Έρωτας αείζωος και ευκλεής, έμφορτος την αγωνία και την ουσία, εχθρός και άγγελος του θανάτου – έρωτας κοχλασμός του αίματος, τρέμισμα των κυττάρων, των σπλάχνων αντάριασμα…
Αν δε και λήξη και διαλυθή, χρόνω μαρανθείς ή λόγω τινί κατασβεσθείς, ούπω παντάπασιν εξαπήλλακται της ψυχής αλλ’ εναπολείπει πυρίκαυτον ύλην και σημεία θερμά…(ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ) Με το συγκεκριμένο ποίημα του Πλούταρχου, η παθολόγος με εξειδίκευση στη Διαβητολογία Αργυρώ Γκόγκου, μας μεταφέρει σε μία άλλη πραγματικότητα του Διαβήτη, της ασθένειας του 21 αιώνα, επισημαίνοντάς μας, πως: «Ο Σακχαρώδης Διαβήτης όπως η ονομασία της νόσου υπαινίσσεται, σχετίζεται άρρηκτα με την γλυκιά γεύση. Με κάποιο τρόπο λοιπόν ‘αγγίζει’ τον έρωτα σε ένα κοινό συναισθηματικό πεδίο». Στο ερώτημα που δημιουργείται, για το εάν μπορεί δηλαδή, από την άλλη πλευρά, ο έρωτας «ο φορτωμένος την ουσία και εχθρός του θανάτου» να είναι θεραπευτικός, η ιατρός κα Γκόγκου, απαντάει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει «…ένα ορμονογενές -αν μου επιτρέπεται ο συναισθηματικά ασεβής όρος- ‘τρέμισμα των κυττάρων’ που τελείται κατά την διαδικασία του ερωτικού φαινομένου, στην εμφάνιση και πορεία του σακχαρώδη διαβήτη αλλά και στην κοινωνική συμπεριφορά των ασθενών».
Όπως εξηγεί: «Μελέτη που διεξήχθη σε εθνικό επίπεδο στην Σουηδία και δημοσιεύτηκε στο Diabetes Care το 2001 για τα χαρακτηριστικά των οικογενειών και τα σημαντικά γεγονότα που βίωσαν νέοι ενήλικες 12 μήνες πριν την εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, στοιχεία έδειξαν ότι ενώ είχαν λιγότερες διαμάχες με τους γονείς και φίλους σε σχέση με την ομάδα ελέγχου, οι εντάσεις με τους συζύγους / συντρόφους, ήταν περισσότερες. Ταυτόχρονα, οι ασθενείς που εμφάνισαν διαβήτη είχαν προηγουμένως λιγότερο επιτυχημένες σχέσεις και ερωτεύτηκαν λιγότερο συχνά από τους υγιείς. Φαίνεται δε, ότι είχαν αναπτύξει πριν την διάγνωση της νόσου μια τάση απομόνωσης και αποστασιοποίησης σε συνδυασμό με μειωμένη αυτοεκτίμηση και φόβο πως θα χάσουν τους δεσμούς οικειότητας και υποστήριξης από τα πρόσωπα για τα οποία έτρεφαν ερωτικά συναισθήματα. Ίσως θα μπορούσαμε λοιπόν να δούμε την κυριολεξία και όχι τη μεταφορά στη ρήση του αρχαίου τραγικού Ευριπίδη(480-406 π.Χ) ότι ‘οί γάρ Κύπριν φεύγοντες ανθρώπων άγαν νοσούς’ (εκείνοι που αποφεύγουν τον έρωτα, είναι πολύ άρρωστοι)».
Όπως επισημαίνει η κα Γκόγκου: «Είναι γνωστό πως η όποια χαρά συναντάμε στη ζωή μας –και μια τέτοια είναι το να ερωτευτούμε – ‘μιλάει’ στην βιοχημεία μας» και εξηγεί ότι: «Η ερωτική αγάπη και οι ερωτικοί δεσμοί είναι εκφράσεις συμπεριφοράς με ανάλογο ορμονικό υπόβαθρο». Η διάθεση κάθε ανθρώπου και η συμπεριφορά του, από την διατροφική έως την κοινωνική, τονίζει πως, ρυθμίζονται από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και: «Συγκεκριμένα από νευροδιαβιβαστές που εκλύονται σε κέντρα του εγκεφάλου και διαβιβάζουν το κάθε ερέθισμα – μήνυμα. Κινητοποίηση των νευροδιαβιβαστών μπορεί να γίνει από την απλή κατανάλωση τροφής ή με την έκθεσή μας στον ήλιο, ακόμα και με το να βιώσουμε ψυχικά και σωματικά έναν έρωτα. Από τα αυξημένα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες και οιστρογόνων στις γυναίκες που εκκρίνονται στην αρχική φάση της λαγνείας του ερωτικού φαινομένου (ορμόνες των οποίων η έλλειψη είναι καταλυτική στην εμφάνιση κατάθλιψης), έως και να πούμε ότι, ο έρωτας εκτός από το πλατωνικό του υπόβαθρο ως θεϊκό παραλήρημα, είναι θεραπευτικός και παράγοντας μακροζωίας, μεσολαβούν βιοχημικά μονοπάτια που μεταφράζουν ιατρικά την διαδικασία τού να ερωτευτούμε, χωρίς όμως να έχουμε όλες τις απαντήσεις που θα στερούσαν το μυστήριο και τη μαγεία του φτερωτού θεού». Όπως είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αργυρώ Γκόγκου, σύμφωνα με τον Λ. Ρόχας Μάρκος, ψυχίατρο και διευθυντή δικτύου δημόσιων νοσοκομείων της Νέας Υόρκης, «οι δυνάμεις εκείνες που επηρεάζουν την ευτυχία, τη δυστυχία και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι άνθρωποι έχουν να κάνουν με την ψυχοκοινωνική οικολογία και την δημόσια υγεία». «Ο έρωτας είναι μία από τις οδούς στην πορεία μας προς την ευτυχία, είναι γλυκός αλλά και θεραπευτής». Ταξιδεύοντας μας στην αρχαιότητα μας γνωρίζει η κα Γκόγκου, ότι ο γιατρός Ερυξίμαχος στο Συμπόσιο του Πλάτωνα, παίρνοντας τον λόγο για να μιλήσει περί Έρωτος τονίζει: «Η Ιατρική είναι η επιστήμη των ερωτικών τάσεων του σώματος για πλήρωση και κένωση.
Ο ικανός ιατρός πρέπει εκείνα που είναι πολύ εχθρικά μεταξύ τους μέσα στο σώμα να μπορεί να τα συμφιλιώσει και να τα κάνει να αισθάνονται έρωτα το ένα για το άλλο. Και πολύ εχθρικά μεταξύ τους είναι το κρύο με το ζεστό, το ξηρό με το υγρό, το γλυκό με το πικρό… όταν επέλθει αρμονία και συνετή ανάμειξη με φρόνιμο έρωτα, τα στοιχεία έρχονται και φέρνουν ευημερία και υγεία στους ανθρώπους…». Πιο επιστημονικά αλλά και τόσο απλά, αφού η συσχέτιση του έρωτα με τον Διαβήτη, απελευθερώνει το πνεύμα και τη σκέψη κάνοντας πιο κατανοητούς, ίσως, τους επιστημονικούς όρους, η κα Γκόγκου μας δίνει να καταλάβουμε πως: «Στην φάση της ερωτικής έλξης απελευθερώνονται ντοπαμίνη, σεροτονίνη και ενδορφίνες, που ευθύνονται για τα αισθήματα χαράς, ευδαιμονίας, μείωσης του άγχους, έχουν παυσίπονη δράση και αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού μειώνοντας την όρεξη, γεγονός που δικαιολογεί το γιατί οι ερωτευμένοι νιώθουν μικρότερη ανάγκη για φαγητό. Στους επόμενους μήνες από το αρχικό στάδιο του έρωτα εκκρίνονται οκυτοκίνη και βασοπρεσσίνη, ορμόνες της αφής, της αγάπης και της οικειότητας. Δημιουργούνται αισθήματα ασφάλειας και ηρεμίας, αφοσίωσης και τάσης προστασίας του ενός προς τον άλλον». Και τόσα όμως ακόμη, που όπως μας είπε, βοηθούν στην κατανόηση αλλά και στη θεραπευτική προσέγγιση και διαχείριση του Σακχαρώδη Διαβήτη.
Όπως για παράδειγμα, οι συναισθηματικές ανάγκες, τα προβλήματα και η ψυχική υγεία των συγκεκριμένων ασθενών. «Όπως πολύ ορθά διατύπωσε σε ετήσια συνεδρία της Αμερικανικής Ένωσης διαβήτη ο Dr Trief, παρουσιάζοντας μελέτη ανάμεσα σε 1.300 ασθενείς για την επίδραση στον γλυκαιμικό έλεγχο, που μπορεί να έχει η παρουσία ενός συντρόφου στην ζωή τους, «…εάν θες να κατανοήσεις ολοκληρωτικά τον ασθενή σου και τη νόσο του, πρέπει να καταλάβεις και τις διαπροσωπικές του σχέσεις». Σύμφωνα με την παθολόγο/διαβητολόγο Αργυρώ Γκόγκου «το συναισθηματικό stress μπορεί να καταστείλει το ανοσοποιητικό μας και να αυξήσει την πιθανότητα να ασθενήσουμε, κυρίως λόγω των αυξημένων επιπέδων κορτιζόλης. Επιπλέον, οδηγεί στην έκκριση ορμονών που ανταγωνίζονται την ινσουλίνη και διαταράσσουν τον έλεγχο του σακχάρου αίματος. Όλα τα στρεσογόνα συναισθήματα συχνά καταλήγουν να διαταράσσουν τις σχέσεις, τις διατροφικές συνήθειες, την καθημερινότητα ενός ασθενή με διαβήτη. Οι αλλαγές στη διάθεση που προκαλούν οι διακυμάνσεις του σακχάρου από την ευερεθιστότητα κατά τη διάρκεια μιας υπογλυκαιμίας έως την απάθεια, την αδιαφορία και την κατάθλιψη, που μπορεί να οδηγήσει ένας δυσρύθμιστος διαβήτης, είναι ικανά να καταστρέψουν έναν ερωτικό δεσμό. Αλλά και αντίστροφα, μια μη υγιή σχέση, μπορεί να προκαλέσει αισθήματα ενοχής και κατάθλιψη στο άτομο με ΣΔ». Αναρωτηθήκαμε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ αν μέσα σε αυτή την εκπληκτική σχέση έρωτα και της ασθένειας του διαβήτη, κρύβονται φορτία, αντιδράσεις και συγκρούσεις, σε ένα ζευγάρι που αγαπήθηκε και τελικά, ο ένας από τους δύο πάσχει από διαβήτη. «Είναι χαρακτηριστική η μελέτη του delhi diabetes research center το διάστημα 2004-2006 που έδειξε ότι 50% των νυμφευμένων γυναικών με τύπου 1 διαβήτη, επέστρεψαν στο πατρικό τους περιβάλλον μέσα στον πρώτο χρόνο έγγαμου βίου, λόγω μη οικονομικής στήριξης από τους συζύγους και οι μισές εξ αυτών γρήγορα ανάπτυξαν αισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης και αδιαφορίας για την ασθένειά τους.
Οπότε δικαίως θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς, αν για τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, η παρουσία του έρωτα, η γλυκύτητα που προσδίδει σε όλες τις πτυχές της ζωής, τον κάνει την ίδια στιγμή, αποτρεπτικό. Άραγε με γνώμονα την αρχή ότι πρέπει να αποφεύγουν κάθε τι γλυκό ασυνείδητα τον απορρίπτουν;», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αργυρώ Γκόγκου, γνωστοποιώντας παράλληλα ότι, για τον κάθε άνθρωπο που πάσχει από ένα χρόνιο νόσημα όπως ο διαβήτης και φτάνει η στιγμή που ερωτεύεται, άρα επιθυμεί μια πιο στενή σχέση με κάποιον, αναπόφευκτα θα τεθούν ερωτήματα όπως: «Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή και με ποιον τρόπο να ενημερώσω για την πάθηση μου; Πώς θα αντιδράσει ο σύντροφος μου και πόσο θα επηρεάσει η αποκάλυψη την πορεία της σχέσης μου; Εάν με απορρίψει εξαιτίας του διαβήτη, πώς θα μπορέσω να το ξεπεράσω, κατά πόσο θα επηρεάσει η απόρριψη το να επιδιώξω μελλοντικά μια νέα στενή σχέση; Πόσο ο διαβήτης θα επηρεάσει αρνητικά την σεξουαλική μου ζωή; Μπορεί η επίγνωση των επιπλοκών που δύναται να προκαλέσει η νόσος να φέρει τη διάλυση της σχέσης μου; Με ποιους τρόπους ο σύντροφος μου θα μπορέσει να αντιμετωπίσει καλυτέρα τις καταστάσεις που επιφέρει μια σχέση με άτομο με διαβήτη και πώς θα δουλέψουμε μαζί για να παραμείνει δυνατή;». Τελικά, στο ΑΠΕ ΜΠΕ είχαμε τη δυνατότητα να κατανοήσουμε πλήρως, με τη βοήθεια της κας Γκόγκου, ότι μια σχέση υποστηρικτική και δυνατή μπορεί να αντιμετωπίσει τη νόσο σαν άλλη μια δυσκολία της κοινής ζωής ενός ζευγαριού. Υπάρχει όμως, και η άλλη πλευρά του νομίσματος, όπως μας είπε, που: «κάποιοι ασθενείς θεωρούν την απόρριψη σαν ευλογία αποφεύγοντας να ζήσουν την πιθανή αντίδραση τρόμου και αδυναμίας ενός συντρόφου απέναντι σε τυχόν επιπλοκές όπως ένα επεισόδιο υπογλυκαιμίας». Η καλύτερη στάση προτείνεται από μια γυναίκα ασθενή που απαντά πως «δεν επέτρεψε ποτέ στη νόσο του Διαβήτη να γίνει το επίκεντρο του κόσμου της, ούτε λόγος απόρριψης, αλλά ένα ακόμη χαρακτηριστικό του ανθρώπου που αγαπάμε». Ίσως τελικά ή μάλλον σίγουρα, όλες οι δυσκολίες και όσα είναι ικανά να ανατρέψουν τη ζωή μας, μπορούν ίσως να θεραπευτούν, σίγουρα όμως να λειανθούν, ακόμα και να ισορροπήσουν, αρκεί η αγάπη να περάσει στην πρώτη γραμμή ως σύμμαχος, συμπορευτής και ως η αλήθεια την οποία προτάσσουμε.
Μιχαήλ Π. Λαμπαθάκης /ΑΠΕ-ΜΠΕ
