Παρά την κλιμάκωση της ρητορικής μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και τις εκατέρωθεν στρατιωτικές ενέργειες, οι ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο συνεχίζουν να κινούνται, έστω και με σημαντικά εμπόδια. 

Αναλυτές εκτιμούν ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη αποφεύγουν ενέργειες που θα οδηγούσαν σε πλήρη διακοπή των εξαγωγών, καθώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα προκαλούσε σοβαρή αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας και εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου. Οι πρώτες 103 ημέρες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή φαίνεται να έχουν αλλάξει σημαντικά τον χάρτη των πετρελαϊκών μεταφορών και της αγοράς δεξαμενοπλοίων.

Σύμφωνα με ανάλυση της Signal Ocean, το σαουδαραβικό λιμάνι του Γιανμπού (Yanbu) στην Ερυθρά Θάλασσα διακινεί πλέον μεγαλύτερους όγκους αργού πετρελαίου, η Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος της spot δραστηριότητας, ενώ η Ras Tanura, ο παραδοσιακός πυλώνας των εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας στον Περσικό Κόλπο, εμφανίζεται ολοένα και λιγότερο στην ανοιχτή αγορά.

Η μεταβολή αυτή συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια των πετρελαϊκών εταιρειών να περιορίσουν την έκθεση των δεξαμενοπλοίων τους στους κινδύνους που δημιουργεί η ένταση στα Στενά του Ορμούζ.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο αγωγός East-West Pipeline, μέσω του οποίου η Σαουδική Αραβία μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα κοιτάσματα και τις εγκαταστάσεις της ανατολικής ακτής προς το Yanbu, στην Ερυθρά Θάλασσα.

Με τον τρόπο αυτό, σημαντικές ποσότητες πετρελαίου μπορούν να εξαχθούν χωρίς να απαιτείται η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο αγωγός διαθέτει μεταφορική ικανότητα που φθάνει τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως και αποτελεί το βασικό εργαλείο της Saudi Aramco για τη διατήρηση των εξαγωγών της σε περιόδους αυξημένης αστάθειας.

Την ίδια στιγμή, η Φουτζέιρα (Fujairah) ενισχύει τον ρόλο της ως βασικός κόμβος της ναυλαγοράς δεξαμενοπλοίων, καθώς η θέση της και αυτής εκτός των Στενών του Ορμούζ προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια και ευελιξία στις εμπορικές συναλλαγές.

Αντίθετα, η μειωμένη παρουσία της Ras Tanura στις spot ναυλώσεις αποτυπώνει τη στροφή της αγοράς προς εναλλακτικές διαδρομές και λιμένες.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν ότι ο πόλεμος δεν έχει ανακόψει τις πετρελαϊκές ροές από τη Μέση Ανατολή, αλλά έχει οδηγήσει σε σημαντική αναδιάρθρωση των εμπορικών διαδρομών, με στόχο τη διασφάλιση της συνέχισης των εξαγωγών και τη μείωση των γεωπολιτικών κινδύνων για ναυλωτές, πλοιοκτήτες και αγοραστές πετρελαίου.

H ανάλυση της Signal Ocean, δείχνει ότι η παραδοσιακή εικόνα του Περσικού Κόλπου ως κυρίαρχου εξαγωγικού κέντρου αργού πετρελαίου μεταβάλλεται, με το σαουδαραβικό λιμάνι του Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.

Αυτή βασίζεται σε 354 αναφερόμενα fixtures – δηλαδή συμφωνίες ναύλωσης πλοίων για τη μεταφορά φορτίων πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων – που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της άνοιξης του 2026 στο Yanbu και στο ευρύτερο σύμπλεγμα λιμένων του Αραβικού Κόλπου.

Με μια πρώτη ματιά, ο Αραβικός Κόλπος εμφανίζεται πιο δραστήριος, καθώς καταγράφηκαν 198 ναυλώσεις έναντι 156 στο Yanbu.

Ωστόσο, όταν η ανάλυση εστιάζει στον πραγματικό όγκο πετρελαίου που μεταφέρθηκε, η εικόνα αντιστρέφεται.

Το Yanbu φόρτωσε συνολικά 29,1 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου, έναντι 26,6 εκατ. βαρελιών στον Αραβικό Κόλπο.

Σύμφωνα με τη Signal Ocean, η διαφορά οφείλεται κυρίως στη μεγαλύτερη χρήση πλοίων τύπου VLCC (Very Large Crude Carriers), των μεγαλύτερων δεξαμενοπλοίων μεταφοράς αργού πετρελαίου.

Στο λεγόμενο «dirty book», που αφορά φορτία αργού πετρελαίου και fuel oil, το Yanbu κατέγραψε 77 ναυλώσεις VLCC έναντι 57 στον Αραβικό Κόλπο, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως βασικής αρτηρίας εξαγωγής μεγάλων ποσοτήτων αργού προς μακρινούς προορισμούς.

Αντίθετα, ο Αραβικός Κόλπος διατηρεί ένα πιο διαφοροποιημένο προφίλ, με μεγαλύτερη παρουσία πλοίων μεσαίου μεγέθους και αυξημένη διακίνηση διυλισμένων προϊόντων και νάφθας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στον Κόλπο καταγράφηκαν 97 ναυλώσεις φορτίων «clean products», έναντι μόλις 48 στο Yanbu, γεγονός που αποτυπώνει τον ρόλο λιμένων όπως το Sohar, το Duqm και το Ruwais στην εξαγωγή πετρελαϊκών προϊόντων.

Καθοριστική θεωρείται και η μεταβολή του εμπορικού χάρτη στον Περσικό Κόλπο.

Η Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναδείχθηκε στο κυρίαρχο κέντρο της spot αγοράς δεξαμενοπλοίων, συγκεντρώνοντας 76 ναυλώσεις, αφήνοντας πίσω το Sohar με 32, το Duqm με 29 και το Mina Al Fahal με 21.Την ίδια στιγμή, η Ras Tanura, ο σημαντικότερος παραδοσιακά τερματικός σταθμός εξαγωγής πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας στον Περσικό Κόλπο, εμφανίζεται σχεδόν απούσα από την ανοιχτή αγορά ναυλώσεων.

«Σκιώδης» στόλος σε αναμονή έξω από το Kharg

Στο μεταξύ σημάδια αυξανόμενης πίεσης στις ιρανικές πετρελαϊκές εξαγωγές καταγράφονται στο Kharg Island, τον βασικό εξαγωγικό κόμβο αργού πετρελαίου του Ιράν.

Καθώς οι αμερικανικές κυρώσεις και οι επιχειρήσεις επιβολής του αποκλεισμού εντείνονται, ολοένα και περισσότερα δεξαμενόπλοια παραμένουν αγκυροβολημένα στην ευρύτερη περιοχή, περιμένοντας οδηγίες ή ευκαιρία να αποπλεύσουν.

Σύμφωνα με στοιχεία της Windward, περίπου 20 δεξαμενόπλοια έχουν εντοπιστεί γύρω από το Kharg με απενεργοποιημένα τα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης (AIS), πρακτική που συναντάται συχνά σε πλοία που δραστηριοποιούνται εκτός των παραδοσιακών εμπορικών διαδρομών.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και υπερδεξαμενόπλοια τύπου VLCC, γεγονός που υποδηλώνει ότι σημαντικές ποσότητες αργού παραμένουν δεσμευμένες στην περιοχή.

Στο Kharg Island, βρίσκεται ο σημαντικότερος πετρελαϊκός τερματικός σταθμός του Ιράν και αναδεικνύεται σε έναν από τους πλέον κρίσιμους γεωστρατηγικούς κόμβους της σύγκρουσης, που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και της Τεχεράνης.

Η στρατηγική σημασία του νησιού είναι καθοριστική, καθώς μέσω των εγκαταστάσεών του διακινείται το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών αργού πετρελαίου, οι οποίες αποτελούν βασική πηγή εσόδων για την ιρανική οικονομία.

Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε επίθεση στις πετρελαϊκές υποδομές του Kharg ή ακόμη και μια ενδεχόμενη χερσαία επιχείρηση θα μπορούσε να περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ένα τέτοιο σενάριο θα συνιστούσε σημαντική κλιμάκωση της κρίσης, με πιθανές επιπτώσεις όχι μόνο στην περιφερειακή ασφάλεια, αλλά και στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Η στοχοποίηση του Kharg θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων σε χώρες του Κόλπου, ενώ παράλληλα θα ενίσχυε τις πιέσεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, σε μια περίοδο που το αυξημένο ενεργειακό κόστος αποτελεί ήδη παράγοντα ανησυχίας για την παγκόσμια οικονομία.

Παρά τη στρατηγική του σημασία, οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού δεν έχουν μέχρι στιγμής αποτελέσει άμεσο στόχο των αμερικανικών επιχειρήσεων.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι τα αμερικανικά πλήγματα που πραγματοποιήθηκαν στα μέσα Μαρτίου κατέστρεψαν στρατιωτικές υποδομές και μέσα του Ιράν στο Kharg, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού δεν περιλαμβάνονταν στους στόχους των επιχειρήσεων.

Ωστόσο, η παρουσία αυξημένου αριθμού δεξαμενοπλοίων στην περιοχή και η συνεχιζόμενη πίεση στις ιρανικές εξαγωγές διατηρούν το Kharg στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς η πορεία του πολέμου και οι αποφάσεις των εμπλεκόμενων πλευρών αναμένεται να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Αντιδράσεις από την Ινδία

 Την ίδια ώρα έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στην Ινδία η στοχοποίηση τριών δεξαμενόπλοιων, στα οποία επέβαιναν Ινδοί ναυτικοί, από αμερικανικές δυνάμεις στον Κόλπο του Ομάν, στο πλαίσιο των επιχειρήσεων επιβολής του αμερικανικού αποκλεισμού στις ιρανικές πετρελαϊκές εξαγωγές. Σύμφωνα με το ινδικό υπουργείο Εξωτερικών, τα δεξαμενόπλοια Marivex, Settebello και Jalveer, στα οποία επέβαιναν Ινδοί ναυτικοί, δέχθηκαν πλήγματα μέσα στην εβδομάδα, καθώς οι αμερικανικές αρχές εκτιμούσαν ότι συνδέονταν με τη μεταφορά ή τη διακίνηση ιρανικού πετρελαίου, το οποίο η Ουάσιγκτον επιχειρεί να αποκλείσει από τις διεθνείς αγορές.

Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι στόχος των επιχειρήσεων δεν ήταν τα πληρώματα ή η Ινδία, αλλά η διακοπή των θαλάσσιων δικτύων που, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, συμβάλλουν στη συνέχιση των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Το σοβαρότερο περιστατικό σημειώθηκε με το δεξαμενόπλοιο Settebello, όπου τρεις Ινδοί ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους έπειτα από αμερικανικό πλήγμα ανοικτά του Ομάν. Πρόκειται για τα πρώτα επιβεβαιωμένα θύματα από την έναρξη των επιχειρήσεων αποκλεισμού που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ από τον Απρίλιο. Η κυβέρνηση του Νέου Δελχί αντέδρασε έντονα, ζητώντας τον τερματισμό των επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων και την αναζήτηση διπλωματικής λύσης για την αποκλιμάκωση της κρίσης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα της Ανατολικής Μεσογείου βρέθηκαν στον πυρήνα των συναντήσεων που πραγματοποίησε η ελληνική αποστολή με επικεφαλής τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου στις ΗΠΑ. Η συνεργασία των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου -μέσα από την πλατφόρμα 3+1, τον οργανισμό East Med Gas Forum και το Παγκόσμιο Ενεργειακό Φόρουμ του Atlantic Council- φαίνεται να αποκτά δυναμική, να παίρνει συγκεκριμένο σχήμα και να βάζει ξεκάθαρους κανόνες για την περιοχή.

‘Αλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που οι χώρες της Ανατολικής Μεσογείου μιλούν για ενέργεια. Είναι, όμως, η πρώτη φορά που η διπλωματία της ενέργειας ξεπερνά τα στενά όρια των οικονομικών συναλλαγών και κουβαλά γεωπολιτικές συνέπειες. Η Ελλάδα σε αυτή τη νέα γεωμετρία της ενέργειας φιλοδοξεί να παίξει καθοριστικό ρόλο ως άξονας σταθερότητας.

Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου

Τη Δευτέρα 8 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε στο κτίριο του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Ουάσιγκτον, η 10η Υπουργική Συνάντηση του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EMGF), υπό την Προεδρία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Σταύρου Παπασταύρου και διοργανωτή τις ΗΠΑ και τον Υπουργό Ενέργειας, Chris Wright. Μαζί με τον Έλληνα και τον Αμερικανό Υπουργό Ενέργειας, στη σύνοδο συμμετείχαν ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Μιχάλης Δαμιανός, ο Υπουργός Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων της Αιγύπτου, κ. Karim Badawy, ο Υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων της Ιορδανίας, κ. Σαλέχ Αλί Αλ-Καραμπσέχ, επικεφαλής Αντιπροσωπειών των κυβερνήσεων από το Ισραήλ,  την Ιταλία, την Παλαιστίνη, καθώς και εκπρόσωποι την ΕΕ και την Παγκόσμια Τράπεζα.

Η Συνάντηση πραγματοποιήθηκε σχεδόν τρία χρόνια μετά την σύγκληση της τελευταίας συνάντησης, στην οποία η χώρας μας είχε αναλάβει την προεδρία.

Μάλιστα, το συγκεκριμένο Φόρουμ συγκεντρώνει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί το μόνο φόρουμ όπου συμμετέχουν κυβερνήσεις της Ιορδανίας, του Ισραήλ, αλλά και της Παλαιστίνης, μαζί με τα μόνιμα μέλη (Κύπρος, Αίγυπτος, Ελλάδα, Ιταλία, Γαλλία) και τους παρατηρητές (Ευρωπαϊκή Ένωση, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και Παγκόσμια Τράπεζα).

Η κρίση στη Μέση Ανατολή είχε οδηγήσει σε συνεχόμενες αναβολές των συνεδριάσεων και εκατέρωθεν αντιρρήσεις Ισραήλ και Παλαιστίνης. Ωστόσο, η σημασία της ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή και της προστασίας των ενεργειακών υποδομών έφερε ξανά στο τραπέζι όλα τα κράτη πλην της Γαλλίας που δεν συμμετείχε. Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν, τα μέλη «συζήτησαν τρόπους με τους οποίους τα κράτη-μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν το EMGF για να ενισχύσουν την ανάπτυξη διασυνδεδεμένων και ανθεκτικών ενεργειακών συστημάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, με θεμέλιο το φυσικό αέριο, ενώ παράλληλα να αναδείξουν την περιοχή ως στρατηγικό ενεργειακό διάδρομο που συνδέει τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και την Αφρική».

Την ίδια στιγμή, οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν την ανανεωμένη τους βούληση να ενισχύσουν τη συνεργασία στο πλαίσιο του Φόρουμ, με πλήρη σεβασμό στα δικαιώματα των μελών επί των φυσικών τους πόρων, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ενώ δεσμεύτηκαν «για την προώθηση εποικοδομητικής συνεργασίας προς ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των ενεργειακών συστημάτων, αναδεικνύοντας παράλληλα την αλληλεξάρτηση μεταξύ των δικτύων φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας σε μια κρίσιμη συγκυρία».

Αξιοσημείωτο είναι ότι από 1η Αυγούστου την Προεδρία του EMGF αναλαβάνει  το Ισραήλ, μετά από ομόφωνη απόφαση και με τις ψήφους της Ιορδανίας και της Παλαιστίνης, με πηγές του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να τονίζουν ότι η ενεργειακή συνεργασία υπερβαίνει το φορτισμένο παρελθόν και παρόν της περιοχής και με τον κ. Παπασταύρου να σημειώνει σε δήλωση του πως «οικοδομούμε ένα πλαίσιο συνεργασίας με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, με αμοιβαία αποδεκτές αρχές και εμπορικούς κανόνες που ενισχύει τη σταθερότητα και αποθαρρύνει μονομερείς και αναθεωρητικές συμπεριφορές».

Παγκόσμιο Ενεργειακό Φόρουμ του Atlantic Council

Η Ανατολική Μεσόγειος μονοπώλησε την Τετάρτη το πάνελ με θέμα το μέλλον της ευρωπαϊκής ενεργειακής ανθεκτικότητας, με ομιλητές τον Υπουργό Ενέργειας και Βιομηχανίας της Κύπρου, κ. Μιχάλη Δαμιανό, το οποίο και έλαβε χώρα στο πλαίσιο του Global Energy Forum του Atlantic Council.

Πάνω στις κοινές προτεραιότητες Ελλάδας και Κύπρου σε θέματα διασυνδέσεων και ενεργειακής ασφάλειας, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανέλυσε τη νέα ενεργειακή γεωμετρία της περιοχής με επίκεντρο την Ελλάδα και τις προσπάθειες της Κυβέρνησης για ενεργειακή αυτονομία.

Σε αυτήν την ενεργειακή γεωμετρία, δεσπόζει ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου (Vertical Gas Corridor), ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, δημιουργώντας μια κοινότητα 100 εκατομμυρίων ανθρώπων και ένα δίκτυο διασυνδεδεμένων υποδομών που υπηρετεί την ευρωπαϊκή και διατλαντική ενεργειακή ανθεκτικότητα.

Το πολύγωνο του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (με τις 8 χώρες-μέλη και τους 3 παρατηρητές) διαμορφώνει ένα πλαίσιο συνεργασίας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, το οποίο προωθεί την περιοχή προς τα εμπρός, ενισχύοντας τη συνεργασία αντί του ανταγωνισμού.

Το τρίγωνο Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, αφενός, που μετατρέπεται σε τετράγωνο μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αφετέρου – ή αλλιώς σχήμα «3+1» – έχει αναδείξει τη στρατηγική αξία των περιφερειακών συνεργασιών. Μεγάλα έργα όπως οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις GSI και GREGY, διαμορφώνουν ένα ολοκληρωμένο ενεργειακό οικοσύστημα που εκτείνεται πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Επίσης, διαμορφώνεται η μεγάλη διαγώνιος του IMEC (Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης / India-Middle East-Europe Economic Corridor), αυτού του φιλόδοξου έργου διασύνδεσης, που συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη, μέσω της Μέσης Ανατολής, αξιοποιώντας λιμάνια, σιδηροδρομικά δίκτυα, αυτοκινητοδρόμους και ψηφιακές υποδομές.

Έτσι, η Ανατολική Μεσόγειος και η χώρα μας είναι στην πραγματικότητα το επίκεντρο αυτής της νέας γεωμετρίας», είπε χαρακτηριστικά ο Υπουργός.

Ταυτόχρονα, αναδυόμενες πρωτοβουλίες όπως το IMEC και η συνεργασία της Ελλάδας με τις Ηνωμένες Πολιτείες διαμορφώνουν έναν παγκόσμιο κύκλο, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης που συνδέει την Ευρώπη με την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και ακόμη ευρύτερες περιοχές.

Σχήμα 3+1

Την Πέμπτη, η ελληνική αντιπροσωπεία μετέβη στο Τέξας και συγκεκριμένα το Χιούστον, προκειμένου να συμμετάσχει στη δεύτερη συνεδρίαση του σχήματος 3+1 για την ενέργεια που αποτελείται από την Ελλάδα, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

Στο επίκεντρο της συζήτησης, σύμφωνα με πληροφορίες, βρέθηκαν οι διασυνδέσεις για ακόμη μία φορά μέσα σε μια εβδομάδα, αλλά και οι κοινές ενέργειες για την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας και ακόμη και επέκτασης της.

Στο πλαίσιο της υπουργικής συνεδρίασης 3+1 δόθηκε έμφαση στην κυβερνοασφαλεια και στην προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, ενώ αποφασίστηκε η δημιουργία ομάδας εργασίας (task force) για τον σκοπό αυτό.

Κοινό παρονομαστή των τοποθετήσεων των Υπουργών απετέλεσε η παραδοχή ότι εργαλειοποίηση της ενέργειας δεν είναι αποδεκτή. Ο κ. Παπασταύρου έθεσε το θέμα εξαρχής, υπογραμμίζοντας ότι «η εργαλειοποίηση της ενέργειας δεν είναι αποδεκτή στην περιοχή», με τον Υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright, να επισημαίνει ότι «η συνεργασία μέσα από το εμπόριο υπερισχύει της σύγκρουσης».

Και αυτό αναμένεται να αποτελέσει ένα νέο δόγμα συνεργασίας και τον ακρογωνιαίο λίθο ενός ενεργειακού ψηφιδωτού που δεν αποκλείει κανέναν, παρά μόνο την προκλητικότητα και τις μονομερείς διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Μάλιστα, αποφασίστηκε νέα συνάντηση στο Ισραήλ τον Δεκέμβριο του 2026.

Πλέον, διαμορφώνεται μια καινούργια γεωπολιτική πραγματικότητα, με τη συνεργασία στον πυρήνα της ως αναγκαία προϋπόθεση. Κράτη που δε θα μπορέσουν να ανταποκριθούν σε αυτές τις νέες συνθήκες και τους εμπορικούς κανόνες που πλέον ορίζουν τις διεθνείς σχέσεις, επιλέγουν τον απομονωτισμό. Σε αυτή τη θέση συνέτειναν όλοι οι συμμετέχοντες του 3+1 σαν θεμελιακή, καθώς το μήνυμα της ενότητας και των κοινών στόχων κυριάρχησε.

Ενεργειακό Κέντρο Ανατολικής Μεσογείου

Με προμετωπίδα την αποτροπή οποιασδήποτε εργαλειοποίησης ακολούθησε στο Πανεπιστήμιο Rice,  η υπογραφή της διακήρυξης για την ίδρυση του Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου (EMEC) από τον Υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, κ. Chris Wright, τον Υπουργό Ενέργειας και Βιομηχανίας της Κύπρου, κ. Μιχαήλ Δαμιανό, τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου και Πρέσβη του Ισραήλ στις ΗΠΑ, κ. Yechiel Leiter.

To 2019 το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, με το Eastern Mediterranean Security and Energy PartnershipAct, πρότεινε την ίδρυση ενός Κέντρου Ενέργειας Ηνωμένων Πολιτειών-Ανατολικής Μεσογείου για την προώθηση της στρατηγικής ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, με ευρύτερη εμβέλεια σε ολόκληρη την Ευρωμεσογειακή λεκάνη. Το νομοσχέδιο είχε συγκεντρώσει διακομματική στήριξη στο Αμερικανικό Κογκρέσο με τον σημερινό Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio να είναι βασικός του υποστηρικτής επι της θητείας του στην Γερουσία το 2019.

 Ο Έλληνας Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου επανέφερε στο προσκήνιο, σε συνεργασία με τον ομόλογό του Υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright, τη συζήτηση για τη δημιουργία του Κέντρου. Την κοινή δέσμευση για προώθηση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο κατά τη διάρκεια του P-TEC τον Νοέμβριο του 2025 στην Αθήνα ακολούθησαν οι επισκέψεις και συνομιλίες του Έλληνα Υπουργού στην Αμερική, τόσο τον Μάρτιο όσο και τον Ιούνιο του 2026, με την τελευταία να οδηγεί στην υπογραφή της διακήρυξης με την οποία δρομολογείται η ίδρυση του Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου.

 Η πρόσφατη περιφερειακή αστάθεια έχει αναδείξει τη σημασία των ανθεκτικών ενεργειακών συστημάτων σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Στόχος είναι το Κέντρο να χρησιμεύσει ως πλατφόρμα για την ενίσχυση της περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας, την επέκταση της ανάπτυξης υποδομών και την ανάδειξη εμπορικών ευκαιριών.

 Με την υποστήριξη του Κογκρέσου, το Κέντρο θα ενισχύσει την οικονομική και ενεργειακή ανθεκτικότητα των περιφερειακών εταίρων, διευκολύνοντας τις επενδύσεις, βελτιώνοντας την ολοκλήρωση της αγοράς και υποστηρίζοντας την ανάπτυξη προηγμένων ενεργειακών συστημάτων και υποδομών. Οι δραστηριότητες θα επικεντρωθούν στην αύξηση του διασυνοριακού εμπορίου ενέργειας, στη βελτίωση της αξιοπιστίας του συστήματος και στην τοποθέτηση αμερικανικών εταιρειών, ώστε να μπορούν να ανταγωνιστούν σε περιφερειακά έργα υψηλής αξίας.

Σε αυτή τη λογική, το Κέντρο θα επιδιώξει συνεργασία μεταξύ των 3+1 Κυβερνήσεων, των τεχνικών και χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων, της ακαδημαϊκής κοινότητας και του ιδιωτικού τομέα.

Στην τελετή που ακολούθησε την υπογραφή της διακήρυξης, έλαβαν μέρος στελέχη των μεγάλων αμερικανικών ομίλων ενέργειας, μεταξύ των οποίων η Chevron, η ExxonMobil και η Cheniere.

Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Παπασταύρου είχε συναντηθεί με υψηλόβαθμα στελέχη και των τριών εταιρειών, με στόχο την επιτάχυνση της ανάπτυξης του τομέα υδρογονανθράκων.

Είναι πλέον σαφές ότι η Ανατολική Μεσόγειος θα διαδραματίσει έναν διαφορετικό ρόλο και θα αποτελέσει βασικό παράγοντα σταθερότητας και ευημερίας, αλλά και θωράκισης της διατλαντικής σχέσης ανάμεσα σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Συνεχίζεται η «δίψα» των ξένων επενδυτών για τα ελληνικά assets. Μετά τις προσφορές των 18 δισ. ευρώ για τη ΔΕΗ, την Τετάρτη προσφέρθηκαν 36 δισ. ευρώ για την επανέκδοση του 10ετούς ομολόγου του Ελληνικού Δημοσίου.

   Η Ελλάδα επανέρχεται στον πυρήνα των ανεπτυγμένων οικονομιών, όχι μόνο σε επίπεδο κρατικών ομολόγων, αλλά και σε επίπεδο κεφαλαιαγοράς. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας, προσελκύει επενδυτικά κεφάλαια, διευρύνει τη βάση των διεθνών επενδυτών και δημιουργεί νέες προοπτικές χρηματοδότησης για τις ελληνικές επιχειρήσεις.

   H επιστροφή των ξένων κεφαλαίων, σε συνδυασμό με την έντονη δραστηριότητα στην πρωτογενή αγορά, αποτελούν ισχυρές ενδείξεις ότι το Ελληνικό Χρηματιστήριο βρίσκεται σε φάση αναβάθμισης του επενδυτικού του προφίλ.

   Η ελληνική αγορά αλλάζει «πίστα» και στο μέτωπο της ρευστότητας της αγοράς, μετά την πρόσδεσή της στο άρμα του Euronext και την άνοδο της στη «super league 1» των αγορών, στις ανεπτυγμένες αγορές.

   Η υψηλή ρευστότητα που χαρακτηρίζει την ελληνική χρηματιστηριακή αγορά αποτυπώθηκε στην ιστορική επιτυχία της αύξησης κεφαλαίου της ΔΕΗ ύψους 4,25 δισ. ευρώ κατά την οποία προσφέρθηκαν 18 δισ. ευρώ.

   Η Α.Μ.Κ. της ΔΕΗ έδειξε ότι η εγχώρια αγορά είναι «ζωντανή» και δυναμική

   Μετά την αύξηση κεφαλαίου της ΔΕΗ, σειρά παίρνει η αύξηση του ΑΔΜΗΕ. Δύο αυξήσεις που αλλάζουν σε σημαντικό βαθμό τον ενεργειακό χάρτη της χώρας.

   Σύμφωνα με πληροφορίες υπάρχει υψηλό ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές και οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η αύξηση, πριν ξεκινήσει, έχει καλυφτεί τουλάχιστον κατά δύο φορές, ενώ το βιβλίο προσφορών αναμένεται να ανοίξει στις 16 Ιουνίου. Εντός του του Ιουνίου η IDEAL Holdings έχει σχεδιάζει και την εισαγωγή στο Euronext Athens της εταιρεία «Αττικά Πολυκαταστήματα».

   Εφόσον διατηρηθούν οι θετικές ροές και το ευνοϊκό διεθνές περιβάλλον, η εγχώρια αγορά διαθέτει τις προϋποθέσεις να υποστηρίξει τόσο νέες εισαγωγές, όσο και μεγαλύτερες εταιρικές συναλλαγές κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

   Την ίδια ώρα σύμφωνα με πληροφορίες αναμένεται και άλλη ή και άλλες εισαγωγές ναυτιλιακών εταιρειών εντός του τρέχοντος έτους, μετά την παράλληλη εισαγωγή των μετοχών της Safe Bulkers.

   Η αύξηση της ρευστότητας στην κεφαλαιαγορά και το γενικότερα θετικό κλίμα στην δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για τις εισηγμένες να αντλήσουν ποσά άνω των 6 δισ. ευρώ, μέσα μόλις σε ένα εξάμηνο, όταν ολόκληρο το 2025 το συνολικό κεφάλαιο που συγκεντρώθηκε μέσω του ΧΑ ανήλθε σε 2,5 δισ. (IPO , αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου, ομολογιακές εκδόσεις). Εάν διατηρηθεί αυτό κλίμα ίσως καταρριφθεί και το υψηλό της τελευταίας 5ετίας που είναι τα 7,9 δις. και είχε σημειωθεί το 2021 .

   Το ποσό που αναμένεται να αντλήσουν στο πρώτο εξάμηνο είναι υψηλότερο των περίπου 5 δισ. ευρώ που αντλήθηκαν το 2024 από το ΧΑ χάρη όμως στα μεγάλα private placements σε Πειραιώς και Εθνική (περίπου 2,5 δισ.) αλλά και στην εισαγωγή στην Κύρια Αγορά του ΧΑ του ΔΑΑ σε μια έκδοση που προσέγγισε τα 800 εκατ..

   Το 2021 οι εισηγμένες κατέγραψαν το μεγαλύτερο ποσό στα 7,9 δισ., το υψηλότερο της πενταετίας ( κυριότερες τα 2,36 δισ. της Πειραιώς (μετατροπή CoCos) και την αύξηση κεφαλαίου με ιδιωτική τοποθέτηση 1,38 δισ., όπως και την αύξηση κεφαλαίου κατά 1,35 δισ. της ΔΕΗ, καθώς και την αντίστοιχη κατά 800 εκατ. της Alpha Bank).

   Η παρουσία των ξένων επενδυτών

   Τον Μάϊο οι ξένοι επενδυτές πραγματοποίησαν εισροές ύψους Euro305,70 εκατ. (και λόγω της Α.Μ.Κ. της ΔΕΗ), με την κατανομή της αξίας χαρτοφυλακίου των δικαιούχων μερίδων διαμορφώθηκε στα 68,53% για τους ξένους επενδυτές, οι οποίοι πραγματοποίησαν το 71,6% των συνολικών συναλλαγών σε σχέση με το 68,8% τον προηγούμενο μήνα.

   Η συμμετοχή των ξένων στη ρευστότητα ανέβηκε στο 64,1% το 2025 – σε επίπεδο που δεν είχε παρατηρηθεί από την προ-κρίσης περίοδο σηματοδοτώντας μια σταθερή άνοδο από το επίπεδο βάσης 50,8% το 2020.

   Η συνύπαρξη της υψηλότερης ιστορικά ιδιοκτησίας (69%) αι της κυριαρχίας της στο trading (64%) επιβεβαιώνει ότι η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά έχει μεταβεί από μια περιφερειακή αγορά σε έναν προορισμό με ισχυρή πεποίθηση για το παγκόσμιο θεσμικό κεφάλαιο.

   Την ίδια στιγμή, η συμμετοχή επενδυτών ανεπτυγμένων αγορών στην Ελλάδα παραμένει ακόμη περιορισμένη. Μόλις το 12% των ευρωπαϊκών funds διαθέτει σήμερα έκθεση στην ελληνική αγορά, στοιχείο που, σύμφωνα με τη Morgan Stanley, αφήνει σημαντικά περιθώρια για νέες εισροές τα επόμενα χρόνια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ