Την ανάγκη να υπάρξει ολοκληρωμένος εθνικός χωροταξικός σχεδιασμός για την εγκατάσταση και λειτουργία των Data Centers, με σαφείς κανόνες για την ενεργειακή και υδατική επάρκεια, την προστασία του περιβάλλοντος και τις επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες, ανέδειξε ο βουλευτής Ανατολικής Αττικής του ΠΑΣΟΚ, Μανώλης Χριστοδουλάκης, κατά την ομιλία του στη Βουλή, στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ο κ. Χριστοδουλάκης υπογράμμισε ότι το ΠΑΣΟΚ είναι υπέρ της τεχνολογικής προόδου, της αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης και των επενδύσεων στην ψηφιακή οικονομία και τις ψηφιακές υποδομές. Όπως σημείωσε, όμως, η ανάπτυξη αυτή δεν μπορεί να προχωρά χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό και συγκεκριμένους κανόνες που θα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των επενδύσεων και την προστασία των τοπικών κοινωνιών.
«Δεν γίνεται πρώτα να προχωράτε στην έγκριση των εγκαταστάσεων αυτών και εκ των υστέρων να έρχεστε να βάλετε το πλαίσιο», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι σήμερα απουσιάζουν κρίσιμες παράμετροι, όπως η συνολική αξιολόγηση των ενεργειακών και υδατικών αναγκών, η φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής και οι σωρευτικές επιπτώσεις από τη συγκέντρωση πολλών εγκαταστάσεων στις ίδιες ή σε γειτονικές περιοχές.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ανατολική Αττική, όπου ήδη καταγράφεται έντονη συγκέντρωση τέτοιων εγκαταστάσεων. Ειδικότερα, στα Σπάτα και την Αρτέμιδα λειτουργούν τρεις μεγάλες εγκαταστάσεις συνολικής ισχύος άνω των 117 MW, σε μικρή γεωγραφική ακτίνα και κοντά σε κατοικίες, σχολεία και παιδικούς σταθμούς. Παράλληλα, στο Κρυονέρι του Δήμου Διονύσου έχουν εγκριθεί εγκαταστάσεις ισχύος 20 και 12,5 MW, ενώ προωθείται μία ακόμη εγκατάσταση ισχύος 40 MW.
Όπως επισήμανε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, η Ανατολική Αττική κινδυνεύει να μετατραπεί de facto σε άτυπη ζώνη βαριάς βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας, με σημαντικές πιέσεις στη γη υψηλής παραγωγικότητας, στον περιαστικό ιστό και στη συμβατότητα των χρήσεων γης.
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, το ΠΑΣΟΚ καταθέτει συγκεκριμένη τροπολογία, ως θεσμική συνέχεια των κοινοβουλευτικών του παρεμβάσεων, προτείνοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο κανόνων για τη χωροθέτηση και λειτουργία των Data Centers. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:
• Απαγόρευση εγκατάστασης μονάδων ισχύος άνω των 10 MW σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου από προβλεπόμενες πολεοδομικές ζώνες και ευαίσθητους υποδοχείς.
• Υποχρεωτική σωρευτική μελέτη των περιβαλλοντικών, ακουστικών και μικροκλιματικών επιπτώσεων, καθώς και αυστηρά όρια θορύβου.
• Ανώτατο όριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 0,5 βαθμούς Κελσίου και υποχρέωση ανάκτησης τουλάχιστον του 30% της απορριπτόμενης θερμότητας.
• Προτεραιότητα στη διάθεση του ηλεκτρικού χώρου για την κάλυψη των αναγκών των τοπικών κοινωνιών και επιχειρήσεων.
• Απαγόρευση χρήσης πόσιμου νερού και άντλησης από τον υδροφόρο ορίζοντα για τις ανάγκες ψύξης.
• Περιορισμός των πολεοδομικών παρεκκλίσεων, με συνυπολογισμό του εξοπλισμού ψύξης στο επιτρεπόμενο ύψος των εγκαταστάσεων.
Ο κ. Χριστοδουλάκης, επίσης σημείωσε ότι η ετήσια αποζημίωση των 15.000 ευρώ ανά MW προς τους δήμους, ως αντισταθμιστικά οφέλη, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον χωροταξικό σχεδιασμό ούτε να αποτελεί επαρκές αντίτιμο για την περιβαλλοντική και κοινωνική επιβάρυνση μιας ολόκληρης περιοχής.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στην κυβερνητική επιλογή να προηγούνται οι αδειοδοτήσεις των επενδύσεων και να ακολουθεί εκ των υστέρων η θέσπιση του σχετικού πλαισίου, παραπέμποντας στην αντίστοιχη εμπειρία του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ.
Στη συνέχεια της ομιλίας του, ο βουλευτής Ανατολικής Αττικής αναφέρθηκε στις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν για την εκτός σχεδίου δόμηση και την αναγνώριση των δημοτικών και κοινοτικών οδών, επισημαίνοντας την αβεβαιότητα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες μικροϊδιοκτήτες.
Παρουσίασε, ακόμη, την τροπολογία του ΠΑΣΟΚ για τη διασφάλιση της εργασιακής συνέχειας και της πολύτιμης τεχνογνωσίας του ΟΦΥΠΕΚΑ, μέσω της σύστασης προσωποπαγών θέσεων ΙΔΑΧ για το προσωπικό που εξακολουθεί να υπηρετεί στον Οργανισμό. Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η αναπτυξιακή πολιτική πρέπει να συνδυάζει τις επενδύσεις με τον σεβασμό στους κανόνες, την ενεργειακή και περιβαλλοντική ασφάλεια, τον σύγχρονο χωροταξικό σχεδιασμό και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ομιλίας:
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Κάθε νομοθετική παρέμβαση εδώ στη Βουλή, αποκαλύπτει ποιες προτεραιότητες επιλέγει να ακολουθήσει η κάθε κυβέρνηση.
Και το νομοσχέδιο που συζητάμε σήμερα, δείχνει ότι για την κυβέρνηση της ΝΔ, ο τίτλος «διευκόλυνση των επενδύσεων», πάντα υπερβαίνει την ανάγκη ολοκληρωμένου σχεδιασμού, σαφούς πλαισίου και κανόνων που οφείλουν να θωρακίζουν τη βιωσιμότητα των ανθρώπων, των τοπικών κοινωνιών και την προστασία του περιβάλλοντος.
Στην πράξη, η στρατηγική αυτή οδηγεί σε έναν χωροταξικό σχεδιασμό που ακολουθεί τις επενδύσεις αντί να τις κατευθύνει.
Σε μια αντίληψη που αντιμετωπίζει το περιβάλλον ως διαθέσιμο πόρο προς εκμετάλλευση και όχι ως δημόσιο αγαθό.
Και, τελικά, σε ένα μοντέλο ανάπτυξης δύο ταχυτήτων: με ειδικές διευκολύνσεις και προνομιακές εξαιρέσεις για τους μεγάλους επενδυτικούς ομίλους, την ώρα που οι απλοί πολίτες και οι μικροϊδιοκτήτες εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα καθεστώς αβεβαιότητας για την περιουσία που απέκτησαν με κόπο.
Με έναν τίτλο: Για ακόμα μία φορά, η κυβέρνηση ιδιωτικοποιεί τα οφέλη και κοινωνικοποιεί το κόστος.
Θα εστιάσω ειδικά στο θέμα των Data Centers.
Και ξεκινάω από την δική μας θέση αρχής για να μην υπάρχουν παρανοήσεις:
Είμαστε ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ υπέρ της τεχνολογικής προόδου, της γόνιμης αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης.
Είμαστε υπέρ των επενδύσεων στην ψηφιακή οικονομία, υπέρ των επενδύσεων στις ψηφιακές υποδομές, που θα καταστήσουν τη χώρα μας ισότιμη, αν όχι πρωταγωνιστή, στο τρένο της τεχνολογικής εξέλιξης.
Αλλά λέμε κάτι πάρα πολύ απλό: Ότι όλα αυτά, πρέπει να γίνονται με συγκεκριμένους κανόνες, που σήμερα απουσιάζουν.
Με ολοκληρωμένο εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό, που σήμερα δεν υπάρχει.
Με σαφώς προσδιορισμένες παραμέτρους που αφορούν τη βιωσιμότητα της κάθε χωροθέτησης, όπως είναι η ενεργειακή αλλά και η υδατική επάρκεια, που σήμερα δεν υπάρχουν.
Λαμβάνοντας υπόψιν τη φέρουσα ικανότητα, κάθε περιοχής. Και όχι μόνο για κάθε χωροθέτηση μεμονωμένα, αλλά και με βάση τις σωρευτικές επιπτώσεις χωροθετήσεων που βρίσκονται σε περιοχές που γειτνιάζουν, που σήμερα δεν λαμβάνονται υπόψιν. Παράδειγμα: θερμική επιβάρυνση, θόρυβος, πρόσθετες ανάγκες δικτύων.
Και φυσικά, με σαφώς προσδιορισμένα τα ανταποδοτικά οφέλη, για την κάθε τοπική κοινωνία που θα επωμιστεί το κόστος των χωροθετήσεων αυτών, που σήμερα ακόμα, δεν έχουν προσδιοριστεί επαρκώς. Γιατί η ετήσια αποζημίωση των 15.000 ευρώ ανά MW προς τους δήμους, δεν υποκαθιστά τον χωροταξικό σχεδιασμό, ούτε αποτελεί το αντίτιμο για την περιβαλλοντική και κοινωνική επιβάρυνση μιας ολόκληρης περιοχής.
Ως βουλευτής Ανατολικής Αττικής, σήμερα δεν μιλάω θεωρητικά.
Στα Σπάτα και στην Αρτέμιδα, 3 μεγάλες εγκαταστάσεις, συνολικής ισχύος άνω των 117 MW, συγκεντρώνονται σε μικρή γεωγραφική ακτίνα, κοντά σε κατοικίες, σχολεία και παιδικούς σταθμούς.
Στο Κρυονέρι του Δήμου Διονύσου έχουν εγκριθεί εγκαταστάσεις 20 και 12,5 MW, ενώ προωθείται μία ακόμη ισχύος 40 MW.
Η Ανατολική Αττική μετατρέπεται de facto σε άτυπη ζώνη βαριάς βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας.
Η γη υψηλής παραγωγικότητας και ο περιαστικός ιστός δέχονται ασφυκτικές πιέσεις, ενώ η συγκέντρωση τέτοιων μονάδων δίπλα σε οικιστικές ζώνες δημιουργεί σοβαρά ζητήματα συμβατότητας χρήσεων γης.
Για αυτό ακριβώς ζητάμε κανόνες, σαφώς και εκ των προτέρων προσδιορισμένους.
Δεν γίνεται πρώτα να προχωράτε στην έγκριση των εγκαταστάσεων αυτών, και εκ των υστέρων να έρθετε να βάλετε το πλαίσιο.
Γιατί, για να μην ξεχνιόμαστε, το ίδιο ακριβώς κάνατε και με το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ. Έχετε ήδη αδειοδοτήσει έργα κατά 500% πάνω από τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο, και ήρθατε 18 χρόνια μετά, να επικαιροποιήσετε δήθεν το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο, προφανώς χωρίς καμία αναδρομική ισχύ.
Το ΠΑΣΟΚ έχει αναδείξει επανειλημμένα, μέσα από κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις:
την ανάγκη για εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό για τα Data Centers,
την ανάγκη για τεκμηριωμένη αξιολόγηση των ενεργειακών και υδατικών αναγκών τους,
για έλεγχο της συγκέντρωσης τους στην Αττική και
για ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Και επειδή εμείς, όπως κάνουμε πάντα, δεν ασκούμε απλώς κριτική στα κυβερνητικά πεπραγμένα, αλλά καταθέτουμε ολοκληρωμένα τη δική μας αντιπρόταση, το ίδιο κάνουμε και σήμερα, με συγκεκριμένη τροπολογία, ως θεσμική συνέχεια των κοινοβουλευτικών μας παρεμβάσεων.
Προτείνουμε συγκεκριμένους κανόνες:
απαγόρευση εγκατάστασης μονάδων άνω των 10 MW σε απόσταση μικρότερη του 1χμ από τις προβλεπόμενες πολεοδομικές ζώνες και ευαίσθητους υποδοχείς
υποχρεωτική σωρευτική μελέτη περιβαλλοντικών, ακουστικών και μικροκλιματικών επιπτώσεων και αυστηρά όρια θορύβου
θεσπίζουμε όριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 0,5 βαθμούς Κελσίου και υποχρέωση ανάκτησης τουλάχιστον του 30% της απορριπτόμενης θερμότητας.
προτεραιοποιούμε τον ηλεκτρικό χώρο για τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και επιχειρήσεων
απαγορεύουμε τη χρήση πόσιμου νερού και την άντληση από τον υδροφόρο ορίζοντα για ψύξη.
Τέλος, βάζουμε φραγμό στις πολεοδομικές παρεκκλίσεις, συνυπολογίζοντας και τον εξοπλισμό ψύξης στο επιτρεπόμενο ύψος των εγκαταστάσεων.
Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στην άναρχη «επενδυτολογία» και σε μια πραγματικά βιώσιμη αναπτυξιακή πολιτική.
Ένα σημείο ακόμα που αφορά τις πολεοδομικές μεταβολές και την εκτός σχεδίου δόμηση.
Η αναγνώριση δημοτικών και κοινοτικών οδών μεταφέρεται σε Προεδρικά Διατάγματα, με αναδρομική ισχύ, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα. Χιλιάδες μικροϊδιοκτήτες εξακολουθούν να μην γνωρίζουν πότε και με ποιους όρους θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις περιουσίες τους.
Το 2ο, ένα κρίσιμο ζήτημα για τη λειτουργία του ΟΦΥΠΕΚΑ: το ανθρώπινο δυναμικό του.
Έχω ήδη αναδείξει κοινοβουλευτικά τον κίνδυνο απομάκρυνσης εργαζομένων με 15 και 20 χρόνια πολύτιμης εμπειρίας και γνώσης στις προστατευόμενες περιοχές, στα οικοσυστήματα και τις περιοχές Natura 2000.
Οι 340 θέσεις που προκηρύχθηκαν δεν καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες.
Καταθέτουμε τροπολογία με την οποία ζητάμε τη σύσταση προσωποπαγών θέσεων ΙΔΑΧ για το προσωπικό που εξακολουθεί να υπηρετεί, διασφαλίζοντας την επιχειρησιακή συνέχεια του Οργανισμού.
Είναι μια λύση που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και τη θεσμική μνήμη, όχι μια πελατειακή διευθέτηση.
Κκ συνάδελφοι,
Εμείς έχουμε διαφορετική αντίληψη για την ανάπτυξη. Θέλουμε επενδύσεις, αλλά με κανόνες. Ψηφιακή μετάβαση, αλλά με ενεργειακή και περιβαλλοντική ασφάλεια. Σύγχρονο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά με ισονομία και κοινωνική δικαιοσύνη.