Στα πολύ σημαντικά, όπως τα χαρακτηρίζει, οφέλη από την εφαρμογή του προγράμματος, «Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι», εστιάζει, μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Αργύρης Τζουβελέκης, καθηγητής Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και διευθυντής της αντίστοιχης κλινικής του Πανεπιστημιακού νοσοκομείου.
Όπως σημειώνει, «είναι ένα πρόγραμμα, το οποίο ξεκίνησε από το υπουργείο Υγείας και υλοποιείται υπό την αιγίδα του Οργανισμού Διασφάλισης Ποιότητας Υγείας, προσφέροντας πολύ σημαντικά οφέλη, τόσο για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους, όσο και για το εθνικό σύστημα υγείας, αφού επιτρέπει σε άτομα με σύνθετα, χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, να λαμβάνουν εξειδικευμένη ιατρονοσηλευτική φροντίδα στο οικείο περιβάλλον τους, με ασφάλεια ανάλογη της νοσοκομειακής νοσηλείας».
Μάλιστα, όπως τονίζει, «το συγκεκριμένο πρόγραμμα είναι υπότυπος του συνολικού προγράμματος, αφού υπάρχει ξεχωριστό για ασθενείς με ογκολογικές παθήσεις, και εφαρμόζεται στην Αχαΐα από την πνευμονολογική κλινική του Πανεπιστημιακού νοσοκομείου της Πάτρας».
Οι ασθενείς
Σχετικά με τα οφέλη του προγράμματος για τους ασθενείς, ο Αργύρης Τζουβελέκης λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ:
«Η ‘Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι’, δημιουργεί πολύ σημαντικά οφέλη, για τον ασθενή και την οικογένειά του, γιατί βελτιώνει την ποιότητα ζωής. Οι ασθενείς νοσηλεύονται στην ψυχολογική ασφάλεια και την θαλπωρή του δικού τους χώρου και δεν μπαίνουν μέσα σε ένα νοσοκομείο, το οποίο ενδεχομένως να είναι ψυχρό για αυτούς και να προκαλεί στρεσογόνες καταστάσεις, τόσο στους ίδιους, όσο και στους οικείους τους, οι οποίοι λειτουργούν ως φροντιστές υγείας. Επίσης, μειώνει το κόστος των μετακινήσεων για τους ασθενείς που θα πρέπει να πηγαινοέρχονται στο νοσοκομείο από μία μακρινή απόσταση, γιατί κάνουν συχνές παροξύνσεις χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας ή έχουν μία τραχειοτομία, η οποία πρέπει ανά τακτά χρονικά διαστήματα να καθαρίζεται.
Ως εκ τούτου, εξοικονομούνται κατά μέσο όρο, βάσει των στοιχείων του υπουργείου Υγείας, περίπου 600 ευρώ το μήνα ανά ασθενή από έξοδα μετακίνησης. Παράλληλα, εξοικονομείται χρόνος, αφού αποφεύγονται ταλαιπωρίες αναμονών, διότι κερδίζονται περίπου 200 ώρες το χρόνο για τον ασθενή και τον φροντιστή του. Το σημαντικότερο όλων είναι ότι προστατεύονται από λοιμώξεις, τόσο οι ασθενείς, όσο και το οικείο τους περιβάλλον, αφού αποφεύγουν να έρχονται σε επαφή με τα μικρόβια και τους ιούς του νοσοκομείου.
Ακόμη, μέσω του προγράμματος, εφαρμόζονται ψηφιακά εργαλεία τηλεϊατρικής, αφού δημιουργείται μία διεπιστημονική ομάδα, με γιατρούς, νοσηλευτές, και φυσικοθεραπευτές, που παρακολουθούν συνεχώς τον ασθενή και κατά κάποιο τρόπο αναπροσαρμόζεται και ο υγειονομικός χάρτης».
ΤΟ ΕΣΥ
Όσον αφορά τα οφέλη του προγράμματος για το εθνικό σύστημα υγείας, ο Αργύρης Τζουβελέκης τονίζει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ:
«Βοηθά σε σημαντικό βαθμό στην αποσυμφόρηση των νοσοκομείων, αφού απελευθερώνονται πολύτιμες νοσοκομειακές κλίνες, εξοικονομούνται πόροι, υπάρχει αναμενόμενη μείωση του χώρου που καταλαμβάνουν οι χρονίως πάσχοντες, που σε μερικές περιπτώσεις φθάνει ως και το 30%, βάσει στατιστικών στοιχείων του υπουργείου Υγείας, αλλά και άλλων χωρών στις οποίες εφαρμόζεται εδώ και χρόνια ανάλογο πρόγραμμα, όπως είναι η Ισπανία, η Ελβετία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ακόμη, μειώνεται το κόστος της φροντίδας, όσο και αν αυτό ακούγεται περίεργο, τη στιγμή που μια διεπιστημονική ομάδα, η οποία παρακολουθεί έναν ασθενή, αποτελείται από έναν γιατρό, έναν νοσηλευτή, έναν φυσικοθεραπευτή και ενδεχομένως έναν λογοθεραπευτή, λόγω χρόνιας παραμονής στη μονάδα εντατικής θεραπείας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εξοικονομούνται χρήματα, διότι μία νοσηλεία είναι πάρα πολύ πιο ακριβή από μία κατ΄ οίκον νοσηλεία.
Ταυτόχρονα, αυτό το οποίο καταφέρνει επίσης το πρόγραμμα και θα το χαρακτήριζα ως πολύ σημαντικό, είναι ότι δημιουργεί μια γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ του ίδιου του ασθενούς, των φροντιστών υγείας, αλλά και του τριτοβάθμιου νοσοκομείου».
Προσλήψεις
Μιλώντας ο Αργύρης Τζουβελέκης για τη μέχρι τώρα λειτουργία του προγράμματος, αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ:
«Έχουμε καταφέρει να συμπεριλάβουμε στο πρόγραμμα 22 συνολικά ασθενείς μέσα σε ένα πάρα πολύ μικρό χρονικό διάστημα τριών μηνών από τη στιγμή που άρχισε να λειτουργεί το πρόγραμμα, με σημαντικές προσπάθειες του υπουργείου Υγείας, το οποίο κατάφερε να ξεπεράσει οικονομοτεχνικά προβλήματα, χρηματοδοτήσεις και απορροφήσεις κονδυλίων.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να προσληφθούν γιατροί, νοσηλευτές, φυσικοθεραπευτές, οι οποίοι δεν συνεισφέρουν μόνο στο πρόγραμμα, αλλά και στο αντίστοιχο νοσηλευτικό ιατρικό ίδρυμα στο οποίο ανήκουν. Έτσι λοιπόν έχουμε καταφέρει να συμπεριλάβουμε, όπως προανέφερα, 22 ασθενείς, οι οποίοι είναι όλοι υψηλού κινδύνου, που σημαίνει ότι κινδυνεύουν να εισαχθούν εκ νέου στο νοσοκομείο. Και φυσικά μιλάμε για ασθενείς, οι οποίοι έχουν κυρίως χρόνια αναπνευστικά προβλήματα, με μία ενδιάμεση ηλικία στα 74 με 75 έτη».
Η αποτελεσματικότητα
Όσον αφορά στην αποτελεσματικότητα του προγράμματος, ο καθηγητής Πνευμονολογίας, περιγράφει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ:
«Μέχρι τώρα έχουμε καταφέρει να επιτύχουμε 119 κατοίκων επισκέψεις και 83 τηλεφωνικές επαφές, ενώ η αποτελεσματικότητα του προγράμματος έγκειται στο γεγονός ότι μόνο 5 από τους 22 αυτούς ασθενείς χρειάστηκαν εκ νέου εισαγωγή στο νοσοκομείο, εντός ενός χρονικού διαστήματος 30 ημερών. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε μία αποτελεσματικότητα, η οποία φθάνει περίπου στο υψηλό ποσοστό του 78%, τηρουμένων των αναλογιών και της βραχύτητας έναρξης του συγκεκριμένου προγράμματος.
Επίσης, όλη αυτή η προσπάθεια μεταφράζεται και σε ένα σημαντικό νούμερο 233 ημερών παρακολούθησης, το οποίο δείχνει και την αφοσίωσή μας στο πρόγραμμα. Επομένως, έχουμε επιφέρει μία τεράστια αποσυμφόρηση στο σύστημα υγείας, μέσα σε ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτές λοιπόν οι 119 επισκέψεις που προανέφερα, μεταφράζονται σε 119 λιγότερες μετακινήσεις στα επείγοντα ή στα εξωτερικά ιατρεία και σε μια ποιοτικότερη καθημερινότητα για τις οικογένειες των ασθενών.
Παράλληλα, μην ξεχνάμε την ψυχολογική σταθερά, η οποία είναι πολύ σημαντική, διότι ένας χρόνιος αναπνευστικός ασθενής με τραχειοτομία θέλει να περάσει το χρόνο της αποκατάστασής του, όχι σε άψυχα και κατά κάποιο τρόπο αποστειρωμένα από πλευράς συναισθήματος νοσηλευτικά ιδρύματα, αλλά στο σπίτι του με τους δικούς του ανθρώπους. Γεγονός, το οποίο βοηθά πάρα πολύ την ψυχολογία του, διότι η ψυχολογία είναι το ήμισυ του παντός για την ταχεία ανάρρωση από χρόνια, αναπνευστικά νοσήματα».
Οι προϋποθέσεις
Επανερχόμενος ο Αργύρης Τζουβελέκης στο θέμα της εφαρμογής του προγράμματος, λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι «παρά το γεγονός ότι έχουμε εξοικονομήσει σημαντικούς πόρους, αυτοί δυστυχώς δεν επιτρέπουν να επεκταθεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα πέραν του νομού Αχαΐας, αλλά σκοπός μας είναι και ελπίζουμε στο άμεσο μέλλον να επεκταθεί και σε άλλα νοσοκομεία της ευρύτερης περιοχής».
«Προς το παρόν», συμπληρώνει, «το πρόγραμμα υλοποιείται μόνο για ασθενείς που νοσηλεύονται στο Πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Πάτρας με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, δηλαδή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, για ασθενείς οι οποίοι μπαίνουν και βγαίνουν από το νοσοκομείο, λόγω παροξύνσεων της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, λόγω λοιμώξεων, για ασθενείς που έχουν βγει από τη μονάδα εντατικής θεραπείας, ή έχουν υποστεί τραχειοτομία. Αυτοί ουσιαστικά είναι οι εκλόγιμοι ασθενείς για ένταξη στο πρόγραμμα, δηλαδή άτομα τα οποία χρήζουν χρήσης μη επιβατικού μηχανικού αερισμού.
Παράλληλα, μία πολύ βασική προϋπόθεση για την ένταξη ενός ασθενούς στο πρόγραμμα είναι να προηγηθεί η έρευνα στο σπίτι του ασθενούς, εάν δηλαδή πληροί κριτήρια. Για παράδειγμα, δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε το πρόγραμμα σε ένα σπίτι, το οποίο δεν πληροί κλασικούς κανόνες υγιεινής. Δυστυχώς, υπάρχουν συμπολίτες μας, οι οποίοι δεν έχουν ρεύμα, ή ζουν σε συνθήκες ανέχειας, οπότε εκεί το πρόγραμμα δεν μπορεί να εφαρμοστεί, όσο και αν αυτό θα πρέπει, κατά την άποψή μου, να εφαρμοστεί και εκεί, τουλάχιστον σε πρώτη φάση. Ένα ακόμη σημαντικό κριτήριο είναι ότι ο ασθενής δεν θα δεν πρέπει να ζει μόνος του, αλλά να έχει έναν φροντιστή υγείας, ο οποίος να διαθέτει την απαραίτητη νοητική αντίληψη για να εκπαιδευτεί και να φέρει σε πέρας αυτά τα οποία προβλέπει το πρόγραμμα».
Οι φροντιστές
Σε αυτό το σημείο, ο καθηγητής αναφέρεται στον ρόλο των φροντιστών, λέγοντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ: «Τα συγγενικά πρόσωπα αναλαμβάνουν τη φροντίδα αυτών των ασθενών. Η εκπαίδευσή τους γίνεται στο νοσοκομείο, παρουσία γιατρού, σε συνθήκες πραγματικής κλινικής ιατρικής πράξης, την ώρα δηλαδή που νοσηλεύεται ο ασθενής. Ο γιατρός δείχνει στους οικείους του ασθενούς το πώς θα καθαρίζουν την τραχειοτομία, πώς θα τοποθετούν τη συσκευή τού μη επιβατικού μηχανικού αερισμού, πώς θα θέτουν σε λειτουργία το μηχάνημα, τι σημαίνει εάν ενεργοποιείται ο συναγερμός στο μηχάνημα και πώς απενεργοποιείται.
Εκτός από όλα αυτά, υπάρχει και η τηλεφωνική υποστήριξη, ενώ πέρα από την εκπαίδευση στο νοσοκομείο, γίνεται καθημερινή εκπαίδευση και παρακολούθηση στο σπίτι με τις επισκέψεις των γιατρών, οι οποίες πολλές φορές είναι σε καθημερινή βάση».
Η εφαρμογή
Αναφερόμενος ο διευθυντής της Πνευμονολογικής κλινικής του Πανεπιστημιακού νοσοκομείου στον δικό του ρόλο για τη υλοποίηση του προγράμματος, λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ:
«Κατ΄ αρχήν είναι η ενορχήστρωση όλων αυτών των προσπαθειών και ως διευθυντής της Πνευμονολογικής κλινικής συστράτευσα όλο το προσωπικό, μπήκα στη διαδικασία να βρω γιατρό, νοσηλευτή, αλλά και φυσικοθεραπευτές, οι οποίοι θα αναλάμβαναν αυτό το δύσκολο έργο. Άλλωστε, είναι πολύ σημαντικό να εμπνεύσεις νέους να αναλάβουν ένα τέτοιο δύσκολο έργο, οι οποίοι δεν ανήκουν στο νοσοκομείο, αλλά είναι ιδιώτες, οι οποίοι αμείβονται με μπλοκάκι και παράλληλα, να τους εκπαιδεύσεις και να τους πείσεις να παίρνουν το αυτοκίνητό τους, για να πηγαίνουν στα σπίτια των ασθενών τους.
Ταυτόχρονα, ανιχνεύουμε εντός των νοσηλευομένων που βρίσκονται στην κλινική, ποιοι είναι οι εκλόγιμοι για το πρόγραμμα, έτσι ώστε κανένας ασθενής να μην χάνεται και παράλληλα να επιβλέπουμε για την ορθή εφαρμογή όλων των πρωτοκόλλων του προγράμματος ‘Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι’.
Επίσης, να τονίσω ότι μαζί με τον επίκουρο καθηγητή πνευμονολογίας, κ. Σαμψώνα συγγράψαμε τις κατευθυντήριες οδηγίες, τους αλγόριθμους, αυτό το οποίο λέμε προτυποποιημένες πρακτικές ορθής ιατρικής και τις κατευθυντήριες οδηγίες, για την εφαρμογή των πρωτοκόλλων του ΝΟΣΠΙ, τα οποία είναι διαδικτυακά και στη διάθεση όλων όσων θέλουν να εμπλακούν με τον ΝΟΣΠΙ».
Το Ταμείο Ανάκαμψης
Το πρόγραμμα «Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι», ξεκίνησε και υλοποιείται με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο Αργύρης Τζουβελέκης και συνεχίζει:
«Σε αυτό βοήθησε αρκετά με παρεμβάσεις του και ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, έτσι ώστε να αμείβονται γιατροί μέσω του Ερυθρού Σταυρού, διότι υπήρχαν κάποιες οικονομοτεχνικές δυσκολίες, επειδή δεν μπορούσαν να πληρώνονται απευθείας μέσω του νοσοκομείου, αλλά τελικά καταφέραμε να ξεπεράσουμε αυτό το εμπόδιο. Το πρόγραμμα ξεκίνησε πρακτικά τον περασμένο Μάιο, πραγματοποιήθηκαν διαδικτυακές εκπαιδεύσεις, όπως και η παροχή του απαραίτητου ιατρονοσηλευτικού εξοπλισμού.
Επίσης, μας δόθηκαν υπολογιστές, έτσι ώστε να έχουμε ηλεκτρονική καταγραφή όλων των περιστατικών και ψηφιοποίηση όλων των παραμέτρων που καταγράφονται κατά τη διάρκεια του προγράμματος.
Έτσι, μέχρι τις αρχές του περασμένου Σεπτεμβρίου είχαμε συμπεριλάβει στο πρόγραμμα 22 ασθενείς, ενώ υπάρχουν άλλοι 6, οι οποίοι είναι αυτή τη στιγμή στη διαδικασία ένταξης, οπότε μέχρι μέσα του Οκτωβρίου θα έχουμε φτάσει τους 28 ασθενείς. Ο σκοπός μας είναι μέχρι τέλος του χρόνου, να έχουμε φτάσει τους 50 ασθενείς.
Φυσικά, στόχος μας είναι να επεκταθεί το πρόγραμμα και σε άλλα νοσοκομεία της υγειονομικής μας περιφέρειας, ενώ υπάρχουν μελλοντικές προκλήσεις, όπως είναι η διασφάλιση της βιωσιμότητας, δηλαδή η ανάγκη για μόνιμη εθνική χρηματοδότηση μετά τη λήξη των πόρων του Ελλάδα 2.0, όπως και η στελέχωση και με περισσότερους γιατρούς, διότι όσο θα επεκτείνεται το πρόγραμμα δεν θα είναι εύκολο να περατωθούν σωστά όλες οι διαδικασίες μόνο με έναν γιατρό που έχουμε αυτή τη στιγμή, τον κ. Φρίμα.
Οι διαδικασίες αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ψηφιακές υποδομές, δηλαδή την πλήρη διασύνδεση της τηλεϊατρικής με τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας του ασθενούς και φυσικά τη γεωγραφική κάλυψη, δηλαδή την αποκεντρωμένη προσφορά υπηρεσιών και την επέκταση της υπηρεσίας του προγράμματος και σε πιο απομακρυσμένες περιοχές της 6ης υγειονομικής περιφέρειας».
Η αποτίμηση
Κάνοντας μία αποτίμηση από την μέχρι τώρα εφαρμογή του προγράμματος, ο Αργύρης Τζουβελέκης αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ:
«Κάθε εβδομάδα πραγματοποιούμε συναντήσεις, είτε διαδικτυακές, είτε δια ζώσης, έτσι ώστε να κατατίθενται όλα τα παράπονα, τα προβλήματα, οι ανησυχίες και οι προκλήσεις. Στην αρχή καταγράφονταν δυσκολίες, λόγω και της ιδιόμορφης χρηματοδότησης μέσω του Ερυθρού Σταυρού, μέχρι να βρούμε το νομικό πλαίσιο της εφαρμογής που θα κάλυπτε τις ιατρικές πράξεις στο νοσοκομείο, αλλά και στα σπίτια των ασθενών, αφού υπήρχε μία ανησυχία από πλευράς γιατρών και νοσηλευτών.
Όλα αυτά τα ξεπεράσαμε και τώρα ότι είμαστε σε μία πάρα πολύ καλή θέση και πλέον, έχουν προτυποποιηθεί και έχουν μπει σε αλγόριθμο όλα τα πρωτόκολλα, τα οποία εφαρμόζονται.
Ταυτόχρονα, είμαστε αρκετά ικανοποιημένοι από το επίπεδο της παροχής υπηρεσιών υγείας στο σπίτι και φυσικά όλα αυτά επιδέχονται βελτίωσης με το κατάλληλο προσωπικό και την περαιτέρω εύρεση εξειδικευμένου προσωπικού».
Ηλ. Κάνιστρας /ΑΠΕ-ΜΠΕ
