Την προσοχή συγκεκριμένων κατηγοριών μικρών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων στις νέες υποχρεώσεις που αφορούν την έκθεση εργαζομένων σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους παράγοντες και ουσίες τοξικές για την αναπαραγωγή εφιστά το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας (ΒΕΑ), με ενημερωτική ανακοίνωση που έχει αναρτήσει στην ιστοσελίδα του.
Η παρέμβαση του ΒΕΑ αποσκοπεί στην έγκαιρη ενημέρωση των επιχειρήσεων που, ανάλογα με τις εργασίες που εκτελούν, τα υλικά που χρησιμοποιούν και τις συνθήκες λειτουργίας τους, ενδέχεται να υπάγονται στις σχετικές διατάξεις, χωρίς απαραίτητα να έχουν αντιληφθεί ότι τις αφορούν.
Στο επίκεντρο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, μικρές βιοτεχνίες, μηχανουργεία, μεταλλικές κατασκευές, συνεργεία, επιχειρήσεις βαφής και επιφανειακής κατεργασίας, καθώς και μονάδες επεξεργασίας ξύλου ή επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν χημικά προϊόντα στις παραγωγικές και εργασιακές διαδικασίες τους.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η υποχρέωση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον κλάδο δραστηριότητας ή τον Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (ΚΑΔ). Εξετάζεται κατά πόσο οι εργαζόμενοι εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε συγκεκριμένους επικίνδυνους παράγοντες, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση, τον βαθμό και τη διάρκεια της έκθεσης.
Έτσι, ακόμη και μια μικρή επιχείρηση που χρησιμοποιεί χρώματα, διαλύτες, συγκολλητικά, καθαριστικά ή άλλα χημικά προϊόντα, ή πραγματοποιεί εργασίες που μπορεί να δημιουργούν επικίνδυνους παράγοντες στον χώρο εργασίας, χρειάζεται να εξετάσει τα δεδομένα της και να διαπιστώσει αν εμπίπτει στο σχετικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση 17737/2026, σε συνέχεια του Π.Δ. 48/2024 και του Ν. 5239/2025, οι επιχειρήσεις που υπάγονται στις σχετικές ρυθμίσεις οφείλουν να καταχωρίζουν τα απαιτούμενα στοιχεία στην ηλεκτρονική φόρμα του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος ΟΠΣ-ΗΡΙΔΑΝΟΣ.
Οι προβλεπόμενες ενέργειες περιλαμβάνουν την καταγραφή των επικίνδυνων παραγόντων, την αξιολόγηση της επαγγελματικής έκθεσης, τη διενέργεια μετρήσεων όπου απαιτούνται και την τήρηση των σχετικών στοιχείων. Για τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων κάθε επιχείρησης είναι σημαντική η εξέταση των Δελτίων Δεδομένων Ασφαλείας (SDS), των χρησιμοποιούμενων ουσιών και των πραγματικών συνθηκών εργασίας.
Με την ενημερωτική αυτή πρωτοβουλία, όπως σημειώνει το ΒΕΑ, επιδιώκει να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να αναγνωρίσουν εγκαίρως αν επηρεάζονται από τις νέες απαιτήσεις και να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες για την προστασία των εργαζομένων και την τήρηση της νομοθεσίας.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις
Πιο αναλυτικά, όπως αναφέρεται, οι επιχειρήσεις στις οποίες οι εργαζόμενοι εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ή τοξικούς για την αναπαραγωγή παράγοντες, θα πρέπει να προβούν στις απαιτούμενες ενέργειες, για την καταγραφή, αξιολόγηση και τεκμηρίωση της επαγγελματικής έκθεσης.
Ειδικότερα, απαιτείται:
- Καταγραφή των παραγόντων έκθεσης που υπάρχουν ή χρησιμοποιούνται στους χώρους εργασίας και ενδέχεται να προκαλούν έκθεση των εργαζομένων.
- Αξιολόγηση της επαγγελματικής έκθεσης, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση, τον βαθμό και τη διάρκεια της έκθεσης των εργαζομένων.
- Διενέργεια των απαιτούμενων μετρήσεων έκθεσης, όπου αυτές προβλέπονται, με σκοπό τον προσδιορισμό των επιπέδων έκθεσης των εργαζομένων.
- Σύγκριση των αποτελεσμάτων των μετρήσεων με τις ισχύουσες θεσμοθετημένες οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης.
- Καταχώριση των απαιτούμενων στοιχείων στην ηλεκτρονική φόρμα του ΟΠΣ-ΗΡΙΔΑΝΟΣ, σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία.
- Τήρηση των απαιτούμενων στοιχείων και αποτελεσμάτων, ώστε να είναι διαθέσιμα κατά τους προβλεπόμενους ελέγχους από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
- Επανεξέταση της έκθεσης, όταν μεταβάλλονται οι παραγωγικές διαδικασίες, οι χρησιμοποιούμενες ουσίες ή οι συνθήκες εργασίας, που ενδέχεται να επηρεάζουν την έκθεση των εργαζομένων.
Η συμμόρφωση με τις ανωτέρω απαιτήσεις, αποτελεί μέρος της υποχρέωσης της επιχείρησης για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και την τεκμηριωμένη αξιολόγηση της επαγγελματικής τους έκθεσης.
Ενδεικτικά παραδείγματα επιχειρήσεων
Η υποχρέωση μπορεί να αφορά επιχειρήσεις και δραστηριότητες στις οποίες, λόγω των χρησιμοποιούμενων ουσιών, υλικών ή παραγωγικών διαδικασιών, οι εργαζόμενοι εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ή τοξικούς για την αναπαραγωγή παράγοντες.
Ενδεικτικά, μπορεί να αφορά:
* Βιομηχανίες και βιοτεχνίες χημικών προϊόντων, στις οποίες χρησιμοποιούνται ή παράγονται χημικές ουσίες που εμπίπτουν στις σχετικές κατηγορίες κινδύνου.
* Επιχειρήσεις παραγωγής χρωμάτων, βερνικιών, μελανιών, ρητινών και συγκολλητικών, ανάλογα με τις χρησιμοποιούμενες πρώτες ύλες και τη σύστασή τους.
* Βιομηχανίες πλαστικών, ελαστικών και συνθετικών υλικών, όταν χρησιμοποιούνται ουσίες ή πρόσθετα που ταξινομούνται ως καρκινογόνα, μεταλλαξιογόνα ή τοξικά για την αναπαραγωγή.
* Επιχειρήσεις μεταλλικών κατασκευών, μηχανουργεία και συνεργεία, ιδίως σε εργασίες συγκόλλησης, κοπής, θερμικής κατεργασίας, βαφής ή χρήσης χημικών προϊόντων, ανάλογα με τους παράγοντες στους οποίους εκτίθενται οι εργαζόμενοι.
* Επιχειρήσεις βαφής και επιφανειακών κατεργασιών, όπου χρησιμοποιούνται χρώματα, διαλύτες, καθαριστικά ή άλλα χημικά προϊόντα με σχετική ταξινόμηση.
* Εργαστήρια και επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν χημικές ουσίες, εφόσον αυτές ταξινομούνται ως καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τοξικές για την αναπαραγωγή.
* Επιχειρήσεις επεξεργασίας ξύλου, όταν δημιουργείται έκθεση σε σκόνη ξύλου, ανάλογα με το είδος και τις συνθήκες της εργασίας.
* Επιχειρήσεις που πραγματοποιούν εργασίες κατεργασίας ή απομάκρυνσης υλικών που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες, όπου μπορεί να προκύψει επαγγελματική έκθεση.
* Επιχειρήσεις που πραγματοποιούν εργασίες συντήρησης, καθαρισμού ή αποκατάστασης, κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται ή απελευθερώνονται επικίνδυνες χημικές ουσίες.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
