Την αντίθεσή της και το αίτημα για την άμεση διορθωτική παρέμβαση στο νέο Προεδρικό Διάταγμα 194/2025, που αφορά στην οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων και στον δραστικό περιορισμό αξιοποίησης μικροϊδιοκτησιών στην ελληνική ύπαιθρο, εκφράζει η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, με ερώτηση που κατατέθηκε σήμερα προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Στην ερώτηση τονίζεται ότι το εν λόγω Π.Δ. χωρίς κανέναν προηγούμενο διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες και τους αρμόδιους φορείς, εισάγει ένα ασφυκτικό και αναδρομικό πλαίσιο, οδηγώντας σε μαζική απαξίωση μικρών περιουσιών, ανισότητες στην οικιστική μεταχείριση, συγκέντρωση γης σε λίγα χέρια και, εν τέλει, ενίσχυση της εγκατάλειψης της ελληνικής υπαίθρου.

Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής καλεί την κυβέρνηση να απαντήσει:

• Πόσοι και ποιοι οικισμοί επηρεάζονται, και σε ποιες περιοχές;
• Υπάρχει εκτίμηση για το μέγεθος της ζημιάς σε μικροϊδιοκτήτες έναντι όσων ωφελούνται;
• Γιατί αγνοήθηκαν οι παραδοσιακοί και προϋφιστάμενοι του 1923 οικισμοί χωρίς θεσμική θωράκιση;
• Θα υπάρξει άμεση αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου με μεταβατικές διατάξεις και εξαιρέσεις για ιστορικούς οικισμούς;
• Προβλέπεται ενίσχυση των ΟΤΑ για την επιτάχυνση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων;
• Ποια άμεσα διορθωτικά μέτρα σκοπεύει να λάβει η κυβέρνηση;

Η εφαρμογή του Π.Δ. 194/2025, όπως καταγγέλλουν ήδη χιλιάδες πολίτες και φορείς, οδηγεί στην πράξη σε οικιστικό αποκλεισμό, κοινωνικές αδικίες και αποστέρηση κάθε δυνατότητας αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας ολόκληρης της Επικράτειας.

Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής υπερασπίζεται το δικαίωμα στην αξιοπρεπή κατοίκηση, την ισότιμη πολεοδομική μεταχείριση και την προστασία της μικρής ιδιοκτησίας ως πυλώνα κοινωνικής συνοχής και περιφερειακής ανάπτυξης. Καλούμε την κυβέρνηση να σταματήσει να νομοθετεί ερήμην των πολιτών και να διορθώσει άμεσα νομοθετικά τις σχετικές ρυθμίσεις στο επίμαχο Προεδρικό Διάταγμα.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης:

ΕΡΩΤΗΣΗ

Αθήνα, 29 Απριλίου 2025

ΠΡΟΣ: Tον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας

ΘΕΜΑ: Νέο ΠΔ 194/2025 – Απαξίωση μικροϊδιοκτησιών και εγκατάλειψη της ελληνικής υπαίθρου μέσω περιορισμών στους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων

Κύριε Υπουργέ,

Με το νέο Προεδρικό Διάταγμα 194/2025, εισάγεται ένα νέο αυστηρό και δυσμενές πλαίσιο για την οριοθέτηση των οικισμών με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων, το οποίο προκαλεί ήδη ευρύτατες αντιδράσεις στην ελληνική περιφέρεια και στις τοπικές κοινωνίες.

Το ΠΔ αυτό έρχεται να επιβάλει αυστηρότερα κριτήρια για την αναγνώριση και οριοθέτηση οικισμών, να περιορίσει δραστικά τις δυνατότητες αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας σε παλαιούς οικιστικούς πυρήνες και να προκαλέσει ευρεία κοινωνική αναστάτωση σε περιοχές που στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στην τοπική οικονομία, στην οικοδομική δραστηριότητα μικρής κλίμακας και στον ήπιο τουρισμό.

Μεταξύ άλλων, το νέο πλαίσιο:

• Θέτει όρια και περιορισμούς οι οποίοι οδηγούν σε αποκλεισμό εκτάσεων που μέχρι σήμερα θεωρούνταν μέρος των ζωνών ανάπτυξης των οικισμών.
• Ακυρώνει στην πράξη τα δικαιώματα μικροϊδιοκτητών που κληρονόμησαν ακίνητα μέσα ή πέριξ αυτών των παλαιών οικισμών, χωρίς να ευθύνονται για τις θεσμικές ελλείψεις του παρελθόντος (π.χ. μη εγκεκριμένα ρυμοτομικά σχέδια).
• Δημιουργεί έντονες κοινωνικές αδικίες, καθώς σε πολλές περιπτώσεις γειτονικές εκτάσεις με παρόμοια χαρακτηριστικά αντιμετωπίζονται με άνισο τρόπο, ανάλογα με το αν εντάχθηκαν ή όχι στα νέα όρια.
• Ενισχύει φαινόμενα συγκέντρωσης περιουσίας σε λίγα χέρια, απαξιώνοντας μικρά κληροτεμάχια και υπονομεύοντας το δικαίωμα αξιοποίησης της ατομικής ιδιοκτησίας.
• Δεν λαμβάνει υπόψη τη μακραίωνη ιστορική συνέχεια πολλών οικισμών που προϋπήρχαν του 1923 αλλά δεν τυποποιήθηκαν ποτέ με πλήρεις πολεοδομικές διαδικασίες, γεγονός που αποτελεί θεσμική αδικία εις βάρος τους.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις που καταγράφονται από επαγγελματικούς, επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, το πλήγμα στις μικροϊδιοκτησίες είναι γενικευμένο και πολυεπίπεδο: οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό. H Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής έχει ήδη εκδώσει σχετική ανακοίνωση εκφράζοντας τις θέσεις και τις αγωνίες των πολιτών που πλήττονται. Άλλωστε, η συντριπτική πλειονότητα όσων επηρεάζονται από το νέο ΠΔ είναι μικροϊδιοκτήτες που ζημιώνονται, έναντι μιας πολύ μικρής μειοψηφίας που ενδεχομένως ευνοείται από την “τακτοποίηση” του νέου θεσμικού πλαισίου.

Με τον τρόπο που επιλέγει να νομοθετεί η κυβέρνηση:

• Απαξιώνονται περιουσίες ζωής σε χιλιάδες οικογένειες, ειδικά σε περιοχές όπως η Χαλκιδική, η Πελοπόννησος, η Στερεά Ελλάδα, τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου, η Ήπειρος , η Κρήτη, η Δυτική Ελλάδα αλλά και άλλες περιοχές.
• Διευρύνεται η κοινωνική ανισότητα μεταξύ των λίγων που κατορθώνουν να διατηρήσουν οικοδομήσιμα ακίνητα και των πολλών που αποστερούνται κάθε ουσιαστικού δικαιώματος αξιοποίησης της περιουσίας τους.
• Ενισχύονται τάσεις ερήμωσης και πληθυσμιακής κατάρρευσης στην ελληνική ύπαιθρο, ακριβώς την ώρα που η χώρα μας έχει ανάγκη από πολιτικές δημογραφικής και αναπτυξιακής αναγέννησης.

Ως εκ τούτου, αντί της διαμόρφωσης ενός βιώσιμου, ανοικτού και δημοκρατικού πολεοδομικού σχεδιασμού με κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια, η κυβέρνηση επιλέγει τον αποκλεισμό, την ανισότητα, την απαξίωση της περιουσίας των μικροϊδιοκτητών και τη μεθόδευση της συγκέντρωσης της γης σε λίγους μαζί με την περαιτέρω ερήμωση της υπαίθρου.

Περιορίζεται έτσι με αυθαίρετο τρόπο η δόμηση σε πολύ μικρούς οικισμούς, όπου η δυνατότητα αυτή της μικρής ιδιοκτησίας αποτελεί και το τελευταίο καταφύγιο για την παραμονή του πληθυσμού και όχι σε περιοχές που κινδυνεύουν από υπερκορεσμό προκειμένου να μη θιγούν τα συμφέροντα των ελίτ σε βάρος της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας.

Συνεχίζοντας μάλιστα τον κύκλο των κυβερνητικών αυταρχικών αποφάσεων όπως νωρίτερα με το ΝΟΚ, δεν προηγήθηκε της έκδοσης του παρόντος Π.Δ. καμία δημόσια διαβούλευση, κανένας διάλογος με τις τοπικές κοινωνίες και τους αρμόδιους επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς καταστρατηγώντας κάθε έννοια κοινωνικής λογοδοσίας.

Για αυτό και το παρόν Π.Δ. δεν είναι εργαλείο ανάπτυξης ή δήθεν περιβαλλοντικής ευαισθησίας που ακόμη αναζητείται για τις αντισυνταγματικές προβλέψεις του ΝΟΚ ή για την δόμηση σε περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους όπως το Σαρακήνικο της Μήλου. Αντιθέτως, ενισχύει την αστυφιλία και δεν διαθέτει καμία απολύτως πρόβλεψη για την περιφερειακή ανάπτυξη και πρόοδο των μικρών οικισμών.

Πρόκειται για ένα Π.Δ. που δεν κοιτάζει στο παρόν και το μέλλον αλλά στο παρελθόν μέσα από την αυστηρή αναδρομική προσέγγιση στην οριοθέτηση των οικισμών που δεν βασίζεται στα σημερινά δεδομένα και οδηγεί μάλιστα στον αποκλεισμό μεταγενέστερα ανεπτυγμένων περιοχών.

Είναι όμως ταυτόχρονα και μια απόδειξη συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών που προτάσσουν την ενίσχυση των προνομίων των λίγων έναντι της αδιαφορίας για τα δικαιώματα πολλών.

Για τους λόγους αυτούς το εν λόγω Π. Δ. πρέπει άμεσα να διορθωθεί νομοθετικά ως προς τις διατάξεις που προκαλούν τα μείζονα ζητήματα που αναλύσαμε παραπάνω.

Κατόπιν τούτων, ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Έχετε εκτιμήσει τις επιπτώσεις στους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων που επηρεάζονται συνολικά από το ΠΔ 194/2025 και ποια είναι η γεωγραφική κατανομή τους ανά Περιφερειακή Ενότητα και Δήμο;
2. Έχει το Υπουργείο εκπονήσει μελέτη ή εκτίμηση για τον αριθμό των μικροϊδιοκτητών που πλήττονται από την εφαρμογή του νέου πλαισίου, σε σχέση με εκείνους που ωφελούνται; Αν ναι, ποια είναι τα ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα αυτής της μελέτης;
3. Για ποιο λόγο το ΠΔ δεν περιέλαβε ειδικές διατάξεις προστασίας για οικισμούς που προϋπήρχαν του 1923 ή παραδοσιακούς οικισμούς, οι οποίοι έχουν σημαντική ιστορική, πολιτιστική και κοινωνική σημασία;
4. Προτίθεται το Υπουργείο να προβεί σε αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου, εισάγοντας:

-Εναλλακτικές διαδικασίες ταχείας οριοθέτησης για τους παραδοσιακούς και παλαιούς οικισμούς.

-Μεταβατικές διατάξεις που θα προστατεύουν τις μικροϊδιοκτησίες μέχρι την οριστική οριοθέτηση.

-Ειδικούς όρους δόμησης και μικρότερα ελάχιστα όρια αρτιότητας σε οικισμούς με ιστορική συνέχεια;

5. Προτίθεται το Υπουργείο να αναλάβει ενέργειες για τη ενίσχυση του έργου των ΟΤΑ ως προς επιτάχυνση των διαδικασιών ολοκλήρωσης των ΤΠΣ για την διόρθωση της οριζόντιων μέτρων του παρόντος ΠΔ που οδηγούν στην άδικη και άνιση μεταχείριση των πολιτών;
6. Με δεδομένο ότι ήδη καταγράφονται ευρείες κοινωνικές και οικονομικές αντιδράσεις λόγω των μεγάλων αδικιών που προκαλούνται, θα πάρει άμεσα διορθωτικά μέτρα η Κυβέρνηση ώστε να αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη και την ισορροπία στην ελληνική ύπαιθρο;

Οι ερωτώντες βουλευτές

Χριστοδουλάκης Εμμανουήλ

Πάνας Απόστολος

Μπιάγκης Δημήτριος

Τσίμαρης Ιωάννης

Γερουλάνος Παύλος

Μάντζος Δημήτριος

Χρηστίδης Παύλος

Αποστολάκη Μιλένα

Αχμέτ Ιλχάν

Βατσινά Ελένη

Γιαννακοπούλου Κωνσταντίνα (Νάντια)

Γρηγοράκου Παναγιώτα (Νάγια)

Δουδωνής Παναγιώτης

Θρασκιά Ουρανία (Ράνια)

Καζάνη Αικατερίνη

Κατρίνης Μιχάλης

Κουκουλόπουλος Παρασκευάς (Πάρις)

Κωνσταντινόπουλος Οδυσσέας

Λιακούλη Ευαγγελία

Μιχαηλίδης Σταύρος

Μουλκιώτης Γεώργιος

Νικητιάδης Γεώργιος

Νικολαΐδης Αναστάσιος

Παπανδρέου Γεώργιος

Παππάς Πέτρος

Παρασκευαΐδης Παναγιώτης

Παραστατίδης Στέφανος

Παρασύρης Φραγκίσκος

Πουλάς Ανδρέας

Σπυριδάκη Αικατερίνη

Σταρακά Χριστίνα

Χνάρης Εμμανουήλ

Την προωθούμενη από το υπουργείο Υγείας ρύθμιση, με βάση την οποία θα αναγνωρίζονται αυτόματα η ειδικότητα και η εξειδίκευση που έχουν λάβει Έλληνες γιατροί στην Αμερική, κάτι, που ανοίγει το δρόμο ώστε να μπορούν να προσφέρουν απρόσκοπτα τις υπηρεσίες τους στην Ελλάδα, είχε την ευκαιρία να συζητήσει χθες δια ζώσης και μέσω τηλεδιάσκεψης, με Έλληνες γιατρούς που εργάζονται στις ΗΠΑ και συναδέλφους τους που βρίσκονται στην Ελλάδα, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, όπως αναφέρει ανακοίνωση του γραφείου Τύπου του πρωθυπουργού.

      Συγκεκριμένα γιατροί που έχουν αποκτήσει ειδικότητα στις ΗΠΑ, η οποία έχει πιστοποιηθεί από τον αρμόδιο αμερικανικό φορέα, θα μπορούν να αναγνωρίζουν την ειδικότητά τους αυτόματα στην Ελλάδα, υποβάλλοντας μία απλή αίτηση στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο. Όσον αφορά στην εξειδίκευση, η αναγνώριση θα γίνεται αυτόματα με την κατάθεση του πιστοποιητικού, αρκεί να υπάρχει επίσημα η συγκεκριμένη εξειδίκευση στην Ελλάδα.

      «Πήραμε απόφαση με τον υπουργό και τον υφυπουργό να κόψουμε τον γόρδιο δεσμό και να φέρουμε μία διάταξη η οποία να αναγνωρίζει αυτόματα ειδικότητα και εξειδίκευση σε όσους είναι πιστοποιημένοι στις Ηνωμένες Πολιτείες από τα αντίστοιχα όργανα, έτσι ώστε να μπορέσουμε να λύσουμε αυτό το γραφειοκρατικό πρόβλημα, το οποίο καταλαβαίνω ότι ταλανίζει πολλούς από εσάς. Και βέβαια, με το σκεπτικό ότι αυτή η διάταξη ενδεχομένως να βοηθήσει και στον επαναπατρισμό κάποιων Ελλήνων που είναι στις Ηνωμένες Πολιτείες, σκέφτονται να γυρίσουν και ενδεχομένως να αποτρέπονται από αυτή τη διαδικαστική και γραφειοκρατική δυσκολία αναγνώρισης των σπουδών που έχουν κάνει», σημείωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.

 Μάλιστα, αναφέρεται ότι, η σχετική υπουργική απόφαση για την αναγνώριση της ιατρικής ιδιότητας αναμένεται να υπογραφεί τις επόμενες ημέρες και η νομοθετική ρύθμιση για το σκέλος της εξειδίκευσης αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή εντός της εβδομάδας.

  Από την πλευρά του ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης τόνισε ότι «με αυτές τις δύο κινήσεις, τις νομοθετικές, θα έχουμε καλύψει το σύνολο του προβλήματος που παραλάβαμε. Η βασική ιδέα είναι αυτονόητη: το να έχεις αποκτήσει τέτοιους έγκυρους τίτλους από τις ΗΠΑ δεν θέτει πραγματικό ζήτημα εάν έχεις τα προσόντα» και προσέθεσε ότι οι ρυθμίσεις που προωθούνται είναι προϊόν προσπάθειας αρκετών μηνών. «Όποιος έχει εκπαιδευτεί και εργαστεί στις ΗΠΑ αναγνωρίζεται από όλους για την υψηλή εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση, άρα με αυτό το δεδομένο προχωράμε και στη ρύθμιση αυτή. Η χώρα μας θα είναι από τις πρώτες που θα προχωρήσει στην αυτόματη αναγνώριση», εξήγησε από την πλευρά του ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους.

 Από την πλευρά τους οι γιατροί, που συμμετείχαν στη συζήτηση εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την ταχεία ανταπόκριση της κυβέρνησης στις προτάσεις τους και τόνισαν τη σημασία της αυτόματης αναγνώρισης για τη διευκόλυνση κάθε επιστήμονα που θέλει να επαναπατριστεί, να συνεργαστεί με Έλληνες συναδέλφους του ή να προσφέρει ακαδημαϊκά.

 «Είναι μία πολύ σωστή απόφαση, χαιρόμαστε ιδιαίτερα που την πήρατε, είμαστε ευγνώμονες και, όπως είδατε, υπάρχουν πάρα πολλοί Έλληνες οι οποίοι ενδιαφέρονται και να επιστρέψουν και να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε απομακρυσμένες περιοχές», σημείωσε ο ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας Γεώργιος Χρούσος.

 «Πιστεύουμε ότι με αυτή σας την απόφαση θα αναβαθμίσετε πάρα πολύ το επιστημονικό έργο της κοινότητάς μας με τη στήριξη αξιόλογων συναδέλφων και από το εξωτερικό αλλά και από το εσωτερικό», ανέφερε η καθηγήτρια Παιδιατρικής – Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας στο ΕΚΠΑ, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Παιδικής και Εφηβικής Ενδοκρινολογίας Ευαγγελία Χαρμανδάρη.

«Υπάρχουν πάρα πολλοί Έλληνες γιατροί εξαιρετικού επιπέδου και με πολύ σημαντικές θέσεις ευθύνης στις ΗΠΑ, τόσο σε επίπεδο διοίκησης όσο και σε επίπεδο έρευνας. Για όλους εμάς η επιστροφή στην πατρίδα αποτελεί εδώ και χρόνια έναν ευσεβή πόθο και με αυτήν την καινούργια πρωτοβουλία σίγουρα τα πράγματα είναι πιο εύκολα», τόνισε ο αναπληρωτής καθηγητής Ογκολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν Χρήστος Κυριακόπουλος.

«Είναι μία ιστορική στιγμή και νομίζω όχι μόνο εμείς αλλά και οι επόμενοι γιατροί που έρθουν στην Αμερική θα ωφεληθούν πάρα πολύ από αυτή την απόφαση», εκτίμησε η αναπληρώτρια καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας στο Πανεπιστήμιο Τζωρτζτάουν Τζένη Γούργαρη, προσθέτοντας ότι πλέον λύνεται «ένα από τα μεγάλα εμπόδια» που ταλαιπωρούσε τους Έλληνες γιατρούς στις ΗΠΑ.

 «Για εμάς είναι μια μεγάλη ικανοποίηση ότι λύνουμε το θέμα αυτό», επισήμανε στο πλαίσιο της συζήτησης ο Κυριάκος Μητσοτάκης. «Εύχομαι αυτό να είναι η αφετηρία ώστε περισσότεροι από εσάς να κάνετε περισσότερα πράγματα στην Ελλάδα».

       Ένα απίστευτα πετυχημένο παράδειγμα» για το brain gain

 Εν τω μεταξύ, ο Δαμιανός Κοκκινίδης, από την ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου του Γέιλ, ανέδειξε τη χρησιμότητα της νέας ρύθμισης συνολικά για τον επαναπατρισμό Ελλήνων του εξωτερικού και τόνισε ότι μπορεί να επεκταθεί και σε άλλους επιστημονικούς τομείς.

«Είναι ένα απίστευτα επιτυχημένο παράδειγμα του πώς μία μικρή ρύθμιση ή ένα μικρό κίνητρο, από το οποίο ουσιαστικά κανείς δεν θα χάσει, μπορεί πραγματικά να βοηθήσει στο brain gain. Ίσως η συγκεκριμένη ρύθμιση μπορεί αργότερα να εφαρμοστεί σαν παράδειγμα και σε άλλους τομείς. Βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή ουσιαστικά σε έναν αγώνα μεταξύ διάφορων χωρών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Αμερικής, για το ποιος θα επικρατήσει στην αναζήτηση του ταλέντου», υπογράμμισε ο κ. Κοκκινίδης.

 «Εμείς έχουμε εδώ και χρόνια μια πολιτική ως προς το brain regain η οποία φέρνει πραγματικά αποτελέσματα. Συνδέεται προφανώς με τη συνολική πρόοδο της χώρας, γιατί πιστεύω ότι εάν κάποιος ή κάποια δεν έχει συνολική εμπιστοσύνη στην πορεία της χώρας, δύσκολα θα αφήσει μια καλή θέση στο εξωτερικό για να γυρίσει στην πατρίδα μας. Άρα, το γεγονός ότι η χώρα μας είναι πια μια τακτοποιημένη χώρα, που δίνει ορατότητα ελπίδας για το άμεσο και το μακροπρόθεσμο μέλλον, έχει σημαντικό ρόλο να παίξει στην προσπάθειά μας να φέρουμε κόσμο από το εξωτερικό. Και έχετε απόλυτα δίκαιο, είναι πια μια παγκόσμια μάχη για ταλέντο αυτή η οποία διεξάγεται. Εγώ λέω πάντα ότι για εμάς η διασπορά μας είναι ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα», απάντησε ο πρωθυπουργός.

 «Κάνουμε δράσεις, το υπουργείο Εργασίας κάνει δράσεις brain regain στο εξωτερικό, όπου “παντρεύει” εταιρείες με Έλληνες του εξωτερικού και η ανταπόκριση είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Μακάρι να μπορέσουμε να κάνουμε κάτι αντίστοιχο και πιο εξειδικευμένο και για τον χώρο της υγείας και των επιστημών υγείας, γιατί έχουμε πάρα πολύ σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό το οποίο διακρίνεται στο εξωτερικό», συμπλήρωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ υπενθύμισε και τα σημαντικά φορολογικά κίνητρα, 50% μειωμένο φόρο εισοδήματος για 7 χρόνια, για φορολογικούς κατοίκους εξωτερικού που επιστρέφουν να εργαστούν στην Ελλάδα.

ΦΩΤΟ ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ/ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΜΗΤΣΟΣ
ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Το νομοσχέδιο βάζει τα θεμέλια για έναν σιδηρόδρομο πιο ασφαλή, πιο σύγχρονο, πιο αξιόπιστο. Χωρίς μεγάλα λόγια, χωρίς υπερβολές και κυρίως με σεβασμό στους πολίτες που περιμένουν να δουν αλλαγές στην πράξη», δήλωσε, μεταξύ άλλων, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης εξειδικεύοντας τα μέτρα για την ασφάλεια και τον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρόμου, μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

Το νέο νομοσχέδιο επιχειρεί ριζικές τομές στο μοντέλο λειτουργίας του ελληνικού σιδηροδρόμου, δικλείδες ασφαλείας για την κυκλοφορία των τρένων αλλά και αυστηρή αξιολόγηση για το προσωπικό. Εισάγει μια δέσμη μέτρων άμεσης εφαρμογής που ενισχύουν τη σιδηροδρομική ασφάλεια, δίνοντας έμφαση στην αναδιοργάνωση των φορέων και την ενίσχυση της λογοδοσίας.

Ειδικότερα, το νομοσχέδιο βασίζεται σε τρεις πυλώνες παρέμβασης:

1. Νέες Δομές Ασφαλείας Σιδηροδρόμου

2. Εκπαίδευση, Αξιολόγηση Προσωπικού Σιδηροδρόμου- Αυστηροποίηση Κυρώσεων

3. Σύγχρονη εταιρική δομή για τον νέο ΟΣΕ / Ταχεία στελέχωση ΡΑΣ και ΕΟΔΑΣΑΑΜ

Το σύνολο των διατάξεων θα τεθεί το προσεχές διάστημα σε δημόσια διαβούλευση, με στόχο την άμεση έναρξη εφαρμογής.

«Κάνουμε ένα αποφασιστικό βήμα για την ουσιαστική αναβάθμιση της ασφάλειας του σιδηροδρόμου» ανέφερε χαρακτηριστικά ο αναπληρωτής υπουργός.

«Πρόκειται για ένα πλάνο με χρονοδιάγραμμα, συγκεκριμένες δράσεις και εργαλεία ελέγχου», είπε, τονίζοντας πως η ασφάλεια των μετακινήσεων δεν είναι πια θεωρία· «γίνεται καθημερινό δικαίωμα όλων των πολιτών».

«Τα μέτρα άμεσης εφαρμογής αναβαθμίζουν την καθημερινή λειτουργία, θεσμοθετούν τον νέο ΟΣΕ, υιοθετώντας νέες τεχνολογίες, σαφείς κανόνες και αυστηρό έλεγχο, ενώ η βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί πλέον προτεραιότητά μας. Γνωρίζουμε ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών θα κερδηθεί δύσκολα. Κάτι τέτοιο χτίζεται μόνο μέσα από πράξεις, λογοδοσία, διαφάνεια και συνέπεια σε όλα τα επίπεδα. Το σχέδιο αυτό βάζει τα θεμέλια για έναν σιδηρόδρομο πιο ασφαλή, πιο σύγχρονο, πιο αξιόπιστο. Χωρίς μεγάλα λόγια, χωρίς υπερβολές και κυρίως με σεβασμό στους πολίτες που περιμένουν να δουν αλλαγές στην πράξη» τόνισε ο κ. Κυρανάκης.

Αναλυτικά τα μέτρα του νομοσχεδίου για την αναβάθμιση επιπέδου ασφάλειας του Σιδηροδρόμου

1. Νέες Δομές Ασφαλείας Σιδηροδρόμου

Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, δημιουργείται ένα Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας, με πλήρη εικόνα και έλεγχο του σιδηροδρομικού δικτύου σε πραγματικό χρόνο στο σύνολο του 24ωρου. Σε συνεργασία με τα Κέντρα Ελέγχου Κυκλοφορίας, θα καταγράφει κάθε εντολή, πιθανή παραβίαση και συμβάν, διασφαλίζοντας συνεχή επιτήρηση, και άμεση παρέμβαση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Το Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας στελεχώνεται από:

● Επόπτες του ΟΣΕ

● Εκπρόσωπο κάθε σιδηροδρομικής επιχείρησης

● Εκπρόσωπο της Αστυνομίας

● Εκπρόσωπο της Πυροσβεστικής

Θα εποπτεύει:

● Τις τοπικές τηλεδιοικήσεις

● Το σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού

● Τα σταθμαρχεία

● Την τήρηση του Γενικού Κανονισμού

● Το Μητρώο Σιδηροδρομικών Δεδομένων

Το Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας θα παρεμβαίνει ανάλογα με τη σοβαρότητα του περιστατικού: σε περίπτωση ακίνδυνης παραβίασης θα καταγράφει το συμβάν ψηφιακά, σε περίπτωση δυνητικού κινδύνου θα ενημερώνει άμεσα τις τηλεδιοικήσεις και τον μηχανοδηγό, ενώ σε περίπτωση άμεσου κινδύνου θα δίνει εντολή για την ακινητοποίηση της αμαξοστοιχίας.

Με αυτόν τον τρόπο θα είναι εφικτή η άμεση ενεργοποίηση των μηχανισμών ασφαλείας χωρίς καθυστερήσεις. Το Κέντρο θα λειτουργεί πλέον ως ενιαίος «πύργος ελέγχου», με όλους τους κρίσιμους φορείς σε κοινή επιχειρησιακή βάση, για την πρόληψη και την προστασία του επιβατικού κοινού και του δικτύου.

Railway.gov.gr – Η νέα πλατφόρμα ενημέρωσης σε πραγματικό χρόνο

Η εφαρμογή επιτρέπει real-time παρακολούθηση όλων των αμαξοστοιχιών, σταθμών, και δρομολογίων, με πλήρη γεωγραφική κάλυψη στα περίπου 2.000 χλμ. του δικτύου.

Δημιουργείται υποδομή για άμεση απόκριση, πρόληψη και ανάλυση συμβάντων. Κάθε πολίτης θα βλέπει πού βρίσκονται τα τρένα σε πραγματικό χρόνο.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο καθιστά υποχρεωτική την εγκατάσταση δύο προηγμένων δεκτών GNSS σε κάθε μηχανή τρένου, καθώς και δορυφορικής σύνδεσης στο διαδίκτυο. Χάρη στη χρήση του συστήματος Hellenic Positioning System (HEPOS), το στίγμα κάθε συρμού θα μεταδίδεται ανά λίγα δευτερόλεπτα με ακρίβεια έως και 5 εκατοστών.

Σε αντίθεση με την παραδοσιακή τεχνολογία GPS, το νέο σύστημα επιτρέπει την άμεση παρακολούθηση της ακριβούς θέσης και ταχύτητας κάθε τρένου, καθώς και της γραμμής στην οποία κινείται. Παράλληλα, ειδικός αλγόριθμος ανιχνεύει έγκαιρα τυχόν πορείες σύγκρουσης, ακόμη και αν τα τρένα βρίσκονται σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων, επιτρέποντας την άμεση ενεργοποίηση των απαραίτητων μηχανισμών αποτροπής.

Η πλατφόρμα railway.gov.gr έρχεται να θέσει νέα δεδομένα στην ασφάλεια και τη διαφάνεια των σιδηροδρομικών μεταφορών, προσφέροντας σε πολίτες και αρμόδιες αρχές πλήρη εικόνα και έγκαιρη πληροφόρηση σε κάθε σημείο του δικτύου.

Τι είναι το HEPOS

Το Ελληνικό σύστημα εντοπισμού HEPOS είναι ένα έργο υποδομής, το οποίο επιτρέπει τον προσδιορισμό θέσης με υψηλή ακρίβεια αξιοποιώντας το σύνολο των υφιστάμενων δορυφορικών συστημάτων εντοπισμού (GPS, GLONASS, GALILEO). Έτσι, επιτυγχάνονται ομοιογενείς και ακριβείς τοπογραφικές μετρήσεις στο σύνολο της χώρας, ταχύτερα και οικονομικότερα.

Το HEPOS αποτελείται από ένα δίκτυο 98 μόνιμων δορυφορικών σταθμών αναφοράς και ένα Κέντρο Ελέγχου που βρίσκεται στις εγκαταστάσεις του Ελληνικού Κτηματολογίου. Επεξεργάζεται τα στοιχεία των σταθμών αναφοράς και αποστέλλει στο χρήστη τα δεδομένα που απαιτούνται για τον ακριβή προσδιορισμό θέσης. Οι χρήστες του συστήματος μπορούν να παίρνουν τα δεδομένα είτε σε πραγματικό χρόνο, είτε σε μεταγενέστερο χρόνο μέσω του δικτυακού τόπου του HEPOS.

Κάμερες στην υπηρεσία της ασφάλειας

Επιπλέον, το νομοσχέδιο προβλέπει την υποχρεωτική εγκατάσταση κάμερας σε κάθε καμπίνα μηχανοδηγού, στους χώρους εργασίας των σταθμαρχών, καθώς και σε κάθε κρίσιμη για την ασφάλεια υποδομή. Παράλληλα, περισσότερες από 1.500 κάμερες που βρίσκονται σε σήραγγες και άλλα καίρια σημεία του δικτύου θα επιτηρούνται συνεχώς μέσω ειδικού λογισμικού, με στόχο την άμεση ανίχνευση οποιασδήποτε ανωμαλίας ή πιθανής απειλής.

Ψηφιακή καταγραφή εντολών και παραβάσεων

Εισάγεται ηλεκτρονικό σύστημα real-time alerts για κάθε απόκλιση από τον Γενικό Κανονισμό Κίνησης (ΓΚΚ), με διατήρηση ιστορικού για κάθε συμβάν. Οι έγχαρτες εντολές αντικαθίστανται από ψηφιακό σύστημα που διασφαλίζει την ακρίβεια και την αποτελεσματικότητα αυτών

2. Εκπαίδευση, Αξιολόγηση Προσωπικού Σιδηροδρόμου- Αυστηροποίηση Κυρώσεων

Αξιολόγηση στα πρότυπα του ΓΕΑ

Σε συνεργασία με τις Υγειονομικές Υπηρεσίες των Ενόπλων Δυνάμεων, θα διεξάγονται πλέον ψυχομετρικές και ιατρικές δοκιμασίες αυστηρών προδιαγραφών για όσους υπηρετούν σε κρίσιμα καθήκοντα ασφαλείας στον σιδηρόδρομο. Οι δοκιμασίες θα είναι υποχρεωτικές τόσο κατά την πρόσληψη, όσο και στις τακτικές αξιολογήσεις του προσωπικού και θα περιλαμβάνουν εξετάσεις αντανακλαστικών, ψυχομετρικές δοκιμές, δοκιμασίες διαχείρισης κρίσεων υπό πίεση, χρήση προσομοιωτών, έλεγχο ορθοφωνίας, γενική ιατρική εξέταση και έλεγχο αισθήσεων, αιματολογικές εξετάσεις για ανίχνευση ναρκωτικών ουσιών, καθώς και αξιολόγηση θεωρητικών γνώσεων.

Επαναφορά Προϊσταμένου Αμαξοστοιχίας

Ως πρόσθετη δικλείδα ασφαλείας, επανέρχεται η υποχρεωτική παρουσία Προϊσταμένου Αμαξοστοιχίας σε όλα τα δρομολόγια που κινούνται με ταχύτητα άνω των 120 χιλιομέτρων την ώρα. Ο θεσμός, επιστρέφει ενισχυμένος, καθώς κάθε προϊστάμενος θα διαθέτει εκπαίδευση μηχανοδηγού και σταθμάρχη.

Στα καθήκοντά του περιλαμβάνονται η παρακολούθηση της τήρησης του Γενικού Κανονισμού Κίνησης, η παρακολούθηση των τηλεπικοινωνιών, ο έλεγχος για σημάδια κόπωσης ή αδυναμίας του μηχανοδηγού, ενώ έχει δικαίωμα επέμβασης σε περίπτωση παραβίασης κανόνων και αντικατάστασης του μηχανοδηγού αν απαιτηθεί.

Ο Προϊστάμενος λειτουργεί ως διευθυντής της αμαξοστοιχίας και παραμένει σε άμεση επικοινωνία με το Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας.

Αυστηρό Σύστημα Αξιολόγησης

Σε περίπτωση παραβιάσεων του Γενικού Κανονισμού από υπαλλήλους κρίσιμων καθηκόντων, εισάγεται νέο σύστημα κατηγοριοποίησης των παραβάσεων σε υψηλού, μεσαίου και χαμηλού κινδύνου. Με τη χρήση του συστήματος ψηφιακής καταγραφής, θα παρακολουθείται η σωρευτική συμπεριφορά κάθε υπαλλήλου. Όσον αφορά το προσωπικό των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων, σε περίπτωση μη απομάκρυνσης μηχανοδηγού που έχει υποπέσει σε παραβάσεις, θα προβλέπεται η αναστολή της άδειας λειτουργίας της επιχείρησης.

3. Σύγχρονη εταιρική δομή και ευελιξία για τον νέο ΟΣΕ με «μοντέλο ΔΕΗ»

Ανεξάρτητη Διοίκηση και Διοικητική Ευελιξία

Ο νέος ΟΣΕ μετατρέπεται σε ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Ελληνικοί Σιδηρόδρομοι Α.Ε.», υπό ανεξάρτητο Διοικητικό Συμβούλιο. Θεσπίζεται μεγαλύτερη ευελιξία στις διαδικασίες προσλήψεων εξειδικευμένου προσωπικού, με στόχο την άμεση κάλυψη αναγκών, χωρίς τις χρονοβόρες εγκρίσεις και διαδικασίες που ισχύουν στον δημόσιο τομέα. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μετακινήσεων και αλλαγών εντός της νέας εταιρείας χωρίς τους περιορισμούς του δημοσιοϋπαλληλικού κώδικα, καθώς και η δυνατότητα προσέλκυσης στελεχών από τον ιδιωτικό τομέα και το εξωτερικό, με ανταγωνιστικότερους μισθούς σε σχέση με το ενιαίο μισθολόγιο. Επιπλέον, εισάγονται πιο ευέλικτες και στοχευμένες διαδικασίες για την προμήθεια εξοπλισμού και την υλοποίηση κρίσιμων έργων υποδομής.

Αναδιοργάνωση Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων

● Νέα οργανωτική δομή και επιτάχυνση προσλήψεων ευέλικτων διαδικασιών

● Σύσταση Μονάδας Επιθεωρητών Σιδηροδρόμων στη ΡΑΣ

● Πλήρης Οικονομική Ανεξαρτησία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ

● Πλήρης εφαρμογή των συστάσεών του με αυτό το Νομοσχέδιο

● Λειτουργεί ανεξάρτητα σε διοικητικό και οικονομικό επίπεδο

Συντάσσεται Ενιαίο Σχέδιο Αντιμετώπισης Έκτακτης Ανάγκης και Διαχείρισης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων

Για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής αντιμετώπισης και διαχείρισης σιδηροδρομικών ατυχημάτων, καταρτίζεται Ενιαίο Σχέδιο Αντιμετώπισης Έκτακτης Ανάγκης και Διαχείρισης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων. Στο σχέδιο αποτυπώνονται με σαφή τρόπο ο επιχειρησιακός σχεδιασμός και οι συγκεκριμένοι ρόλοι και πρωτόκολλα για όλους τους κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς σε περίπτωση ατυχήματος.

Η Επιτροπή Κατάρτισης Ενιαίου Σχεδίου Αντιμετώπισης Έκτακτης Ανάγκης και Διαχείρισης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων αποτελείται από: εκπροσώπους των Υπουργείων Υποδομών & Μεταφορών, Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας, Προστασίας του Πολίτη και Υγείας, της Ελληνικής Αστυνομίας, της Πυροσβεστικής, του ΕΚΑΒ, του διαχειριστή της σιδηροδρομικής υποδομής, των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων, της ΡΑΣ και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.

Σε ό,τι αφορά την Hellenic Train, ο αναπληρωτής υπουργός γνωστοποίησε πως δεσμεύτηκε να επενδύσει σε νέα τρένα ενώ θα υπάρξει αξιολόγηση εξ αρχής της σύμβασης η οποία είχε υπογραφεί με την εταιρεία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ