Η κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα που εντείνονται οδηγώντας σε ολοένα συχνότερες φυσικές καταστροφές, ήδη εκτοπίζουν ανθρώπους, οι οποίοι αναγκάζονται να μετακινηθούν προς ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και προς την Ελλάδα. Αυτό προκύπτει, μεταξύ άλλων, από νέα έρευνα του WWF Ελλάς, του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) και της καθηγήτριας Διεθνών Θεσμών, κατόχου της έδρας UNESCO για την Κλιματική Διπλωματία Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), Εμμανουέλας Δούση, καταδεικνύοντας ότι η κλιματική μετανάστευση δεν αποτελεί σενάριο του μέλλοντος, αλλά μια πραγματικότητα του παρόντος.

Η μελέτη εκπονήθηκε από τις/τους Θεοδότα Νάντσου (WWF Ελλάς), Εμμανουέλα Δούση (ΕΚΠΑ), Κωνσταντίνο Βλαχόπουλο και Nasruddin Nizami (Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες-ΕΣΠ) και βασίστηκε για πρώτη φορά σε εμπειρικά δεδομένα, μέσα από 70 συνεντεύξεις με πρόσφυγες, μετανάστες και αιτούντες άσυλο που ζουν σε camps στην Ελλάδα και το Βέλγιο. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από 17 χώρες της Νότιας Ασίας, της υποσαχάριας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, ενώ ανάμεσά τους περιλαμβανόταν και ένας ανιθαγενής.

«Η ιδέα για αυτή τη μελέτη ήταν να διερευνήσουμε εάν κάποιοι από τους πρόσφυγες, μετανάστες και αιτούντες άσυλο που βρίσκονται ήδη στην Ελλάδα αναγκάστηκαν να φύγουν από τις χώρες τους εξαιτίας κλιματικών λόγων. Να δούμε δηλαδή αν η κλιματική αλλαγή ή οι καταστροφές που σημειώθηκαν στις χώρες τους έπαιξαν ρόλο στην απόφασή τους να φύγουν», εξηγεί στο Αθηναϊκό–Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο ερευνητής του ΕΣΠ, Κωνσταντίνος Βλαχόπουλος.

Αφορμή για την έρευνα αποτέλεσε η μαρτυρία ενός επιζώντα του ναυαγίου της Πύλου, από τη Λαχώρη του Πακιστάν, ο οποίος είχε επιβιβαστεί στο αλιευτικό σκάφος Adriana. Όπως είχε δηλώσει, ο κύριος λόγος για τον οποίο εγκατέλειψε τη χώρα του ήταν οι επαναλαμβανόμενες και ολοένα εντονότερες κλιματικές καταστροφές στην περιοχή του. Όπως αναφέρεται στη μελέτη, το σπίτι και τα χωράφια του βρίσκονταν κοντά σε ποτάμι που πλημμύριζε όλο και πιο συχνά, οδηγώντας στην πλήρη απώλεια της περιουσίας και των καλλιεργειών του. Υπό αυτές τις συνθήκες, όπως ανέφερε, δεν είχε άλλη επιλογή από το να διακινδυνεύσει τη ζωή του, επιβιώνοντας τελικά από ένα από τα πιο θανατηφόρα ναυάγια στη Μεσόγειο τα τελευταία χρόνια.

Η συγκεκριμένη μαρτυρία λειτούργησε ως καταλύτης. Όπως σημειώνει ο κ. Βλαχόπουλος, «μας έδωσε την ιδέα ότι άνθρωποι που βρίσκονται ήδη στην Ελλάδα -πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο, μετανάστες- μπορεί, εκτός από τις συγκρούσεις, παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή τη φτώχεια που βιώνουν, να έχουν και κλιματικούς λόγους που τους οδήγησαν να φύγουν από τις χώρες τους. Έτσι ξεκινήσαμε να διερευνούμε αυτή την πιθανότητα μέσα από ένα ερωτηματολόγιο».

Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι ενδεικτικά μιας βαθύτερης και συχνά αόρατης διάστασης της σύγχρονης μετανάστευσης. Συγκεκριμένα, 35 από τους 70 ερωτηθέντες (50%) δήλωσαν ότι κλιματικοί παράγοντες επηρέασαν την απόφασή τους να μεταναστεύσουν διασυνοριακά. Για 18 άτομα (26% του συνόλου), το κλίμα αποτέλεσε τον μοναδικό ή τον κύριο λόγο μετανάστευσης, ενώ 17 (24%) ανέφεραν τα ακραία καιρικά φαινόμενα ως δευτερεύοντα παράγοντα, σε συνδυασμό με οικονομικές δυσκολίες, συγκρούσεις ή την απουσία κρατικής στήριξης.

Όπως επισημαίνεται, παρότι το δείγμα δεν είναι στατιστικά αντιπροσωπευτικό του συνολικού μεταναστευτικού πληθυσμού, οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι τα ευρήματα δείχνουν ότι άνθρωποι που έχουν εκτοπιστεί λόγω της κλιματικής αλλαγής έχουν ήδη μετακινηθεί σε χώρες της Ευρώπης λόγω της ανυπόφορης κατάστασης που βίωσαν.

Ένα από τα πιο κρίσιμα ευρήματα της έρευνας σχετίζεται με το ότι πολλοί από τους ερωτηθέντες αυτοπροσδιορίζονταν αρχικά ως «οικονομικοί μετανάστες» και δεν γνώριζαν τον όρο «κλιματική αλλαγή». Ωστόσο, καθώς προχωρούσε η συνέντευξη, περιέγραφαν επανειλημμένα πλημμύρες, ξηρασίες, καύσωνες και περιβαλλοντική υποβάθμιση που οδήγησαν στην απώλεια των μέσων διαβίωσής τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, ένα συγκεκριμένο ακραίο γεγονός -όπως οι πλημμύρες του 2022 στο βορειοανατολικό Μπανγκλαντές- αναδείχθηκε τελικά ως η καθοριστική αιτία της φυγής.

Παράλληλα, η έρευνα δείχνει ότι η μετανάστευση δεν ήταν η πρώτη επιλογή. Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες με κλιματικό προφίλ δήλωσαν ότι αρχικά προσπάθησαν να προσαρμοστούν, μετακινούμενοι εντός της χώρας τους ή αλλάζοντας επάγγελμα μετά την απώλεια εισοδήματος. Όταν όμως οι καταστροφές επαναλαμβάνονταν και οι συνθήκες ζωής επιδεινώνονταν, η διασυνοριακή μετακίνηση κατέστη αναπόφευκτη.

Όπως τονίζει η επικεφαλής πολιτικής του WWF Ελλάς, Θεοδότα Νάντσου, το πρωτότυπο της έρευνας έγκειται στο γεγονός ότι «για πρώτη φορά ρωτήθηκαν οι ίδιοι οι άνθρωποι που αναγκάζονται να μετακινηθούν». «Μέχρι σήμερα, η έρευνα για την κλιματική μετανάστευση βασιζόταν κυρίως σε ακαδημαϊκές προβλέψεις που τοποθετούσαν το φαινόμενο στο μέλλον. Η έκθεση της IPCC έχει δείξει ότι η κλιματική αλλαγή προστίθεται στις απειλές για τις ευάλωτες χώρες, επιδεινώνοντας συγκρούσεις, ανισότητες και την έλλειψη ανθεκτικότητας. Εμείς δείχνουμε ότι αυτό έχει ήδη συμβεί», σημειώνει.

Από την πλευρά της η καθηγήτρια Διεθνών Θεσμών του ΕΚΠΑ και κάτοχος της έδρας UNESCO για την Κλιματική Διπλωματία Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), Εμμανουέλα Δούση, υπογραμμίζει ότι σε αυτό που πρέπει να δοθεί έμφαση για τη συγκεκριμένη έρευνα είναι ότι βασίζεται σε εμπειρικά δεδομένα.

«Σε αντίθεση με άλλες έρευνες, που στο παρελθόν είχαμε μόνο εκτιμήσεις σε σχέση με τον αριθμό των ανθρώπων που έχουν μετακινηθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής, σε αυτήν την έρευνα έχουμε πλέον εμπειρικά δεδομένα, μιλάμε δηλαδή με αριθμούς. Έχουμε δηλαδή συγκεκριμένα στοιχεία, ανθρώπους που αναφέρουν πώς επέδρασε η κλιματική αλλαγή μαζί με άλλους παράγοντες στην απόφαση για να μετακινηθούν. Και αυτό που αναδεικνύεται είναι ότι όντως η κλιματική αλλαγή ήταν ένας από τους λόγους που μετανάστευσαν. Υπήρξαν αρκετοί που είπαν ότι η μοναδική αιτία ήταν αυτή. Άλλοι που είπαν ότι επέδρασε ως δεύτερος λόγος. Υπήρχαν και άλλοι -πολύ ενδιαφέρον σημείο κι αυτό της έρευνας- που δεν ήξεραν καν την κλιματική αλλαγή αλλά όσο προχωρούσε η συζήτηση φάνηκε τελικά μέσα από αυτήν, ότι όντως μετακινήθηκαν λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων, λόγω πλημμυρών, λόγω καταστροφών που συνέβησαν στις χώρες τους και δεν μπορούσαν πλέον να ζήσουν εκεί», υπογραμμίζει και προσθέτει: «Αυτό που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και οι φυσικές καταστροφές υπήρξαν ανέκαθεν αιτίες πληθυσμιακών μετακινήσεων, παρότι όμως ο περιβαλλοντικός παράγοντας ήταν ήδη γνωστός ως αιτία μετανάστευσης η μεταπολεμική και κυρίαρχη μέχρι σήμερα ανάγνωση της μετανάστευσης τον αγνοεί». Όπως τονίζει, αυτό που ισχύει έως τώρα, είναι μία αυστηρά δυαδική αντίληψη της μετανάστευσης η οποία τώρα δοκιμάζεται από την κλιματική αλλαγή. «Αυτό που αναγνωρίζουμε μέχρι τώρα είναι είτε οι μετακινούμενοι να εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη χώρα τους για πολιτικούς λόγους -και στην περίπτωση αυτή μπορούν να ζητήσουν διεθνή προστασία υπό το καθεστώς των προσφύγων- είτε μετακινούνται εθελοντικά για οικονομικούς λόγους -και σε αυτή την περίπτωση η είσοδός τους σε άλλες χώρες επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των χωρών υποδοχής», σημειώνει η κυρία Δούση και προσθέτει ότι η κλιματική αλλαγή πράγματι αποτελεί έναν από τους λόγους μετανάστευσης ωστόσο δεν απομονώνεται ως μοναδική αιτία μετανάστευσης. «Μπορεί να έχει πολλαπλασιαστική δράση, δηλαδή, να ενισχύσει άλλους παράγοντες που δίνουν το έναυσμα για μετανάστευση. Επίσης υπάρχει και το εξής, ότι η μετακίνηση πληθυσμών μπορεί να είναι το αποτέλεσμα μιας αργής διαδικασίας περιβαλλοντικής υποβάθμισης -παραδείγματος χάρη ανεβαίνει η άνοδος της στάθμης της θάλασσας ή διαβρώνεται το έδαφος- ή αντίστοιχα ένα αιφνίδιο καιρικό φαινόμενο που συμβαίνει μια χρονική στιγμή μπορεί να προκαλέσει μετανάστευση όπως είναι οι έντονες καταιγίδες, πλημμύρες, καταστροφές. Έπειτα μπορεί να είναι διασυνοριακή ή εντός των εθνικών συνόρων, να έχει προσωρινό ή μόνιμο χαρακτήρα. Έχει διάφορες όψεις», αναφέρει.

Παράλληλα, όπως υπογραμμίζουν οι εκπρόσωποι του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες και του WWF Ελλάς, αυτό που δημιουργεί προβληματισμό είναι το θεσμικό κενό που υπάρχει γύρω από την κλιματική μετανάστευση.

«Δεν υπάρχει μια θεσμική θωράκιση σχετικά με τη νομική διάσταση, που να τους προστατεύει», αναφέρει ο κ. Βλαχόπουλος και προσθέτει ότι η κλιματική αλλαγή δεν περιλαμβάνεται στους λόγους για τους οποίους παρέχεται προστασία, άσυλο σε κάποιους ανθρώπους.

Ωστόσο όπως επισημαίνει η κυρία Νάντσου, η γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου πέρσι το καλοκαίρι, «άνοιξε τον δρόμο για δικαστικές αποφάσεις σε σχέση με τις υποχρεώσεις των κρατών για την κλιματική αλλαγή».

Όπως υπογραμμίζει, ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύεται είναι η ανάγκη για αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης με σκοπό την πρόληψη. «Μέσω της έρευνας θέλουμε να δοθεί βαρύτητα στις κλιματικές πολιτικές, με έμφαση στην προστασία των περιοχών στις οποίες θέλουν να ζήσουν αυτοί οι άνθρωποι, άρα των πατρίδων τους, αλλά και στην ενίσχυση των ανθρωπιστικών πολιτικών για όσους έρχονται εδώ», σημειώνει η επικεφαλής πολιτικής του WWF Ελλάς.

Από την πλευρά της η κυρία Δούση επισημαίνει ότι τίθεται το ερώτημα ποιο θεσμικό πλαίσιο είναι καταλληλότερο: της μετανάστευσης ή της κλιματικής αλλαγής. «Κατά τη γνώμη μου, το μόνο ρεαλιστικό αυτή τη στιγμή είναι το δεύτερο», σημειώνει.

«Παίρνουμε μέτρα για την κλιματική αλλαγή σε επίπεδο προσαρμογής πρώτα απ’ όλα. Εδώ εντάσσονται οι πολιτικές προσαρμογής. Πρόληψη, χαρτογράφηση των σημείων τρωτότητας, ανάπτυξη συστημάτων, έγκυρης προειδοποίησης, ενίσχυση της ανθεκτικότητας.

Όλα αυτά είναι μέσα στις στρατηγικές προσαρμογής. Και τα κράτη οφείλουν να έχουν σχέδια προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Άρα, οι εθνικές πολιτικές εδώ παραμένουν το κλειδί για τη μείωση του κινδύνου από φυσικές καταστροφές και την κλιματική αλλαγή.

Όμως, οι πολιτικές προσαρμογής δεν αρκούν αν δεν συνοδεύονται από ισχυρές και φιλόδοξες πολιτικές για τη μείωση των αιτίων της κλιματικής αλλαγής. Άρα, πρέπει να έχουμε και πολιτικές για την προσαρμογή αλλά και φιλόδοξες πολιτικές για τη μείωση, για να μειώσουμε τα αίτια, τη χρήση δηλαδή των ορυκτών καυσίμων», τονίζει η κυρία Δούση, καθιστώντας σαφές ότι η κλιματική μετανάστευση αποτελεί μία πραγματικότητα.

Παράλληλα, η κυρία Δούση επισημαίνει ότι η κλιματική μετανάστευση αποτελεί ήδη μια παρούσα πραγματικότητα, η οποία αναδεικνύεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική συγκυρία. «Η συζήτηση έρχεται σε μια περίοδο όπου η μετανάστευση αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο ως απειλή. Το κλείσιμο των συνόρων, η ανέγερση τειχών ή οι κλειστές δομές είναι μέτρα που μπορεί προσωρινά να καθησυχάζουν τη ξενοφοβία, αλλά δεν προσφέρουν μακροπρόθεσμες και βιώσιμες λύσεις. Η μεγαλύτερη πρόκληση εδώ είναι να διαμορφωθούν πολιτικές και στρατηγικές διαχείρισης ενός φαινομένου που δεν μπορεί να σταματήσει» αναφέρει η καθηγήτρια Διεθνών Θεσμών και προσθέτει:

«Παράλληλα, μιλάμε για κλιματική κρίση, αλλά μία κρίση είναι συνήθως ένα παροδικό φαινόμενο, διότι κορυφώνεται, υποχωρεί ή εκτονώνεται σε κάτι άλλο, δίνοντας την εντύπωση ότι είναι δυνατή η επιστροφή στην πρότερη κατάσταση. Αυτό πλέον είναι αδύνατον. Έχουμε ένα φαινόμενο που θα το έχουμε συνεχώς μπροστά μας, και πρέπει να μάθουμε να το διαχειριζόμαστε. Υπάρχουν λύσεις που μπορούν να βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση, όπως η μείωση των αιτιών και η διαχείριση των συνεπειών. Είναι κάτι που θα το έχουμε συνεχώς μπροστά μας. Κλείνοντας τα σύνορα ή ανεβάζοντας τείχη δεν λύνεις το πρόβλημα, το μεταθέτεις για αργότερα».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Από το κέντρο της Αθήνας μέχρι τις γειτονιές της Θεσσαλονίκης και τους τουριστικούς προορισμούς, οι αλυσίδες ταχείας εστίασης αποτελούν πλέον σταθερό κομμάτι της καθημερινότητας χιλιάδων καταναλωτών. Εργαζόμενοι με περιορισμένο χρόνο, νέοι που αναζητούν οικονομικές και γρήγορες λύσεις φαγητού, αλλά και επισκέπτες από το εξωτερικό, διαμορφώνουν ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού, στο οποίο οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν διαρκώς. Η ελληνική αγορά fast food βρίσκεται σε φάση μετάβασης, με τις εγχώριες αλυσίδες να αναζητούν νέες ισορροπίες και τις ξένες να ενισχύουν την παρουσία τους, διεκδικώντας ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο.

Τα τελευταία χρόνια, οι συνθήκες κατανάλωσης έχουν αλλάξει αισθητά. Οι πολύωρες εργάσιμες ημέρες, η εξάπλωση της τηλεργασίας αλλά και η ανάπτυξη των υπηρεσιών διανομής φαγητού έχουν ενισχύσει τη ζήτηση για έτοιμα γεύματα που συνδυάζουν ταχύτητα, σταθερή ποιότητα και προσιτή τιμή. Το fast food δεν περιορίζεται πλέον στην εικόνα του πρόχειρου και ανθυγιεινού γεύματος· αντίθετα, εξελίσσεται σε μια ευρύτερη κατηγορία, όπου συνυπάρχουν burgers, wraps, αλλά και σαλάτες, bowls και εναλλακτικές επιλογές με έμφαση στην υγιεινή διατροφή.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι ελληνικές αλυσίδες ταχείας εστίασης προσπαθούν να κεφαλαιοποιήσουν την εγγύτητά τους με τον καταναλωτή και τη γνώση της τοπικής αγοράς. Πολλές επενδύουν σε ανανέωση μενού, προσαρμοσμένη στις σύγχρονες διατροφικές τάσεις, αλλά και σε ανασχεδιασμό καταστημάτων, ώστε να προσφέρουν πιο φιλικούς και λειτουργικούς χώρους. Παράλληλα, η αξιοποίηση της τεχνολογίας —μέσω ψηφιακών παραγγελιών, εφαρμογών και συνεργασιών με πλατφόρμες delivery— έχει καταστεί βασικός παράγοντας επιβίωσης και ανάπτυξης.

Την ίδια στιγμή, η ελληνική αγορά προσελκύει ολοένα και περισσότερες διεθνείς αλυσίδες fast food, οι οποίες βλέπουν στη χώρα μας ευκαιρίες τόσο λόγω της αστικής κατανάλωσης όσο και του τουρισμού. Με ισχυρά brands, οργανωμένα μοντέλα franchising και σημαντικά κεφάλαια για επενδύσεις, οι ξένες αλυσίδες ανοίγουν νέα καταστήματα, κυρίως σε σημεία υψηλής επισκεψιμότητας. Η παρουσία τους εντείνει τον ανταγωνισμό, ανεβάζοντας τον πήχη σε επίπεδο προβολής, τυποποίησης υπηρεσιών και ταχύτητας εξυπηρέτησης.

Η είσοδος και η επέκταση αυτών των διεθνών παικτών δεν περνά απαρατήρητη. Από τη μία πλευρά, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και ενισχύει την επιχειρηματική δραστηριότητα. Από την άλλη, ασκεί πίεση στις μικρότερες και μεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται να ανταγωνιστούν οργανωμένα δίκτυα με παγκόσμια εμπειρία. Η μάχη για τον καταναλωτή μεταφέρεται πλέον όχι μόνο στο προϊόν, αλλά και στην εμπειρία: στην ταχύτητα παράδοσης, στη συνέπεια, στην εικόνα του brand και στην τιμολογιακή πολιτική.

Παράλληλα, οι αλυσίδες fast food —εγχώριες και ξένες— βρίσκονται αντιμέτωπες με κοινές προκλήσεις. Η αύξηση του κόστους πρώτων υλών, η έλλειψη προσωπικού και οι απαιτήσεις για πιο βιώσιμες πρακτικές πιέζουν τα περιθώρια κέρδους. Σε αυτό το πλαίσιο, η προσαρμοστικότητα αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα. Όσες επιχειρήσεις καταφέρνουν να συνδυάσουν αποτελεσματική οργάνωση, ευελιξία και κατανόηση των αναγκών του σύγχρονου καταναλωτή φαίνεται να κερδίζουν έδαφος.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας αγοράς σε διαρκή κίνηση. Το fast food στην Ελλάδα δεν είναι πλέον μια στατική κατηγορία, αλλά ένας ζωντανός τομέας που αντανακλά κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές αλλαγές. Με τις ξένες αλυσίδες να διεκδικούν δυναμικά χώρο και τις ελληνικές να προσπαθούν να διατηρήσουν την ταυτότητα και την ανταγωνιστικότητά τους, ο χάρτης της ταχείας εστίασης αναδιαμορφώνεται — και το επόμενο διάστημα αναμένεται ακόμη πιο απαιτητικό.

Στο επίκεντρο το νεανικό κοινό

Στην ελληνική αγορά, αλυσίδες όπως Goody’s, McDonald’s,  KFC και TGI Friday’s διατηρούν ισχυρό αποτύπωμα, λειτουργώντας ως σταθερά σημεία αναφοράς ενώ concepts, όπως Mailo’s, Jackaroo, Taco Bell, Burger King θέτουν στο επίκεντρό τους το νεανικό κοινό, που αναδεικνύεται σε βασικό ρυθμιστή εξελίξεων.

Στο πλαίσιο αυτό, ισχυρό είναι το αποτύπωμα του ομίλου Vivartia στην ελληνική αγορά fast food, όπου δραστηριοποιείται μέσω του πρώην ομίλου Goody’s. Υπενθυμίζεται ότι το 2021 ολοκληρώθηκε η συγχώνευση των εταιρειών Goody’s, Everest, La Pasteria και Evercat, θυγατρικών της Vivartia, από την οποία προέκυψε ο όμιλος Goody’s. Η συγχώνευση πραγματοποιήθηκε μέσω απορρόφησης των Everest, La Pasteria και Evercat από τη Goody’s, με στόχο να δημιουργηθεί ένα ισχυρό σήμα. Πλέον ο όμιλος έχει την επωνυμία Evergood, ενώ στους στόχους της επόμενης μέρας περιλαμβάνονται επενδύσεις στην καινοτομία με την εισαγωγή νέων προϊοντικών κατηγοριών, στην τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά και στη διεθνή επέκτασή του με ανάπτυξη των σημάτων του ομίλου σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή, καθώς και στην ενίσχυση του τομέα travel business. Ο όμιλος διαθέτει 5 αλυσίδες εστίασης Goody’s Burger House, Everest, Flocafé Espresso Room, La Pasteria και Olympus Plaza) με πάνω από 560 σημεία πώλησης, 2 παραγωγικές μονάδες και περισσότερους από 5.000 εργαζόμενους (συμπ. franchise). Από την Vivartia, βασικός μέτοχος της οποίας είναι το αμερικανικό fund CVC Capital Partners, εξαγοράστηκε πέρυσι το 60% της αλυσίδας εστίασης Jackaroo. Tο Jackaroo ξεκίνησε το ταξίδι του στον χώρο της εστίασης πριν από μερικά χρόνια, ενώ πολύ γρήγορα έγινε γνωστό στο ευρύ κοινό ως μια γνήσια αλυσίδα street food. Tην εταιρεία ίδρυσε ο Μιχάλης Ματζουράνης ξεκινώντας από ένα κατάστημα στον Πειραιά. Ο κύκλος επέκτασης στην Ελλάδα ολοκληρώνεται με δυο νέα καταστήματα τον Μάρτιο στη Γλυφάδα και τον Απρίλιο στην Πάτρα ενώ στη συνέχεια το brand θα στοχεύσει στο εξωτερικό με πρώτες αγορές-στόχους τη Γερμανία και την Κύπρο.

Νέα δεδομένα στον χώρο της ταχείας εστίασης δημιουργεί η έλευση της αλυσίδας εστιατορίων μεξικανικής κουζίνας Taco Bell στην Ελλάδα. Το πρώτο κατάστημα Taco Bell στη χώρα μας άνοιξε τον περασμένο Σεπτέμβριο στο Χαλάνδρι. Το εστιατόριο προσφέρει όλες τις επιλογές των Taco Bell, όπως tacos, burritos, quesadillas, nachos κ.α. Ακολούθησε στα τέλη Οκτωβρίου το δεύτερο κατάστημα Taco Bell στο The Mall Athens ενώ το αμέσως επόμενο διάστημα έπονται και νέα σημεία της διάσημης αλυσίδας. Η Taco Bell Corp, θυγατρική της Yum! Brands, είναι το κορυφαίο brand εστιατορίων γρήγορης εξυπηρέτησης με έμπνευση από τη μεξικάνικη κουζίνα σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι συνταγές που περιλαμβάνονται στο μενού τους παράγονται κατά παραγγελία και σερβίρονται σε περισσότερους από 40 εκατομμύρια πελάτες την εβδομάδα σε ολόκληρο τον κόσμο. Σήμερα υπάρχουν πάνω 8.500 εστιατόρια παγκοσμίως και πάνω από 1.000 εστιατόρια Taco Bell σε 31 χώρες εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών. Σημειώνεται ότι η Taco Bell ιδρύθηκε το 1962 από τον Glen Bell στην πόλη Downey της Καλιφόρνια, ενώ από το 2002 είναι θυγατρική της Yum! Brands, Inc. Στην Ελλάδα την ανάπτυξη των εστιατορίων Taco Bell έχει αναλάβει η Food Plus AEBE που δραστηριοποιείται ως franchisee της Yum International.

Σταθερή επιλογή για όλες τις ηλικίες καταναλωτών παραμένουν τα KFC που συνεχίζουν την επέκτασή τους στην ελληνική επικράτεια. Τον περασμένο Νοέμβριο άνοιξε τις πόρτες του  το νέο κατάστημα KFC στη Λάρισα ενώ είχε προηγηθεί το κατάστημα στην Πάτρα, ήτοι το πρώτο κατάστημα της αλυσίδας πλην της Αττικής και της Θεσσαλονίκης. Τον Νοέμβριο του 2024 άνοιξε κατάστημα KFC στον Γέρακα Αττικής το οποίο αποτελεί το πρώτο drive through (Drive-Thru) κατάστημα της αλυσίδας στην Ελλάδα. Με παρουσία στην Ελλάδα από το 1997, τα KFC κέρδισαν τους Έλληνες καταναλωτές, οι οποίοι δείχνουν όλα αυτά τα χρόνια την προτίμησή τους στο brand. Η KFC (συντομία της ιστορικής ονομασία Kentucky Fried Chicken), είναι αμερικανική αλυσίδα εστιατορίων γρήγορου φαγητού που ειδικεύεται στο τηγανητό κοτόπουλο. Με έδρα το Λούισβιλ του Κεντάκι, η KFC ανοίγει το πρώτο της κατάστημα το 1952 και το 1955 καταφέρνει να κατοχυρώσει την μοναδική συνταγή και πλέον αριθμεί καταστήματα σε πάνω από 30.000 τοποθεσίες και σε 150 χώρες παγκοσμίως. Η αλυσίδα είναι θυγατρική της Yum! Brands, εταιρείας εστιατορίων στην οποία ανήκουν επίσης οι αλυσίδες Pizza Hut και Taco Bell. Στην ελληνική αγορά την ανάπτυξη των εστιατορίων KFC έχει αναλάβει η Food Plus AEBE που δραστηριοποιείται ως franchisee της Yum International.

Πρόσφατα, η ελληνική αγορά fast food απέκτησε έναν ακόμα παίκτη. Συγκεκριμένα, το πρώτο κατάστημα Burger King, εκτός αεροδρομίων, άνοιξε τις πόρτες του στο Χαλάνδρι σηματοδοτώντας την είσοδο του brand σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές της Αττικής. Η επέκταση του δημοφιλούς brand στην Αθήνα πραγματοποιείται από τον κυπριακό όμιλο PHC που δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια στον κλάδο της εστίασης. Με τη «σφραγίδα» άλλωστε του ίδιου ομίλου, προχωρά η ανάπτυξη των καταστημάτων της Pizza Hut.

Σημειώνεται ότι η αμερικανική αλυσίδα Burger King διαθέτει παρουσία σε αρκετά αεροδρόμια της χώρας και δη στον Διεθνή Αερολιμένα της Αθήνας «Ελευθέριος Βενιζέλος», στο «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης, καθώς και στα αεροδρόμια της Ρόδου, των Χανίων, της Κέρκυρας, της Ζακύνθου κ.α. Τα Burger King στα αεροδρόμια της χώρας αναπτύσσει η εταιρεία Select Service Partners.

Επενδύσεις στην ανάπτυξη δικτύου

Ένα ευρύ επενδυτικό πρόγραμμα υλοποιεί η Premier Capital Ελλάς, διαχειρίστρια των εστιατορίων McDonald’s στην Ελλάδα, με στόχο την ανάπτυξη του δικτύου στην τοπική αγορά. Το 2024 η Premier Capital Ελλάς εξυπηρέτησε περισσότερους από 11,5 εκατομμύρια επισκέπτες στα 35 εστιατόρια McDonald’s, απασχολώντας 1.700 εργαζόμενους. Η αύξηση αυτή επιτεύχθηκε κυρίως μέσω της επέκτασης του δικτύου στη χώρα, με 3 νέα ανοίγματα εστιατορίων McDonald’s (Νέα Σμύρνη, Κορυδαλλός και Θεσσαλονίκη) και τον εκσυγχρονισμό του εστιατορίου στη Ρόδο. Επίσης, πραγματοποίησε επενδύσεις άνω των 4,4 εκατ. ευρώ για το άνοιγμα νέων εστιατορίων και την ανακαίνιση υπαρχόντων, ενσωματώνοντας ψηφιακές τεχνολογίες ώστε να προσφέρει μια καλύτερη εμπειρία στους επισκέπτες. Ακόμα, η εταιρία ανέπτυξε ένα νέο, υπερσύγχρονο Κέντρο Διανομής στον Ασπρόπυργο, επιφάνειας περίπου 4.000 τμ, μια επένδυση της τάξης των 6,5 εκατ. ευρώ. Η Premier Capital Ελλάς  λειτουργεί 35 εστιατόρια McDonald’s στην Ελλάδα και αποτελεί μέλος της Premier Capital plc με έδρα τη Μάλτα, που είναι ο Developmental Licencee της McDonald’s σε Ελλάδα, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα και Ρουμανία. Η Premier Capital λειτουργεί 194 εστιατόρια McDonald’s στις έξι χώρες και απασχολεί περισσότερους από 11.000 εργαζόμενους.

Ο Όμιλος Pax Hospitality, 29 χρόνια μετά το άνοιγμα του πρώτου εστιατορίου TGI Friday’s στην Κηφισιά συνεχίζει να επενδύει στην ελληνική αγορά. Το brand μετρά 10 καταστήματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και λειτουργεί μέσω franchise. Το δέκατο κατάστημα TGI Friday’s εγκαινιάστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο στο Smart Park στα Σπάτα ενώ το επόμενο θα ανοίξει στον Πειραιά. Στον ίδιο όμιλο εντάχθηκε το 2022 και το Ancho Mexican Grill, ένα fast casual concept μεξικάνικης κουζίνας που ιδρύθηκε το 2013 και μετρά 6 καταστήματα στην Αθήνα. Από την Pax Hospitality, αναμένεται να έρθει στην Ελλάδα και η αλυσίδα ασιατικής κουζίνας P.F. Chang’s, με παρουσία σε διεθνές επίπεδο και έδρα στις ΗΠΑ και με πλάνο ανάπτυξης που προβλέπει τη δημιουργία 4 καταστημάτων σε μεγάλα αστικά κέντρα εντός της επόμενης πενταετίας.

Τα Mailo’s-The Pasta Project αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα ελληνικού brand που έχει εδραιωθεί στην αγορά του street food. Με δίκτυο άνω των 40 καταστημάτων σε Ελλάδα και Κύπρο, η εταιρεία έκανε πρόσφατα το ντεμπούτο της στην αγορά της Βηρυτού. Η είσοδος στη στρατηγική αγορά του Λιβάνου αποτελεί το πρώτο βήμα ενός ευρύτερου πλάνου εξωστρέφειας, που έχει σαν στόχο να φέρει τα φρέσκα ζυμαρικά και τις signature σάλτσες των Mailo’s σε ακόμη περισσότερες αγορές. Το concept που δημιούργησε ο Νίκος Μουτσουρούφης και η αναπτυξιακή πορεία της αλυσίδας προσέλκυσε το επενδυτικό ενδιαφέρον της VG Holding του Βλάσση Γεωργάτου (Γρηγόρης ΑΒΕΕ), η οποία τον περασμένο Απρίλιο αύξησε το ποσοστό της στη Mailo’s στο 35%, ενισχύοντας περαιτέρω το πλάνο επέκτασης του brand σε Ελλάδα και εξωτερικό.

ΑΠΕ-ΜΠΕ