Ενισχύεται η παρουσία των γυναικών στο ναυτικό επάγγελμα, καθώς τα στοιχεία της 3ης Έκθεσης του ΝΑΤ καταδεικνύουν σημαντική αύξηση της γυναικείας ναυτικής απασχόλησης στην Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο.
«Η ανάλυση των διοικητικών δεδομένων της Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ) ναυτικών για το 2024 τεκμηρίωσε ότι η ελληνική ναυτική αγορά εργασίας εμφανίζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά γυναικείας απασχόλησης παγκοσμίως, υπερβαίνοντας σημαντικά τον διεθνή και ευρωπαϊκό μέσο όρο», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η διοικήτρια του ΝΑΤ, Γεωργία Μανιάτη.
Στο σημείο αυτό, επισημαίνει ότι οι γυναίκες ναυτικοί αποτελούν το 7,8% της συνολικής εγγεγραμμένης ναυτικής απασχόλησης στην Ελλάδα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό διεθνώς κινούνταν στο 1,2% το 2021 και στο 2,4% το 2022.
Όπως σημειώνει, «η εγγεγραμμένη γυναικεία ναυτική απασχόληση ανήλθε συνολικά για το έτος 2024 σε 2.048 άτομα και ειδικά για τον 8ο μήνα του 2024 σε 1.415 άτομα. Οι εγγεγραμμένες ναυτικοί είναι σχεδόν όλες Ελληνίδες (99%, 2.030 άτομα)».
Αναφορικά με το ενδιαφέρον που παρατηρείται από γυναίκες για ναυτικές σπουδές, η κ. Μανιάτη υπογραμμίζει ότι, αν και το θέμα αυτό δεν εμπίπτει σαφώς στο πεδίο των αρμοδιοτήτων του ΝΑΤ, τα στοιχεία από πρόσφατες έρευνες και μελέτες επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει μία αλλαγή στην προσέγγιση των ναυτικών σπουδών και των ναυτικών επαγγελμάτων από τις νέες γυναίκες, οι οποίες βλέπουν πια με πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον έναν κλάδο ο οποίος θεωρείται -και σε μεγάλο βαθμό είναι- ανδροκρατούμενος παγκοσμίως. «Ακόμα πιο θετικό είναι το γεγονός ότι το ενδιαφέρον αυτό είναι ενεργό και αυξανόμενο, ιδιαίτερα δε στην Ελλάδα, όπου τα ποσοστά συμμετοχής στις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού ανεβαίνουν. Βέβαια, η παγκόσμια εικόνα δείχνει ότι ακόμα υπάρχει πολύς δρόμος, για να φτάσουμε σε πλήρη ισότητα και ευρεία εκπροσώπηση», σχολιάζει η διοικήτρια του ΝΑΤ.
Προκλήσεις και καλές πρακτικές για την προώθηση της γυναικείας ναυτικής απασχόλησης
Ωστόσο, σύμφωνα με την κ. Μανιάτη, «εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια τόσο για την είσοδο όσο και για την παραμονή των γυναικών στο ναυτικό επάγγελμα.
Τα βασικότερα από αυτά, όπως τα ανέδειξε η πρόσφατη μελέτη με τίτλο “Διεθνείς καλές πρακτικές για την προώθηση της γυναικείας ναυτικής απασχόλησης”, που εκπόνησε για λογαριασμό του ΝΑΤ ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ), Γαβριήλ Αμίτσης, είναι περιληπτικά τα παρακάτω:
– η έλλειψη ενημέρωσης των νέων γυναικών για τις διαθέσιμες ευκαιρίες απασχόλησής τους στον ναυτιλιακό κλάδο,
– η υιοθέτηση προκαταλήψεων και στερεοτύπων από τις νέες γυναίκες για το προφίλ του ναυτικού επαγγέλματος, το οποίο συχνά προσεγγίζεται ως ανδροκρατούμενο επάγγελμα,
– η αδυναμία της συμφιλίωσης μεταξύ της οικογενειακής και της επαγγελματικής ζωής των γυναικών ναυτικών σε σχέση με τους άνδρες ναυτικούς και
– η αναπαραγωγή έμφυλων διακρίσεων ως προς βασικούς όρους εργασιακών σχέσεων (αμοιβή, άδειες, πρόσθετες εργοδοτικές παροχές) κατά τη διάρκεια της άσκησης του ναυτικού επαγγέλματος».
«Τα εμπόδια αυτά μπορούν και πρέπει να ξεπεραστούν με την έγκυρη ενημέρωση και την ανάληψη πρωτοβουλιών και παρεμβάσεων για την ενίσχυση της γυναικείας ναυτικής απασχόλησης. ‘Αλλωστε, στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι πρόσφατες δράσεις του ΝΑΤ», τονίζει η κ. Μανιάτη.
Για να αντιμετωπιστούν, λοιπόν, αυτές οι προκλήσεις και να ενισχυθεί η γυναικεία ναυτική απασχόληση, η μελέτη αναδεικνύει περίπου 25 καλές πρακτικές, οι οποίες ταξινομούνται σε πέντε βασικές κατηγορίες.
Αυτές είναι:
– Προγράμματα ευαισθητοποίησης και ενδυνάμωσης γυναικών για την είσοδο και την παραμονή στο ναυτικό επάγγελμα.
– Προγράμματα πρόληψης και καταπολέμησης των έμφυλων διακρίσεων.
– Έρευνες και μελέτες για το προφίλ, τις συνθήκες και τις προοπτικές των γυναικών στη ναυτική εργασία.
– Εγχειρίδια και οδηγοί για θέματα γυναικείας ναυτικής απασχόλησης.
– Προγράμματα βράβευσης καλών πρακτικών και επιτευγμάτων στον τομέα.
Η διοικήτρια του ΝΑΤ θεωρεί ότι, από τις παραπάνω πρακτικές, οι εκστρατείες ενημέρωσης σε σχολεία, η υποστήριξη της μητρότητας και της ισορροπίας ζωής-εργασίας για τη γυναίκα ναυτικό, καθώς και η μηδενική ανοχή σε παρενόχληση και διακρίσεις, μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα και στην Ελλάδα.
Σχέδιο δράσης
Σύμφωνα με την κ. Μανιάτη, η αύξηση της γυναικείας ναυτικής απασχόλησης δεν έρχεται με μία δράση, αλλά με ένα συνεκτικό οικοσύστημα συνδυασμού πολιτισμικών, κοινωνικών και θεσμικών παραγόντων και, βεβαίως, μέσα από διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
«Το ΝΑΤ, λοιπόν, έρχεται να συμβάλει στον διάλογο αυτόν με το ειδικό σχέδιο δράσης για τη γυναικεία ναυτική απασχόληση, που σχεδιάζουμε για το 2026», αναφέρει η κ. Μανιάτη και προσθέτει ότι το ΝΑΤ επιδιώκει τη συνέχιση των παρεμβάσεών του για την ενίσχυση της γυναικείας ναυτικής απασχόλησης και, για τον σκοπό αυτόν, επεξεργάζεται ένα τεκμηριωμένο σχέδιο δράσης, που θα εξειδικεύει τους στόχους, τις δράσεις υλοποίησης και αντιπροσωπευτικά έργα. «Σύντομα, θα είμαστε σε θέση να δώσουμε περισσότερα στοιχεία», συμπληρώνει.
Αναλύοντας περαιτέρω, η κ. Μανιάτη εξηγεί ότι ο ρόλος του κράτους είναι να δημιουργήσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο η συμπερίληψη γίνεται κανόνας και όχι εξαίρεση.
Όπως σημειώνει, «οι πρωτοβουλίες του ΝΑΤ, με την αρωγή πάντα του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, εντάσσονται και συμπληρώνουν το ευρύ φάσμα δράσεων για την προσέλκυση νέων στο ναυτικό επάγγελμα που έχουν αναληφθεί τελευταία από το σύνολο σχεδόν των φορέων της ναυτιλιακής κοινότητας, όπως είναι το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, το Ναυτικό Επιμελητήριο Ελλάδος, οι Ενώσεις Εφοπλιστών, καθώς και τα ναυτεργατικά σωματεία. Με τους φορείς αυτούς, άλλωστε, το ΝΑΤ διατηρεί διαχρονικά στενή και εποικοδομητική συνεργασία. Κοινός παρονομαστής όλων των πρωτοβουλιών είναι η ενίσχυση της ελκυστικότητας του ναυτικού επαγγέλματος τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες στη χώρα μας.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει πολλαπλάσιο ποσοστό γυναικών ναυτικών σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο δείχνει ότι το θεσμικό πλαίσιο δεν είναι αποτρεπτικό, καθώς εφαρμόζει το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο περί ισότητας φύλων, ευθυγραμμίζεται με ΙΜΟ, ILO (MLC 2006) και ευρωπαϊκές οδηγίες, δεν προβλέπει θεσμικούς αποκλεισμούς για τις γυναίκες στα ναυτικά επαγγέλματα.
Ωστόσο, χρειάζεται ακόμα να δημιουργηθούν επιπρόσθετα εργαλεία, που να εστιάζουν σε προκλήσεις όπως η παραμονή των γυναικών στο επάγγελμα, η αντιμετώπιση διακοπών καριέρας (π.χ. για λόγους μητρότητας), η επανένταξη και η επαγγελματική εξέλιξη».
«Το ΝΑΤ, που εδώ και πάνω από 160 χρόνια βρίσκεται σταθερά δίπλα στους ναυτικούς μας και στην ελληνική ναυτιλία, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, θα συνεχίσει να συμβάλει σε αυτήν τη σημαντική προσπάθεια», υπογραμμίζει η κ. Μανιάτη.
Γεωργία Μπάρλα / ΑΠΕ-ΜΠΕ
