειακές συνθήκες ή βρίσκονται σε εναλλακτική φροντίδα.
Επειδή το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ), ως Εθνικός Συντονιστής της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί σύμφωνα με το άρθρο 53 του ν. 4837/2021, έχει αρμοδιότητα συντονισμού και παρακολούθησης της εφαρμογής της Σύστασης και του σχετικού Εθνικού Σχεδίου Δράσης.
Επειδή απαιτούνται καθολικές εγγυήσεις προστασίας, σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και διαθέσιμες υπηρεσίες επείγουσας υποδοχής.
Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:
- Ποια ήταν η συνολική διάρκεια παραμονής καθεμιάς από τις τρεις ανήλικες σε αστυνομικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μετακινήσεων μεταξύ υπηρεσιών; Ως προς τις δύο ανήλικες που, σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΓΑΔΑ της 6ης Νοεμβρίου 2026, παρέμεναν υπό προστατευτική φύλαξη, έχει ολοκληρωθεί η αποχώρησή τους; Πότε και σε τι είδους πλαίσιο φροντίδας τοποθετήθηκαν;
- Σε ποιους χώρους παρέμειναν οι ανήλικες και ποιοι περιορισμοί επιβλήθηκαν στην ελευθερία κινήσεώς τους; Εφαρμόστηκε το άρθρο 118 του π.δ. 141/1991 ή άλλη διάταξη; Πώς τεκμηριώθηκαν η αναγκαιότητα της παραμονής, η αδυναμία εφαρμογής ηπιότερων μέτρων και η επανεξέτασή της; Πώς διασφαλίστηκαν η ενημέρωση των παιδιών, η ακρόαση της γνώμης τους και η πρόσβαση σε νομική συνδρομή;
- Γιατί δεν εξασφαλίστηκε εγκαίρως κατάλληλη φιλοξενία και για ποιους λόγους η 16χρονη μεταφέρθηκε από δομή σε αστυνομική υπηρεσία; Ποιες εναλλακτικές λύσεις εξετάστηκαν; Πώς αξιολογήθηκαν και αντιμετωπίστηκαν οι ανάγκες ψυχικής υγείας των παιδιών και πώς εξασφαλίστηκε η συνέχεια της υποστήριξής τους;
- Πόσες θέσεις επείγουσας φιλοξενίας παιδιών λειτουργούν ανά Περιφέρεια, ποια είναι η πραγματική διαθεσιμότητά τους και πόσα αιτήματα εκκρεμούν; Πώς αντιμετωπίζονται οι ελλείψεις στην υποδοχή εφήβων και παιδιών με αυξημένες ανάγκες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης;
- Προτίθενται να επεκτείνουν την προστασία του άρθρου 43 του ν. 4760/2020 σε όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως ιθαγένειας ή καθεστώτος διαμονής, ώστε κανένα παιδί να μην τίθεται σε προστατευτική φύλαξη σε αστυνομικό χώρο αποκλειστικά λόγω έλλειψης ασφαλούς διαμονής ή κατάλληλου περιβάλλοντος φροντίδας; Με ποιο χρονοδιάγραμμα και με ποιες εγγυήσεις άμεσης παραπομπής σε κατάλληλη φιλοξενία;
- Λαμβάνοντας υπόψη τον υφιστάμενο Εθνικό Μηχανισμό Επείγουσας Ανταπόκρισης για ασυνόδευτους ανηλίκους, προτίθενται να επεκτείνουν θεσμικά την κάλυψή του ή να οργανώσουν ισοδύναμο μηχανισμό για όλα τα παιδιά που χρειάζονται επείγουσα προστασία; Ποιος φορέας θα έχει την ευθύνη συντονισμού και πώς θα εξασφαλίζεται ανταπόκριση όλο το εικοσιτετράωρο;
- Ποια μέτρα έχει αναλάβει το ΕΚΚΑ, ως Εθνικός Συντονιστής της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί βάσει του άρθρου 53 του ν. 4837/2021, ώστε να διασφαλίζεται η πρόσβαση των παιδιών σε ανάγκη σε κατάλληλη στέγαση και φροντίδα; Ποιες πρόσθετες αρμοδιότητες, προσωπικό και χρηματοδότηση προτίθενται να εξασφαλίσουν για την αποτελεσματική άσκηση του ρόλου του και την αποτροπή της παραμονής παιδιών σε αστυνομικούς χώρους λόγω έλλειψης κατάλληλης φιλοξενίας;
- Ποιες συγκεκριμένες παρεμβάσεις προβλέπονται για την επείγουσα φιλοξενία, τη στελέχωση των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων, την ανάπτυξη επείγουσας αναδοχής και την υποστήριξη των οικογενειών; Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και πώς θα αξιολογούνται τα αποτελέσματά τους;
Αιτούμαστε την κατάθεση των ακόλουθων εγγράφων:
- Των ισχυουσών εγκυκλίων, υπηρεσιακών διαταγών και πρωτοκόλλων για την προστατευτική φύλαξη ανηλίκων και τη συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών για την άμεση παραπομπή τους σε κατάλληλη φιλοξενία.
- Των υπηρεσιακών αναφορών για την αναζήτηση φιλοξενίας και τη μεταφορά των συγκεκριμένων ανηλίκων, με απαλοιφή προσωπικών δεδομένων και ευαίσθητων πληροφοριών.
- Των διαθέσιμων συγκεντρωτικών πινάκων ή στατιστικών αναφορών για την προστατευτική φύλαξη ανηλίκων ανά έτος από το 2020 έως σήμερα, με αριθμό περιστατικών, αιτία και διάρκεια παραμονής και διάκριση ασυνόδευτων και λοιπών ανηλίκων, εφόσον καταγράφεται.
- Των τελευταίων διαθέσιμων συγκεντρωτικών καταστάσεων δυναμικότητας, πληρότητας και κενών θέσεων στις δομές επείγουσας φιλοξενίας παιδιών, καθώς και των εκκρεμών αιτημάτων τοποθέτησης.