«Η πολιτική για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες δεν μπορεί να είναι στατική, εξελίσσεται μαζί με τις ανάγκες της κοινωνίας», δηλώνει η υποδιοικήτρια της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), Τόνια Αράχωβα, σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, τονίζοντας ότι στόχος δεν είναι απλώς μια θέση εργασίας, αλλά η βιώσιμη και μακρόπνοη επανένταξη.

Όπως επισημαίνει, «η ΔΥΠΑ, υλοποιώντας την απαρέγκλιτη βούληση του Υπουργείου Εργασίας για προσφορά ίσων ευκαιριών, συμπερίληψη και δημοκρατική πρόσβαση στην αγορά εργασίας, εργάζεται ήδη συστηματικά για την επέκταση επιτυχημένων παρεμβάσεων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα άτομα με αναπηρία.

Παράλληλα, σε μια δομημένη στρατηγική σχεδιάζονται νέες δράσεις, με έμφαση τόσο στη δημιουργία εύρους ευκαιριών απασχόλησης όσο και στην κατάλληλη, ανταποκρινόμενη στις σύγχρονες απαιτήσεις, προετοιμασία των πολιτών στο συνεχώς μεταβαλλόμενο τοπίο της απασχόλησης.

Στο πλαίσιο αυτό, δρομολογούνται νέα προγράμματα με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021-2027, όπως δράσεις για την ένταξη ανέργων άνω των 30 ετών που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, καθώς και ειδικά προγράμματα για νέους 18-29 ετών, με ιδιαίτερη έμφαση στα άτομα με αναπηρία.

Συγκεκριμένα, έχει ανακοινωθεί νέο πρόγραμμα με 1.000 ακόμα θέσεις σε δήμους και περιφέρειες όλης της χώρας, μετά την ολοκλήρωση των δύο κύκλων των 1.000 + 1.000 προσλήψεων.

Ταυτόχρονα, ενισχύονται συνεργασίες μας με επιχειρήσεις, κοινωνικούς φορείς και οργανισμούς, γιατί φιλοσοφία της στρατηγικής μας αποτελεί η συνεργατικότητα και η σύναψη ενός ικανού δικτύου διασύνδεσης, υπηρετώντας την απρόσκοπτη αποστολή ουσιαστικής συνδρομής στους συμπολίτες μας για ενεργή και επωφελή ένταξη στην αγορά εργασίας».

Επίσης, η κ. Αράχωβα αναφέρεται εκτενώς στις δράσεις της ΔΥΠΑ που υλοποιούνται για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και υπογραμμίζει ότι τα στοιχεία δείχνουν αξιοσημείωτη ανταπόκριση. Μάλιστα, σημειώνει ότι τα ποσοστά απορρόφησης στα ειδικά διαμορφωμένα προγράμματα είναι ενθαρρυντικά, πολλώ δε μάλλον όταν προβλέπεται και παρέχεται συνδυασμός συμβουλευτικής και κατάρτισης.

Στο πλαίσιο αυτό, η υποδιοικήτρια της ΔΥΠΑ σχολιάζει ότι η επιτυχία ενός προγράμματος δεν ορίζεται αποκλειστικά και μόνο από ποσοτικά δεδομένα, αλλά με την επιδραστικότητά του στη δημιουργία προοπτικής και στην επαναπόκτηση αξιοπρέπειας του ωφελούμενου.

Για την εγγραφή στο Ειδικό Μητρώο Ανέργων της ΔΥΠΑ, η κ. Αράχωβα διευκρινίζει ότι οι βασικές κατηγορίες που καλύπτονται είναι άτομα με αναπηρία, γυναίκες θύματα έμφυλης ή ενδοοικογενειακής βίας, αποφυλακισμένοι, θύματα βίας ή εμπορίας ανθρώπων, μονογονεϊκές οικογένειες και άλλες ευάλωτες ομάδες.

Όπως εξηγεί, η διαδικασία δεν συνιστά μια τυπική καταγραφή, αλλά την αφετηρία απόκτησης πρόσβασης σε ένα σύνολο υπηρεσιών και παροχών, που μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη βελτίωση της ζωής.

Παράλληλα, στη συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η κ. Αράχωβα αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο των Γραφείων Ειδικών Κοινωνικών Ομάδων της ΔΥΠΑ, τα οποία «αποτελούν έναν κρίσιμο κρίκο στην προσπάθεια κοινωνικής ένταξης και λειτουργούν ως εξειδικευμένα σημεία υποστήριξης σε πολίτες που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες και χρειάζονται στοχευμένη ειδική προσέγγιση».

Μεταξύ άλλων, η υποδιοικήτρια της ΔΥΠΑ προσθέτει ότι οι υπηρεσίες της ΔΥΠΑ είναι διαθέσιμες τόσο με φυσική παρουσία στα Κέντρα Προώθησης Απασχόλησης (ΚΠΑ2), όσο και ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας myDYPAlive, που επιτρέπει εξ αποστάσεως εξυπηρέτηση.

«Σε κάθε εγγεγραμμένο άνεργο παρέχεται η δυνατότητα εξατομικευμένης συνεργασίας με εργασιακό σύμβουλο, η κατάρτιση Ατομικού Σχεδίου Δράσης και η καθοδήγηση στην αναζήτηση εργασίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στις ευάλωτες ομάδες με προσαρμοσμένες υπηρεσίες, ακόμη και με διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα και σε πολλές ξένες γλώσσες, όπου απαιτείται.

Αυτό άλλωστε αποτελεί επιταγή συμπερίληψης, ουσιαστικής πρόσβασης και παροχής συνθηκών ισότητας», επισημαίνει η κ. Αράχωβα.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη της υποδιοικήτριας της ΔΥΠΑ, Τόνιας Αράχωβα, στη δημοσιογράφο Γεωργία Μπάρλα, για το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων:

Ερ: Κυρία Αράχωβα, ποια είναι τα ανοιχτά προγράμματα της ΔΥΠΑ που απευθύνονται σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες; Πώς αξιολογείτε τα αποτελέσματά τους;

Απ: Η δράση της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης στον τομέα των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων μοιάζει πολλές φορές με ένα νήμα που υφαίνεται αθόρυβα, αλλά σταθερά μέσα στον κοινωνικό ιστό. Δεν είναι πάντα ορατή στο σύνολό της: στηρίζει 3.000 θέσεις ειδικά για ευάλωτες ομάδες, αλλά και εξειδικευμένες δράσεις για άτομα με αναπηρία, που έχουν ήδη οδηγήσει σε χιλιάδες προσλήψεις, όπως το πρόγραμμα απασχόλησής τους σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με συνολικό αριθμό 2.000 θέσεων σε πανελλαδική εμβέλεια.

Παράλληλα, υλοποιούνται στοχευμένες δράσεις για εξαιρετικά ευάλωτες ομάδες, όπως το εμβληματικό πρόγραμμα πρόσληψης 10.000 άνεργων γυναικών, με έμφαση στις μητέρες ανήλικων τέκνων και με την παροχή για πρώτη φορά δυνατότητας μερικής απασχόλησης, προσαρμοζόμενο στις οικογενειακές και άλλες ανάγκες των υποψηφίων εργαζόμενων μητέρων. Το εν λόγω πρόγραμμα σημειώνει σημαντικότατα ποσοστά συμμετοχής.

Τα σχετικά στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει αξιοσημείωτη ανταπόκριση. Μόνο από δράσεις που αφορούν ευάλωτες ομάδες καταγράφονται χιλιάδες ωφελούμενοι σε όλη τη χώρα με σημαντική διασπορά σε όλες τις περιφέρειες της ελληνικής επικράτειας.

Ενδεικτικά, μέσα από το ειδικό βοήθημα ευάλωτων κοινωνικών ομάδων έχουν ήδη στηριχθεί χιλιάδες πολίτες, με υψηλή συμμετοχή σε περιοχές, όπως η Αττική, η Πελοπόννησος και η Κεντρική Μακεδονία.

Η επιτυχία ενός προγράμματος δεν ορίζεται αποκλειστικά και μόνο από ποσοτικά δεδομένα, αλλά με την επιδραστικότητά του στη δημιουργία προοπτικής και στην επαναπόκτηση αξιοπρέπειας του ωφελούμενου.

Ο χαρακτήρας των προγραμμάτων είναι ανθρωποκεντρικός και πίσω από κάθε πρόγραμμα υπάρχουν οι άνθρωποι της ΔΥΠΑ, οι οποίοι με σεβασμό και επαγγελματισμό καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια αρωγής συνανθρώπων μας που αντιμετωπίζουν σύνθετες και απαιτητικές καταστάσεις ευαλωτότητας.

Στόχος μας δεν είναι απλώς μια θέση εργασίας. Στόχος μας είναι η βιώσιμη και μακρόπνοη επανένταξη.

Προς αυτήν την κατεύθυνση, τα ποσοστά απορρόφησης στα ειδικά διαμορφωμένα προγράμματα είναι ενθαρρυντικά, πολλώ δε μάλλον όταν προβλέπεται και παρέχεται συνδυασμός συμβουλευτικής και κατάρτισης.

Ερ: Πώς γίνεται η εγγραφή στο Ειδικό Μητρώο Ανέργων της ΔΥΠΑ και ποιες κατηγορίες αφορά;

Απ: Καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια σημαντικής απλοποίησης της διαδικασίας εγγραφής με κοινό παρονομαστή την παροχή μέγιστης προσβασιμότητας στους ωφελούμενους.

Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα, ο πολίτης εγγράφεται στο Μητρώο Ανέργων και, εφόσον ανήκει σε ευάλωτη ομάδα, δηλώνει την ιδιότητά του στο αντίστοιχο Ειδικό Μητρώο, υποβάλλοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Οι βασικές κατηγορίες που καλύπτονται είναι άτομα με αναπηρία, γυναίκες θύματα έμφυλης ή ενδοοικογενειακής βίας, αποφυλακισμένοι, θύματα βίας ή εμπορίας ανθρώπων, μονογονεϊκές οικογένειες και άλλες ευάλωτες ομάδες.

Η διαδικασία δεν συνιστά μια τυπική καταγραφή, αλλά την αφετηρία απόκτησης πρόσβασης σε ένα σύνολο υπηρεσιών και παροχών, που μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη βελτίωση της ζωής.

Ερ: Πώς μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες της ΔΥΠΑ;

Απ: Οι υπηρεσίες της ΔΥΠΑ είναι διαθέσιμες τόσο με φυσική παρουσία στα Κέντρα Προώθησης Απασχόλησης (ΚΠΑ2), όσο και ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας myDYPAlive, που επιτρέπει εξ αποστάσεως εξυπηρέτηση.

Σε κάθε εγγεγραμμένο άνεργο παρέχεται η δυνατότητα εξατομικευμένης συνεργασίας με εργασιακό σύμβουλο, η κατάρτιση Ατομικού Σχεδίου Δράσης και η καθοδήγηση στην αναζήτηση εργασίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στις ευάλωτες ομάδες με προσαρμοσμένες υπηρεσίες, ακόμη και με διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα και σε πολλές ξένες γλώσσες, όπου απαιτείται.

Αυτό άλλωστε αποτελεί επιταγή συμπερίληψης, ουσιαστικής πρόσβασης και παροχής συνθηκών ισότητας.

Ερ: Ποιος είναι ο ρόλος των Γραφείων Ειδικών Κοινωνικών Ομάδων της ΔΥΠΑ;

Απ: Τα Γραφεία Ειδικών Κοινωνικών Ομάδων (ΕΚΟ) στην Αθήνα (28ης Οκτωβρίου (Πατησίων) 125, Τ.Κ. 112 51) και στη Θεσσαλονίκη (Δωδεκανήσου 10Α, Τ.Κ. 540 12) αποτελούν έναν κρίσιμο κρίκο στην προσπάθεια κοινωνικής ένταξης.

Λειτουργούν ως εξειδικευμένα σημεία υποστήριξης σε πολίτες που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες και χρειάζονται στοχευμένη ειδική προσέγγιση. Εκεί παρέχονται υπηρεσίες εξατομικευμένης συμβουλευτικής, διασύνδεσης με εργοδότες, αλλά και συνοδευτικές υποστηρικτικές υπηρεσίες.

Παράλληλα, τα γραφεία αυτά λειτουργούν ως γέφυρα συνεργασίας με άλλους φορείς, οργανισμούς και δομές, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια ολιστική αντιμετώπιση των πραγματικών αναγκών των ωφελουμένων.

Τα ΕΚΟ, ως διοικητικές δομές της ΔΥΠΑ, είναι χώροι καλλιέργειας εμπιστοσύνης με ιδιαίτερο χαρακτήρα και κοινωνική αποστολή, όπου καθοδήγηση, κατανόηση και πρακτική υποστήριξη προσφέρονται στους πολίτες.

Ερ: Με ποιους τρόπους ενημερώνονται οι ενδιαφερόμενοι για τα διαθέσιμα προγράμματα;

Απ: Υπάρχουν τα επίσημα κανάλια, η ιστοσελίδα της ΔΥΠΑ, τα ΚΠΑ2, τα Γραφεία ΕΚΟ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Με ευαισθησία και σεβασμό, λαμβάνοντας υπόψη ότι η μετάδοση της πληροφορίας δεν είναι απολύτως αυτονόητη σε όλες τις ευάλωτες κατηγορίες συνανθρώπων μας, χρησιμοποιούνται οι δυνατότητες που παρέχει η ψηφιακή τεχνολογία προσαρμοσμένες στις εξατομικευμένες ανάγκες του ωφελούμενου και καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για την κατά το δυνατόν βελτιστοποίηση των διόδων ασφαλούς και έγκαιρης ενημέρωσης.

Η ορθή έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση είναι καθήκον των αρμόδιων φορέων, ενώ, παράλληλα, αποτελεί μοχλό ευαισθητοποίησης των κοινωνικών ομάδων για διάδοση και μετάδοσή της.

Ερ: Σχεδιάζονται νέες δράσεις για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες;

Απ: Η πολιτική για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες δεν μπορεί να είναι στατική, εξελίσσεται μαζί με τις ανάγκες της κοινωνίας.

Η ΔΥΠΑ, υλοποιώντας την απαρέγκλιτη βούληση του Υπουργείου Εργασίας για προσφορά ίσων ευκαιριών, συμπερίληψη και δημοκρατική πρόσβαση στην αγορά εργασίας, εργάζεται ήδη συστηματικά για την επέκταση επιτυχημένων παρεμβάσεων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα άτομα με αναπηρία.

Παράλληλα, σε μια δομημένη στρατηγική σχεδιάζονται νέες δράσεις, με έμφαση τόσο στη δημιουργία εύρους ευκαιριών απασχόλησης όσο και στην κατάλληλη, ανταποκρινόμενη στις σύγχρονες απαιτήσεις, προετοιμασία των πολιτών στο συνεχώς μεταβαλλόμενο τοπίο της απασχόλησης.

Στο πλαίσιο αυτό, δρομολογούνται νέα προγράμματα με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021-2027, όπως δράσεις για την ένταξη ανέργων άνω των 30 ετών που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, καθώς και ειδικά προγράμματα για νέους 18-29 ετών, με ιδιαίτερη έμφαση στα άτομα με αναπηρία.

Συγκεκριμένα, έχει ανακοινωθεί νέο πρόγραμμα με 1.000 ακόμα θέσεις σε δήμους και περιφέρειες όλης της χώρας, μετά την ολοκλήρωση των δύο κύκλων των 1.000 + 1.000 προσλήψεων.

Ταυτόχρονα, ενισχύονται συνεργασίες μας με επιχειρήσεις, κοινωνικούς φορείς και οργανισμούς, γιατί φιλοσοφία της στρατηγικής μας αποτελεί η συνεργατικότητα και η σύναψη ενός ικανού δικτύου διασύνδεσης, υπηρετώντας την απρόσκοπτη αποστολή ουσιαστικής συνδρομής στους συμπολίτες μας για ενεργή και επωφελή ένταξη στην αγορά εργασίας.

Γιατί η κοινωνία που θέλουμε να οικοδομήσουμε είναι μια κοινωνία με συνοχή και αλληλεγγύη, όπου η ένταξη δεν αποτελεί ζητούμενο, αλλά μια αυτονόητη πραγματικότητα για κάθε πολίτη.

Προέλευση φωτογραφίας: ΔΥΠΑ.
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Για τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχουν οι παρεμβάσεις πολιτικής στην Εκπαίδευση, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες, καθώς επίσης και για τις παρεμβάσεις αυτές καθεαυτές, στις οποίες προχωρά το υπουργείο Παιδείας, μίλησε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σε συνέντευξη που παραχώρησε με αφορμή την παρουσία της στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026, συγκεντρώνοντας προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, όπου θα συζητηθούν οι κρίσιμες εξελίξεις της περιόδου.

«Η εκπαίδευση δεν πρέπει να ακολουθεί την εποχή, αλλά να τη διαμορφώνει. Οι πολιτικές που αντέχουν στον χρόνο δεν επενδύουν μόνο σε εργαλεία, αλλά σε αρχές και αξίες», επεσήμανε η κ. Ζαχαράκη και τόνισε ότι μεταρρύθμιση δεν είναι από μόνη της η παρουσία ενός σύγχρονου εργαλείου, αλλά ένα σχολείο «που μαθαίνει στο παιδί να σκέφτεται, να αξιολογεί και να δημιουργεί».

Η υπουργός Παιδείας εξήγησε ότι οι παρεμβάσεις πολιτικής βασίζονται στο τρίπτυχο ευελιξία – σχολείο που καλλιεργεί δεξιότητες ζωής – επένδυση στους εκπαιδευτικούς.

Όσον αφορά τις εξελίξεις που επιφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κ. Ζαχαράκη τόνισε ότι μετατρέπονται σε ευκαιρίες «για ένα σχολείο πιο ανοιχτό, σύγχρονο και δίκαιο». «Επενδύουμε συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό, με στόχο ίση πρόσβαση για όλους και μείωση του κόστους για τις οικογένειες», ανέφερε.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, το Ψηφιακό Φροντιστήριο, το οποίο, όπως είπε η υπουργός, «μετασχηματίζεται σε ένα πιο ολοκληρωμένο και διαδραστικό περιβάλλον μάθησης και στήριξης των παιδιών» και αναπτύσσεται ως ένας «συνεχής μηχανισμός υποστήριξης και όχι μόνο ως εργαλείο προετοιμασίας για την Γ’ Λυκείου».

Στο ίδιο πλαίσιο, η κ. Ζαχαράκη ενέταξε τη λειτουργία των διαδραστικών πινάκων, τη διανομή σετ ρομποτικής στα σχολεία και εξειδικευμένων εργαλείων για την υποστήριξη μαθητών με αναπηρία, τη δημιουργία 13 Κέντρων Καινοτομίας (όπου θα προωθείται η συνεργασία μαθητών, εκπαιδευτικών, ερευνητών και η τοπικής κοινωνίας), την πιλοτική εφαρμογή εξατομικευμένης εκπαίδευσης παιδιών και εκπαιδευτικών σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς επίσης και την πιλοτική εφαρμογή προγράμματος ειδησεογραφικού και πληροφοριακού εγγραμματισμού.

Η υπουργός Παιδείας, απαντώντας σε ερώτηση για το εάν αναγκαιότερη των παρεμβάσεων είναι η πλήρης στελέχωση των σχολείων, ξεκαθάρισε ότι «η κάλυψη των κενών είναι ένα δομικό πρόβλημα, που δεν λύνεται με ξόρκια, ανέξοδες και ανέφικτες υποσχέσεις για χιλιάδες επί χιλιάδων προσλήψεις».

Όπως είπε, σχεδόν ένας στους τρεις μόνιμους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν σήμερα στα σχολεία, έχουν διοριστεί μετά το 2019, ενώ παράλληλα για καλύτερο και πιο τεκμηριωμένο προγραμματισμό, πρόβλεψη και άμεση ανταπόκριση, το υπουργείο αναπτύσσει την πλατφόρμα «EduPlan».

«Η στήριξη και καλύτερη λειτουργία του δημόσιου σχολείου δεν είναι μόνο θέμα πόρων και προσλήψεων, αλλά οργάνωσης πάνω στα σωστά δεδομένα», σημείωσε η κ. Ζαχαράκη και υπογράμμισε: «Ό,τι σχεδιάζουμε και υλοποιούμε εντάσσεται και στη λογική τακτοποίησης και νοικοκυρέματος, πραγμάτων που βλέπουμε ότι δεν λειτουργούν όπως έπρεπε ή μπορούν να γίνουν καλύτερα».

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και την Αθηνά Καστρινάκη:

ΕΡ: Αναλάβατε την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας σε μία περίοδο που έχει χαρακτηριστεί από τη ραγδαία εξάπλωση της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλους τους τομείς. Θεσμοί που είναι φορείς χάραξης και εφαρμογής πολιτικής, όπως τα υπουργεία, χρειάζονται ευελιξία στην προσαρμογή και εφαρμογή πολιτικών στο τώρα. Πώς το υπουργείο προσπαθεί να ακολουθήσει την ταχύτητα των εξελίξεων;

ΑΠ: Στο Υπουργείο Παιδείας δεν στεκόμαστε θεατές στις εξελίξεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τις μετατρέπουμε σε ευκαιρίες για ένα σχολείο πιο ανοιχτό, σύγχρονο και δίκαιο. Επενδύουμε συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό, με στόχο ίση πρόσβαση για όλους και μείωση του κόστους για τις οικογένειες. Το Ψηφιακό Φροντιστήριο μετασχηματίζεται σε ένα πιο ολοκληρωμένο και διαδραστικό περιβάλλον μάθησης και στήριξης των παιδιών με τη βοήθεια και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μια ξεχωριστή μεταρρύθμιση που ήρθε και «ρίζωσε» στην εκπαίδευση, αριθμεί ήδη περίπου 310.000 χρήστες και πάνω από 6.400 ώρες διδασκαλίας. Στην κορυφή αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το έργο «EduAI», που ενισχύει την εξατομικευμένη μάθηση. Μέσα από το EduAI, οι μαθητές θα λαμβάνουν σε πραγματικό χρόνο, κατά τη διάρκεια των ζωντανών μαθημάτων, ασκήσεις προσαρμοσμένες στο επίπεδο και την απόδοσή τους. Το σύστημα «κατανοεί» το περιεχόμενο του μαθήματος, εντοπίζει έγκαιρα πιθανά γνωστικά κενά και υποστηρίζει τη στοχευμένη εξάσκηση, παρέχοντας άμεση ανατροφοδότηση. Παράλληλα, η δυσκολία των ασκήσεων προσαρμόζεται δυναμικά, επιτρέποντας στους μαθητές να προχωρούν με ρυθμό που ανταποκρίνεται στις πραγματικές τους ανάγκες και ενισχύοντας την αυτοαξιολόγηση και την ουσιαστική εμπέδωση της γνώσης.

Πριν από λίγες ημέρες, υπογράψαμε επίσης μνημόνιο συνεργασίας με τη Microsoft, για την ένταξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Ψηφιακό Φροντιστήριο, με τη δημιουργία δωρεάν ψηφιακού βοηθού για τα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα των ξένων γλωσσών (Αγγλικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Γερμανικά).

Από τη νέα σχολική χρονιά, τα «ζωντανά» μαθήματα επεκτείνονται και στους μαθητές της Α’ και Β’ Λυκείου, ενισχύοντας σημαντικά τον ρόλο του Ψηφιακού Φροντιστηρίου ως ενός συνεχούς μηχανισμού υποστήριξης και όχι μόνο ως εργαλείου προετοιμασίας για τη Γ’ Λυκείου. Με την επέκταση αυτή, το πρόγραμμα γίνεται πιο «ζωντανό» και πιο ουσιαστικό για τους μαθητές, καλύπτοντας κρίσιμα στάδια της εκπαιδευτικής τους πορείας. Τον περασμένο Νοέμβριο το Ψηφιακό Φροντιστήριο ενίσχυσε τα σύγχρονα (live) μαθήματα με τέσσερα (4) επιπλέον μαθήματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, με περισσότερες ώρες διδασκαλίας ανά μήνα και επίσης, από το Νοέμβριο του 2025, τρία (3) νέα μαθήματα Ειδικής Αγωγής εντάχθηκαν στην ασύγχρονη μορφή του, υποστηρίζοντας ακόμη πιο ουσιαστικά μαθητές και μαθήτριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Παράλληλα, στα σχολεία μας, λειτουργούν ήδη 39.000 διαδραστικοί πίνακες, ενώ θα προστεθούν άλλοι 8.000 μέσα στο 2026. Έχουν διανεμηθεί 117.121 σετ ρομποτικής σε πάνω από 11.000 σχολεία και περίπου 17.000 εξειδικευμένα εργαλεία υποστηρίζουν μαθητές με αναπηρία.

Σταδιακά με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, δημιουργούμε 13 Κέντρα Καινοτομίας, ένα σε κάθε Περιφέρεια της χώρας. Εκεί μαθητές, εκπαιδευτικοί, ερευνητές και η τοπική κοινωνία θα μπορούν να συνεργαστούν ώστε η γνώση να μετατραπεί σε καινοτομία και χειροπιαστό αποτέλεσμα. Είναι επιλογή της κυβέρνησης και του Υπουργείου Παιδείας να δοθεί σε κάθε παιδί ισότιμη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες, στην καινοτομία και σε εμπειρίες που καλλιεργούν ουσιαστικές δεξιότητες ζωής.  Σε συνεργασία και με χορηγία του  Ιδρύματος Ωνάση  ξεκινήσαμε πιλοτικά σε 20 Λύκεια της χώρας μια εξατομικευμένη εκπαίδευση παιδιών και εκπαιδευτικών σχετικά με τη χρήση και τις δυνατότητες της OpenAI.

Την ίδια στιγμή θέλουμε, τα παιδιά να αποκτήσουν μέσα στο σχολικό περιβάλλον ικανότητες «επιβίωσης» στον κόσμο της υπερπληροφόρησης, της παραπληροφόρησης και των deepfakes. Υλοποιούμε – σε συνεργασία με τον συνάδελφό μου υπουργό Παύλο Μαρινάκη και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – για πρώτη φορά ένα πιλοτικό, συστηματικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο, μοντέλο ειδησεογραφικού και πληροφοριακού γραμματισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εργαλείο και όπως όλα τα εργαλεία το σημαντικό είναι η χρήση του ώστε να περιορίζουμε τους κινδύνους και να αντλούμε τα οφέλη του. Σίγουρα το θέλουμε στο σχολείο του αύριο που χτίζουμε.

ΕΡ: Θα ήθελα να μείνουμε λιγάκι σε αυτό. Οι διαδραστικοί πίνακες, παραδείγματος χάριν, ίσως αποτελούσε ένα αίτημα της εποχής προ Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ τα καινούρια προγράμματα σπουδών και βιβλία όταν φτάσουν στα σχολεία ίσως να έχει προκύψει ήδη η ανάγκη για εκσυγχρονισμό τους. Ποια θα πρέπει, κατά τη γνώμη σας, να είναι τα χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων, ώστε να έχουν διαχρονικό χαρακτήρα;

ΑΠ: Η εκπαίδευση δεν πρέπει να ακολουθεί την εποχή, αλλά να τη διαμορφώνει. Οι πολιτικές που αντέχουν στον χρόνο δεν επενδύουν μόνο σε εργαλεία, αλλά σε αρχές και αξίες. Ένας διαδραστικός πίνακας δεν είναι από μόνος του μεταρρύθμιση, μεταρρύθμιση είναι το σχολείο που μαθαίνει στο παιδί να σκέφτεται, να αξιολογεί και να δημιουργεί.

Οι παρεμβάσεις μας βασίζονται σε τρεις άξονες: Πρώτον, ευελιξία, με προγράμματα σπουδών που μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες της εποχής και με ουσιαστική στήριξη της ενισχυτικής διδασκαλίας στα σχολεία μας, ώστε κανένα παιδί να μη μένει πίσω. Δεύτερον, σχολείο που καλλιεργεί δεξιότητες ζωής και δεν περιορίζεται μόνο στη μετάδοση γνώσεων, αλλά διδάσκει στα παιδιά πως να σκέφτονται, να συνεργάζονται και να χρησιμοποιούν σωστά την τεχνολογία. Και τρίτον, επένδυση στους εκπαιδευτικούς μας. Με σύγχρονα εργαλεία επιμόρφωσης και συνεχή καλλιέργεια δεξιοτήτων, γιατί καμία τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει έναν εμπνευσμένο και ουσιαστικά υποστηριγμένο εκπαιδευτικό.

Ο στόχος μας δεν είναι απλώς να εξοπλίσουμε τα σχολεία με τις ευκολίες του «σήμερα», αλλά να τα προετοιμάσουμε για τα ζητούμενα του «αύριο». Και αυτό απαιτεί πολιτικές με διάρκεια και συνέχεια, όχι με ημερομηνία λήξης.

ΕΡ: Θα μπορούσε κάποιος να αντιτείνει ότι αναγκαιότερο όλων των προαναφερθέντων είναι η σωστή και πλήρης στελέχωση των σχολείων. Τι θα απαντούσατε σε αυτό;

ΑΠ: Θα σας απαντήσω με απόλυτη ειλικρίνεια. Στην εκπαίδευση δεν υπάρχουν ζητήματα λιγότερα αναγκαία από τα άλλα. Κάθε επιλογή, κάθε πολιτική παρέμβαση μετράει το ίδιο, γιατί το σχολείο είναι ένα σύνολο πραγμάτων που αφορούν τη λειτουργία, την ασφάλεια, τις υποδομές, το ανθρώπινο δυναμικό, την καινοτομία.

Ας είμαστε ξεκάθαροι: η κάλυψη των κενών είναι ένα δομικό πρόβλημα, που δεν λύνεται με ξόρκια, ανέξοδες και ανέφικτες υποσχέσεις για χιλιάδες επί χιλιάδων προσλήψεις.

Φέτος διορίστηκαν 10.000 εκπαιδευτικοί, την προηγούμενη χρονιά επίσης 10.000. Σχεδόν ένας στους τρεις μόνιμους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν σήμερα στα σχολεία μας, έχουν διοριστεί μετά το 2019. Μιλάμε για παραπάνω από 48.000. Οι αριθμοί δείχνουν από μόνοι τους, πόση ανασφάλεια αφήσαμε πίσω μας τα τελευταία χρόνια. Για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, τα παιδιά και τις οικογένειες τους. Χιλιάδες βεβαίως είναι οι αναπληρωτές που υποστηρίζουν κάθε χρόνο τις ανάγκες και τη λειτουργία των σχολείων μας σε κάθε γωνιά.

Την ανάγκη για καλύτερο και πιο τεκμηριωμένο προγραμματισμό, πρόβλεψη και άμεση ανταπόκριση θα την καλύψουμε με το «EduPlan»: Μια ψηφιακή και καινοτόμο πλατφόρμα, που θα αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη, ώστε να καταγράφουμε και να προβλέπουμε τα κενά και την πλήρωσή τους. Επιμένω, και έχουμε δουλέψει πολύ πάνω σε αυτό, ότι η στήριξη και καλύτερη λειτουργία του δημόσιου σχολείου δεν είναι μόνο θέμα πόρων και προσλήψεων, αλλά οργάνωσης πάνω στα σωστά δεδομένα. Συγχρόνως, φέτος, ολοκληρώνουμε νωρίς τις υπηρεσιακές και σχολικές μεταβολές, τις εγγραφές και συνολικά την απαραίτητη προεργασία για την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς.

Ας μου επιτραπεί να πω ευρύτερα πως ό,τι σχεδιάζουμε και υλοποιούμε εντάσσεται και στη λογική τακτοποίησης και νοικοκυρέματος, πραγμάτων που βλέπουμε ότι δεν λειτουργούν όπως έπρεπε ή μπορούν να γίνουν καλύτερα. Πιστεύω ότι η καλή δημόσια εκπαίδευση είναι κατ΄εξοχήν το πεδίο απ΄όπου αρχίζει η καταπολέμηση των ανισοτήτων.

ΕΡ: Ποια από τις παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας θεωρείτε πιο σημαντική για τη βελτίωση της ποιότητας και τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας εκπαίδευσης;

ΑΠ: Στη δημόσια εκπαίδευση δεν υπάρχουν παρεμβάσεις πρώτης και δεύτερης κατηγορίας. Κάθε δράση συμβάλλει στη συνολική ανάπτυξη του σχολείου. Σήμερα, έχουμε μειώσει σημαντικά τις ανισότητες στην πράξη, δημιουργώντας ίσες ευκαιρίες για κάθε παιδί, είτε ζει σε ένα ορεινό σχολείο της Ευρυτανίας, είτε στις πυκνοκατοικημένες γειτονιές της Αθήνας. Επενδύουμε στους ανθρώπους: σύγχρονες υποδομές, επιμόρφωση και αξιολόγηση εκπαιδευτικών, ψηφιακά εργαλεία. Με τα νέα προγράμματα παρεμβαίνουμε έγκαιρα στα μαθησιακά κενά, ενώ τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία και το δίκτυο των Πρότυπων και Πειραματικών διαχέουν καλές πρακτικές. Ο κεντρικός πολιτικός και προσωπικός στόχος είναι μια δημόσια εκπαίδευση «καταλύτης ευκαιριών» και σε αυτό το στόχο εντάσσουμε τον εθνικό διάλογο για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.

Αθηνά Καστρινάκη
ΑΠΕ-ΜΠΕ