Σε μια συγκυρία όπου ο ελληνικός τουρισμός συνεχίζει να καταγράφει υψηλές επιδόσεις, αλλά ταυτόχρονα αυξάνονται οι πιέσεις σε υποδομές, φυσικούς πόρους και τοπικές κοινωνίες, το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠΤ) επιχειρεί να θέσει σταθερές βάσεις για ένα ανθεκτικό και βιώσιμο τουριστικό μέλλον.
Στη συνέντευξή της στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη υπερασπίζεται τη φιλοσοφία του νέου χωροταξικού σχεδιασμού, υποστηρίζοντας ότι στόχος του είναι να προστατευθούν οι ήδη επιβαρυμένοι προορισμοί και παράλληλα να δημιουργηθούν νέες αναπτυξιακές δυνατότητες σε λιγότερο προβεβλημένες περιοχές της χώρας. Όπως επισημαίνει, το ΕΧΠΤ είναι ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός κατευθύνσεων και κανόνων, που συνοδεύεται και από ειδικά κίνητρα, συνδυάζοντας την τουριστική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική συνοχή και θέτοντας σταθερές βάσεις για ένα ανθεκτικό και βιώσιμο τουριστικό μέλλον.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στις περιοχές που εντάσσονται σε καθεστώς αυξημένου ελέγχου, εξηγώντας ότι τα αυστηρότερα όρια δόμησης και κλινών αφορούν κυρίως κορεσμένους προορισμούς και μικρά νησιά, όπου – όπως αναφέρει – υπάρχει ανάγκη προστασίας της φέρουσας ικανότητας και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας τους. Η υπουργός επιχειρεί να απαντήσει στις ανησυχίες αυτοδιοικητικών και επενδυτικών φορέων, υπογραμμίζοντας ότι οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας των προορισμών. Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρεται εκτενώς και στο ζήτημα των βραχυχρόνιων μισθώσεων, σημειώνοντας ότι το νέο χωροταξικό δίνει πλέον τη δυνατότητα επιβολής χωρικά διαφοροποιημένων περιορισμών ανά περιοχή, ανάλογα με τις πιέσεις που δέχεται κάθε προορισμός.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε θεσμοθέτηση προδιαγραφών λειτουργίας και ελέγχου για τα ακίνητα τύπου airbnb. Η υπουργός Τουρισμού στέκεται επίσης στην ανάγκη προστασίας του φυσικού και παράκτιου περιβάλλοντος, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στις αυστηρότερες προβλέψεις για την παράκτια ζώνη και στις ειδικές ρυθμίσεις για προστατευόμενες περιοχές. Τέλος, απαντά στις αιτιάσεις φορέων του τουρισμού για ελλιπή διαβούλευση, διαβεβαιώνοντας ότι το σχέδιο παραμένει ανοιχτό σε παρατηρήσεις και βελτιώσεις πριν από την οριστική του διαμόρφωση.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης της υπουργού Τουρισμού, Όλγας Κεφαλογιάννη στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και την Μαρία Τσιβγέλη
ΕΡ: Ποια είναι η βασική φιλοσοφία του νέου χωροταξικού για τον τουρισμό και ποια προβλήματα επιχειρεί να αντιμετωπίσει;
ΑΠ: Το ΕΧΠΤ είναι ένα κρίσιμο εργαλείο που ενεργοποιεί σημαντικούς μηχανισμούς υλοποίησης της στρατηγικής για τον ελληνικό τουρισμό, για ισόρροπη και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη στη χώρα μας. Στη βάση αυτή, το ΕΧΠΤ έρχεται, από τη μία πλευρά, να προστατεύσει τους ήδη αναπτυγμένους προορισμούς, οι οποίοι δέχονται πιέσεις από τις τουριστικές ροές, διαφυλάσσοντας με τον τρόπο αυτό μακροπρόθεσμα την αξία και τη μοναδικότητά τους, και από την άλλη να αποτυπώσει τις ευκαιρίες και δυνατότητες για ανάπτυξη σε λιγότερο γνωστούς προορισμούς, που έχουν τα περιθώρια, απλώνοντας ουσιαστικά με ισορροπία το όφελος από τον τουρισμό σε ολόκληρη τη χώρα.
Συνολικά, είναι ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός κατευθύνσεων και κανόνων, που συνοδεύεται και από ειδικά κίνητρα, συνδυάζοντας την τουριστική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική συνοχή και θέτοντας σταθερές βάσεις για ένα ανθεκτικό και βιώσιμο τουριστικό μέλλον.
ΕΡ: Τι σημαίνει στην πράξη για ένα δήμο ή ένα νησί η ένταξή του στις περιοχές αυξημένου ελέγχου; Τι αλλάζει πρακτικά για τις τοπικές κοινωνίες και τους επενδυτές;
ΑΠ: Στις περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης (Α) υπάρχει αυξημένη μέριμνα, αναφορικά με τη δημιουργία νέων υποδομών φιλοξενίας και την επέκταση των υφιστάμενων. Έτσι, για τις περιοχές αυτές προβλέπεται η δυνατότητα κατασκευής νέων καταλυμάτων σε κατηγορίες 4 και 5 αστέρων, ενώ για τα νησιά τίθεται όριο μέχρι 100 κλίνες. Περαιτέρω, για τις εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών περιοχές, το ελάχιστο απαιτούμενο εμβαδόν γηπέδου ορίζεται σε 16 στρέμματα.
ΕΡ: Δήμοι και νησιωτικές περιοχές εκφράζουν φόβους ότι τα αυστηρότερα όρια δόμησης και κλινών μπορεί να επηρεάσουν την τοπική οικονομία και τις μικρότερες επενδύσεις.Πώς απαντάτε σε αυτούς τους προβληματισμούς; Υπάρχει περιθώριο προσαρμογών ανά περιοχή;
ΑΠ: Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι τα αυστηρότερα όρια και οι περιορισμοί αφορούν στις περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης και τις αναπτυγμένες περιοχές (σε ηπιότερο βαθμό) με βάση τη σχετική κατηγοριοποίηση, καθώς και τα νησιά έκτασης από 0 έως 250 τ.χλμ. Πρόκειται, δηλαδή, αφενός μεν για περιοχές ήδη εξαιρετικά αναπτυγμένες ως τουριστικοί προορισμοί, και αφετέρου για τα μικρά νησιά και την ανάγκη να προστατευτούν από δυσανάλογες προς τη φέρουσα ικανότητά τους επιβαρύνσεις σε τουριστικές υποδομές, αλλά και από φαινόμενα ανομοιομορφίας επενδυτικών παρεμβάσεων ως προς το τοπίο και την ταυτότητά τους.
ΕΡ: Το νέο χωροταξικό επιχειρεί να περιορίσει την πίεση σε κορεσμένους προορισμούς. Στο πλαίσιο αυτό, τι περιορισμούς θέτει στην ανάπτυξη νέων καταχωρίσεων τύπου airbnb και πώς επηρεάζει γενικότερα τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;
ΑΠ: Για το ζήτημα της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει σημαντικές πρωτοβουλίες σε επίπεδο ελέγχου της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, το υπουργείο Τουρισμού, έθεσε από πέρυσι σε ισχύ λειτουργικές προδιαγραφές και προδιαγραφές ασφαλείας για τα ακίνητα αυτά, προκειμένου να θωρακιστεί η ποιότητα της φιλοξενίας που παρέχουν, με τις αρμόδιες υπηρεσίες του να έχουν πλέον τη δυνατότητα άσκησης ελέγχων για την τήρηση αυτών. Πλέον, και μέσα από το ΕΧΠΤ, η δραστηριότητα αυτή μπορεί να υπόκειται σε χωρικά διαφοροποιημένους όρους και περιορισμούς, οι οποίοι εξειδικεύονται με βάση την κατηγοριοποίηση των περιοχών (Α, Β, Γ, Δ, Ε) ή/και τα ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά αυτών. Οι κατευθύνσεις αυτές αποσκοπούν ιδίως στην ορθολογική διαχείριση της ζήτησης και των εν λόγω ακινήτων που παρέχουν φιλοξενία σε επισκέπτες, στην προστασία του τοπικού τουριστικού πλεονεκτήματος από φαινόμενα πίεσης στον προορισμό, καθώς και στη διασφάλιση της λειτουργικότητας και της φυσιογνωμίας των περιοχών.
ΕΡ: Με ποιο τρόπο το νέο πλαίσιο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος και των υποδομών;
ΑΠ: Όπως ήδη έχουμε τονίσει, η στρατηγική που εφαρμόζουμε για τον τουρισμό έχει ως πυρήνα της το μέτρο και την ισορροπία της τουριστικής ανάπτυξης, με σεβασμό στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, καθώς και στις τοπικές κοινωνίες. Το ΕΧΠΤ κινείται ακόμη πιο στοχευμένα προς αυτή την κατεύθυνση καθώς κεντρική επιδίωξή του είναι η προσαρμογή των προορισμών στην κλιματική αλλαγή, η πράσινη ανάπτυξη και η σταδιακή μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της τουριστικής δραστηριότητας συνολικά, με στόχο μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική τουριστική ανάπτυξη. ‘Αλλωστε, και από την κατηγοριοποίηση των περιοχών βάσει της χωρικής κατανομής της τουριστικής δραστηριότητας, γίνεται φανερή η κλιμακούμενη πρόβλεψη κανόνων και περιορισμών για την προστασία του τοπίου και του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής. Επιπλέον, είναι ιδιαίτερα σημαντικοί οι αυστηροί κανόνες προστασίας που προβλέπονται για την παράκτια ζώνη – για παράδειγμα η πλήρης απαγόρευση νέων διαμορφώσεων και κατασκευών σε απόσταση 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή -, οι οποίοι επίσης στοχεύουν στη διατήρηση του φυσικού τοπίου και την προστασία του παράκτιου χώρου. Παράλληλα, το ΕΧΠΤ προβλέπει πρόσθετες ρυθμίσεις προστασίας ειδικά για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, δίνοντας έμφαση και κίνητρα στην ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.
ΕΡ: Υπάρχει πρόβλεψη ώστε το χωροταξικό να αναθεωρείται τακτικά ανάλογα με τις ανάγκες και τις πιέσεις που θα προκύπτουν σε κάθε περιοχή;
ΑΠ: Ο ελληνικός τουρισμός έχει αναπτύξει μια τεράστια δυναμική, με τους ποιοτικούς δείκτες, πλέον, να δυναμώνουν σημαντικά. Αυτό συμβαίνει βεβαίως μέσα σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον εξαιρετικά ευμετάβλητο, που όμως οι τάσεις για ταξιδιωτικές μετακινήσεις και εμπειρίες αναψυχής αυξάνονται ραγδαία. Είναι βέβαιο, λοιπόν, ότι το θεσμικό πλαίσιο το οποίο θα λειτουργήσει ρυθμιστικά ως προς τις τοπικές κοινωνίες και τους προορισμούς που θα απορροφήσουν τη δυναμική αυτή δεν μπορεί να παγώνει τον χρόνο στο σήμερα. Ταυτόχρονα βέβαια, η χωρική οργάνωση βασίζεται σε ένα σύστημα κανόνων που αντανακλά σε μακροπρόθεσμους στρατηγικούς στόχους και όχι σε αποσπασματικές ενέργειες, οπότε σαφώς δεν μπορεί να έχει ευκαιριακό χαρακτήρα. Έτσι, ορίζεται ότι το ΕΧΠΤ στο σύνολό του δεν μπορεί να αναθεωρείται σε σύντομο διάστημα, αλλά ταυτόχρονα προβλέπεται ότι για την κατηγοριοποίηση των περιοχών με βάση τη χωρική κατανομή του τουριστικού φαινομένου (περιοχές Α,Β,Γ κλπ), δίνεται η δυνατότητα αναθεώρησης κάθε 5 χρόνια και με βάση προηγηθείσα σχετική μελέτη. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη παρέχει το κίνητρο στους προορισμούς να εξελίσσονται ενισχύοντας τη φέρουσα ικανότητά τους, με έργα γενικών υποδομών ή και τουριστικών υποδομών με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
ΕΡ: Πώς απαντάτε στους φορείς του τουρισμού (ΣΕΤΕ, ΠΟΞ) που το τελευταίο διάστημα εξέφρασαν τον έντονο προβληματισμό τους για το ότι δεν συμμετείχαν στη διαδικασία διαμόρφωσης του χωροταξικού πλαισίου. Θα δοθεί η δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης του κλάδου πριν τη λήψη οριστικών αποφάσεων;
ΑΠ: Ήδη από την παρουσίαση του ΕΧΠΤ τονίσαμε πως το σχέδιο επιδέχεται ενδεχόμενων αλλαγών. Ωστόσο, το ίδιο το σχέδιο όπως διαμορφώθηκε και παρουσιάστηκε πρόσφατα, φανερώνει πως είμαστε ανοιχτοί στον διάλογο. Μην ξεχνάμε πως είναι το αποτέλεσμα της δουλειάς που κάναμε όλα αυτά τα χρόνια από την στιγμή που βγήκε σε δημόσια διαβούλευση το καλοκαίρι του 2024, λαμβάνοντας υπόψη τα εκατοντάδες σχόλια που έγιναν εκεί, πολλά από το οποία ενσωματώθηκαν στο κείμενο. Επιπλέον, θα ήθελα να υπενθυμίσω πως μέχρι τις 25 Μαΐου παρέχεται η δυνατότητα για διατύπωση παρατηρήσεων και επί της δημόσιας ανακοίνωσης του σχεδίου που αναρτήθηκε από την ημέρα της παρουσίασής του.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
