Πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 8 Δεκεμβρίου 2024 το έθιμο «ΒΑΡΒΑΡΑ που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της λαϊκής και λατρευτικής παράδοσης της Θράκης» στην αίθουσα της Θρακικής Εστίας Βεροίας.
Παρέστησαν: εκ μέρους του Μητροπολίτη μας κ. Παντελεήμονα ο π. Ναθαναήλ Καραγέργος, ο βουλευτής Ημαθίας κ. Κοτίδης Βασίλειος, οι αντιδήμαρχοι κ.κ. Γρηγοριάδης Καλλίστρατος και Τσαχουρίδης Αλέξανδρος, η περιφερειακή σύμβουλος κ. Τζίμα – Τόπη Συρμούλα, ο πρόεδρος του Συλλόγου «ΤΟ ΚΩΣΤΗ» από την Μελίκη κ. Καρέλης Κώστας με κέλη του Συλλόγου του,
Επίσης παρευρέθηκαν περισσότερα από 100 μέλη μας και φίλοι μας λάτρες της Θρακιώτικης παράδοσης.
Στην αρχή το μέλος μας κ. Μαλιάρα – Τενεκετζόγλου Ανθούλα καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους και τους ευχήθηκε χρόνια πολλά και ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ στην συνέχεια παρουσίασε τον ομιλητή π. Λεωνίδα Αφεντούλη (εφημέριο του Ιερού Ναού της Υπαπαντής του Κυρίου Βεροίας)
Ο ομιλητής π. Λεωνίδας αναφέρθηκε στην ζωή της Αγίας Βαρβάρας και τα μαρτύρια της, συνέχισε και συνέδεσε την εορτή της με τα ήθη και έθιμα της Θρακικής παράδοσης αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις στα μέλη μας και στους παρευρισκόμενους.
Με το τέλος ομιλίας του μοιράσθηκε σε όλους το έδεσα «ΒΑΡΒΑΡΑ» αλλά δεν τελειώσαμε εδώ, συνεχίσαμε με χορό και φαγοπότι με τον πλούσιο μπουφέ από εδέσματα νηστίσιμα και όχι. (πίτες, φαγητά, γλυκίσματα, σαλάτες) που ετοίμασαν με μεράκι οι κυρίες της Θρακικής Εστίας Βεροίας.
ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Με τιμή
Το Δ.Σ.
Ακολουθεί η ομιλία:
Αρχικά ήθελα να ευχαριστήσω τον κ Βακάλη Ευστάθιο για την τιμή και εμπιστοσύνη που έδειξε στο πρόσωπο μου, αναθέτοντας σε μένα την εκπόνηση αυτής της ομιλίας. Η γνωριμία και η συνεργασία μας είναι παλιά και γεμάτη αγαθές αναμνήσεις, τότε που εγώ διακονούσα στο αναλόγιο του Μητροπολιτικού ναού Βεροίας ως πρωτοψάλτης και ο κ. Βακάλης ήταν επί θητεία εκκλησιαστικός σύμβουλος.
Να ευχαριστήσω όλα τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου καθώς και τους χοροδιδασκάλους που κυριολεκτικά δίνουν την ψυχή τους για να κρατήσουν την παράδοση μας σε δύσκολους καιρούς.
Επίσης με την Θρακική Εστία Βέροιας με συνδέει από την παιδική μου ηλικία ακόμα, το πρόσωπο του κ. Γιάννη Αλεξιάδη παλαιού προέδρου του συλλόγου.
Μου ανατέθηκε να μιλήσω για ένα έθιμο το οποίο έχουν οι θρακιώτες ανήμερα της Αγίας Βαρβάρας και το ονομάζουν χάριν της Αγίας, «Βαρβάρα». Η Βάρβαρα είναι ένα παραδοσιακό έδεσμα, ουσιαστικά ένας αρωματικός χυλός, που αποτελείται από βρασμένο σιτάρι, ζάχαρη, ξηρούς καρπούς, αποξηραμένα φρούτα και μπαχαρικά. Το έθιμο αυτό πέρα από την τιμή στο πρόσωπο της Αγίας Βαρβάρας, που περιλαμβάνει τον καθιερωμένο εκκλησιασμό στις τέσσερις Δεκεμβρίου, ημέρα που τιμάται η μνήμη της αγίας, εκδηλώνεται και με μία δράση, της οποίας αναπόσπαστο μέρος είναι η παρασκευή και διανομή αυτού του χυλού, αφού πρώτα το ευλογήσει ο ιερέας.
Ας δούμε πρώτα τον βίο της αγίας για να διαπιστώσουμε και τη σύνδεση που έχει το έθιμο αυτό με το πρόσωπό της.
Η Αγία Βαρβάρα είναι μεγαλομάρτυς, που έζησε κατά τον 3ο αιώνα μ.Χ. στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας. Στον βίο της αναφέρεται ότι η Αγία Βαρβάρα ήταν ένα όμορφο κορίτσι που έζησε στην πόλη της Νικομήδειας στη Μικρά Ασία, επί Ρωμαίου Αυτοκράτορα Μαξιμιανού. Ο Διόσκορος ή Διόσορος, ο φανατικός ειδωλολάτρης πατέρας της, την είχε κλεισμένη σε ένα πύργο προκειμένου να τη διαφυλάξει από μνηστήρες. Ωστόσο μυστικά προσηλυτίστηκε στον Χριστιανισμό. Ο πατέρας της, διέταξε να χτιστεί για αυτή ένα λουτρό, ούτως ώστε να μην χρειάζεται να χρησιμοποιεί τα δημόσια λουτρά. Ενώ το σχέδιο για το λουτρό προέβλεπε αρχικά δύο παράθυρα, η Βαρβάρα εγκατέστησε άλλο ένα για να τιμήσει την Αγία Τριάδα εκμυστηρευόμενη τον λόγο στον πατέρα της. Τότε ο πατέρας της, βλέποντας αυτή την αλλαγή, εξεμάνη και διέταξε να την παραδώσουν στον Ρωμαίο Έπαρχο κατά τους διωγμούς των Χριστιανών. Ο Έπαρχος θαυμάζοντας την ομορφιά της προσπάθησε στην αρχή να τη μεταπείσει, βλέποντας όμως ότι εκείνη ήταν ανένδοτη την υπέβαλε σε μαρτύρια, περισσότερο για να τη σώσει από την οργή του πατέρα της που ήθελε να φονευθεί. Τελικά ο Έπαρχος αφού την υπέβαλε σε φοβερά βασανιστήρια και τη διαπόμπευσε γυμνή μέσα στην πόλη, διέταξε τον αποκεφαλισμό της, και όρισε την ποινή να την εκτελέσει ο ίδιος ο πατέρας της που ήταν και επιθυμία του. Σύμφωνα με τον βιογράφο αυτής Συμεών, την αποκεφάλισε ο ίδιος ο πατέρας της. «πατρικαίς χερσί τω πατρικώ ξίφει την τελείωσιν δέχεται». Τη στιγμή όμως που είχε αποτελειώσει το έγκλημά του, έπεσε νεκρός χτυπημένος από κεραυνό κατά θεία δίκη.
Στο συναξάρι της αγίας διαβάζουμε χαρακτηριστικά «Ξίφει πατὴρ θύσας σε, Μάρτυς Βαρβάρα, Ὑπῆρξεν ἄλλος Ἀβραὰμ διαβόλου. Βαρβάρα ἀμφὶ τετάρτῃ χερσὶ τοκῆος ἐτμήθη. Η Ιουλιανή της Νικομηδείας μαρτύρησε μαζί με την αγία Βαρβάρα και τιμάται επίσης ως αγία.
Μετά από την καταδικαστική απόφαση του ειδωλολάτρη δικαστή για τον αποκεφαλισμό της αγίας Βαρβάρας και της αγίας Ιουλιανής, η μεγαλομάρτυς Βαρβάρα προσευχήθηκε στον Κύριο λέγοντας:
«Άναρχε Θεέ, Εσύ που έφτιαξες τον ουρανό σαν θόλο και που θεμελίωσες την γη πάνω στα νερά· Εσύ που διατάζεις τον ήλιο να φωτίζει τον κόσμο όλο και τα νέφη να βρέχουν· Εσύ που χαρίζεις τόσα αγαθά σε δικαίους και αμαρτωλούς και ευεργετείς καλούς και κακούς ως ανεξίκακος και πανάγαθος· αυτός και τώρα, Βασιλέα πλουσιόδωρε, άκουσε την δούλη σου η οποία προσεύχεται και σε παρακαλεί.
Ναι Κύριέ μου, σε παρακαλώ εκ βάθους καρδίας, όποιος μνημονεύει το Μαρτύριό μου εις δόξαν του Αγίου σου Ονόματος, αξίωσέ τον να μην αγγίξει ουδέποτε στο σπίτι του λοιμώδης (μεταδοτική) νόσος, ούτε λέπρα, ούτε καμία άλλη θανατηφόρος ασθένεια να λυπήσει αυτόν και την οικογένειά του.
Διότι συ, Κύριέ μου, γνωρίζεις το ασθενές των ανθρώπων, τους οποίους ευαρεστήθηκες να πλάσεις κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση δική σου».
Ενώ δε η Αγία προσευχόταν, όπως αναφέραμε, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό, η οποία την προσκαλούσε μαζί με την Ιουλιανή στην αιώνια και ανείπωτο αγαλλίαση και υποσχόταν σ’ αυτήν ότι θα πραγματοποιήσει όσα ζήτησε διά της προσευχής της.
Άρα η αγία Βαρβάρα πήρε το χάρισμα από τον Θεό να θεραπεύει κάθε λοιμική ασθένεια και επιδημία σε όσους την επικαλούνται με πίστη.
Η Αγία Βαρβάρα θεωρείται προστάτιδα αγία του Πυροβολικού, καθώς επίσης των μεταλλωρύχων, των ανθρακωρύχων και των εργαζόμενων σε λατομεία, υπόγεια έργα, σήραγγες και ορυχεία. Ο συσχετισμός της Αγίας Βαρβάρας ως προστάτιδος του Πυροβολικού έγκειται στο γεγονός ότι, ένας κεραυνός από μακρυά με καμπύλη τροχιά αποτέφρωσε τον δήμιο πατέρα της.
Επίσης είναι προστάτιδα των σταφιδεργατών στο Ηράκλειο Κρήτης. Παλαιότερα «Αγία Βαρβάρα» ονόμαζαν οι ναυτικοί τις πυριτιδαποθήκες και τους χώρους πυρομαχικών των πολεμικών πλοίων.
Στις αγιογραφίες εικονίζεται να κρατά άγιο ποτήριο, κλαδί φοίνικα ή σταυρό μαρτυρίου. Σε άλλες αγιογραφίες βρίσκεται ιστάμενη προ πύργου με τρία παράθυρα.
Η μνήμη της εορτάζεται στις 4 Δεκεμβρίου και είναι πολιούχος της πόλης της Δράμας και του Ρεθύμνου.
Πολιούχος Δράμας.
Σύμφωνα με την παράδοση, όταν το 1383 η Δράμα κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς, το εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας τέθηκε προς κατεδάφιση από τους κατακτητές για να χτιστεί στη θέση του ένα τζαμί. Τα σχέδιά τους όμως άλλαξαν ανήμερα της Αγίας Βαρβάρας καθώς η περιοχή πλημμύρισε με νερό και δημιουργήθηκε λίμνη που σκέπασε την εκκλησία. Έτσι, η αγία Βαρβάρα καθιερώθηκε ως πολιούχος της Δράμας, και ακριβώς απέναντι από τη λίμνη χτίστηκε αργότερα νέα εκκλησία που αφιερώθηκε στην Αγία. Μέχρι σήμερα διατηρείται το έθιμο την παραμονή της γιορτής της, στις 3 Δεκεμβρίου, εκατοντάδες παιδιά να αφήνουν τα αυτοσχέδια φωταγωγημένα καραβάκια τους στα νερά της λίμνης, ακριβώς μπροστά από την ομώνυμη εκκλησία. Με αυτόν τον τρόπο ο κόσμος στέλνει στο βυθισμένο εκκλησάκι το κερί του για την Αγία επάνω σε ένα σανίδι από ξύλο.
Πολιούχος Ρεθύμνου.
H Αγία Βαρβάρα είναι μια εκκλησία στο νομό Ρεθύμνου, μέσα στην παλιά πόλη στο Ρέθυμνο και δίπλα στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου . Αν και δεν έχει σωθεί η κτητορική επιγραφή, πιθανότατα οικοδομήθηκε το 1885 στη θέση παλαιότερου ναού στο όνομα της ίδιας αγίας που εμφανίζεται στους βενετσιάνικους χάρτες από το 1613.
Επί τουρκοκρατίας, ο χώρος ανήκε στον Τουρκορεθυμνιώτη Αλή Εφέντη Τσιτσεκάκη, ο οποίος τον είχε μετατρέψει σε χαμάμ. Όταν έπεσε στην πόλη επιδημία ευλογιάς η οποία χτυπούσε μόνο τις οθωμανικές οικογένειες, οι χριστιανοί επικαλούμενοι τη βοήθεια της Αγίας Βαρβάρας, θεραπεύονταν. Οι Οθωμανοί για να γλιτώσουν από την ασθένεια, έπεισαν τον ομόθρησκό τους να αποδώσει το χώρο στους χριστιανούς για να ανεγερθεί ναός προς τιμήν της αγίας, κάτι που συνέβη.
Από το 1898 μέχρι το 1907, η εκκλησία είχε παραχωρηθεί στις ρωσικές δυνάμεις κατοχής για την εκτέλεση των θρησκευτικών τους καθηκόντων. Οι Ρώσοι, μάλιστα, αφιέρωσαν στην Αγία Βαρβάρα το μεσαίο πολυέλαιο, ο οποίος είναι ρώσικης κατασκευής, σαν ενθύμιο αιώνιας φιλίας ανάμεσα στους δύο λαούς.
Στην ακολουθία της αγίας στις τέσσερις Δεκεμβρίου, έχουμε πολλά τροπάρια, τα οποία αναφέρουν την αγία Βαρβάρα, καθώς και την αγία Ιουλιανή ως «ἀφανίζουσαι λώβην λοιμικῶν παθημάτων» και «παρέχουσι πᾶσι τοῖς πιστοῖς ἰάματα». Η λέξη λώβη είναι ομηρική και σημαίνει την κακοποίηση, ή τον ακρωτηριασμό. Άρα η αγία Βαρβάρα είναι αυτή που αφανίζει την κακοποίηση ή τον ακρωτηριασμό από κάθε μολυσματική και θανατηφόρα επιδημία και χαρίζει στους πιστούς την θεραπεία με την χάρη που πήρε από τον ίδιο τον Θεό, που τόσο πολύ αγάπησε.
Σε άλλο τροπάριο η αγία αναφέρεται ότι έχει πάρει από τον θεό «τήν ἐνέργειαν τῶν ἰαμάτων» δηλαδή ότι θεραπεύει όλες τις αρρώστειες. Και αλλού αναφέρεται «ὡς μάρτυς ἀνδρεία» η οποία έλαβε την χάρη «ἰατρεύειν τῆς σαρκός σαθράν λύμην». Λύμη είναι η κακοποίηση, η βλάβη, η φθορά. Σαθρός είναι ο σάπιος. Η αγία λοιπόν θεραπεύει την φθορά που προξενεί στο σώμα κάθε επιδημική ασθένεια. Αξιοσημείωτο είναι πως στο κοντάκιο της εορτής εκτός από τη λύτρωση που παρέχει σε λοιμώδους νόσους λυτρώνει τους πιστούς και από τον σεισμό και την κατάπτωση.
Ας δούμε τι γράφει ο καθηγητής της λαογραφίας μας κ Γεώργιος Μέγας στο βιβλίο του «Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας». Η αγία Βαρβάρα θεωρείται ότι προστατεύει τα παιδιά από την ευλογιά. Αν συλλογιστεί κανείς το κακό που προξενούσε άλλοτε η ασθένεια αυτή στα παιδιά (αυλάκωνε και ασχήμιζε το πρόσωπό τους για όλη τους τη ζωή) θα καταλάβει τι είδους λατρείες απολάμβανε η αγία στο παρελθόν, όταν το εμβόλιο ήταν ακόμη άγνωστο.
Της πρόσφεραν μελόπιτα, ή κόλλυβα και κολλυβοζούμι, το οποίο από το όνομα της, λέγεται «Βαρβάρα» και παρασκευάζεται με τρόπο που παρουσιάζει πολλά αρχαϊκά στοιχεία. Στη Σιγή της Μ. Ασίας παίρνουν προζύμι και κάνουν μια πίτα με αλεύρι, την ψήνουν στο φούρνο και άμα ψηθεί την περιχύνουν με το μέλι. Τη βάζουν κατόπιν σε ένα τραπέζι και το τραπέζι το βάζουν πάνω σε ένα τριδρόμι. Εκεί πάει ο παπάς και κάνει παράκληση. Κατόπιν την κόβει η νοικοκυρά και τη μοιράζει στον κόσμο. Από το μέλι της πίτας κάνουν σταυρό στην πόρτα τους. Όσο καιρό είναι επιδημία μοιράζουν όλο γλυκά.
Για να ετοιμάσουν τα κόλλυβα , στο Μπαϊντίρι της Μ. Ασίας, την παραμονή της γιορτής της αγίας Βαρβάρας, οι γειτόνισσες κάθε σταυροδρομιού πήγαιναν η κάθε μια, από κάτι που χρειαζόντουσαν για να γίνει η «Βαρβάρα», δηλαδή η εορτάσιμος πανσπερμία. Άλλη πήγαινε το σιτάρι που το κοπάνιζαν εκεί έξω στο σταυροδρόμι, άλλη τη ζάχαρη, τις σταφίδες, το αμύγδαλο, το καρύδι, τα μυρωδικά και εκεί έξω την έβραζαν. Το πρωί φώναζαν έναν παπά να την διαβάσει και κατόπιν την μοίραζαν στα σπίτια τους με τις ρετσελόκουπες.
Θα ήταν πραγματικά δύσκολο να εξηγηθούν οι μελόπιττες, η πανσπερμία και η έκθεσή τους στο τρίστρατο αν δεν μας βοηθούσαν οι γνώσεις μας για την αρχαία κουροτρόφο θεά την Εκάτη. Οι Έλληνες πίστευαν πως η Εκάτη, ως ενοδία ή τριοδίτις θεά ήταν εγκατεστημένη στα τρίστρατα, όπου προς το βράδυ, τις τελευταίες ημέρες του μήνα, όταν δηλαδή άρχιζε η νέα σελήνη, τοποθετούσαν πάνω στους βωμούς και κάτω από τα αγάλματα τροφές για τη θεά, τα λεγόμενα Εκαταία ή τον Εκάτης δείπνον. Αν λάβουμε υπόψη ότι αυτός ο τρόπος ετοιμασίας και έκθεσης των προσφορών στην αγία Βαρβάρα συναντάται ιδιαίτερα στη Μ. Ασία και ότι η λατρεία της Εκάτης επικρατούσε κυρίως εκεί, καταλαβαίνουμε ποια αρχαία θεά αντικατέστησε, ως βοηθός του ανθρώπου, η αγία Βαρβάρα.
Κόλλυβα που λέγονται σπερνά, βράζουν την ημέρα της γιορτής της τα περισσότερα σπίτια στο Αργοστόλι και τα πηγαίνουν μέσα σε κανίστρια αποβραδίς στον εσπερινό στην Εκκλησία. Τα κάνουν για να τους φυλάει από την ευλογιά.
Η αγία Βαρβάρα λοιπόν ήταν για τους ορθόδοξους χριστιανούς ο φύλακας και ο ιατρός για κάθε θανατηφόρα λοιμική ασθένεια και ιδιαίτερα τη ευλογιά.
Αξίζει να θυμηθούμε τι συνέβαινε σε παλαιότερες εποχές που δεν υπήρχαν γιατροί και εμβόλια με το πρόβλημα της φοβερής αυτής αρρώστιας, της ευλογιάς. Η ευλογιά ήταν μολυσματική ασθένεια που προσέβαλλε αποκλειστικά τον άνθρωπο και την προκαλούσαν δύο στελέχη ιών, ο Variola major ή ο Variola minor. Η Variola major, προκαλούσε την πιο κοινή και σοβαρή λοίμωξη, με υψηλό πυρετό και εκτεταμένα εξανθήματα. Η Variola minor, ήταν λιγότερο συχνή και σοβαρή με ιστορικά καταγεγραμμένα ποσοστά θανάτων 1%. Η ασθένεια προκαλούσε το θάνατο σε περίπου 400.000 Ευρωπαίους κάθε χρόνο κατά το 18ο αιώνα και ήταν υπεύθυνη για το ένα τρίτο του συνόλου των τυφλώσεων. Ένα ποσοστό ανάμεσα στο 20-60% όσων προσβάλλονταν -και πάνω από το 80% των παιδιών- πέθαιναν. Η ευλογιά ήταν επίσης υπεύθυνη για την κατάρρευση του πολιτισμού των Ίνκας καθώς και της αποδυνάμωσης της αυτοκρατορίας των Αζτέκων, όπως και για το θάνατο ενός πολύ μεγάλου αριθμού ιθαγενών της βόρειας Αμερικής. Ο αριθμός των θυμάτων ήταν τεράστιος και η εξάπλωση της ευλογιάς ταχύτατη γιατί η ασθένεια ήταν άγνωστη στην αμερικανική ήπειρο· την έφεραν εκεί οι Ισπανοί κατακτητές. Κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα υπολογίζεται ότι η ευλογιά προκάλεσε 300-500 εκατομμύρια θανάτους. Στις αρχές της δεκαετίας του ’50 υπολογίζεται ότι εμφανίζονταν περίπου 50 εκατομμύρια περιστατικά κάθε χρόνο παγκοσμίως. Το 1967 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολόγιζε ότι εκείνη τη χρονιά 15 εκατομμύρια άνθρωποι προσβλήθηκαν από την ασθένεια και 2 εκατομμύρια πέθαναν. Μετά από επιτυχημένα προγράμματα εμβολιασμού κατά τη διάρκεια του 19ου και του 20ου αιώνα, ο ΠΟΥ ανακοίνωσε την εξάλειψη της ευλογιάς το 1980. Μέχρι σήμερα, η ευλογιά είναι η μοναδική νόσος του ανθρώπου που έχει εξαλειφθεί πλήρως.
Έτσι εξηγείται και η έκφραση του ποιητή της ακολουθίας της αγίας ως, ἀφανίζουσα λώβην λοιμικῶν παθημάτων. Η ευλογιά έφερνε παραμόρφωση, λόγω του πλήθους των εξανθημάτων, στα πρόσωπα των παιδιών αλλά και των μεγάλων.
Το έθιμο της Βαρβάρας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της λαϊκής λατρευτικής παράδοσης της Θράκης και συνεχίζεται αδιάκοπα στο πέρασμα των αιώνων. Οι θρακιώτισσες θέλοντας να αποφύγουν ή και να θεραπευτούν από την αρρώστια της ευλογιάς, φτιάχνουν το υπέροχο αυτό γλύκισμα, που το ονομάζουν «βαρβάρα» προς τιμήν της αγίας. Γι’ αυτό καθιέρωσαν στη γιορτή της, για να την “γλυκάνουν” να μοιράζουν γλυκό, που το ονόμασαν “Βαρβάρα”.
Ανάλογα με την περιοχή, διαμορφώνεται και η συνταγή και πολλές φορές και η ονομασία της. Έτσι, σε όλη τη Θράκη γενικά τη φτιάχνουν και την λένε Βαρβάρα. Μάλιστα αρκετοί, την κάνουν με σιτάρι και βάζουν σταφίδες, καβουρντισμένο σουσάμι, καρύδια, καβουρντισμένο αλεύρι, κανέλα και ζάχαρη. Στον Έβρο τη φτιάχνουν την παραμονή της Αγίας Βαρβάρας και αντί για αλεύρι βάζουν ταχίνι, ξηρούς καρπούς, σύκα και σταφίδες. Γενικότερα πάντως στο Έβρο, σύμφωνα με πολλούς, φτιάχνεται με σουσάμι καβουρντισμένο, σύκα ψιλοκομμένα και σταφίδες, ενώ προσθέτουν και κάστανα, βερίκοκα ξερά, κανέλα και για το σερβίρισμα τριμμένο καρύδι με κανέλα και μία κούπα ζάχαρη μέσα στο βρασμό του σιταριού. Αρκετοί τη φτιάχνουν και βάζουν ταχίνι στο τελείωμα. Από περιοχή σε περιοχή όμως αυτό αλλάζει και συγκεκριμένα, στην Αλεξανδρούπολη, φτιάχνουν τη παραδοσιακή συνταγή της Βαρβάρας μόνο με σιτάρι και ξηρούς καρπούς και όχι με αλεύρι αλλά με νισεστέ. Στο Σουφλί τη φτιάχνουν με σιτάρι αποφλοιωμένο βρασμένο καλά και αραιωμένο με ταχίνι. Ορισμένοι μάλιστα εκεί βάζουν και ζάχαρη, καρύδια, σταφίδες, σύκα αποξηραμένα και κανέλα.
Στην Κομοτηνή, παραμονή της Αγίας Βαρβάρας την φτιάχνουν από φασόλι, ρεβίθια, καλαμπόκι και μελάλευρο ή αλλιώς καβουρντισμένο αλεύρι. Λίγο πιο δίπλα, στην Ελευθερούπολη Καβάλας, τη φτιάχνουν με καβουρντισμένο αλεύρι. Στη Δράμα που η Αγία Βαρβάρα είναι και η πολιούχος της, κάθε παραμονή της εορτής τη φτιάχνουν παραδοσιακά. Και στις Σέρρες όμως τη φτιάχνουν παραμονή και ανήμερα της Αγίας Βαρβάρας ενώ στην περιοχή του Κιλκίς, βάζουν και κύμινο και το λένε κουρκούτι.
Στα νησιά και συγκεκριμένα, στη Σάμο τη λένε Βαρβάρα και μέσα βάζουν σιτάρι και όλα τα όσπρια, στη Μυτιλήνη την λένε κολυβόζουμο, στη Λευκάδα τη λένε σταυροκουρκούτι. Στο νησί της Σάμου, τη λένε σταρόζουμο και προσθέτουν ταχίνι. Το φτιάχνουν κυρίως στα μνημόσυνα, τα ψυχοσάββατα και την Μεγάλη Παρασκευή. Στην Κω τη λένε Βαρβάρα. Προσθέτουν μέσα φασόλια και ρεβίθια και τη φτιάχνουν παραμονή της Αγίας Βαρβάρας, μοιράζοντας την παράλληλα σε όλη τη γειτονιά. Στην Πάρο την λένε χυλό και τη φτιάχνουν με σιτάρι, καβουρντισμένο αλεύρι, σουσάμι, ρόδια και καρύδια.
Θεωρώ ότι σας κούρασα με την πολυλογία μου και ήρθε η ώρα να περάσουμε από την θεωρία στην πράξη. Δεν αναφέρθηκα στη Βέροια γιατί πολύ απλά οι κυρίες της Θρακικής
Εστίας ετοίμασαν το υπέροχο αυτό έδεσμα με πολλή αγάπη και μεγάλο μεράκι βάζοντας όλη την τέχνη τους και όλα τα μυρωδικά.
